Biuletyn Odnowy Liturgii * . w: Collectanea Theologica 46:1976, f. II, s. 81-92.

drukuj          
(dokument z oryginaln
numeracj stron)

Zawarto嗆:
I. LITERA I DUCH
1. Korelacja i komplementarno嗆 obrz璠u i s這wa w liturgii – J. Grze鄂owiak
2. My郵i i 篡czenia Paw豉 VI dotycz帷e sakramentu pokuty – oprac. J. Adamczak
3. O pewnych gestach i znakach – F. B.[lachnicki]

II. URZ犵Y I SΣ浮Y
1. XIX spotkanie diecezjalnych duszpasterzy s逝瘺y liturgicznej – J. Adamczak
2. „Ministeria quaedam” w praktyce seminari闚 duchownych – H. Knapik

*  Redaktorem niniejszego biuletynu jest ks. Franciszek   B l a c h n i c k i,   Lublin.

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 46:1976, f. III, s. 81-86

I. LITERA I DUCH

J. Grze鄂owiak

1. Korelacja i komplementarno嗆 obrz璠u i s這wa w liturgii

 L.   M a l d o n a d o   snuj帷 refleksje nad przysz這軼i liturgii m.in. stwierdza: „S這wo, tekst liturgiczny musi mie pierwsze雟two nad obrz璠em, nad gestem. Obrz璠 dojdzie do elementarnej prostoty, przejrzysto軼i, ewangelicznego ub鏀twa”  1 . Druga cz窷 jego wypowiedzi nie podlega najmniejszej dyskusji. Prostota i przejrzysto嗆 czyli czytelno嗆 to podstawowe cechy, jakie powinny znamionowa znaki liturgiczne. Niepokoj帷a jednak wydaje si by teza przyznaj帷a w liturgii prymat s這wu przed obrz璠em. Warto wi璚 ukaza niebezpiecze雟two wynikaj帷e z takiego stawiania sprawy i udowodni konieczno嗆 zachowania w liturgii r闚nowagi pomi璠zy jej stron obrz璠ow i s這wn.

 Liturgia – najzwi篥lej j okre郵aj帷 – jest zbawczo-kultycznym spotkaniem i dialogiem Boga z cz這wiekiem przez Chrystusa w Duchu 安i皻ym tzn. we wsp鏊nocie Ko軼io豉, a dok豉dniej – we wsp鏊nocie konkretnego zgromadzenia liturgicznego. Ta bogata bosko-ludzka rzeczywisto嗆 realizuje si za po鈔ednictwem r騜nego rodzaju form zewn皻rznych takich jak znaki, symbole, elementy materialne, gesty, czynno軼i, s這wa. W soborowej konstytucji liturgicznej powiedziano, 瞠 w liturgii „przez znaki widzialne wyra瘸 si i w spos鏏 w豉軼iwy poszczeg鏊nym znakom urzeczywistnia u鈍i璚enie cz這wieka, a Mistyczne Cia這 Jezusa Chrystusa, to jest G這wa ze swymi cz這nkami wykonuje ca趾owity kult publiczny” (KL 7).

 Pod adresem polskiego t逝maczenia cytowanego art. 7 KL nale篡 wysun望 na poz鏎 drobno, ale tre軼iowo wa積e zastrze瞠nia. ζci雟kie wyra瞠nie signa sensibilia oddano w t逝maczeniu polskim przez „znaki widzialne”  2 , co powa積ie zubo篡這 tre嗆 tekstu oryginalnego, je郵i ju nie chcemy powiedzie, 瞠 wypaczy這 my郵 zasadnicz. Takie t逝maczenie zacie郾ia przecie poj璚ie znak闚 liturgicznych tylko do strony optycznej. Opieraj帷 si na nim mo積a bowiem pomy郵e, 瞠 zbawczo-kultyczny dialog Boga z cz這wiekiem realizuje si w liturgii tylko przez znaki widzialne, przy czym zupe軟ie zosta豉by pomini皻a zbawcza i kultyczn funkcja S這wa Bo瞠go i s這wa ludzkiego w liturgii. Konstytucja o liturgii m闚i帷 o signa sensibilia tzn. o znakach zmys這wych chce powiedzie, 瞠 zbawcze dzia豉nie Boga i kultyczn odpowied cz這wieka urzeczywistnia si w liturgii przez ca造 zesp馧 r騜norodnych znak闚, kt鏎e uaktywniaj wszystkie zmys造 cz這wieka: jego wzrok, s逝ch, smak, dotyk, powonienie, s這wem – ca貫go cz這wieka ze wszystkimi jego w豉dzami duchowymi i zmys這wymi.

 Najog鏊niej spraw ujmuj帷 mo積a powiedzie, 瞠 zewn皻rzn stron liturgii stanowi znaki akustyczne i optyczne – s這wo i obraz (obraz w najszerszym uj璚iu, jako to wszystko, co jest widzialne, co podpada pod zmys wzroku). Obydwa elementy; znaki s造szalne i widzialne, s這wo i obrz璠 winny tworzy dialektyczn r闚nowag wzajemnie si wymagaj帷 i dope軟iaj帷. Przewaga jednego z tych element闚 oznacza b璠zie zawsze pewien stopie zagro瞠nia dla prawid這wo poj皻ej liturgii.

 Tez tak potwierdza historyczny rozw鎩 liturgii w Ko軼iele wschodnim i zachodnim, na co zwraca uwag E.  J.   L e n g e l i n g  3 . Ko軼i馧 wschodni by bardziej sk這nny do akcentowania element闚 widzialnych w liturgii, nieraz prowadzi這 to nawet do ich przewarto軼iowania. Liturgia prawos豉wna jest pe軟a ruchu, dramatyczna, d德i璚zna i barwna (obecno嗆 wielu ikon, procesje i pok這ny duchownych, liczne okadzania itp.). Zauwa瘸 si, 瞠 to po這瞠nie akcentu na „ogl康anie” si陰 rzeczy rodzi這 tendencje do przekroczenia granic liturgii widzialnej celem spotkania Boga bezpo鈔ednio, a to niejednokrotnie prowadzi這 do zupe軟ego zaniedbywania spraw tego 鈍iata” (gnoza doskona豉). Ko軼i馧 zachodni natomiast przywi您ywa w liturgii wi瘯sz wag do pos逝gi s這wa, na skutek czego p騧niej w Ko軼io豉ch protestanckich dosz這 do zaniechania sakrament闚 i ograniczenia chrze軼ija雟kiego 篡cia religijnego do aktywno軼i w 鈍iecie.

 Prawdziw i pe軟 liturgi chrze軼ija雟k zabezpieczy mo瞠 jedynie unikanie tak wschodnich, jak zachodnich skrajno軼i i zachowanie r闚nowagi znaku widzialnego i s這wa, r闚nowagi nie pozbawionej tak瞠 pewnych napi耩.

 Warto zwr鏂i uwag na w豉軼iwo軼i i wzajemne przenikanie si obu element闚. S這wo samo w sobie ju jest znakiem. S這wo jest wyra瞠niem my郵i ludzkiej i ludzkich uczu, jest wed逝g wsp馧czesnej terminologii – symbolem realnym.   A.   K i r c h g ä s s n e r   powie, 瞠 s這wo jest nie tylko szat, w kt鏎 ubiera si my郵 cz這wieka, lecz jest jej cia貫m  4 . Znak s造szalnego s這wa sta si z woli Boga pomostem mi璠zy Nim a cz這wiekiem, przy czym B鏬 uwzgl璠ni, natur cz這wieka, dla kt鏎ego s這wo jest najbardziej naturalnym znakiem kontaktowania si, nawi您ywania wi瞛闚 mi璠zyosobowych i komunikowania – przekazywania drugiemu swych my郵i i uczu. S這wo u篡wane w liturgii jest wi璚 w najpe軟iejszym sensie znakiem: z jednej strony znakiem zbawczej woli Boga wobec cz這wieka, wtedy gdy m闚i do Ko軼io豉 w s這wie Pisma 鈍i皻ego i w s這wie sakramentalnym; z drugiej za strony jako odpowied Ko軼io豉 s這wo modlitwy i 酥iewu jest znakiem wyra瘸j帷ym wewn皻rzn, kultyczn postaw ca貫go zgromadzenia.

 S這wo jest tak瞠 znakiem dlatego, 瞠 jest istotnym elementem znak闚 widzialnych. Ono bowiem t逝maczy obrz璠, wyja郾ia go. O tyle wi璚 mo積a by powiedzie, 瞠 s這wo pod pewnym wzgl璠em ma pierwsze雟two, przewag nad znakami widzialnymi, poniewa ono determinuje ich wieloznaczno嗆. Bardzo liczne symbole liturgiczne, gesty, ceremonie, szaty, naczynia i naturalne elementy same w sobie s wieloznaczne i potrzebuj interpretuj帷ego je s這wa, dzi瘯i kt鏎emu ich funkcja oznaczania zostaje w konkretnym przypadku sprowadzona do jednoznaczno軼i.

 Znaczenie znaku s這wa uwidacznia si w szczeg鏊no軼i przy znakach sakramentalnych. S這wo i znak widzialny stanowi dwa elementy jednej ca這軼i. Do istoty sakramentu – poza jego zbawcz rzeczywisto軼i niewidzialn – nale篡 znak (tzn. przedmiot materialny i gest ludzki) oraz s這wo. Sakrament sk豉da si z elementu materialnego (rzeczy) i elementu formalnego (s這wa). S這wo formy sakramentalnej jest s這wem tw鏎czym, sprawia to, co oznacza; s這wo okre郵a sens elementu materialnego, symbolu sakramentalnego. S這wo i rzecz, znak s造szalny i znak widzialny tworz wi璚 razem jeden znak sakramentalny. Proces powstawania sakramentu trafnie okre郵i 鈍. Augustyn w lapidarnym stwierdzeniu: Accedit verbum ad elementum et fit sacramentum  5 .

 安.  T o m a s z   z   A k w i n u   rol s這wa w sakramencie ukazuje por闚nuj帷 sakrament do wcielonego S這wa Bo瞠go i okre郵aj帷 sakrament jako „wcielone s這wo”. Oto tok jego wnioskowania: sakramenty sk豉daj si ze s堯w i rzeczy materialnych, podobnie jak w Chrystusie S這wo sta這 si cia貫m. Cia這 Chrystusa zosta這 u鈍i璚one przez zwi您ane z nim S這wo Bo瞠 i dzi瘯i S這wu ma moc u鈍i璚ania cz這wieka. Podobnie elementy materialne w sakramencie zostaj u鈍i璚one przez moc wypowiadanego s這wa; dlatego s這wa w sakramencie s form, a u鈍i璚one elementy materi  6 .

 Nale篡 tu doda, 瞠 w sakramentologii posoborowej w kwestii znaczenia s這wa w liturgii sakramentalnej, idzie si jeszcze dalej. Uwa瘸 si, 瞠 istotne znaczenie ma ju nie tylko s這wo formy sakramentalnej. R闚nie czytanie Pisma 鈍i皻ego i modlitwy po陰czone z obrz璠em, dlatego 瞠 w陰czaj sakrament w kontekst historiozbawczy, wchodz w sk豉d „znaku” sakramentalnego  7 .

 Jak sakrament jest tworem powsta造m ze znaku i s堯w, tak te ca豉 liturgia, kt鏎a ma charakter sakramentalny sk豉da si w r闚nej mierze ze znak闚 jak i s堯w.

 Gdy idzie o wzajemne relacje s這wa i sakramentu (znaku, obrz璠u) warto jeszcze wspomnie o ich wzajemnym podobie雟twie, na kt鏎e zwraca uwag dzisiejsza teologia S這wa Bo瞠go, m闚i帷 o jego sakramentalnym charakterze. Moc s這wa nie wyczerpuje si w samym pouczeniu, gdy ono dzia豉 zawsze w pewnej mierze na spos鏏 sakramentu, dlatego m闚i si, 瞠 S這wo Bo瞠 przepowiadane przez Ko軼i馧 jest quasi sacramentum lub sacramentale. Z drugiej za strony ka盥y sakrament zawsze o czym poucza, co g這si, co przepowiada, ma wi璚 co wsp鏊nego ze s這wem, jest w pewnej mierze „przepowiadaniem S這wa Bo瞠go”  8 .

 Wr鵵my raz jeszcze do sprawy wieloznaczno軼i znak闚. Znaki i symbole z natury swej potrzebuj interpretuj帷ego s這wa. Przyczyna le篡 w tym, 瞠 znaki, symbole, obrazy, gesty w swej strukturze s wielowarto軼iowe i wielowarstwowe, i w konkretnym zastosowaniu wymagaj dok豉dnej interpretacji  9 . Na przyk豉d noc jest symbolem z豉 i symbolem 鄉ierci, mo瞠 by tak瞠 symbolem strachu, l瘯u, zagubienia czy rozpaczy; woda wskazuje na czysto嗆, obmycie, 篡cie, orze德ienie, rado嗆, ale z drugiej strony jako gro幡y, zdradziecki 篡wio, kt鏎y niszczy i zabija, mo瞠 by symbolem 鄉ierci i zniszczenia; na這瞠nie r彗 mo瞠 oznacza przekazanie w豉dzy, nominacj, wzi璚ie w posiadanie lub b這gos豉wie雟two. Co w konkretnym zastosowaniu dany symbol oznacza, jak my郵 wyra瘸, o tym dowiadujemy si dopiero dzi瘯i towarzysz帷emu mu s這wu. Ta dwu- czy wieloznaczno嗆 symboli jest z jednej strony ich bogactwem, z drugiej za niesie ze sob niebezpiecze雟two. Istnieje bowiem mo磧iwo嗆 jednostronnej i dlatego wypaczonej interpretacji symbolu, czego obfite przyk豉dy daje historia religii.   M.  E l i a d e   uwa瘸, 瞠 nie ma chyba ani jednego wielkiego symbolu religijnego, kt鏎ego historia nie by豉by tragicznym ci庵iem niezliczonych „upadk闚”. Pisze on: „Nie ma tak obmierz貫j herezji, wyuzdanej orgii, okrucie雟twa religijnego, ob喚du, nonsensu, czy schorzenia magiczno-religijnego, kt鏎ego sama zasada nie mia豉by uzasadnienia w opacznej – bo cz御tkowej, niepe軟ej interpretacji wielkiej symboliki”  10 . Prawda symbolu zawarta jest w ca造m zespole jego znacze, a nie tylko w jednym z licznych jego plan闚 odniesienia.   M.   E l i a d e   uwa瘸, 瞠 sprowadzanie obrazu do jednego tylko znaczenia to formalne okaleczenie obrazu i unicestwienie go jako narz璠zia poznania.

 Mimo to, nie trac帷 z oczu ca這軼iowej symboliki, w liturgii jest konieczne, by s這wa ujawnia造 pewien kierunek znaczenia w wielowarstwowo軼i znacze jej symboli. Symbol bez s這wa mo瞠 bowiem by rozumiany magicznie i dlatego tak瞠 nadu篡wany. Przyczyn powstania licznych 鈔edniowiecznych alegoryzuj帷ych komentarzy mszalnych, daleko odbiegaj帷ych od istotnego sensu ofiary eucharystycznej, by豉 mi璠zy innymi w豉郾ie niezrozumia這嗆 znaku s這wa, kanon by przecie odmawiany po cichu i w j瞛yku 豉ci雟kim. Gdy nie rozumie si symbolu i obrazu, zwykle zaczyna si go alegoryzowa.

 Interpretuj帷e s這wo musi by jednak poddane zawsze pewnym rygorom, poniewa istnieje niebezpiecze雟two obci捫enia znaku obfito軼i u篡tych s堯w. Chodzi o pewien umiar w s這wie. Je郵i jaki znak potrzebuje zbyt licznych komentarzy, to okoliczno嗆 ta przemawia na jego niekorzy嗆; 闚 znak wymaga wtedy reformy albo usuni璚ia, gdy nie spe軟ia swego zadania, nie jest funkcjonalny. Znak bowiem musi w pewnej mierze ju sam z siebie przemawia, b璠帷 – w my郵 wyra瞠nia 鈍. Augustyna – „widzialnym s這wem” (visibile verbum).

 Odnosi si wra瞠nie, 瞠 liturgia odnowiona w ramach reformy soborowej w dalszym ci庵u zbyt du篡 nacisk k豉dzie na s這wo. Tak ma這 w niej obrz璠闚, gest闚, ruchu. Brak r闚nowagi pomi璠zy s這wem i obrz璠em. Bez przerwy tylko czyta si i m闚i, a przecie w akcj liturgiczn powinien by w陰czony ca造 cz這wiek ze wszystkimi jego w豉dzami psycho-fizycznymi. Nasza liturgia jest ci庵le zbyt przeintelektualizowana, je郵i nie powiedzie „przegadana”. Czy to jest tylko subiektywne odczucie? Mo瞠my tu powo豉 si na autorytet benedyktyna   R.   W e a k l a n d a,   kt鏎y stwierdza, 瞠 dzisiejsza struktura liturgii, nawet odnowionej, oparta jest na tradycyjnym typie porozumiewania s這wnego, podczas gdy epoka wsp馧czesna wypracowa豉 ju nowe 鈔odki komunikacji mi璠zyludzkiej. W dalszym ci庵u w liturgii przewa瘸 s這wo. Jego zdaniem w soborowej odnowie liturgii centralnym problemem by這 jedynie wprowadzenie do liturgii j瞛yk闚 narodowych. Teolog ten stawia zarzut, 瞠 wprowadzono drobne zmiany w rubrykach, a brak istotnych zmian w znakach i symbolach, wsp馧czesny typ komunikacji wymaga bowiem w liturgii nowych 鈔odk闚 wyrazu i form przekazu  11 .

 Okazuje si wi璚, 瞠 problem wzajemnych relacji znaku i s這wa w liturgii stawia tak瞠 epoka wsp馧czesna, kt鏎a wyposa穎na w nowe 鈔odki techniczne, oferuje cz這wiekowi spos鏏 komunikacji bardziej bezpo鈔edni, natychmiastowy i integralny ani瞠li dawny spos鏏 porozumiewania przez s這wo m闚ione i pisane. Powstaje wi璚 pytanie, czy epoka nasza nie faworyzuje obrazu i nie stawia go przed s這wem? Czy cz這wiek dzisiejszy nie pragnie raczej obraz闚 i ogl康ania zamiast s堯w i s逝chania? Nie mo積a chyba pozytywnie odpowiedzie na te pytania. Zawsze prawda jest w po鈔odku. 字odki wizualne i akustyczne tak瞠 dzi maj warto嗆 r闚norz璠n i wzajemnie si uzupe軟iaj. Cz這wiek nie zmienia swej natury i zawsze w r闚nej mierze potrzebuje bod嬈闚 wzrokowych i s逝chowych. S這wo i symbol (obraz) nale膨 niew徠pliwie do konstytutywnych element闚 ludzkiej egzystencji.

 Cytowany na pocz徠ku   L.   M a l d o n a d o   nie jest osamotniony w przyznaniu w liturgii prymatu s這wa. Taki pogl康 wyra瘸j m.in. r闚nie   A.   K i r c h g ä s s n e r  12   i   G.   S t e f a n i  13 . Ten ostatni, na stawiany dzi nieraz zarzut, 瞠 w naszej liturgii za du穎 si m闚i, odpowiada, 瞠 liturgia chrze軼ija雟ka zrodzona w cywilizacji „logosu”, winna zachowa istotn tradycj prymatu s這wa nad znakiem, gdy s這wo jest pierwszym 鈔odkiem porozumienia mi璠zy lud幟i i zosta這 w陰czone w proces objawienia  14 . Odnosi si jednak wra瞠nie, 瞠 autor ten jak gdyby jednak cz窷ciowo przyznawa racj wy瞠j wymienionemu zarzutowi, albo te na wszelki wypadek czyni tu szcz窷liwy dla siebie unik, bo powiada: prymat s這wa to nie werbalizm.

 Ze wzgl璠u na r騜ne argumenty za i przeciw, rozstrzygni璚ie sporu o pierwsze雟two mi璠zy s逝chaniem i ogl康aniem w zakresie 篡cia chrze軼ija雟kiego nie jest 豉twe. Kto wie zreszt, czy w og鏊e jest mo磧iwe, skoro jego 廝鏚貫m jest sam Chrystus – „S這wo” Ojca, kt鏎e „cia貫m” si sta這 i „S這wo”, kt鏎e mamy „ogl康a” twarz w twarz. Aktualno嗆 tego sporu w chrze軼ija雟twie wyra瘸 si w okre郵aniu Ko軼io豉 protestanckiego „Ko軼io貫m s這wa”, a katolickiego – „Ko軼io貫m sakrament闚”.

 Najs逝szniejszym rozwi您aniem problemu wydaje si by postulowanie odpowiedniej r闚nowagi pomi璠zy znakiem i s這wem w liturgii, pomi璠zy ogl康aniem i s逝chaniem  15 . Akcja liturgiczna i s這wo s bowiem nierozdzielne  16 . Jak twierdzi   J.   L h o i r   stanowi one „jedno cia這”: dzia豉nie symboliczne bez s這wa jest dwuznaczne, a s這wo bez dzia豉nia symbolicznego szybko staje si tylko pust mow. W dzia豉niu symbolicznym prze篡wa si to, o czym m闚i s這wo  17 .

 Dodatkow argumentacj mo瞠 by tak瞠 historia religii.   H.  B.   M e y e r   m闚i帷 o wsp馧zale積o軼i znaku widzialnego i s這wa w liturgii Ko軼io豉 odwo逝je si do poga雟kich dramat闚 kultycznych, kt鏎e w istocie swej polegaj na tym, 瞠 pewne prawdy zawarte w mitach (s這wo) zostaj uobecnione w kulcie tzn. za po鈔ednictwem obrz璠u – r騜nych element闚 widzialnych. I tak na przyk豉d prawda o tajemnicy stworzenia czy o odrodzeniu natury przedstawiana jest przez dwie grupy tancerzy, kt鏎e obrazuj 鄉ier i 篡cie; rytualny taniec, w czasie kt鏎ego recytuje si mit w tym ta鎍u obrazowany, w stylizowany spos鏏 przedstawia walk mi璠zy dwoma si豉mi i ostateczne zwyci瘰two 篡cia i stw鏎czej mocy b鏀twa  18 .

 Istotny jednak, centralny dow鏚 za konieczno軼i r闚nowagi obu element闚 widzie trzeba w Objawieniu Bo篡m, kt鏎e urzeczywistni這 si „przez   c z y n y   i   s  o w a   wewn皻rznie z sob powi您ane, tak 瞠 czyny dokonane przez Boga w historii zbawienia ilustruj i umacniaj nauk oraz sprawy s這wami wyra穎ne; s這wa za obwieszczaj czyny i ods豉niaj tajemnic w nich zawart” (KO 2). Pe軟ia objawienia zosta豉 zrealizowana w Chrystusie r闚nie przez „s這wa i czyny”, przez Wcielenie, przez obecno嗆 Chrystusa i jego dzia豉lno嗆: znaki i cuda oraz s這wa – przepowiadanie (KO 3). Liturgia jako szczytowy akt Ko軼io豉, jako przed逝瞠nie ziemskiego Chrystusa, jako kontynuacja jego Wcielenia, r闚nie objawia i sprawia obecno嗆 Chrystusa i Jego zbawienie przez znaki i s這wa.

 W ko鎍u czy nie sam Chrystus rozwi您a problem, gdy obydwa akty: ogl康anie i s逝chanie postawi na jednej p豉szczy幡ie: „Wasze za oczy szcz窷liwe, 瞠 widz, i wasze uszy, 瞠 s造sz...” (Mt 13, 16). Transponowanie tych s堯w na dziedzin liturgii nie jest nadu篡ciem czy wypaczeniem my郵i Chrystusa Pana. My w liturgii, w ka盥ej Eucharystii i we wszystkich sakramentach naprawd widzimy i s造szymy Chrystusa Pana um璚zonego i zmartwychwsta貫go.

Przypisy:
1  L.   M a l d o n a d o,   Przysz豉 reforma liturgiczna, Concilium 4(1968)85.

2  Sob鏎 Watyka雟ki II. Konstytucje. Dekrety. Deklaracje, Pozna 1968, 47.

3  E.  J.   L e n g e l i n g,   Wort und Bild als Elemente der Liturgie, w: Bild-Wort-Symbol in der Theologie, Würzburg 1969, 180-182, 177-206.

4  A.   K i r c h g ä s s n e r,   Die mächtigen Zeichen, Freiburg 1959, 250.

5  Tract. in Joan. 80, 3 (PL 35, 1840).

6  De articulis fidei et ecclesiae sacramentis, n. 614; podaj za   C.   V a g a g g i n i,   Theologie der Liturgie, Einsiedeln 1959, 47.

7  S.   C z e r w i k,   Sakramenty – najwy窺zym wyrazem kultu chrze軼ija雟kiego, Ateneum Kap豉雟kie 68(1965)43-50.

8  Wzajemna relacja s這wa i sakramentu – zob.   F.   B l a c h n i c k i,   S這wo-wiara-sakrament, w: Wprowadzenie do liturgii, Pozna 1967, 36-44;   M.   N i c o l a u,   Teologia del segno sacramentale, Roma 1971, 461-471.

9  Stosunek s這wa do gestu i znak闚 liturgicznych opracowa szerzej   A.   L a u r e n t i n,   La liturgie en chantier, Paris 1965 (zw. rozdzia VIII traktuj帷y o katechezie, mistagogii i sakramentach).

10  M.   E l i a d e,   Sacrum, mit, historia, Warszawa 1974, 37.

11  R.   W e a k l a n d,   La liturgie dans une église qui change, Paroisse et liturgie 51(1969)102-103.

12  A.   K i r c h g ä s s n e r,   Heilige Zeichen der Kirche, Aschaffenburg 1961, 44-47, 54-57.

13  G.   S t e f a n i,   Essai sur les communications sonore dans la liturgie, Paroisse et liturgie 52(1970)233.

14  G.   S t e f a n i   powo逝je si przy tym na   G.   G u s d o r f a,   La Parole, Paris 1966, 45-56, 111-120.

15  Por.   K.   R a h n e r,   Vom Hören und Sehen. Eine theologische Überlegung. w: Bild-Wort-Symbol in der Theologie, Würzburg 1968, 139-156 (zw. 154).

16  A.   T u r c k,   Le rite et la Parole dans la reforme liturgique, Paroisse et liturgie 47(1965)383-392;   R.   G a n t o y,   Integrer les fonctions de la parole dans la celebration, Paroisse et Liturgie 54(1972)195-204.

17  J.   L h o i r,   La vie de la liturgie, Reflexions sur la situation actuelle, Collectanea Mechliniensia 52(1967) z. 3, 205.

18  H.  B.   M e y e r,   Die Bibel in Liturgie und Verkündigung, Bibel und Liturgie 40(1967)287-288.

ks. Jerzy Grze鄂owiak, Lublin

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 46:1976, f. III, s. 86-88

I. LITERA I DUCH

J. Adamczak

2. My郵i i 篡czenia Paw豉 VI dotycz帷e sakramentu pokuty

 W dniach od 25 do 29 sierpnia 1975 r. we Florencji odbywa si w這ski tydzie liturgiczny pod has貫m: Pojednajcie si z Ojcem w Chrystusie i w Ko軼iele. Uczestniczy這 w nim 1500 os鏏 – kap豉n闚, zakonnik闚, zakonnic i 鈍ieckich. Wst瘼n przemow wyg這si kard. Jakub   R.   K n o x,   prefekt Kongregacji Sakrament闚 i Kultu Bo瞠go. Na pocz徠ku obrad zosta te odczytany list kard.  Jana   V i l l o t,   sekretarza stanu, w kt鏎ym przekaza on my郵i i 篡czenia Paw豉 VI dotycz帷e aktualno軼i tematu o nawr鏂eniu, jak i samego sakramentu pokuty: przygotowania pastoralnego, celebracji oraz uczestniczenia w nim.

 Temat tygodnia jest drogi Ojcu 鈍i皻emu, z powodu wielkiej wagi sakramentu pojednania w 篡ciu Ko軼io豉 i ka盥ego chrze軼ijanina. Dobrze si z這篡這, 瞠 w czasie, gdy zosta og這szony nowy ryt pokuty, w r騜nych diecezjach w這skich podejmuje si inicjatyw ukazania tego sakramentu w wymiarze teologicznym i w praktyce pastoralnej, oraz d捫y si do bardziej 鈍iadomego korzystania z niego w 篡ciu chrze軼ija雟kim. Ca貫 zagadnienie wchodzi ponownie w rozwa瘸nia pastoralne Konferencji Episkopatu W這ch, kt鏎a w ubieg造m roku, w swojej XI sesji, wyda豉 donios造 dokument: Ewangelizacja i sakrament pokuty. Ojciec 鈍i皻y r闚nie wielokrotnie porusza w swoich przem闚ieniach ten temat w czasie audiencji generalnych, z okazji Roku 安i皻ego, Wielkiego Postu, a tak瞠 przy promulgacji i stopniowym wchodzeniu w 篡cie nowego obrz璠u pokuty. St康 sprawia mu rado嗆 fakt, 瞠 w豉郾ie Tydzie Liturgiczny po鈍i璚ony jest rozwa瘸niu tak wa積emu dla orientacji pasterzy i dla 篡cia wiernych, rytowi.

 Has這 tygodnia g這si przede wszystkim my郵: Pojednajcie si z Ojcem. K豉dzie si nacisk na znaczenie bardziej autentycznego nawr鏂enia, jak to rozumie 鈍. Pawe; na pierwszym miejscu musi by akcentowana dobro Boga, kt鏎y najpierw nas ukocha, najpierw wychodzi na spotkanie, aby umo磧iwi nam powr鏒 do siebie, naszego Ojca, kt鏎y przyjmuje nasze nawr鏂enie czyli odwr鏂enie si od z豉 i powr鏒 do Niego, kt鏎y jest niesko鎍zonym mi這sierdziem. W istocie swej termin „pojednanie” oraz idea mi這sierdzia jest w taki sam spos鏏 obecna w ksi璕ach 鈍i皻ych, przede wszystkim w Psa速erzu, kt鏎y sta si charakterystycznym i niezast徙ionym dla s這wnictwa chrze軼ija雟kiego i w spos鏏 jasny wskazuje na mi這嗆 Boga do cz這wieka, kt鏎a nie ustaje w objawianiu si, pomimo niegodziwo軼i cz這wieka, kt鏎y jest jej obiektem.

 Pojednajcie si z Ojcem   w   C h r y s t u s i e.   Rzeczywi軼ie Chrystus Pan, przez swoj krew przelan na krzy簑, znajduje si w centrum tajemnicy pojednania, kt鏎a identyfikuje si tak瞠 z tajemnic wyzwolenia i odkupienia cz這wieka z najbardziej prawdziwej i najg喚bszej niewoli grzechu. Nigdy nie b璠zie dosy podkre郵ana obecno嗆 tego czynu Chrystusa, kt鏎y przy pomocy znaku sakramentalnego pojednania, urzeczywistnia i utwierdza nieustannie dynamizm uzdrawiania, podnoszenie i u鈍i璚ania nale膨cy do misterium paschalnego, w przej軼iu z ciemno軼i do prawdziwego 鈍iat豉 w boskim 篡ciu.

 Naturalnie, relacja niesko鎍zonego mi這sierdzia Ojca do dzie豉 odkupie鎍zego Chrystusa Pana, ka瞠 tak瞠 zwr鏂i szczeg鏊n uwag na Ducha 安i皻ego, kt鏎ego zmartwychwsta造 Chrystus przeka瞠 Aposto這m, aby odpuszczali lub zatrzymywali grzechy, o kt鏎ym w kr鏒kiej syntezie m闚i liturgia: „On jest odpuszczeniem wszystkich grzech闚” (sobota po VII Niedzieli Wielkanocnej, modlitwa nad darami).

 W ten sam spos鏏 ten瞠 sakrament wyja郾ia 篡cie trynitarne, kt鏎e z jednej strony stanowi punkt wyj軼ia: Ojciec, kt鏎y najpierw nas ukocha, Chrystus, kt鏎y da nam siebie samego i Duch 安i皻y wylany na nas w obfito軼i – a z drugiej strony punkt doj軼ia: Ojciec, kt鏎y przyjmuje pokutuj帷e dziecko w swoim powrocie do Niego, Chrystus, kt鏎y bierze na swe ramiona zb陰kan owc aby j przywr鏂i owczarni, Duch 安i皻y, kt鏎y, na nowo u鈍i璚a w swoim czasie i zwraca grzesznikowi 篡cie oraz czyni w nim mieszkanie dla siebie. Z tej tajemnicy Tr鎩cy 安i皻ej wynika o鈍iecenie, aby zwr鏂i baczn uwag na wielko嗆 sakramentu pojednania, aby wskrzesi wiar dla skuteczno軼i sakramentu i aby celebrowa ryt z obfituj帷 ufno軼i i aktywn gorliwo軼i.

 Pojednajcie si z Ojcem w Chrystusie i   w   K o  c i e l e.   Trzeba to powtarza z wielk ekspresj przy wprowadzaniu do nowego obrz璠u, poniewa prawda ta jest potwierdzona 鈍iadectwem Paw這wym, patrystycznym i soborowym, 瞠 Ko軼i馧 jest tak samo obecny, z polecenia Chrystusa w pojednaniu ludzi z Bogiem, w dziele nawr鏂enia. Ko軼i馧 jest wezwany w swoich grzesznych cz這nkach do nawr鏂enia i ma obowi您ek nawraca.

 Poza tymi prawdami, Ojciec 鈍i皻y chcia豚y podda do zg喚bienia uczestnikom zjazdu wa積e zasady teologiczno-pastoralne dotycz帷e pokuty, a og這szone na Soborze Trydenckim, kt鏎e nadal obowi您uj i s bardzo pomocne w celebracji tego sakramentu.

 P a w e    VI   kieruje s這wo przede wszystkim do kap豉n闚, aby dobrze wyja郾iali t 鈍i皻 tajemnic wiernym poprzez katechez i zawsze byli przygotowani do przyjmowania spowiedzi. Nowy ryt przynosi wiele mo磧iwo軼i urzeczywistniania tego sakramentu, przede wszyptkim w kr璕u celebracji S這wa Bo瞠go, ale faktycznie b璠zie na tyle owocowa, na ile b璠 dobrze dysponowani duszpasterze, na ile b璠 mieli wyczucie obowi您ku „konfesjona逝”, kt鏎y mo瞠 r騜nie wygl康a przy prawnie aprobowanych odmianach obrz璠u, ale musi pozosta.

 Papie pragnie r闚nie zwr鏂i uwag wszystkich kap豉n闚, zakonnik闚 i wiernych na wa積o嗆 udzia逝 w tym sakramencie. Mo積a niestety zauwa篡 ma貫 uczestnictwo w nim, ale nie jest to po my郵i Ko軼io豉. Tak瞠 nowy ryt poleca cz瘰tszy udzia w spowiedzi, wskazuj帷 w pouczeniach na wzrost 豉ski chrztu, na bod嬈e utwierdzaj帷e 陰czno嗆 z Chrytusem i na ci庵貫 odnawianie w oddaniu si s這dkiemu g這sowi Ducha 安i皻ego. Poza tym, jak stwierdzi ju Ojciec 鈍i皻y w swojej adhortacji apostolskiej zwi您anej z prze篡waniem rado軼i chrze軼ija雟kiej, „uczestnictwo w spowiedzi pozostaje 廝鏚貫m uprzywilejowanym dla 鈍i皻o軼i, pokoju i rado軼i” (AAS 67, 1975, 312).

 Ojciec 鈍i皻y k豉dzie nacisk na spowied dzieci, zw豉szcza na pierwsz spowied, kt鏎a zawsze musi poprzedza pierwsz Komuni 鈍., nawet wtedy, gdy jest ona wczesna. Odpowiedni czas pierwszej spowiedzi musi poprzedzi ewangelizacja z wezwaniem do pokuty, kt鏎a wi璚ej razy powr鏂i w oparciu o sumienie i 篡w wiar, w celebracji sakramentu, dla zabezpieczenia i konsekwencji 篡cia chrze軼ija雟kiego.

W oparciu o „Notitiae” 11(1975)220-222
opracowa ks. Jerzy Adamczak, Lublin

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 46:1976, f. III, s. 88-89

I. LITERA I DUCH

F. B.[lachnicki]

3. O pewnych gestach i znakach

 W nr 108-109 „Notitiae” podano odpowied na pytanie, czy dopuszczalny jest tu i 闚dzie spotykany zwyczaj, 瞠 uczestnicy Mszy 鈍i皻ej, zamiast przekazywa sobie znak pokoju na wezwanie diakona, podaj sobie r璚e w czasie 酥iewu Modlitwy Pa雟kiej.

 W my郵 tej odpowiedzi, znak splecionych na d逝窺zy czas r彗 jest raczej znakiem wsp鏊noty i jedno軼i, a nie znakiem pokoju. Poza tym jest to gest liturgiczny wprowadzony spontanicznie i z inicjatywy prywatnej, nie znajduje si on w rubrykach. Dlatego nie wida racji, 瞠by po wezwaniu przeka盧ie sobie znak pokoju znosi gest pokoju, kt鏎y posiada tak wymow i charakter chrze軼ija雟ki oraz przynosz帷y 豉sk, aby wprowadzi inny znak o mniejszej wymowie w innym momencie Mszy 鈍i皻ej. Z tego wzgl璠u nale篡 odrzuci my郵 zast徙ienia znaku pokoju gestem podania r彗 przy Ojcze nasz. (Mo積a tu doda, 瞠 z drugiej strony nie trzeba chyba odrzuci tego gestu i jego warto軼i obok gestu pokoju przy Mszach 鈍i皻ych w grupach specjalnych, gdzie dopuszczalna jest wi瘯sza spontaniczno嗆 r闚nie w gestach.)

 Je瞠li mowa o gestach, to warto jeszcze przypomnie wyja郾ienie w sprawie gestu przy s這wach konsekracji we Mszy 鈍. koncelebrowanej (por. Biuletyn odnowy liturgicznej, Collectanea Theologica 39, 1969, z. 3, 124-126). Ci庵le pokutuje jeszcze w鈔鏚 ksi篹y omy趾owo na pocz徠ku, po pojawieniu si obrz璠u koncelebry, wprowadzony gest wskazuj帷y, z d這ni otwart zwr鏂on ku g鏎ze. Tymczasem, jak swego czasu wyja郾i   V a g a g g i n i,   ca豉 tradycja liturgiczna Wschodu i Zachodu nie zna takiego gestu teatralnego, wskazuj帷ego. Natomiast chodzi這 prawodawcy o wprowadzenie starochrze軼ija雟kiego gestu epikletycznego wk豉dania r彗, przy kt鏎ym wewn皻rzna strona d這ni zwr鏂ona jest w d馧. Taki gest ma g喚bok wymow, jest gestem sakramentalnym, wyra瘸j帷ym pro軸 o zst徙ienie Ducha 安i皻ego na maj帷e by przeistoczone dary. Dlatego te koncelebransi wyci庵aj r璚e zaraz na pocz徠ku s堯w Chrystusa („Bierzcie i jedzcie... pijcie...”), a nie dopiero przy s這wach „to jest bowiem...”.

 I jeszcze jedno warto odnotowa. Liczni polscy pielgrzymi Roku 安i皻ego w Rzymie przyzwyczaili si do przyjmowania Komunii 鈍i皻ej w postawie stoj帷ej. Tak udziela Komunii 鈍. Ojciec 鈍i皻y, tak jest powszechnie przyj皻e w posoborowym Ko軼iele. W ten spos鏏 udzielali Komunii 鈍. tak瞠 polscy kardyna這wie i biskupi naszym pielgrzymom, przyst瘼uj帷ym do uczty eucharystycznej procesjonalnie, ze 酥iewem. W tej sytuacji wydaje si, 瞠 trudno by這by zwalcza zwyczaj stoj帷ej Komunii 鈍i皻ej szerz帷y si coraz bardziej r闚nie w kraju. Wydaje si, 瞠 nale瘸這by to zostawi naturalnemu biegowi rzeczy, Komunia 鈍i皻a przyjmowana w postawie stoj帷ej jest logicznym nast瘼stwem przywr鏂enia procesji komunijnej jako zasadniczej formy rozdzielania Komunii 鈍. w zgromadzeniu eucharystycznym.

F.[ranciszek] B.[lachnicki]

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 46:1976, f. III, s. 89

II. URZ犵Y I SΣ浮Y

J. Adamczak

1. XIX spotkanie diecezjalnych duszpasterzy s逝瘺y liturgicznej

 Wiosenne spotkanie diecezjalnych duszpasterzy s逝瘺y liturgicznej sta這 pod znakiem zasadniczo uko鎍zonej reformy liturgicznej po Soborze Watyka雟kim II. Mia這 miejsce w dniach 21 i 22 kwietnia 1975 r. w Lublinie, w domu Krajowego Duszpasterstwa S逝瘺y Liturgicznej. Spotkanie zosta這 zapocz徠kowane w kaplicy o鈔odka o godzinie 12.00, hymnem do Ducha 安i皻ego oraz sext z Liturgia horarum. S這wo wst瘼ne wyg這si delegat Episkopatu do Spraw S逝瘺y Liturgicznej ks. bp Tadeusz B豉szkiewicz, kt鏎y przewodniczy obradom. W spotkaniu bra這 udzia oko這 40 duszpasterzy z 24 diecezji.

 Odnowa liturgiczna po Soborze Watyka雟kim II w zasadzie zosta豉 ju zako鎍zona, dlatego do wa積ych spraw nale篡 uformowanie wzorowego zespo逝 s逝瘺y liturgicznej. St康 te w pierwszym referacie, w 鈍ietle wskaza Missale Romanum 1970, om闚iono sk豉d i funkcje pe軟ego zespo逝 s逝瘺y liturgicznej. Kontynuacj my郵i pierwszego referatu by豉 analiza faktycznie sprawowanej liturgii w relacji mi璠zy idea貫m a rzeczywisto軼i wype軟ianych przez s逝瘺 liturgiczn funkcji. Podj皻o te pr鏏 ukazania sposob闚 przezwyci篹enia b喚d闚 i brak闚 w tej dziedzinie.

 Aby prze篡 liturgi mszaln poprawnie sprawowan z pe軟ym zespo貫m s逝瘺y liturgicznej, opr鏂z Mszy 鈍i皻ej koncelebrowanej w kaplicy o鈔odka, kt鏎ej przewodniczy Biskup Delegat, uczestnicy spotkania wzi瘭i tak瞠 udzia w wieczornej mszy z ludem w ko軼iele akademickim KUL, specjalnie przygotowanej z pe軟ym zespo貫m m瘰kiej s逝瘺y liturgicznej.

 W drugim dniu, po rannej liturgii, kontynuowano rozwa瘸nia na temat poprawnego zespo逝 liturgicznego. Przede wszystkim odby豉 si konstruktywna dyskusja na temat teoretycznych i praktycznych propozycji przedstawionych dnia poprzedniego. Poniewa za w formacji dzieci i m這dzie篡 do dobrego prze篡wania liturgii w du篡m stopniu pomaga poprawne odczytanie znak闚 liturgicznych, dlatego nast瘼ny referat by po鈍i璚ony wychowaniu zespo逝 s逝瘺y liturgicznej do prze篡wania znak闚 liturgicznych. Zosta造 tak瞠 przedstawione uczestnikom niekt鏎e pomoce dydaktyczne dla uformowania zespo逝 liturgicznego wed逝g wskaza Missale Romanum 1970. W obradach drugiego dnia uczestniczy tak瞠 wikariusz kapitulny diecezji lubelskiej ks. bp Boles豉w   P y l a k.

 Komunikaty Krajowego Duszpasterstwa S逝瘺y Liturgicznej, oraz narada w sprawie wakacyjnej akcji rekolekcyjnej, zako鎍zy造 XIX spotkanie diecezjalnych i zakonnych duszpasterzy s逝瘺y liturgicznej.

Ks. Jerzy Adamczak, Lublin

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 46:1976, f. III, s. 90-92

II. URZ犵Y I SΣ浮Y

H. Knapik

2. „Ministeria quaedam” w praktyce seminari闚 duchownych

 Wysi趾i wsp馧czesnych pastoralist闚 inspirowane ide Ko軼io豉 jako wsp鏊noty zmierzaj do odkrycia najpoprawniejszych dr鏬 do urzeczywistnienia si Ko軼io豉 we wsp鏊notach lokalnych. Coraz pewniej mo瞠my m闚i o konieczno軼i urzeczywistniania si Ko軼io豉 tam, gdzie znajduj si wsp鏊nie 篡j帷y chrze軼ijanie. 畝dna koncepcja pedagogiczna celowa, zmierzaj帷a do okre郵onych efekt闚, nie mo瞠 przes這ni tego czym Ko軼i馧 篡je: nie mo瞠 przes這ni owych diakonia, leitourgia i martyria. W ka盥ej, cho熲y najmniejszej spo貫czno軼i ko軼ielnej powinny si realizowa wszystkie fundamentalne warto軼i chrze軼ija雟kie. Chyba ju czas, aby sformu這wano temat pastoralny: Urzeczywistnianie si Ko軼io豉 w seminarium duchownym; aby zagadnienie zbadano w oparciu o dokumenty soborowe i o okre郵one zasady zabezpieczaj帷e proces budowania Ko軼io豉 seminaryjnego. Powy窺ze uwagi wst瘼ne ukazuj kontekst, w jakim trzeba rozwa篡 zagadnienie na poz鏎 bardzo szczeg馧owe, zwi您ane z realizacj w seminariach postanowie motu proprio Ministeria quaedam z 15 IX 1972 r.

 Dokument ten znosi dotychczasowe ni窺ze 鈍i璚enia i wprowadza urz璠y, kt鏎ych udziela si b璠zie przez ustanowienie. Oddziela si w ten spos鏏 wyra幡ie pos逝gi wyp造waj帷e z wsp鏊nego kap豉雟twa wiernych od urz璠闚 diakonatu i prezbiteratu udzielanych przez 鈍i璚enie ustanawiaj帷e kap豉雟two ministerialne. Konstytucja o Liturgii stwierdza: „czynno軼i liturgiczne nale膨 do ca貫go Cia豉 Ko軼io豉, uwidaczniaj je i na nie oddzia造wuj. Poszczeg鏊nych za jego cz這nk闚 dosi璕aj w r騜ny spos鏏, zale積ie od stopnia 鈍i璚e, urz璠闚 i czynnego udzia逝”. Seminarium jest cz窷ci Cia豉 Ko軼io豉 i w nim urzeczywistnia si lokalna wsp鏊nota. Wsp鏊nota seminaryjna istnieje wi璚 tak jak ka盥a inna ko軼ielna wsp鏊nota. Jej dzia豉nie wynika jednak z dwoistego porz康ku: jednego wspartego o wsp鏊ne kap豉雟two wiernych (ca豉 spo貫czno嗆) i drugiego wynikaj帷ego z obecno軼i prezbiter闚 i diakon闚, posiadaj帷ych charyzmatyczny urz康 budowania i s逝瞠nia wsp鏊nocie przygotowuj帷ych si do kap豉雟twa.

 Ministeria quaedam stawia kandydatom do diakonatu warunek wcze郾iejszego przyj璚ia i wykonywania pos逝g lektoratu i akolitatu. Zniesiono ni窺ze 鈍i璚enia poprzedzaj帷e diakonat, ale diakonem mo瞠 zosta ten, kto uprzednio we wsp鏊nocie ko軼ielnej wykonywa konkretne pos逝gi liturgiczne wyp造waj帷e z wsp鏊nego kap豉雟twa wiernych, a nie z kap豉雟twa ministerialnego. Nieporozumieniem jest wi璚 pogl康, z kt鏎ego wynika, 瞠 pos逝gi lektoratu i akolitatu s stopniami takimi, jakimi by造 dawne ni窺ze 鈍i璚enia. Pogl康 taki mo瞠 豉two powsta tam, gdzie w koncepcji seminaryjnej obowi您uje totalne nastawienie na 鈍i璚enia kap豉雟kie z minimalnym dostrzeganiem 篡cia ca貫go Ko軼io豉. Takie spojrzenie nie jest wcale odosobnione, by mo瞠 pot璕uje je jeszcze bardziej fakt, 瞠 alumni przyjmuj帷 pos逝gi nosz ju sutanny. Wynika st康 konieczno嗆 postawienia postulatu takiego przygotowania do kap豉雟twa, by prezbiterzy swoimi postawami i pogl康ami nie zaprzeczali warto軼iom wynikaj帷ym z kap豉雟twa wsp鏊nego wiernych. Przysz造 prezbiter powinien wcze郾iej g喚boko prze篡 pos逝giwanie wsp鏊nocie lokalnej. Dlatego przyjrzyjmy si nowej praktyce ustanawiania pos逝g oraz owocom jakie niesie spo貫czno軼i seminaryjnej lektor i akolita w jednej osobie.

 Alumni seminarium wchodz w pos逝g lektoratu i akolitatu poprzez cztery wydarzenia. S nimi: 1. zapowied terminu udzielania pos逝gi z poleceniem przeczytania odno郾ego dokumentu ustanawiaj帷ego i okre郵aj帷ego pos逝g; 2. konferencj(-e) prze這穎nego, albo wyk豉dowcy liturgiki wprowadzaj帷 w teologi zagadnienia – najcz窷ciej w ostatnich dniach przed udzieleniem pos逝gi; 3. rekolekcje; 4. sam obrz璠 ustanowienia. Narzuca si wyra幡y wniosek: przygotowanie do udzielenia pos逝gi lektoratu i pos逝gi akolitatu posiada w seminarium g堯wnie wymiar intelektualny.

 Nast瘼nie warto si przyjrze lektorowi i akolicie po ich odej軼iu od o速arza, przy kt鏎ym udzielono im pos逝g. Lektor w liczniejszej spo貫czno軼i seminaryjnej wykonuje sw鎩 urz康 kilka razy w roku. W seminarium nigdy nie brak psa速erzysty, lektor nie musi te kierowa 酥iewem, ani poucza o godnym przyjmowaniu sakrament闚. Lektor nie musi przygotowywa koleg闚 do czytania Pisma 鈍., poniewa robi to za niego biblista i fonetyk w ramach wyk豉d闚. Funkcja lektora w seminarium jest w obecnym stanie prawie martwa w przypadku poszczeg鏊nych lektor闚. Lektor, kt鏎y nie wype軟ia swej funkcji, jest lektorem martwym, nominalnym.

 Akolita w liczniejszej spo貫czno軼i seminaryjnej nie znajduje si przy o速arzu cz窷ciej ni lektor. Ale akolita jest te lektorem i jedn albo drug funkcj wykonuje na zasadzie dy簑ru. Akolita troszczy si o o速arz i pomaga w czynno軼iach liturgicznych. W Polsce wyt逝maczono, 瞠 w seminariach s diakoni, w rodzinnych parafiach podczas 鈍i徠 i ferii s prezbiterzy, dlatego akolita nie jest potrzebny jako nadzwyczajny szafarz Komunii 鈍. ani jako osoba dokonuj帷a wystawienia do adoracji Naj鈍i皻szego Sakramentu. Zwa篡wszy na te fakty mo瞠my stwierdzi, 瞠 funkcja akolity w seminarium staje si „martwa” zaraz po jej udzieleniu. Ujmuj帷 problem nominalnych lektor闚 i nominalnych akolit闚 w szerszym aspekcie og鏊noliturgicznym mo瞠my stwierdzi, 瞠 niekiedy liturgia seminaryjna jest tylko rubrycystycznym 獞iczeniem do wyk豉du z liturgiki.

 Paradoksalna sytuacja spo貫czno軼i seminaryjnej, w kt鏎ej przewa瘸j帷a cz窷 to lektorzy i troch mniej liczna grupa lektor闚-akolit闚, sk豉nia do refleksji. Na samym wst瘼ie nasuwaj si przynajmniej cztery postulaty.   P i e r w s z y   p o s t u l a t:   cz瘰tsza liturgia w ma造ch grupach np. kursowych, k馧 zainteresowa itp. W豉郾ie liturgia w ma造ch grupach przygotowuje i kszta速uje p騧niejszych animator闚 zgromadzenia liturgicznego (DFK 7).   D r u g i   p o s t u l a t:   konieczno嗆 Eucharystii przygotowanej. Oznacza to nie tyle poprawne przygotowanie liturgii przez dy簑ruj帷y zesp馧 liturgiczny, ale tak瞠 poprawne przygotowanie si ka盥ego uczestnika liturgii, kt鏎y aby pe軟iej si modli, aby m鏂 spontanicznie formu這wa wezwania modlitwy powszechnej, poznaje wcze郾iej czytania liturgiczne dnia.

 Ko軼i馧 urzeczywistnia si w znaku liturgicznym jednocz帷 w zgromadzeniu eucharystycznym ma貫, 篡we wsp鏊noty modlitwy i wsp鏊nego dzia豉nia. Lektor nie jest lektorem tylko wtedy, gdy wykonuje pos逝g czytania w zgromadzeniu. Lektor w ka盥ym zgromadzeniu uczestniczy wcze郾iej zapoznaj帷 si z tre軼i czyta dnia, przyjmuj帷 je w grupie modlitewnej lub osobi軼ie oczekuj帷 pouczenia prezbitera lub diakona. Lektor jest 鈍iadomy swojej przynale積o軼i do ca貫j spo貫czno軼i wierz帷ych jako jeden ze wszystkich i jako jeden dla wszystkich. Lektorat nie jest urz璠em ani honorowym, ani nominalnym. Trudniejszy problem to przygotowanie si akolity, kt鏎y w naszej rzeczywisto軼i nie spe軟ia funkcji nadzwyczajnego szafarza. W tej sytuacji pozostaje mu jedynie by odpowiedzialnym za czytelne wykonywanie znak闚, w kt鏎ych bezpo鈔ednio uczestniczy. Poza tym jego urz康 jest nominalny.

 Nasuwa si   t r z e c i   p o s t u l a t:   lektor i akolita mo瞠 by animatorem zgromadzenia liturgicznego w parafiach w pobli簑 seminarium. Grupa lektor闚 i akolit闚 mo瞠 w pobliskich parafiach przygotowywa zespo造 s逝瘺y liturgicznej.   P o s t u l a t   c z w a r t y   si璕a do okresu przygotowawczego przed przyj璚iem pos逝gi lektoratu i akolitatu. Nie mo瞠 by tylko przekazem wiadomo軼i. W okresie przygotowawczym kandydat powinien zbli篡 si do S這wa Bo瞠go, dostrzec jego funkcj w budowaniu 篡wej wsp鏊noty ko軼ielnej, jego moc w przemienianiu ludzkiego 篡cia oraz o篡wi si chrze軼ija雟ko w grupie (np. przez kr庵 biblijny) lub osobi軼ie. Kandydat mo瞠 te przej嗆 konkretn pr鏏 przygotowania poprawnego komentarza liturgicznego. Dni rekolekcyjne mog造by by wype軟ione m.in. kr璕ami biblijnymi, dzieleniem si Ewangeli i ewangelicznymi rewizjami 篡cia.

 Okres przygotowawczy akolity m鏬豚y by wype軟iony szczeg鏊nym pog喚bieniem teologii znak闚 liturgicznych, zetkni璚ie si z naczyniami liturgicznymi, mo瞠 nawet zadbaniem o ich od鈍ie瞠nie, a przede wszystkim szczeg鏊nym zaanga穎waniem si w funkcj animatora zgromadzenia liturgicznego.

 Pos逝gi lektoratu i akolitatu powinny alumnom przypomnie przed przyj璚iem 鈍i璚e diakonatu, 瞠 zostali ustanowieni do pos逝giwania Ludowi Bo瞠mu, gdy on gromadzi si w lokalnej wsp鏊nocie liturgicznej. Diakoni i prezbiterzy powinni pami皻a, 瞠 pos逝gi to nie „ni窺ze” 鈍i璚enia, ale wynikaj帷e z wsp鏊nego kap豉雟twa wiernych s逝瘺y o odmiennej naturze ni 鈍i璚enia.

 Odno郾ie za problemu funkcjonowania lektora i akolity poza seminarium wyrasta postulat og鏊ny: trzeba pog喚bi refleksj pastoraln nad tymi pos逝gami i okre郵i zasady.

Henryk Knapik, Lublin

 

 

 

 


    Zapis elektroniczny Biuletynu Odnowy Liturgii przygotowa Jerzy Paczkowski
 
 

 

 

 

 


 s. 81

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 81

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 82

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 83

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 84

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 85

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 86

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 87

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 88

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 89

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 90

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 91

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 92