Biuletyn Odnowy Liturgii * . w: Collectanea Theologica 46:1976, f. II, s. 99-120.

drukuj          
(dokument z oryginaln
numeracj stron)

Zawarto嗆:
I. LITERA I DUCH
1. Nowy msza w j瞛yku niemieckim – oprac. F. B.[lachnicki]
2. Nowa Kongregacja Sakrament闚 i Kultu Bo瞠go – C. Krakowiak

II. URZ犵Y I SΣ浮Y
Pro opportunitate – oprac. F. B.[lachnicki]

III. DIAKONIA SZTUKI
1. Sztuka sakralna a odnowa liturgii – oprac. Z. Podlewska
2. Posoborowe etapy rozwoju muzyki liturgicznej – oprac. G. Skop

IV. LITURGICZNA WSP粌NOTA
1. Odnowa liturgii a tradycje 篡cia parafialnego – F. Blachnicki
2. Sakrament bierzmowania w ca這kszta販ie duszpasterstwa parafialnego – S. Hartlieb

*  Redaktorem niniejszego biuletynu jest ks. Franciszek B l a c h n i c k i,   Lublin.

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 46:1976, f. II, s. 99-101

I. LITERA I DUCH

oprac. F. B.[lachnicki]

1. Nowy msza w j瞛yku niemieckim

 Wielkie dzie這 nowego wydania ksi庵 liturgicznych Ko軼io豉 rzymskiego, w wyniku realizacji postanowie soborowej Konstytucji o 鈍i皻ej Liturgii, dobiega ko鎍a. Tym razem jednak ukazanie si tzw. editio typica poszczeg鏊nych ksi庵 nie oznacza ko鎍owego etapu odnowy liturgii na p豉szczy幡ie wydawniczej. Po tym etapie nast瘼uje drugi, kt鏎y prawdopodobnie b璠zie trwa jeszcze dosy d逝go: przygotowanie aprobowanych „typicznych” wyda ksi庵 liturgicznych w poszczeg鏊nych j瞛ykach narodowych. Przy obecnie przyj皻ej zasadzie pewnego pluralizmu w liturgii i danych przez prawodawc centralnego mo磧iwo軼i adaptacji liturgii do warunk闚 poszczeg鏊nych region闚 j瞛ykowych i narodowych, te wydania ksi庵 liturgicznych b璠 tylko i po prostu wiernym przek豉dem watyka雟kiej editio typica. Dlatego warto 郵edzi zastosowane w poszczeg鏊nych krajach rozwi您ania i inicjatywy w zakresie dozwolonej adaptacji nowych ksi庵 liturgicznych.

 Numer 106-107 „Notitiae” z r. 1975 przynosi artyku R.   K a c z y  s k i e g o   omawiaj帷y nowe ksi璕i liturgiczne aprobowane dla kraj闚 j瞛yka niemieckiego. Szczeg鏊nie interesuj帷e s w tym artykule informacje dotycz帷e nowego msza逝 w j瞛yku niemieckim. Nowy msza aprobowany przez konferencje biskup闚 RFN, Austrii, Szwajcarii i Luksemburga 23 IX 1974 a nast瘼nie 10 XII tego roku przez Kongregacj Kultu Bo瞠go, zacz掖 obowi您ywa w regionach j瞛yka niemieckiego od Wielkiego Postu 1976 r. Nosi on tytu: Die Feier der heiligen Messe. Messbuch für die Bistümer des deutschen Sprachgebietes. Authentische Ausgabe für den liturgischen Gebrauch (Celebracja Mszy 鈍i皻ej. Msza dla biskupstw niemieckiego rejonu j瞛ykowego. Wydanie autentyczne dla u篡tku liturgicznego).

 Aby wydana ksi璕a nie by豉 zbyt wielka i ci篹ka, postanowiono – po d逝giej dyskusji – podzieli teksty mszalne na dwie cz窷ci, w ten spos鏏 jednak, aby nigdy nie trzeba by這 u篡wa obu cz窷ci r闚nocze郾ie, w ramach jednej celebracji.

 Cz窷 I msza逝 zawiera tylko w j瞛yku niemieckim: dokumenty wprowadzaj帷e (Wprowadzenie og鏊ne Msza逝 Rzymskiego) i liturgi Wielkiego Tygodnia; w j瞛yku 豉ci雟kim i niemieckim: ca貫 Proprium de tempore, Ordo Missae, uroczysto軼i 鈍i皻ych i 鈍i皻a pa雟kie z Proprium Sanctorum; w j瞛yku 豉ci雟kim tylko: communia, textus ad diversa, Lectionarium parvum.

 Cz窷 (tom) II msza逝 zawiera tylko teksty w j瞛yku niemieckim, a mianowicie: kalendarz dla rejonu j瞛yka niemieckiego, wszystkie teksty mszalne z wyj徠kiem Wielkiego Tygodnia i dodatki (Appendices). W ten spos鏏 nowy msza w pierwszej cz窷ci zawiera taki wyb鏎 tekst闚 w j瞛yku 豉ci雟kim, 瞠by mo積a by這 we wszystkie niedziele i 鈍i皻a nakazane sprawowa liturgi po 豉cinie i to r闚nie ze 酥iewem celebransa, albowiem prefacje i inne cz窷ci modlitw eucharystycznych s podane z nutami.

 Melodie do tekst闚 w j瞛yku niemieckim s liczne, r闚nie do aklamacji w liturgii s這wa, do wszystkich prefacji, tak瞠 w豉snych regionalnych (np. trzecia prefacja adwentowa, na wspomnienie Narodzenia NMP, Matki Boskiej Bolesnej, 鈍i皻ych regionalnych) oraz do innych cz窷ci modlitw eucharystycznych, do wszystkich uroczystych b這gos豉wie雟tw oraz formu造 rozes豉nia.

 Msza korzysta r闚nie z dw鏂h mo磧iwo軼i urozmaicania tekst闚 liturgicznych wskazanych przez list ok鏊ny Kongregacji Kultu Bo瞠go w sprawie Modlitw eucharystycznych. Zgodnie z n. 10 tego listu wprowadzono dodatkowe teksty embolizmu na szczeg鏊ne dni roku liturgicznego (niedziele, uroczysto軼i lub 鈍i皻a Ofiarowania Pana, Zwiastowania Pana, Narodzenia Jana Chrzciciela, Wniebowzi璚ia NMP, Jej Narodzenia, Wszystkich 安i皻ych, Niepokalanego Pocz璚ia NMP, rocznicy dedykacji ko軼io豉). Ponadto, zgodnie z n. 14 tego listu, podano wiele formu do wyboru celebransa dla wezwa i zach皻 (monitiones), kt鏎e z natury swej nie domagaj si, aby by造 wyg豉szane dos這wnie wed逝g formu podanych w mszale.

 Same teksty Msza逝 Rzymskiego zosta造 przet逝maczone w 禦udnej pracy trwaj帷ej cztery lata. Zanim zosta造 zatwierdzone, by造 ju stosowane ad experimentum w praktyce, zgodnie z zezwoleniem Kongregacji Kultu Bo瞠go z 16 III 1971. Wprowadzono nowe teksty kolekty (41), modlitwy nad darami (12), modlitwy po komunii (15).

 Nowy msza niemiecki ponadto odpowiada 篡czeniu, cz瘰to wyra瘸nemu w naszych czasach, aby by造 formularze mszalne tematyczne (Motivmessen). Jak kiedy podobne 篡czenie zosta這 zaspokojone przez msze wotywne do 鈍i皻ych na poszczeg鏊ne dni tygodnia, tak w nowym mszale pewne teksty liturgiczne ju zastosowane w r騜nych miejscach tej samej ksi璕i w ten spos鏏 uporz康kowano tematycznie, 瞠 powsta造 formularze na cztery tygodnie. Np. „tematy” drugiego tygodnia proponowane s nast瘼uj帷o: Ko軼i馧 i jedno嗆; Pokuta i zado嗆uczynienie; Wok馧 o速arza Pana; Chrystus um璚zony dla naszego zbawienia; Nowe i wieczne przymierze Boga ze swoim ludem. Podobnie opracowano cztery formularze na pierwszy tydzie Adwentu i Wielkiego Postu, na ostatni tydzie okresu paschalnego i pierwszy tydzie pa寮ziernika.

 W豉sne formularze mszalne odpowiadaj帷e kalendarzowi partykularnemu ca貫go regionu zosta造 w陰czone do Proprium Sanctorum Msza逝 Rzymskiego. Msze w豉sne poszczeg鏊nych diecezji mog by 豉two w陰czone do przewidzianego miejsca na ko鎍u msza逝.

 Powy窺zy przyk豉d wskazuje, ile mo磧iwo軼i adaptacyjnych i tw鏎czych stwarza t逝maczenie posoborowych ksi庵 liturgicznych na j瞛yki narodowe. Czy przygotowane polskie t逝maczenie Msza逝 Rzymskiego wykorzysta te mo磧iwo軼i?

Na podstawie Notitiae 11(1975)191-193
opr. F.[ranciszek] B.[lachnicki]

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 46:1976, f. II, s. 101-102

I. LITERA I DUCH

C. Krakowiak

2. Nowa Kongregacja Sakrament闚 i Kultu Bo瞠go

 Konstytucj apostolsk Constans nobis z 11 lipca 1975 r.   P a w e   VI   powo豉 do 篡cia now Kongregacj Sakrament闚 i Kultu Bo瞠go (Sacra Congregatio pro Sacramentis divinoque Cultu)  1 . Nowa kongregacja zast徙i dwie dotychczas istniej帷e: Kongregacj Dyscypliny Sakrament闚 i Kongregacj Kultu Bo瞠go.

 Dokonan reform dykasterii Kurii Rzymskiej papie uzasadnia wytycznymi Soboru Watyka雟kiego II, w my郵 kt鏎ych wszystkie urz璠y kurii maj by skutecznym narz璠ziem w rozwi您ywaniu stawianych im zada, odpowiadaj帷 coraz bardziej wymaganiom pastoralnej dzia豉lno軼i Ko軼io豉 we wsp馧czesnym 鈍iecie  2 . Dokonywane stopniowo zmiany w r騜nych dykasteriach kurii wynikaj tak瞠 z pragnienia lepszego dostosowania istniej帷ych struktur Ko軼io豉, aby s逝篡造 one skuteczniej i lepiej dobru ca貫go Ludu Bo瞠go. Bowiem istotnym ich celem i powo豉niem jest s逝瘺a (earum natura in ministrando contineatur).

 Poniewa dzia豉lno嗆 powo豉nej w 1969 r. Kongregacji Kultu Bo瞠go  3  wykaza豉, 瞠 jej kontakty z Kongregacj Sakrament闚 by造 tak cz瘰te i 軼is貫, zrodzi豉 si najpierw my郵, a potem przekonanie, powierzenia wszystkich tych spraw jednej, nowej kongregacji. Wynika to st康, 瞠 przedmiotem zainteresowa dotychczasowych obydwu kongregacji jest ta sama rzeczywisto嗆 teologiczna, kt鏎ej aspekty liturgiczno-kultowe i pastoralne s nierozerwalnie zwi您ane z aspektem prawnym i dyscyplinarnym. Nowa kongregacja ma wi璚 t bogat rzeczywisto嗆 liturgiczno-sakramentaln traktowa organicznie i bardziej wszechstronnie, uwzgl璠niaj帷 wszystkie jej z這穎ne aspekty. Jednocze郾ie papie wyra瘸 przekonanie, 瞠 dzia豉lno嗆 nowej kongregacji przyczyni si w jeszcze wi瘯szym stopniu do dzie豉 odnowy liturgicznej, zapocz徠kowanej przez Vaticanum II, w kt鏎 w陰czy si ca造 Ko軼i馧 i kt鏎a przynios豉 ju obfite owoce duchowe ca貫mu Ludowi Bo瞠mu.

 Omawiany dokument papieski zawiera nast瘼uj帷e istotne postanowienia prawne:
 1)  Kongregacja Kultu Bo瞠go i Kongregacja Sakrament闚 przestaj istnie w dotychczasowej formie,
 2)  Ustanawia si now kongregacj, kt鏎a nosi nazw Kongregacja Sakrament闚 i Kultu Bo瞠go,
 3)  Nowa kongregacja, na czele kt鏎ej stoi kardyna prefekt, maj帷y do pomocy sekretarza, dzieli si, na dwie sekcje: jedn dla dyscypliny sakrament闚, drug dla kultu Bo瞠go. Ka盥a sekcja ma swego podsekretarza  4 .
 4)  Sekcja pierwsza ma kompetencje dawnej Kongregacji Sakrament闚 okre郵one przez konstytucj apostolsk Regimini Ecclesiae nr 54-57,  5  druga za – uprawnienia i zadania dawnej Kongregacji Kultu Bo瞠go zawarte w konstytucji apostolskiej Sacra Rituum Congregatio nr 1-4  6 ,

 Postanowienia zawarte w konstytucji Constans nobis wchodz w 篡cie dnia 1 sierpnia 1975 r.

 W zwi您ku z omawianym dokumentem warto odnotowa komentarz (bez autora), kt鏎y ukaza si w „L'Osservatore Romano” z dnia 20 lipca 1975 r., w dwa dni po opublikowaniu konstytucji Constans nobis.

 Autor komentarza po om闚ieniu dokumentu do嗆 du穎 miejsca po鈍i璚a dzia豉lno軼i dotychczasowej Kongregacji Kultu Bo瞠go i jej sekretarzowi arcybiskupowi Annibale   B u g n i n i e m u.   Dzie這 odnowy liturgicznej dokonane ju dot康, nazywa najwi瘯szym ze wszystkich tego rodzaju reform w dziejach Ko軼io豉  7 . Chodzi tu g堯wnie o przygotowanie i wydanie nowych ksi庵 liturgicznych, odznaczaj帷ych si g喚bok tre軼i teologiczn, przejrzyst i prost form, mo磧iwo軼i adaptacji stosownie do mentalno軼i wiernych r騜nych ko軼io堯w lokalnych i wreszcie wprowadzenie j瞛yka ojczystego do liturgii. Praca ta jest dzie貫m przesz這 50 biskup闚 i 150 konsultor闚, najpierw w „Radzie do nale篡tego wykonania Konstytucji o 鈍i皻ej liturgii”, a nast瘼nie w Kongregacji Kultu Bo瞠go. Dokonane przez nich dzie這 ma wielkie znaczenie dla Ko軼io豉. Komentator wyra幡ie stwierdza, 瞠 animatorem i koordynatorem wszystkich wysi趾闚 zmierzaj帷ych do odnowy liturgii by abp Annibale   B u g n i n i,   najpierw jako sekretarz „Rady do wykonania KL”, obok jej przewodnicz帷ego kard. Giacomo   L e r c a r o,   a nast瘼nie jako sekretarz Kongregacji Kultu Bo瞠go z nast瘼uj帷ymi jej prefektami: kard. Benno   G u t,   Arturo   T a b e r a   A r a o z   i James Robert   K n o x.   Abp  A.   B u g n i n i   kierowa pracami licznych komisji, godz帷 z odwag i cierpliwo軼i wyst瘼uj帷e w nich r騜ne tendencje, dok豉daj帷 wszelkich stara, aby odnowa liturgii sta豉 si prawdziwym pokarmem duchowym Ludu Bo瞠go .

Przypisy:
1  L'Osservatore Romano z dnia 18 lipca 1975 r., s. 1.

2  AAS 59(1967)885-928.

3  Por. AAS 61(1969)297-305.

4  L'Osservatore Romano z 18.7.75. podaje jednocze郾ie, 瞠 papie mianowa kard. Jamesa Roberta   K n o x a   prefektem nowej kongregacji (kard. J.  R.   K n o x   by od 25.1.74 r. prefektem obydwu dotychczasowych kongregacji). Sekretarzem zosta mianowany abp Antonio   I n n o c e n t i; podsekretarzem sekcji sakrament闚 Antonio   M a g n i o n i,   podsekretarzem sekcji kultu Bo瞠go Virgilio   N o è.

5  AAS 59(1967)903-904.

6  AAS 61(1969)299-301.

7  L'Osservatore Romano z 20 lipca 1975 r. s.2

ks. Czes豉w Krakowiak, Lublin

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 46:1976, f. II, s. 102-105

II. URZ犵Y I SΣ浮Y

oprac. F. B.[lachnicki]

Pro opportunitate

 Warto, aby ka盥y kap豉n – przewodnicz帷y zgromadzenia liturgicznego oraz odpowiedzialny za formacj s逝瘺y liturgicznej zapozna si z refleksjami autora glossy w numerze 106-107 „Notitiae” z r. 1975 na temat wp造wu niewinnego zwrotu pro opportunitate, cz瘰to spotykanego w posoborowych ksi璕ach liturgicznych, na praktyk liturgiczn.

 Zwrot ten, w my郵 intencji prawodawcy, jest jakby apelem pod adresem w豉軼iwego zmys逝 liturgicznego i wyczucia kap豉na-liturga, aby m鏬 dostosowywa przepisy liturgiczne do aktualnej sytuacji, do rodzaju zgromadzenia, do okoliczno軼i czasu i miejsca. Chodzi這 o to, aby unikn望 skostnienia i sformalizowania w stosowaniu norm liturgicznych, aby rubrykom nada charakter po篡tecznej pomocy pastoralnej. Celem by這 uczynienie kap豉na odpwiedzialnym, nie za tylko mechanicznym wykonawc zarz康ze.

 Tymczasem rubryka pro opportunitate sta豉 si faktycznie zach皻 do ca趾owitego zaniechania czynno軼i liturgicznych wa積ych, po篡tecznych, jak najbardziej stosownych. Przyczyni豉 si do powstania pewnego rodzaju „pustyni” obrz璠owej. Oto kilka przyk豉d闚.

 a)   K a d z i d  o

 IGMR w n. 27 m闚i: „...kap豉n, je郵i to wskazane, pro opportunitate mo瞠 o速arz okadzi”, a w n. 85: „Kap豉n... mo瞠 okadzi o速arz, obchodz帷 go dooko豉”.

 Co oznacza tutaj zwrot pro opportunitate? Przede wszystkim trzeba zwr鏂i uwag na sens pozytywny tej rubryki. W dawnych przepisach liturgicznych u篡wanie kadzid豉 by這 zastrze穎ne do pewnych funkcji uroczystych (np. tzw. msza z asyst). Obecna rubryka stanowi zach皻 do u篡wania kadzid豉 w ka盥ej Mszy 鈍. cum populo, zw豉szcza w niedzielnej Mszy 鈍. wsp鏊noty lokalnej (parafialnej). Tymczasem zwyczaj ten zanika prawie zupe軟ie. Wszystkie zmys造 maj wiernym pomaga wnika w misterium. Ogo這cenie obrz璠闚 z pewnych element闚 zmys這wych oznacza ich zubo瞠nie, staj si one suche jak szkielety, bez 篡cia.

 Trzeba wi璚 przywr鏂i u篡wanie kadzid豉 w celebracjach uroczystych, zw豉szcza w zgromadzeniach liczniejszych. Nale篡 okadza wszystko, co przewiduj rubryki: o速arz, ksi璕 Ewangelii, krzy, relikwie, 鈍i皻y lud Bo篡. Kadzid這 wybra pachn帷e, najlepsze, jakie mo積a znale潭, nic nie jest zbyt drogie dla Pana; Od ministrant闚 trzeba wymaga, aby kadzielnica by豉 pe軟a w璕ielk闚, kadzid這 nasypywa obficie, aby prawdziwy ob這k pachn帷y okry o速arz i przestrze ko軼io豉. Wtedy b璠zie to wymowny symbol modlitwy wznosz帷ej si do Pana.

 Mo積a tu przypomnie, co kiedy pisa o kadzidle Romano   G u a r d i n i:   „Ile w tym wznios貫go pi瘯na, gdy jasne ziarenka kadzid豉 padn na 瘸rz帷e si w璕le i gdy z rozko造sanego trybularza pop造nie dym wonny! Jest to jakby melodia opanowanego ruchu i mi貫go zapachu. Czynno嗆 pozbawiona wszelkiego praktycznego celu, czysta jak pie填. Pi瘯na rozrzutno嗆 drogich klejnot闚. Ofiarna, hojna, wszystkiego si wyrzekaj帷a mi這嗆.

 Tak by這 wtedy, gdy Pan siedzia w Betanii, i gdy Maria, przyni鏀連zy s這ik drogocennego olejku nardowego, wyla豉 t wonno嗆 na 鈍i皻e Jego nogi, wycieraj帷 je w豉snymi w這sami, a wo nape軟i豉 dom ca造. Ludzie ciasnego umys逝 szemrali: „Na c騜 ta utrata?” Ale Syn Bo篡 odrzek: „Dajcie jej pok鎩, uczyni豉 to na pogrzeb m鎩”. By豉 to tajemnica 鄉ierci, mi這軼i, woni i ofiary.

 Podobnie ma si sprawa z kadzid貫m: jest w nim tajemnica pi瘯no軼i, nie wiedz帷ej o 瘸dnych korzy軼iach, ale powstaj帷ej samorzutnie. Tajemnica mi這軼i, gorej帷ej i spalaj帷ej, przechodz帷ej nawet przez 鄉ier. Tak瞠 i tutaj zatrzymuje si osch造 umys i pyta: Na co to wszystko?

 Jest w nim ofiara woni, a wszak i Pismo 鈍i皻e powiada: Takie s mod造 鈍i皻ych. Kadzid這 jest symbolem modlitwy i to w豉郾ie owej modlitwy, kt鏎a nie my郵i o 瘸dnej korzy軼i; kt鏎a nie pragnie niczego, lecz jawi si jak Gloria po ka盥ym psalmie; kt鏎a wielbi i pragnie Boga darzy dzi瘯czynieniem, i On jest tak wspania造” (Znaki 鈍i皻e).

 b)    w i e c e

 IGMR w n. 82 wyliczaj帷 sk豉d procesji wej軼ia wymienia tak瞠 ministrant闚, kt鏎zy pro opportunitate nios 鈍iece. N. 94 m闚i, 瞠 diakon zanosi ksi璕 ewangelii na ambon „poprzedzany przez ministrant闚, kt鏎zy mog nie嗆 kadzid這 i 鈍iece”.

 Zastrze瞠nie pro opporfumtate odnosi si tutaj do tej sytuacji, niestety cz瘰to dzi spotykanej, 瞠 trudno znale潭 dw鏂h ministrant闚 w ma貫j parafii lub we wsp鏊nocie czysto 瞠雟kiej. Gdzie jednak istniej mo磧iwo軼i, nale篡 rubryk odczyta jako zach皻 do u篡wania 鈍iec przy procesji wej軼ia i wyj軼ia oraz przy proklamowaniu Ewangelii.

 安iece s oznak czci wobec krzy瘸 i s這wa Bo瞠go. 安iece przemawiaj do wzroku i s znakiem wiary: „Spraw, niech ona stanie si wyrazem twojej duszy. Niech budzi si w niej wszelka szlachetna gotowo嗆: Jestem tu, o Panie! W闚czas owa strzelista i czysta postawa wyda ci si wyrazem w豉snego twego usposobienia. Niech ca豉 twoja gotowo嗆 okrzepnie w prawdziw wierno嗆. W闚czas b璠ziesz m闚i w duchu: Panie, w tej 鈍iecy oto ja sam stoj przed Tob”   (R.   G u a r d i n i,   Znaki 鈍i皻e).

 Kto mo瞠 powiedzie, 瞠 procesja wej軼ia i wyj軼ia bez krzy瘸, bez 鈍iec i bez kadzid豉, jest bardziej prosta, powa積a, bardziej „demokratyczna”. Co za nieporozumienie! Im bardziej jaki obrz璠 jest kompletny i wykonany pi瘯nie, tym bardziej przemawia do umys逝 i do serca wiernych. Pewne ramy sakralno軼i i okre郵onego porz康ku s逝膨 umacnianiu wiary, albowiem strzeg one zmys逝 tajemnicy. W tych ramach chce lud widzie rozwijaj帷e si obrz璠y liturgiczne, aby mia造 one moc wznoszenia umys逝 i serca poprzez rzeczy widzialne do niewidzialnych.

 c)   K r z y    p r o c e s y j n y

 IGMR w nr 82 m闚i: „pomi璠zy nimi (tj. ministrantami nios帷ymi 鈍iece) si casus fert inny ministrant z krzy瞠m”.

 Tak瞠 tutaj to wtr帷one s這wo si casus fert nie mo瞠 by odczytane jako zach皻a zwalniaj帷a, ale jako przepis do elastycznego zastosowania wed逝g konkretnych mo磧iwo軼i. W normalnej Mszy 鈍i皻ej parafialnej, celebrowanej w pewnym stopniu uroczy軼ie, nie powinno zabrakn望 tego dalszego elementu, kt鏎y przemawia tak silnie w spos鏏 widzialny do zgromadzenia.

 W ten spos鏏 procesja wej軼ia b璠zie pe軟a i uroczysta: pi瘯ny zast瘼 ministrant闚 i kler celebruj帷y post瘼uj za krzy瞠m niesionym pomi璠zy 鈍iecami.

 Krzy potem mo瞠 by ustawiony obok o速arza na podstawie, 鈍iece mog by u篡te do procesji z Ewangeli i przy ofierze eucharystycznej.

 d)   D z w o n e k

 IGMR w n. 109 m闚i: „Je瞠li okoliczno軼i za tym przemawiaj, kr鏒ko przed konsekracj ministrant dzwonkiem daje znak wiernym. Podobnie dzwoni na ka盥e podniesienie zgodnie z miejscowym zwyczajem”.

 Co zn闚 oznacza w tym miejscu zwrot pro opportunitate? Oznacza, 瞠 je瞠li odprawia si w kaplicy z dwiema siostrami lub czterema zakonnikami albo z ko軼ielnym, jest rzecz zb璠n dawa znak dzwonkiem, skoro wymawia si g這郾o s這wa modlitwy eucharystycznej i uczestnicy orientuj si dobrze, w kt鏎ym momencie nast瘼uje konsekracja. W tych wypadkach dzwonienie by這by czystym formalizmem. Czy jednak mo積a zak豉da, 瞠 w du篡m ko軼iele parafialnym czy w bazylice, wszyscy, tak瞠 ci, kt鏎zy stoj u wej軼ia do ko軼io豉, s skupieni, uwa積i i orientuj si, w kt鏎ym momencie nast瘼uje konsekracja? Dla tych wszystkich dzwonek mo瞠 by znakiem wzywaj帷ym do uwagi, do uczestnictwa w misterium. Dlatego nale篡 przywr鏂i u篡wanie dzwonka, a niech b璠zie to dzwonek pi瘯ny, o d德i璚znym i mi造m tonie. Mo瞠 on sta si u篡teczn pomoc w wychowaniu liturgicznym naszych wiernych.

 e)   H u m e r a 

 IGMR w nr 81 postanawia: „Wszyscy, kt鏎zy nak豉daj alb, u篡waj tak瞠 paska i humera逝, chyba 瞠 ze wzgl璠u na kr鎩 alby nie s one potrzebne”. Owo nisi aliter provideatur oznacza, odno郾ie humera逝, i jest on niepotrzebny, je瞠li alba posiada takie wyko鎍zenie, 瞠 zakrywa estetycznie szyj i ubranie 鈍ieckie. W innych wypadkach humera jest nadal potrzebny. Wygl康a to nieestetycznie, je瞠li spod alby wygl康aj r騜ne elementy codziennego stroju, r騜nokolorowe koszule, krawaty, swetry. Troska o w豉軼iwy, estetyczny wygl康 kap豉na i innych ministr闚 liturgii jest wyrazem nale積ego szacunku wobec Boga i rodziny Bo瞠j zebranej na modlitw.

 f)   K w i a t y

 Dawne przepisy liturgiczne czyni造 wyra幡 wzmiank o kwiatach, m闚i帷 o ozdabianiu o速arza. Kwiaty by造 traktowane jako znak rado軼i i 鈍i皻a, dlatego by造 zakazane na o速arzu w dniach i okresach o charakterze pokutnym oraz przy mszach za zmar造ch.

 Nowe rubryki nie m闚i wyra幡ie o kwiatach. Nie znaczy to, 瞠 zosta造 zapomniane, a liturgia ju si nimi nie interesuje. Linia tradycyjna w tym wzgl璠zie pozostaje, og鏊nie bior帷, w mocy.

 Pojawiaj si jednak nowe akcenty. Czasem pokutnym w pe軟ym tego s這wa znaczeniu jest tylko okres Wielkiego Postu, kiedy nie powinno by kwat闚. We wszystkich ko軼io豉ch nale篡 na to zwr鏂i uwag, aby przede wszystkim o速arz g堯wny by przyozdobiony kwiatami. Nie wypada, aby jaka statua czy kapliczka boczna jakiego 鈍i皻ego posiada豉 wi璚ej kwiat闚 i 鈍iate ni o速arz. W ka盥 niedziel jako w dzie Paschy o速arz g堯wny powinien g這si swoim wygl康em i swoj ozdob chwa喚 Zmartwychwsta貫go. W ci庵u roku liturgicznego b璠 pewne okresy uprzywilejowane odno郾ie ozdoby o速arza, w miejscu przechowywania Sanctissimum, przy tabernakulum (je瞠li zgodnie z przepisami mie軼i si ono poza o速arzem g堯wnym) przez ca造 rok mog by kwiaty jako wyraz adoracji i mi這軼i. Oczywi軼ie ca趾owicie nale篡 wykluczy z ko軼io豉 wszelkiego rodzaju kwiaty sztuczne.

Na podstawie Notitiae 11(1975) 196-201
opr. F.[ranciszek] B.[lachnicki]

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 46:1976, f. II, s. 105-107

III. DIAKONIA SZTUKI

oprac. Z. Podlewska

1. Sztuka sakralna a odnowa liturgii

 Papieska Komisja Centralna dla Spraw Sztuki Sakralnej wyda豉 dzie這, kt鏎e gromadzi akta kongresu odbytego w Pizie w roku 1972 i bogat dokumentacj na temat opieki i konserwacji pami徠ek historycznych i artystycznych Ko軼io豉 we W這szech.  1 

 Ten cenny zbi鏎 uwzgl璠nia ca造 wachlarz ustawodawstwa pochodz帷ego z dokument闚 soborowych, papieskich, dykasterii i urz璠闚 Stolicy 鈍i皻ej oraz instytucji pa雟twowych.

 Publikacja ta interesuje w pierwszym rz璠zie W這chy, ale jej u篡teczno嗆 przekracza granice regionalne. Z tego te tytu逝 sygnalizujemy j w naszym biuletynie w oparciu o recenzj zamieszczon w „Notitiae”.

 Ksi捫ka przenikni皻a jest trosk o konieczno嗆 rozumnej adaptacji istniej帷ych budynk闚 kultu do nowych wymaga pastoralnych zwi您anych z reform liturgiczn.

 Przestrze architektoniczna i monumentalne dzie豉 stworzone w ci庵u wiek闚 przez sztuk w celu jak najlepszej ekspresji liturgii, musz dzisiaj s逝篡 wsp鏊nocie Ko軼io豉 w kontek軼ie zupe軟ie innej celebracji liturgii. Czy mo積a pogodzi prawa sztuki z wymaganiami 篡wej liturgii? W jaki spos鏏 mo積a zmieni r騜ne obiekty architektoniczne, aby nie naruszy zasad artystycznych a r闚nocze郾ie uczyni je zdatnymi do spe軟iania aktualnych postulat闚 celebracji liturgicznej?

 Na te pytania odpowiadaj w wy瞠j wymienionym dziele architekt Luigi   M o r e t t i   i ks. Pietro   G a r l a t o.   Pierwszy z nich jest konsultorem, a drugi sekretarzem komisji papieskiej.   M o r e t t i   radzi, by, je郵i zachodzi w徠pliwo嗆, czy zmiany nie zak堯c ca這軼iowego pi瘯na i harmonii 鈍i徠yni, raczej zrezygnowa z jakiego drugorz璠nego szczeg馧u i dostosowa o ile to jest mo磧iwe, now liturgi do istniej帷ych warunk闚. W innych przypadkach jednak nale篡 odwa積ie podejmowa decyzje odno郾ie przesuni璚ia do przodu mensy o速arza czy odpowiedniego usytuowania miejsca czytania Pisma 鈍i皻ego.

 W wypowiedzi   G a r l a t o   jest zawartych szereg norm praktycznych, kt鏎e stanowi jakby konkluzj dyskusji kongresowych.

 Bior帷 pod uwag r騜norodno嗆 budynk闚 sakralnych wzniesionych w przesz這軼i, nie mo積a podchodzi do problemu ich adaptacji z rozwi您aniami gotowymi i schematycznymi. Trzeba koniecznie potraktowa ka盥y obiekt jako problem dla siebie, zas逝guj帷y na specjalne studium w celu szczeg馧owego zaplanowania. Niezb璠na jest w tym wzgl璠zie wsp馧praca mi璠zy liturgistami, historykami sztuki, architektami i innymi artystami; b璠zie ona gwarancj fachowego i powa積ego zaplanowania obiektu.

 Odpowiedzialni za 篡cie liturgiczne, maj帷 na uwadze konkretne wymogi tego 篡cia, powinni kierowa si pragnieniem osi庵ni璚ia autentycznych cel闚 reformy liturgicznej bez szkody dla warto軼i historycznej i artystycznej budowli sakralnych. Wobec oczywistej i uzasadnionej niemo積o軼i przeprowadzenia adaptacji ca趾owitej i ostatecznej, niech szukaj rozwi您a cz窷ciowych, zaspokajaj帷ych prawdziw konieczno嗆, pami皻aj帷 o tym, 瞠 przepisy liturgiczne dopuszczaj pewne koncesje w rzeczach nieistotnych.

 W adaptacji ko軼io堯w problemem najbardziej zasadniczym i trudnym jest adaptacja przestrzeni ca貫go prezbiterium. Trzeba tu przede wszystkim przemy郵e spos鏏 ustawienia o速arza, aby zachowa on charakter „idealnego centrum, kt鏎e spontanicznie skupia uwag ca貫go zgromadzenia”; jest to bowiem fundamentalne wymaganie jego funkcji. W wielu ko軼io豉ch staro篡tnych to przedsi瞝zi璚ie nie napotyka na wi瘯sze trudno軼i dzi瘯i obecno軼i obramowania architektonicznego o takim uroku, 瞠 z 豉two軼i zatrzymuje uwag i spojrzenia wiernych w swoim centrum, tak瞠 po dokonaniu odpowiedniego przystosowania.

 Pr鏏a tworzenia nowego punktu ogniskowego jest dopuszczalna wtedy, gdy istnieje przestrze wystarczaj帷a na umieszczenie nowego o速arza w odpowiedniej odleg這軼i od starego (na kt鏎ym mo積a by przechowywa. Naj鈍i皻szy Sakrament) i ulokowanie siedzenia dla celebransa i asysty. Wykluczaj帷 wszelk imitacj stylistyczn, nowe dzie這 powinno si narzuci w pierwszym rz璠zie przez walory architektoniczne. Tylko dobrze przygotowani i wra磧iwi arty軼i zdolni b璠 sugerowa rozwi您ania r騜nych konkretnych przypadk闚 np. wykorzystania cennych zas這n o速arzowych, stworzenia wolnej kompozycji z r騜nych odzyskanych staro篡tnych cz窷ci czy dla kontrastu umieszczenie o速arza ca趾owicie nowego. Dlatego te dzie這 adaptacji trzeba powierzy arty軼ie o wypr鏏owanej warto軼i, kt鏎y zdolny jest tworzy nowocze郾ie w staro篡tnym ko軼iele.

 Podobne kryterium nale篡 stosowa przy porz康kowaniu ambon, miejsc dla celebransa i baptysteri闚. Gdzie istnieje kaplica godna i 豉two dost瘼na, nale篡 rozwa篡 stosowno嗆 przeznaczenia jej na miejsce przechowywania Naj鈍i皻szego Sakramentu. Je郵i jednak nie da si przenie嗆 cennego tabernakulum, kt鏎e wkomponowane jest w ca這嗆 monumentalnego staro篡tnego o速arza, powinno ono zachowa swoj pierwotn funkcj.

 Usuwanie balustrady mo瞠 by dopuszczalne, je郵i nie przedstawia szczeg鏊nej warto軼i i nie by豉 zaplanowana jako harmonijna ca這嗆 zespo逝 prez-biterialnego. W przypadkach bardziej delikatnych wystarczy powi瘯szy 鈔odkowe przej軼ie, aby zapewni dobr widoczno嗆 o速arza.

 Adaptacja ko軼io堯w powinna si rozci庵n望 r闚nie na o速arze boczne i na 鈍i皻e obrazy. Konieczne jest „oczyszczenie” miejsc 鈍i皻ych z tego, co nie odpowiada ich godno軼i i nie sprzyja najbardziej istotnej i poprawnej manifestacji pobo積o軼i chrze軼ija雟kiej. Sob鏎 postanowi odno郾ie dzie pseudoartystycznych, 瞠 powinny by usuni皻e z domu Bo瞠go, gdy „nie licuj z wiar i dobrymi obyczajami oraz pobo積o軼i chrze軼ija雟k lub obra瘸j prawdziwy zmys religijny czy to z powodu nieodpowiedniej formy, czy te z powodu niskiego poziomu, przeci皻no軼i lub na郵adownictwa” (KL 124).

 Niczego nie powinno si jednak dokonywa bez pozwolenia diecezjalnej komisji liturgicznej i komisji do spraw sztuki sakralnej. Tak瞠 w nowszych budynkach sakralnych nie jest dozwolone samodzielne dzia豉nie, wed逝g w豉snego widzimisi.

 Nale篡 篡wi nadziej, 瞠 impuls i zapa p造n帷y z odnowionej liturgii oraz z u鈍iadomienia uczestnictwa ca貫go Ko軼io豉 w sprawowaniu 鈍i皻ych tajemnic wskrzesz nowe do鈍iadczenia i wzbudz odwag do podejmowania nowych pr鏏.

 Konieczne modyfikacje dokonywane w antycznych budynkach – mo積a tu u篡 por闚nania z dziedziny muzyki – powinny mie charakter tzw. „wariacji na temat”, w kt鏎ych inwencja i fantazja autora nie oddalaj si od praw harmonii i kontrapunktu. Je郵i si uniknie niepotrzebnych dysonans闚, mo積a wzbogaci o nowe nuty wspania造 koncert tworzony przez wieki, na chwa喚 Boga, dla pobo積o軼i wierz帷ych i ku rado軼i ludzi.

Przypis:
1  Tutela e conservazione del patrimonio storico et artistico della Chiesa in Italia, wyd. Giovanni   F a l l a n i,   Roma 1974.

Na podstawie Notitiae 11(1975) 186-190
opracowa豉 Zuzanna Podlewska, Lublin

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 46:1976, f. II, s. 107-110

III. DIAKONIA SZTUKI

oprac. G. Skop

2. Posoborowe etapy rozwoju muzyki liturgicznej

 W „Communaute et liturgies” ukaza si artyku Jeana   L e b o n   zatytu這wany Muzyka i liturgia w dziesi耩 lat po II Soborze Watyka雟kim. Artyku jest wst瘼nym referatem wyg這szonym przez autora na rozpocz璚ie V Mi璠zynarodowego Kongresu „Universa Laus”, kt鏎y odby si w dniach 2-6 wrze郾ia 1974 roku w Strasburgu.   L e b o n   dokonuje w nim podsumowania poszukiwa i wysi趾闚 poczynionych przez okres 10 lat od chwili ukazania si konstytucji o liturgii w dziedzinie odnowy muzyki liturgicznej. Poddaje tak瞠 ocenie aktualn sytuacj i snuje refleksje nad obecnym etapem rozwoju zagadnienia. We wst瘼ie swojego wyst徙ienia autor stwierdza, 瞠 konstytucja o liturgii w dziedzinie muzyki nie przynios豉 gotowych i ostatecznych rozwi您a, ale otworzy豉 drog poszukiwaniom, umo磧iwi豉 przyjrzenie si od nowa warto軼iom, uwa瘸nym przez wieki za niezmienne i nietykalne. Swoje rozwa瘸nia autor dzieli na trzy cz窷ci, odpowiadaj帷e etapom rozwoju zagadnienia. Etap pierwszy obejmuje okres poprzedzaj帷y bezpo鈔ednio sob鏎 i uwzgl璠nia wysi趾i tych, kt鏎ych wyniki prac zosta造 przez sob鏎 przyj皻e i uznane. Drugi etap wi捫e si z powstaniem i rozpocz璚iem intensywnej dzia豉lno軼i mi璠zynarodowego kr璕u studyjnego dla spraw nowej muzyki liturgicznej – „Universa Laus”. W cz窷ci trzeciej wreszcie autor podaje krytycznej analizie aktualn sytuacj w tej dziedzinie.

 R y t   i   j e g o   f u n k c j a

 „Funkcja – forma – znaczenie”. Te okre郵enia charakteryzuj kr庵 poszukiwa i bada pierwszego okresu. Wiele wysi趾闚 wk豉dano w odkrywanie na nowo funkcji ka盥ego z ryt闚. Przed Vaticanum II nie zastanawiano si nad r騜nicami w funkcjonowaniu poszczeg鏊ych ryt闚 czy 酥iew闚. Bardzo pomocne w rozdzielaniu ryt闚 i nadaniu im charakterystycznego pi皻na okaza造 si badania historyczne, pozwalaj帷e na ustalenie element闚 trwa造ch i uwypuklenie funkcji. Na przyk豉d przestudiowanie formy Kyrie pozwoli這 okre郵i jego funkcj jako pie郾i b豉galnej. Odkryto r闚nie r騜ne wcielenia tej formy, por闚nywano je i rozstrz御ano krytycznie. W rezultacie tych bada opracowano kryteria estetyczne dla nowych kompozycji, powstaj帷ych licznie w zwi您ku z mo磧iwo軼i wprowadzenia j瞛yka narodowego.

 Na tym etapie wytworzy si wi璚 pewien model, niestety wysoce sformalizowany, uwzgl璠niaj帷y przede wszystkim do鈍iadczenia zamierzch造ch wiek闚 Ko軼io豉. Zapytywano tradycji, zwracano si do autorytet闚 – staro篡tnych i wsp馧czesnych, tj. oficjalnych dokument闚 Ko軼io豉, by tam czerpa wzory dla nowo powstaj帷ego repertuaru. Taki etap z pewno軼i by konieczny, ale szybko okaza si niewystarczaj帷y. W tym stadium rozwoju znaczenie poszczeg鏊nych ryt闚 by這 rozumiane w kategoriach statycznych, a tak瞠 wierni, do kt鏎ych powinna by豉 dotrze wymowa znak闚 liturgicznych, nie mieli swojego oblicza, a je郵i mieli – by這 to jeszcze oblicze Ko軼io豉 niezmiennego i apersonalnego. Ca豉 liturgia tworzy豉 jeszcze jednorodny system, w kt鏎ym j瞛yk, styl i estetyka by造 wch豉niane ca趾owicie przez sacrum jako jedyn uznawan warto嗆. Msza w odnowionej niby szacie, przypomina豉 w rzeczywisto軼i staro篡tn missa cantata. Repertuar, stary czy nowy, by wyra幡ie ograniczony. Na tym nie mo積a by這 poprzesta. Walor pastoralny muzyki liturgicznej by z regu造 poch豉niany przez pozosta貫 klasyczne kryteria muzyki, a wi璚: kanoniczno嗆, zgodno嗆 z rytem, walor estetyczny. W tym samym czasie zacz皻o odkrywa wag ludzkiej aktywno軼i w samym sercu liturgii; zrozumiano, 瞠 wiekowe zdobycze powinny znale潭 form wcielenia blisk i zrozumia陰 dla dzisiejszego cz這wieka.

 F u n k c j o n a l n o     –   g e s t   –   s y t u a c j a

 Motywem przewodnim wysi趾闚 nast瘼nego etapu by豉 „funkcjonalno嗆”. Stawiano sobie pytanie, w jaki spos鏏 propozycja rytu zosta豉 przyj皻a przez tych, do kt鏎ych jest w豉軼iwie adresowana? Dotychczas historia na鈍ietla豉 znaczenie danego rytu; odt康 zacz皻o pyta wiernych o zrozumia這嗆 i mo磧iwo嗆 percepcji liturgicznego znaku. Zarzucano po prostu statyczn koncepcj rytu na korzy嗆 koncepcji dynamicznej. Zrozumiano, 瞠 projekt rytu nie mo瞠 by opracowany przy zielonym biurku, powinien koniecznie uwzgl璠ni kontekst sytuacyjny, w kt鏎ym ma by przyj皻y. Dostrze穎no niewystarczalno嗆 podsuwanych obja郾ie, dzi瘯i kt鏎ym ryt powinien funkcjonowa zgodnie z tym, co zaplanowane zosta這 z g鏎y. Do鈍iadczenie 篡ciowe, rozmowy przeprowadzone z wiernymi po liturgii mog 豉two nas przekona, jak odleg貫 jest nieraz rzeczywiste funkcjonowanie danego rytu od zamierzonego.

 Na tym etapie poszukiwa zacz皻o m闚i tak瞠 o 酥iewie i muzyce w liturgii jako o ge軼ie. 如iewy na przyk豉d w ramach liturgii nie s przede wszystkim dzie豉mi muzycznymi, kt鏎e nale篡 wykona poprawnie technicznie i z zachowaniem wszelkich estetycznych regu. S to utwory, kt鏎ymi chcemy si pos逝giwa w ramach wybranego znaczenia. 如iew powinien sta si gestem, a akcent spoczywa na aktywno軼i aktualnie celebruj帷ego cz這wieka. To „co si czyni” wypiera „ju uczynione” (a wi璚 repertuar, form, j瞛yk itp.). Alleluja nie 酥iewa si dla niego samego, dlatego tylko, 瞠 ryt przewiduje taki 酥iew, lecz dlatego, 瞠 Alleluja jest nam potrzebne jako 酥iew towarzysz帷y rytowi, kt鏎ego funkcj jest g這szenie Dobrej Nowiny. Z repertuaru ju stworzonego, wyszukuje si to, co b璠zie u篡teczne. Formy ju istniej帷e zrodzi造 si zapewne ze staro篡tnych gest闚 i zosta造 dopiero potem skodyfikowane; poprzez gest forma ta nabiera na nowo 篡cia, jest tworzona od nowa. Wa積y jest znak w trakcie stawania si, gest przyjmuj帷y formy jako reakcja na konkretn sytuacj liturgiczn.

 Taka koncepcja gestu rytualnego, skierowana w stron ludzkiej energii, co jest zasadniczo zaplanowane w poj璚iu liturgii jako takiej, rodzi sztuk dobierania i u篡wania form. R闚nocze郾ie powstaj nowe tendencje. Poprzez zjawisko jazzu w liturgi w陰czona zostaje tak瞠 energia fizyczna, poprzez zrozumienie liturgii jako 鈍i皻a anga穎wane zostaj si造 pierwotne i kosmiczne. Te z kolei tendencje charakteryzuj si ca趾owitym brakiem zainteresowania dla formy. Powstaje pytanie, czy muzyka liturgiczna staj帷 si nieformaln nie ryzykuje odci璚ia si od tradycji, w kt鏎ej objawione S這wo Boga odgrywa這 zawsze zasadnicz rol.

 D z i s i a j

 Wydaje si, 瞠 projekt rytu, zastyg造 w stylu, ograniczony przepisami Ordo Missae, nie funkcjonuje w spos鏏 zadowalaj帷y ani wed逝g idea逝 Vaticanum II, ani w duchu tego, co powiedziano wy瞠j. Je郵i dajemy opraw muzyczn rytowi, czy mo瞠my by pewni, 瞠 proponowana muzyka pomo瞠 uczestnikom liturgii zbli篡 si do misterium oznaczanego przez ten ryt? Funkcje muzyki liturgicznej i funkcje muzyki w og鏊no軼i, nie pokrywaj si ze sob. Trzeba jeszcze raz przypomnie, 瞠 nie panujemy nad funkcjonowaniem ryt闚. Nawet gdy zasadniczy cel muzyki liturgicznej zostaje osi庵ni皻y, trzeba sobie zda spraw z tego, 瞠 r闚nocze郾ie dotkni皻e zostan inne cele, kt鏎e przynale膨 do zjawiska muzycznego jako takiego. Te cele „mimowolne” ryzykuj paso篡towanie na celu zasadniczym. W wypadku pi瘯nego gregoria雟kiego 酥iewu Alleluja wielbiciel chora逝 b璠zie zagro穎ny jego funkcj estetyczn, a ucze liceum, entuzjazmuj帷y si riffem b璠zie zagro穎ny funkcj ludyczn tego rodzaju muzyki, gdy to Alleluja b璠zie napisane w takim w豉郾ie stylu.

 Pierwsz konkluzj b璠zie wi璚 stwierdzenie konieczno軼i liczenia si z uwarunkowaniami socjokulturowymi. Dotychczasowe do鈍iadczenia odbywa造 si prawie wy陰cznie w kontek軼ie teologicznym i czerpa造 z dziedzictwa chrze軼ija雟kiego o ju wypr鏏owanych modelach. Dzisiaj wydaje si rzecz nagl帷 przestudiowanie uwarunkowa kulturowych, w kt鏎ych ma funkcjonowa nasz system rytualny; trzeba znale潭 odpowied na pytanie, kogo dosi璕a interpretowany przez muzyk fakt, trzeba stworzy 鈔odowisko socjokulturowe cz這wieka celebruj帷ego. Alleluja jest znakiem paschalnej rado軼i. Lecz dla kogo? Czy wielu ludziom nie kojarzy si z utworami muzyki popularnorozrywkowej, u篡waj帷ymi cz瘰to tego biblijnego s這wa?

 Odno郾ie 酥iewu liturgicznego trzeba sobie postawi pytanie: co oznacza akt 酥iewu? W ko軼io豉ch zachodniej Europy wielu animator闚 muzycznych wk豉da maksimum wysi趾u w roz酥iewanie ludzi obecnych na liturgii. Nie mog jednak cieszy si sukcesami, bo ko軼i馧 jest jedynym miejscem, w kt鏎ym ci ludzie jeszcze 酥iewaj...

 Jakie jest znaczenie symboliczne aktu 酥iewu? Antropologia muzyczna jest jeszcze w powijakach. Mo瞠 trzeba zrewidowa nasze przekonanie o tym, 瞠 idea貫m aktywnego uczestnictwa jest 酥iew; mo瞠 zbyt wcze郾ie skazano na 鄉ier wiele arcydzie muzyki sakralnej, kt鏎ych s逝chanie mog這by nas wewn皻rznie zmobilizowa do pe軟ego uczestnictwa w liturgii. Trzeba zauwa篡 tak瞠 rol s逝chania 酥iewu i muzyki w intensyfikacji prze篡cia religijnego.

 M闚i si, 瞠 酥iewanie jest 鈍i皻em, tworzy wsp鏊not. Czy to prawo antropologiczne czy te tylko przej軼iowa moda? Jakie s wewn皻rzne powi您ania mi璠zy s這wem a muzyk w 酥iewie liturgicznym? Wiadomo, 瞠 muzyka i s這wo nie przeciwstawiaj si sobie. Razem tworz now ca這嗆. Oznaczanie 酥iewu nie jest sumowaniem si znaczenia tekstu i oznaczania muzyki. Mo瞠 wi璚 powsta pytanie: czy celebracja ze 酥iewem oznacza to samo co celebracja bez 酥iewu? W jakiej mierze 酥iew ma udzia w „oznaczaniu” danego rytu? Czy sprawia, 瞠 dany znak funkcjonuje skuteczniej, czy te ma wp造w na sam natur znaku?

 Wiadomo, 瞠 ryt powinien nie tylko zwraca si do intelektu cz這wieka, ale budzi w nim pewn postaw, ostatecznie postaw mi這軼i – caritas. Nie mo積a zapomina, 瞠 liturgia poprzez znaki jest nie tylko przekazywaniem pewnych tre軼i tematycznych, ale tak瞠 tworzeniem wsp鏊noty. W tej dziedzinie muzycy nie spe軟iaj funkcji tylko technicznych.

 Nie nale篡 tak瞠 zapomina o poszukiwaniach dotycz帷ych znaczenia 酥iewu w ca這軼i celebracji. Badania semiologiczne u鈍iadomi造 nam, 瞠 ka盥y z element闚 celebracji wp造wa na percepcj pozosta造ch element闚. W dalszym ci庵u pozostaje jedynie hipotez, wymagaj帷 zweryfikowania twierdzenie o jednocz帷ej roli 酥iewu.

 Sformalizowanemu rytualizmowi lat ubieg造ch przeciwstawia si obecnie eksperymentowanie za wszelk cen. W imi odrzucania estetyki przesz這軼i zarzuca si wszelkie staranie o estetyk. Czy t璠y droga? Przysz這嗆 muzyki liturgicznej, by mo瞠, le篡 w po鈔odku mi璠zy rytualizmem a spontanicznym uczuciowym dzia豉niem, pomi璠zy „ca趾owitym nadzorem” (total control) a „wydarzeniem” (happening), to jest w tak odnowionej symbolice, w kt鏎ej ryt przyjmuje swego rodzaju obiektywno嗆, a r闚nocze郾ie pozostawia miejsce wolno軼i, w kt鏎ej z kolei ka盥y pozostaj帷 sob, mo瞠 dosi璕n望 liturgicznego mysterium.

 Podsumowuj帷 rozwa瘸nia nale篡 jeszcze raz stwierdzi: w pierwszym etapie z pe軟ym zaufaniem przyj皻o ryty z tradycji, wydobywaj帷 na 鈍iat這 dzienne ich funkcje i odkryto form. W drugim etapie zastanawiano si nad funkcjonowaniem ryt闚 w zale積o軼i od sytuacji i kontekst闚. Zauwa穎no tak瞠 rol gestu. Pozostawano jednak wci捫 jeszcze we wn皻rzu systemu przej皻ego z przesz這軼i.

 Obecnie, powsta貫 nast瘼stwo poj耩: funkcja – forma – postawa i oznaczanie, rozpatruje si w 鈍ietle danych socjokulturowych, zaczerpni皻ych z antropologii i wiary.

 Na pierwszy rzut oka rozwa瘸nia   L e b o n a   mog si wydawa odleg貫 od polskich warunk闚. Cieszymy si wci捫 jeszcze, og鏊nie bior帷, gromkim 酥iewem w wielu o鈔odkach, zw豉szcza wiejskich. Gorzej przedstawia si sytuacja 酥iewu w ko軼io豉ch wielkomiejskich. Nawet tam, gdzie si jeszcze zachowa zwyczaj powszechnego, dono郾ego 酥iewania mo積a pyta, czy to jest 酥iew pozostaj帷y naprawd w wewn皻rznym zwi您ku ze sprawowanym obrz璠em, czytaniami mszalnymi, czy raczej przej皻y bez refleksji z tradycji nawyk 酥iewania „z okazji” liturgii?

 Je郵i nawet problemy przedstawione przez   L e b o n a   nie s w tej chwili w pe軟i aktualne w naszej sytuacji, sta si mog takimi lada dzie. Niech jego refleksje, kierowane autentycznym zaanga穎waniem i duszpastersk trosk stan si dla nas okazj do u鈍iadomienia sobie trudno軼i, z kt鏎ymi trzeba sobie b璠zie radzi, oraz bod嬈em do efektywniejszych poszukiwa nowych sposob闚 kszta速owania muzycznej oprawy dla naszych nabo瞠雟tw.

Na podstawie artyku逝   J.   L e b o n,
Musique et liturgie dix ans après Vatican II,
Communautés et liturgie 4(1975)335-343
opracowa豉 Gizela Skop, Lublin

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 46:1976, f. II, s. 111-113

IV. LITURGICZNA WSP粌NOTA

F. Blachnicki

1. Odnowa liturgii a tradycje 篡cia parafialnego

 Duszpasterstwo i 篡cie religijne w naszych parafiach kszta速owane s w g堯wnej mierze przez r騜ne tradycje i zwyczaje natury dewocyjno-liturgicznej. Tradycje te narasta造 przez wieki i przekazywane by造 z pokolenia w pokolenie.

 Kiedy nowy duszpasterz obejmuje parafi, zwykle najbardziej interesuj go og這szenia parafialne z ubieg造ch lat. Z nich dowiaduje si, jakie w rytmie roku liturgicznego odbywa造 si nabo瞠雟twa dodatkowe, jakie by造 zachowywane zwyczaje liturgiczne, z jakich okazji wzywa這 si okre郵one grupy parafian do sakrament闚 i na specjalne pouczenia religijno-moralne. Na podstawie takiej ksi璕i og這sze parafialnych nie trudno odtworzy wszystkie elementy tradycji i zarazem duszpasterstwa oraz 篡cia religijnego danej parafii.

 Drugim 廝鏚貫m poznania element闚 sk豉dowych duszpasterstwa parafialnego mog by pisma i ok鏊niki kurialnych wydzia堯w duszpasterskich. Dotycz one przewa積ie aktualnych zada i akcji duszpasterskich. Jedne z nich nawi您uj do corocznych, sta造ch element闚 篡cia parafialnego, nieraz w豉郾ie tych tradycyjnych, inne dotycz nowych inicjatyw, b璠帷ych wyrazem potrzeb chwili czy pomys這wo軼i oraz inwencji r騜nych o鈔odk闚 inspiruj帷ych 篡cie Ko軼io豉 i duszpasterstwo. Z tych inicjatyw i akcji rodz si nieraz nowe tradycje i zwyczaje 篡cia parafialnego.

 By這by rzecz ciekaw (oraz konieczn dla d逝gofalowego planowania pastoralnego w ramach realizacji soborowej odnowy Ko軼io豉) przebadanie typowych element闚 sk豉dowych tradycyjnego, parafialnego duszpasterstwa i 篡cia religijnego w 鈍ietle ich genezy oraz aktualnego wp造wu na kszta速owanie postaw religijnych.

 Zarysowuje si jeszcze jeden powa積y, a nawet podstawowy i kluczowy problem naszego duszpasterstwa parafialnego. Jest to problem „zderzenia si” na p豉szczy幡ie 篡cia parafialnego dw鏂h nurt闚: soborowej odnowy liturgii (i co za tym idzie: ca貫go duszpasterstwa i pobo積o軼i) oraz tradycyjnych form pobo積o軼i i duszpasterstwa.

 Ten ostatni nurt jest w gruncie rzeczy okre郵ony przede wszystkim przez tradycyjn koncepcj liturgii, kt鏎a w豉郾ie ma by poddana w ca這軼i „zabiegowi” odnowy. Oznacza to, 瞠 powinna dzi w duszpasterstwie parafialnym dokonywa si nieustanna, reformistyczna konfrontacja pomi璠zy ca這軼iowym dzie貫m odnowy liturgii a tradycyjnymi formami duszpasterstwa i pobo積o軼i w parafii.

 Tymczasem odnosi si wra瞠nie, 瞠 tego zadania nie dostrzega si zasadniczo ani w og鏊nym planowaniu pastoralnym, ani w praktyce duszpasterstwa parafialnego. Poszczeg鏊ne elementy odnowionej liturgii wchodz stopniowo do 篡cia i duszpasterstwa w parafiach plasuj帷 si obok istniej帷ych zwyczaj闚 i tradycji, nie wchodz帷 w jak捷 konfrontacj z nimi. Odnowiona liturgia nie jest pojmowana i prze篡wana jako 廝鏚這 inspiruj帷e ca這軼iow odnow 篡cia chrze軼ija雟kiego we wsp鏊nocie lokalnej, a pr鏏uje si j wprowadza w duchu permanentnego kompromisu z istniej帷ymi postawami, poj璚iami i zwyczajami, kt鏎e cz瘰to nie dadz si pogodzi z podstawowymi za這瞠niami i d捫eniami nurtu odnowy.

 Problem zasygnalizowany powy瞠j domaga si szczeg馧owego i gruntownego rozpatrzenia w ca造m szeregu bada i studi闚 teologicznopastoralnych i pastoralnoliturgicznych. Tutaj chodzi tylko o jego ukazanie, o zaniepokojenie t problematyk i uwra磧iwienie na ni oraz o zilustrowanie postawionej tezy kilku przyk豉dami.

 Pr鏏a wst瘼nego usystematyzowania element闚 篡cia religijnego parafii musia豉by doprowadzi najpierw do wyodr瑿nienia element闚 natury dewocyjnej. Chodzi o r騜ne nabo瞠雟twa anga簑j帷e w parafii pewne grupy praktykuj帷ych, a przygotowywane i „obs逝giwane” przez duszpasterzy, nieraz z wielkim nak豉dem si. Tutaj nale瘸這by wymieni najpierw nabo瞠雟twa do Serca Pana Jezusa zwi您ane z praktyk pierwszych pi徠k闚 miesi帷a i nabo瞠雟two do Niepokalanego Serca Maryi zwi您ane z pierwszymi sobotami miesi帷a. Do niedawna nabo瞠雟twa te uwa瘸ne by造 za form skupiania i formowania pewnej elity w鈔鏚 wiernych nale膨cych do wsp鏊noty lokalnej. Dzi, w 鈍ietle soborowej wizji Ko軼io豉 i 篡cia chrze軼ija雟kiego, we wsp鏊nocie lokalnej idea katolik闚 „pierwszopi徠kowych” raczej nale瘸這by uzna za minimalistyczny. Trzeba powa積ie pomy郵e o tym, w jaki spos鏏 przej嗆 od „minimalizmu pierwszopi徠kowego” do idea逝 篡cia chrze軼ija雟kiego maj帷ego swoje 廝鏚這 i sw鎩 szczyt w niedzielnej Eucharystii w pe軟i prze篡tej i w pe軟i owocuj帷ej w 篡ciu codziennym.

 R騜ne nabo瞠雟twa zwi您ane z okre郵onymi okresami w roku kalendarzowym r闚nie w du篡m stopniu wyznaczaj profil 篡cia religijnego parafii, jak np. nabo瞠雟twa r騜a鎍owe w pa寮zierniku, nabo瞠雟two do M瘯i Chrystusa w Wielkim Po軼ie, nabo瞠雟twa majowe i czerwcowe. Nabo瞠雟twa te tworz w豉sny rytm nie zawsze i nie w pe軟i odpowiadaj帷y rytmowi roku liturgicznego, nieraz przys豉niaj istotne tre軼i danego okresu (np. nabo瞠雟twa majowe w okresie paschalnej „Pi耩dziesi徠nicy Rado軼i”). Powstaje wi璚 problem pastoralnoliturgiczny: w jaki spos鏏 ukszta速owa te nabo瞠雟twa, aby sta造 si 鈔odkiem do g喚bszego poznania i prze篡cia tajemnicy paschalnej Chrystusa w danym okresie liturgicznym?

 Osobn grup, do嗆 bogat i zr騜nicowan, stanowi r騜ne nabo瞠雟twa i praktyki dewocyjne zwi您ane z kultem pewnych 鈍i皻ych patron闚 lub z potrzebami religijnymi i 篡ciowymi pewnych grup spo貫cznych, stanowych, zawodowych, lokalnych itp. Nale膨 tutaj r騜ne tridua stanowe (dla matek, ojc闚, m這dzie篡 m瘰kiej i 瞠雟kiej), nabo瞠雟twa zwi您ane ze 鈍i皻em patron闚 r騜nych zawod闚 (鈍. J霩ef, 鈍. Barbara, 鈍. Katarzyna, 鈍. Izydor, 鈍. ㄆkasz itp.), uroczysto軼i religijne ku czci r騜nych patron闚 lokalnych (odpusty, pielgrzymki). Do tej grupy tak瞠 mo積a do陰czy r騜ne formy dewocji oparte na indywidualnym zami這waniu do r騜nych duchowo軼i, nawi您uj帷e do tradycji rozmaitych zakon闚, bractw i stowarzysze religijnych (czciciele 鈍. Franciszka, M. Boskiej Szkaplerznej itp.).

 Wszystkie te nabo瞠雟twa i formy dewocji w powa積ym stopniu anga簑j duszpasterzy parafialnych i stwarzaj pozory do嗆 bogatego 篡cia religijnego. Mog one wywiera pewien wp造w na kszta速owanie postaw moralnych wiernych oraz ich etyki stanowo-zawodowej.

 Wydaje si jednak, 瞠 nie nale篡 przecenia warto軼i i znaczenia tych element闚 篡cia religijnego naszych parafii. Zaspokajaj one mo瞠 potrzeby indywidualnej pobo積o軼i wiernych, nie s jednak 鈔odkami formacji grup elitarnych 篡j帷ych duchem Ewangelii i nastawionych apostolsko ani nie przyczyniaj si do budowania i wzrostu Ko軼io豉 jako wsp鏊noty, nie s czynnikiem integruj帷ym 篡cie wsp鏊not lokalnych. Nasuwa si wi璚 pytanie, czy nie nale瘸這by d捫y do stopniowego przekszta販ania i pog喚biania grup „dewocyjnych” w parafii w kierunku biblijnych grup modlitewnych, spe軟iaj帷ych w strukturze parafii rol 篡wych kom鏎ek, z kt鏎ych wychodz owocne inspiracje odnawiaj帷e 篡cie ca貫j wsp鏊noty lokalnej?

 Obok naszkicowanego powy瞠j nurtu „dewocyjnego”, okre郵aj帷ego w du瞠j mierze profil naszego duszpasterstwa i 篡cia religijnego w parafiach mo積a wyodr瑿ni blisko z nim zwi您any nurt pobo積o軼i typu „asekuracyjnego”.

 Tutaj elementy pobo積o軼i chrze軼ija雟kiej znajduj si cz瘰to w niebezpiecznej blisko軼i do zabobonu i religijno軼i typu magicznego. Praktyki religijne s pojmowane jako pewne 鈔odki zabezpieczaj帷e od z豉 albo 鈔odki do uproszenia pomocy si nadprzyrodzonych w konkretnych problemach i trudno軼iach 篡ciowych natury przewa積ie materialnej. W ten spos鏏 s cz瘰to traktowane przez wiernych r騜ne 鈍i璚enia i sakramentalia (gromnice, ga陰zki po鈍i璚ane w Niedziel Palmow, woda 鈍i璚ona, wino 鈍. Jana, 鈍i璚one zio豉, b這gos豉wie雟two 鈍. B豉瞠ja itp.), niekt鏎e kulty 鈍i皻ych (nabo瞠雟two do 鈍. Antoniego, do 鈍. Judy Tadeusza), przedmioty kultu (medaliki, szkaplerze, niekt鏎e zwyczaje i praktyki (intencje mszalne, nowenny, 9 pierwszych pi徠k闚 miesi帷a).

 Nie chodzi tutaj o negowanie autentycznych warto軼i chrze軼ija雟kich znajduj帷ych si u podstaw wszystkich tych praktyk pobo積ych ani dobrej woli wielu ludzi wykonuj帷ych je ze szczer pobo積o軼i. Trzeba jednak dostrzec wielki problem i zadanie wychowania wiernych do wykonywania poszczeg鏊nych praktyk w duchu ewangelicznej wiary oraz innych cn鏒 teologialnych oraz we w豉軼iwej relacji do centralnego dla chrze軼ija雟twa i wszystko maj帷ego przenika misterium Chrystusa.

 Mimo wszystko centralnym nurtem duszpasterstwa i 篡cia religijnego w naszych parafiach pozostaje dzia豉lno嗆 zwi您ana bezpo鈔ednio z liturgi w jej zasadniczych formach przejawu, jakimi s sakramenty oraz 鈍i皻a i okresy roku liturgicznego. Wierni zasadniczo maj jeszcze 鈍iadomo嗆 g堯wnych okres闚 roku liturgicznego, jak Adwent, Bo瞠 Narodzenie, Wielki Post, Wielki Tydzie i Wielkanoc, prze篡waj g堯wne 鈍i皻a ko軼ielne oraz szczeg鏊ne dni i uroczysto軼i liturgiczne jak Popielec, Wielki Pi徠ek, rezurekcja, odpust parafialny itp. Niedziela i niedzielna Msza 鈍. wyznaczaj jeszcze rytm tygodniowy, sakramenty wi捫 si z wa積ymi, prze這mowymi momentami 篡cia. 砰cie rodzinne oraz jednostkowe koncentruje si wok馧 takich prze篡 jak chrzest, pierwsza Komunia 鈍., spowied, bierzmowanie, 郵ub ko軼ielny, namaszczenie chorych, pogrzeb chrze軼ija雟ki. Wszystkie te elementy i prze篡cia coraz bardziej jednak s sp造cane, pozbawiane istotnej wewn皻rznej tre軼i przez post瘼uj帷y proces laicyzacji wszystkich dziedzin 篡cia. Coraz bardziej staj si one elementami marginalnymi, dodatkowymi, zachowywanymi si陰 przyzwyczajenia i tradycji, z coraz mniejszym osobowym, wewn皻rznym zaanga穎waniem.

 Liturgia z tymi elementami nie jest ju centraln si陰 integruj帷 wszystkie przejawy 篡cia, przekazuj帷 ca這軼iow wizj sensu 篡cia i kszta速uj帷 篡ciowe postawy. Liturgia w naszych parafiach na og馧 nie jest tak瞠 prze篡wana jako si豉 tworz帷a wsp鏊not, jako centralna o 篡cia lokalnej spo貫czno軼i religijnej. Przywr鏂enie liturgii tej roli w 篡ciu Ko軼io豉 to istota dzie豉 posoborowej odnowy liturgii. Jeszcze daleko nam do tego, aby w takich perspektywach widzie sens odnowy, a jeszcze dalej do podj璚ia powa積ego wysi趾u realizacji tak poj皻ej odnowy.

ks. Franciszek Blachnicki, Lublin

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 46:1976, f. II, s. 113-120

IV. LITURGICZNA WSP粌NOTA

S. Hartlieb

2. Sakrament bierzmowania w ca這kszta販ie duszpasterstwa parafialnego

 Odnowiona liturgia ukazuje bardzo wyra幡ie, 瞠 w璠rujemy ad Patem per Filium in Spiritu Sancto, pielgrzymujemy w Ko軼iele czyli we wsp鏊nocie budowanej przez Ducha 安i皻ego.

 Sakrament chrztu podkre郵a przez ponowne umieszczenie na pierwszym planie znaku zanurzenia i dobrane perykopy, 瞠 wtedy cz這wiek rodzi si z wody moc Ducha 安i皻ego jako przybrany syn Boga, cz這nek Ludu Bo瞠go. Liturgia Eucharystii eksponuje przez dwukrotn epiklez rol Ducha 安i皻ego w urzeczywistnianiu s堯w Chrystusa wypowiadanych nad postaciami chleba i wina oraz w budowaniu Ko軼io豉 篡wego.

 Cho zniesiona zosta豉 oktawa Zes豉nia Ducha 安i皻ego, ale rola, dzia豉nie Ducha 安i皻ego ukazane zosta造 obecnie pe軟iej i zgodniej z ekonomi zbawienia.

 W miejsce oktawy, kt鏎a w豉軼iwie by豉 pozosta這軼i dawnej praktyki chrztu w wigili Pi耩dziesi徠nicy i nosi豉 charakter mistagogicznej katechezy nowo ochrzczonych, by豉 pewnego rodzaju dubletem oktawy Paschy, mamy obecnie nowenn przed uroczysto軼i Zes豉nia Ducha 安i皻ego. Ustanowiono j zgodnie z wydarzeniami tamtych dni w Jerozolimie. Wszystkie teksty perykop i modlitw m闚i wyra幡ie o Duchu 安i皻ym, Duchu jednocz帷ej mi這軼i. Wyra幡e s r闚nie odniesienia do Ducha 安i皻ego w ca造m okresie paschalnym  1 .

 Ta nowa rzeczywisto嗆, nowe na鈍ietlenie liturgii i jej znak闚 nie dotar造 jeszcze do 鈍iadomo軼i wi瘯szo軼i naszych wsp鏊not. Powinny jednak przenika i przekszta販a podej軼ie dotychczasowe, w pewnym sensie do嗆 monotonne. Np. nabo瞠雟twa maryjne s przez ca造 rok takie same. Pie郾i: Cze嗆 Maryi..., Ju od rana roz酥iewana..., Matko Naj鈍i皻sza do Serca Twego... i podobne s 酥iewane bez r騜nicy w okresie Wielkiego Postu, Paschy, Adwentu. Tymczasem zgodnie z konstytucj o Liturgii  2  wszystkie nabo瞠雟twa maj by organizowane w duchu okresu liturgicznego, a odpowiednio do potrzeb psychiki cz這wieka przypomnianych w instrukcji Musicam sacram  3 , nale篡 do liturgii wprowadza urozmaicenia. Dlatego Maryj w okresie Paschy trzeba ukazywa jako uczestniczk Chrystusowej chwa造, dzie這 i oblubienic Ducha 安i皻ego.

 Nieporozumieniem jest r闚nie pierwsza Komunia 鈍i皻a w dniu Zes豉nia Ducha 安i皻ego, wype軟iona 酥iewami o Naj鈍i皻szym Sakramencie. W ten spos鏏 powtarzana jest uroczysto嗆 Naj鈍i皻szego Cia豉 i Krwi Chrystusa. Eucharystia, a wi璚 i pierwsza Komunia 鈍i皻a zawsze jest przede wszystkim uczestniczeniem w misterium Paschy Chrystusa; nie jest adoracj Chrystusa-Kr鏊a, lecz spotkaniem z Chrystusem-lekarzem, Chrystusem danym jako pokarm na drog i dlatego odpowiada tej uroczysto軼i najbardziej okres i pie郾i paschalne. Dokument De initiatione christianae adultorum ustala zasad, 瞠 pierwsz Komuni 鈍i皻 udziela si wtedy w ramach rezurekcji czyli Wigilii Paschalnej, a jako spotkania mistagogiczne, pog喚biaj帷e to pierwsze spotkanie, widzi wszystkie niedziele Paschy, szczeg鏊nie w roku „A”.

 Nie tylko Pi耩dziesi徠nica Rado軼i i ca造 okres paschalny 陰cz si z tajemnic Ducha 安i皻ego i z sakramentem bierzmowania. „To, co jest m闚ione w tym sakramencie do bierzmowanych, powinno by prze篡wane stale „w” i „przez” wsp鏊not chrze軼ija雟k, je郵i si pragnie, aby m鏬 si ukaza sens bierzmowania: chodzi o Ko軼i馧, kt鏎y jest ludem budowanym przez pos逝gi i charyzmaty, o wsp鏊not doceniaj帷 najrozmaitsze pos逝gi, kt鏎e Duch nieustannie w niej wzbudza. Chodzi o Ko軼i馧, kt鏎y uczy si rozpoznawa charyzmaty, jakimi Duch 安i皻y go odnawia oraz Ko軼i馧, kt鏎y wobec swej misji umie odczyta znaki Ducha w 鈍iecie. Refleksja nad bierzmowaniem pozwala odkry Ko軼i馧 duchowy i laika 篡j帷ego Duchem, laika kt鏎y jest 篡wym cz這nkiem Ko軼io豉”  4 .

 „Bierzmowanie ukazuje si jako centrum inicjacji chrze軼ija雟kiej. Jego studium pozwoli na przywr鏂enie r闚nowagi w poszukiwaniach dotycz帷ych innych punkt闚: chrztu, pastorologii sakramentalnej, etap闚 budzenia si wiary i jej kszta速owania przez wsp鏊not. Jest rzecz znamienn, 瞠 te spostrze瞠nia pochodz nie od teolog闚, lecz od duszpasterzy”  5 .

 W tej sytuacji bierzmowanie powinno by „wydarzeniem” parafialnym, kt鏎e charakteryzuje 篡cie wsp鏊noty. Najlepiej je郵i dokonuje si ka盥ego roku w ka盥ej parafii. Wysy豉nie do innej parafii os豉bia prze篡cie tajemnicy przez wsp鏊not parafialn, istnieje te obawa, 瞠 w 鈍iadomo軼i wiernych sakrament mo瞠 zej嗆 do czynno軼i administracyjnej, jak np. szczepienie  6 . Prawdopodobnie jednak nie tak wcze郾ie i nie wsz璠zie da si osi庵n望 taki idea. Wysy豉j帷 wi璚 wiernych do innej parafii (mo積a wtedy szczeg鏊nie podkre郵i powszechno嗆 Ko軼io豉 – z biskupem koncelebruj wszyscy duszpasterze parafii, kt鏎ych wierni maj by bierzmowani), trzeba d捫y w poszczeg鏊nych wsp鏊notach do tego, aby wynik貫 st康 straty wyr闚na przez odpowiedni organizacj bli窺zego przygotowania do tego sakramentu. Trzeba najpierw u鈍iadomi sobie, 瞠 przygotowanie bli窺ze tylko wtedy ma sens i przyniesie jaki prawdziwy owoc, gdy istnieje przygotowanie dalsze, to znaczy, gdy ca陰 prac duszpastersk przenika odpowiednia atmosfera. Homilie, katechezy, konfesjona musz „zauwa篡” i ukaza wierz帷ym Ducha 安i皻ego w Ko軼iele, Eucharystii i w innych sakramentach. Nale篡 nie tylko zas豉nia Ducha 安i皻ego w roku liturgicznym przez majowe, czerwcowe, pierwsze Komunie 鈍i皻e, lecz Go wyra幡ie ukaza, szczeg鏊nie eksponowa. W Polsce zauwa瘸 si nieznajomo嗆 pie郾i o Duchu 安i皻ym, cho istniej a niekt鏎e s pi瘯ne. Trzeba te pie郾i koniecznie wprowadzi do naszych nabo瞠雟tw.

 Jednym z element闚 dalszego przygotowania jest r闚nie stosunek kap豉n闚 i wiernych do bierzmowania „w niebezpiecze雟twie 鄉ierci”. Jest to szczeg鏊nie aktualne odno郾ie ma造ch dzieci. W takiej sytuacji ka盥y kap豉n ma obecnie prawo bierzmowa, a nawet jest to jego obowi您ek p造n帷y z wiary i mi這軼i  7 .

 Przygotowanie dalsze, obejmuj帷e chocia瘺y podane wy瞠j elementy sprawi, 瞠 „wsp鏊nota, w kt鏎ej dokonuje si bierzmowania jest pobudzona do rozpoznania dzia豉nia i znak闚 Ducha 安i皻ego doko豉 niej i w niej... Mi璠zy tymi znakami cz瘰to odkrywa si i wymienia oznaki solidarno軼i i pojednania. Duch 安i皻y objawia si jako Duch mi這軼i... zach璚a chrze軼ijan do wyj軼ia sobie naprzeciw... Dzieci, kt鏎e przygotowuj si do bierzmowania, 獞icz si r闚nie w grupie w takim rozpoznawaniu dzia豉 Ducha 安i皻ego. Nie chodzi tu o przygotowanie kilkudniowe, ale o post瘼owanie, kt鏎e rozci庵a si na miesi帷e, a nawet na lata... Potrzeba wi璚 autentycznej wsp鏊noty, autentycznego 篡wego Ko軼io豉, aby bierzmowani mogli do鈍iadczy prawdziwe chrze軼ija雟two”  8 .

 R闚nie szafarz – biskup, kt鏎y przewodniczy w tym sakramentalnym spotkaniu wiernych z Chrystusem, powinien by dla nich znakiem jedno軼i w Duchu 安i皻ym. Dlatego trzeba u鈍iadomi wiernych, dlaczego ten sakrament zarezerwowany jest biskupowi: jest on znakiem jedno軼i, kt鏎 urzeczywistnia Duch 安i皻y w r騜norodno軼i wsp鏊not, a przybycie biskupa ukazuje wyra幡iej jedn z misji kap豉雟twa hierarchicznego, kt鏎 jest budowanie wiernych we wsp鏊not Ko軼io豉, gdy on przekazuje w Duchu 安i皻ym pos豉nnictwo poszczeg鏊nym wsp鏊notom.

 Je郵i to tylko mo磧iwe, nale篡 nawi您a kontakt z biskupem, aby nie zjawi si w tym dniu jako „obcy”, kt鏎y przyszed dope軟i „obrz璠u”. Mo積a np. listownie zapozna go z problemami 篡cia danej wsp鏊noty, a potem umo磧iwi w ramach liturgii (w powitalnym komentarzu wst瘼nym? przed homili?) kandydatom i cz這nkom danej wsp鏊noty przedstawienie swych osi庵ni耩 i trudno軼i i plan闚. W takim uj璚iu przybywaj帷y biskup uka瞠 si pe軟iej jako ten, kt鏎y w imieniu Chrystusa, moc Ducha 安i皻ego, przychodzi „gromadzi” Cia這 Chrystusa, sprawia, 瞠 pos豉nnictwo danej wsp鏊noty staje si bardziej autentyczne  9 .

 Jednak nawet w ramach takiego przygotowania dalszego nie wystarczy – dla zainteresowania parafian zbli瘸j帷ym si dniem bierzmowania – og這szenie zbli瘸j帷ego si faktu. Nale篡 jako przygotowanie bli窺ze zorganizowa co na wz鏎 nowenny aposto堯w z Maryj w wieczerniku, to znaczy zaprosi parafian do wsp鏊nej modlitwy. Warto u鈍iadomi sobie, 瞠 w ewangelii tylko w tym jednym wypadku odnotowano tak d逝gie przygotowanie modlitewne, wyra幡ie zalecone przez Chrystusa wsp鏊nocie Aposto堯w. Trzeba oczywi軼ie nowenn tak og這si kilka niedziel wcze郾iej. Najlepiej rozpocz望 w poprzedni niedziel nabo瞠雟twem dla ca貫j parafii. To nabo瞠雟two rozpoczyna tydzie, w kt鏎ym bierzmowani b璠 jak gdyby prowadzeni przez starszych w wierze. Na ka盥y dzie mo積a zaprosi inny stan: matki, ojc闚, chrzestnych, rodze雟two... B璠zie to zgodne z zaleceniem stolicy 鈍i皻ej, wed逝g kt鏎ej przygotowanie ochrzczonych do tego sakramentu nale篡 do ludu Bo瞠go i to do wszystkich jego cz這nk闚.  10  W wigili urz康za si „pielgrzymk” do 廝鏚豉 chrzcielnego i pascha逝. Mo瞠 mie ona kszta速 liturgii s這wa: perykopy wybra z proponowanych na dzie bierzmowania, psalm medytacyjny, homilia, modlitwa powszechna, u這穎na przez maj帷ych by bierzmowanymi, kantyk uwielbienia: „I mnie uczyni wielkie rzeczy, kt鏎y mo積y jest”.

 Samo przygotowanie tych, kt鏎zy decyduj si na osobowe spotkanie z Chrystusem w sakramencie bierzmowania, powinno odbywa si w ramach nabo瞠雟tw katechumenalnych, tzw. skrutini闚, przypomnianych i zalecanych rodzinie Ko軼io豉 szczeg鏊nie w dokumencie De initiatione christianae adultorum. Poleca to r闚nie wyra幡ie w Ordo Confirmationis (nr. 3).

 Stolica 安i皻a zaleca odwr鏒 od „przygotowania do sakrament闚”, kt鏎e przecie ma by inicjacj do 篡cia Chrystusem, a nie szkolnym poznawaniem kilku definicji. Obfito嗆 materia堯w w formie wykazu odpowiednich czyta, psalm闚 i modlitw znajdujemy we wszystkich dokumentach odnowy liturgicznej trzech sakrament闚 inicjacyjnych.

 W okresie przygotowania bli窺zego, kt鏎e powinno trwa kilka miesi璚y, trzeba szczeg鏊nie zainteresowa si tymi, kt鏎zy maj by bierzmowani oraz ich rodzin i chrzestnymi. Przede wszystkim stara si wytworzy odpowiedni nastr鎩 w tych rodzinach, zainteresowa tym sakramentem. Jest to czasem 豉twiejsze ni si wydaje.

 Jednym ze sposob闚 b璠zie odpowiednio przeprowadzony wyb鏎 chrzestnych: mo積a go powierzy dzieciom, odpowiednio kieruj帷 ich my郵ami, pogl康ami, wymaganiami.  11  Nale篡 uczyni to na kilka miesi璚y przed uroczysto軼i, wtedy mo積a pog喚bi zrozumienie, odpowiedzialno嗆 tak rodzic闚, jak i chrzestnych przez seri skrutini闚, mo積a r闚nie dope軟i t formacj np. przy pomocy list闚 ok鏊nych przesy豉nych przez dzieci do zainteresowanych.  12 

 Obecnie coraz wi璚ej u鈍iadamiamy sobie konieczno嗆 pomno瞠nia etap闚 przygotowawczych, doprowadzaj帷ych do owocnego spotkania w sakramencie. Zastanawiaj帷 si nad poj璚iem opus operatum, kt鏎e niekt鏎ych doprowadzi這 do rubrycystycznego walidyzmu, rozumiemy, 瞠 B鏬 mo瞠 w jednym momencie wszystko uczyni. Przypominamy sobie jednak, 瞠 On w dzia豉niu swoim dostosowuje si do naszej, stworzonej przez Niego natury. Cz這wiek za potrzebuje czasu i licznych akt闚. Tylko na takiej drodze b璠zie si urzeczywistnia豉 jedno嗆 cz這wieka z Chrystusem Zbawicielem oraz przyj璚ie Ducha 安i皻ego. Tylko tak pog喚bi sw przynale積o嗆 do ludu mesja雟kiego i odczyta owocnie swoje chrze軼ija雟two i pos豉nnictwo.

 Praktyk, kt鏎a jest mo磧iwa i w豉軼iwa tylko we wsp鏊notach prawdziwie zaanga穎wanych w chrze軼ija雟two, jest bierzmowanie w terminach niezale積ych od wieku, od przynale積o軼i do tej czy innej klasy szkolnej. Chodzi w tej praktyce o ca趾owit dobrowolno嗆 kandydata. Sakrament jest „proponowany” przez Ko軼i馧, przez duszpasterza. Ochrzczony decyduje si i zg豉sza si wtedy, gdy odpowiednio u鈍iadomi sobie i uwierzy w jego potrzeb, znaczenie. Zachodzi wtedy co podobnego, jak decyzja wczesnej Komunii 鈍i皻ej ma貫go dziecka, niezale積a od terminu przygotowania wsp鏊nego, od „oficjalnej nauki katechizmu”. Dziecko mo瞠 zjednoczy si z Chrystusem w znakach Eucharystii dzi瘯i religijnej atmosferze rodzinnego domu. I w tym wypadku wierz帷y prosi o bierzmowanie, poniewa przez styl 篡cia w rodzinie i uczestniczenie w 篡ciu wsp鏊noty Ko軼io豉 lokalnego czy w inny spos鏏 przygotowa si do przyj璚ia tego Sakramentu.  13 

 Dzie bierzmowania i liturgia tego sakramentu do嗆 powszechnie 陰cz si w Polsce z wizytacj arcypastersk. Taka symbioza jest bardzo niekorzystna dla tego sakramentu, zw豉szcza, je郵i zaplanowany jest on w dniu przyjazdu i powitania biskupa. Nale瘸這by d捫y do rozbicia tej „unii”, zw豉szcza z tym pierwszym dniem wizytacyjnym. W takim bowiem uj璚iu sakrament bierzmowania jest z regu造 幢e wyakcentowany, liturgia trwa za d逝go i przestaje by prze篡ciem osobowego spotkania z 篡wym, zmartwychwsta造m Chrystusem.

 Liturgi tego sakramentu trzeba przygotowa dok豉dnie. Szczeg鏊n uwag nale篡 zwr鏂i na moment namaszczenia. Modlitwa nie jest mo磧iwa w ba豉ganie, rozgardiaszu, jaki do嗆 cz瘰to da si zauwa篡 przy takich okazjach. Ustala si zwyczaj, 瞠 bierzmowanie ma miejsce przy ozdobionej uroczy軼ie chrzcielnicy i zapalonym paschale: jest to przecie nast瘼ny krok wiary ludzi ochrzczonych. S te wypadki ubierania si na ten dzie w alby, w bia貫 szaty, kt鏎e otrzymuje ka盥y wierz帷y przy chrzcie 鈍i皻ym. Warto u鈍iadomi sobie, 瞠 chyba nie najszcz窷liwiej i zbyt jednostronnie akcentujemy bia陰 szat w dniu pierwszej Komunii 鈍i皻ej oraz w dniu sk豉dania przysi璕i ma鹵e雟kiej jako symbol niewinno軼i, rozumianej do嗆 cz瘰to tylko jednostronnie. Bia豉 szata jest symbolem niesko鎍zenie wi瘯szym: znakiem otrzymania bezcennego daru Bo瞠go, uczestnictwa w 篡ciu samego Boga.

 Bierzmowa nale篡 zasadniczo w ramach Mszy 鈍. W ten spos鏏 podkre郵ony zostaje fundamentalny zwi您ek tego sakramentu z ca陰 inicjacj chrze軼ija雟k, kt鏎a osi庵a sw鎩 punkt kulminacyjny przez fakt zjednoczenia z Chrystusem w sakramentalnych znakach Jego Cia豉 i Krwi. Dlatego bierzmowani uczestnicz w Eucharystii i tak dope軟ia si ich inicjacja chrze軼ija雟ka.  14  Obok nich w tej Mszy 鈍. powinna uczestniczy ca豉 wsp鏊nota lokalna. Celebrowanie tego sakramentu powinno by najpi瘯niejszym zgromadzeniem Ko軼io豉, najwymowniejszym ukazaniem jego tajemnicy. Tote jak najbardziej zaleca si koncelebr bierzmowania oraz Mszy 鈍i皻ej. Msza 鈍i皻a bowiem, kt鏎ej przewodniczy biskup otoczony przez swoich kap豉n闚 oraz lud Bo篡 jest najdoskonalszym, najpe軟iejszym znakiem tajemnicy Ko軼io豉.  15  To, co tak bardzo zaleca teologia jest r闚nocze郾ie rozwi您aniem praktycznym: nawet bierzmowanie wielkiej liczby wiernych nie b璠zie trwa這 d逝go. Stolica 安i皻a – zgodnie z wcze郾iejszymi dezyderatami duszpasterzy – zaleca wyra幡ie, aby nastr鎩 tej liturgii by 鈍i徠eczny: „curandum erit, ut actioni sacrae natura festiva et sollemnis tribuatur, quam eius significatio pro Ecclesia lokali secumfert”.  16  Przypomina r闚nie, podkre郵any na ka盥ym miejscu, obowi您ek czynnego uczestnictwa wszystkich w tej liturgii, tak瞠 rodzic闚.  17  R闚nocze郾ie to wsp鏊ne, czynne uczestnictwo w liturgii jest jak najw豉軼iwsze, gdy celebruje si sakrament, przez kt鏎y Duch 安i皻y nie tylko „umacnia” poszczeg鏊ne jednostki, lecz buduje wsp鏊not ludu Bo瞠go.

 Odpowiednio do takiej rzeczywisto軼i i wymog闚 ukszta速owana jest odnowiona liturgia tego sakramentu. „Bierzmowanie jest spraw ca貫j wsp鏊noty. Ten aspekt sakramentu, kt鏎y stawia r闚nocze郾ie wymagania wszystkim odpowiedzialnym za jego organizacj, przenika jak ni przewodnia wszystkie teksty nowej liturgii bierzmowania. Wsp鏊nota gromadzi si i dla niej g這szone jest wyja郾iane S這wo Bo瞠. Przed t wsp鏊not bierzmowani wyznaj swoj wiar. Wyznanie to jest przyj皻e i ratyfikowane przez biskupa jako przedstawiciela wsp鏊noty oraz przez wszystkich razem z nim. Wsp鏊nota modli si razem z biskupem o dar Ducha 安i皻ego. W modlitwie powszechnej wsp鏊nota modli si w intencji wszystkich bierzmowanych, ich rodzic闚 i chrzestnych, w intencji Ko軼io豉 i ca貫j ludzko軼i o dope軟ienie skutk闚 Zes豉nia Ducha 安i皻ego. Z t wsp鏊not bierzmowani odprawiaj Eucharysti.”  18 

 Niekt鏎zy akcentuj t wsp鏊not w samej liturgii w spos鏏 szczeg鏊ny „po odczytaniu S這wa Bo瞠go, kt鏎e przypomina Zes豉nie Ducha 安i皻ego przez Ojca i jego dzia豉nie w 鈍iecie i to Ko軼iele... odpowiedzialni za wsp鏊not, rodzice lub dzieci daj 鈍iadectwo, 瞠 i dzisiaj jeszcze Duch Jezusa dzia豉 w鈔鏚 nas cuda... potem modl si, aby i nowo bierzmowanych i przez nich urzeczywistnia nadal mirabilia Dei.”  19  Do takich i podobnych akcent闚 praktycznych zdaje si zach璚a i Stolica 安i皻a, gdy zaleca: universus populus Dei... suam conabitur fidem manifestare fructibus, quos Spiritus Sanctus in ipso produxerit.  20 

 Spr鏏ujmy wyobrazi sobie przebieg tej wymownej, uroczystej liturgii. Procesja wej軼ia: niesione jest w niej 鈍i皻e krzy禦o, poprzedzaj biskupa ci, kt鏎zy maj by bierzmowani oraz koncelebruj帷y z nim kap豉ni. Po poca這waniu o速arza nast瘼uje jego okadzenie oraz okadzenie biskupa (zamiast okadzenia przy bramie ko軼io豉). Podkre郵amy w ten spos鏏 Eucharysti jako sakrament inicjacyjny oraz biskupa jako „zwornik” jedno軼i Ko軼io豉. Przez ca造 ten czas, 鈍i徠ynia rozbrzmiewa radosn kantat: B鏬 wybiera, powo逝je nas, posy豉. Po powitalnej aklamacji, w ramach komentarza wst瘼nego, gospodarz 鈍i徠yni wita biskupa w imieniu ca貫j wsp鏊noty, przedstawia go zgromadzonym nie jako „szefa”, lecz jako „ojca wiary”, jako nosiciela najcenniejszego daru: Ducha 安i皻ego. Sw鎩 powitalny komentarz ko鎍zy wprowadzeniem, przygotowuj帷ym wszystkich do prze篡cia znaku pokropienia wod 鈍i璚on. Przypomina on zgromadzonym Chrzest, pierwszy krok na drodze inicjacji c hrze軼ija雟kiej. Pokropienie tutaj umieszczone, b璠zie pe軟iejszym znakiem ni dotychczasowe przy powitaniu w bramie ko軼io豉. W czasie pokropienia, a mo瞠 lepiej w ciszy po komentarzu, kto z oczekuj帷ych na bierzmowanie, sk豉da u st鏕 chrzcielnicy i pascha逝 bukiet kwiat闚: wyraz wdzi璚zno軼i za dary 篡cia Bo瞠go. Wypowiedzi rado軼i i wdzi璚zno軼i jest r闚nie 酥iew Chwa豉 na wysoko軼i Bogu. Jest to bowiem hymn 酥iewany kiedy wy陰cznie w okresie Paschy, a nawet tylko rezurekcji, czyli Wigilii Paschalnej, kt鏎ej przewodniczy biskup. Jest to wi璚 hymn nowo ochrzczonych.

 W liturgii s這wa rado軼i brzmi psalm responsoryjny. Wszyscy powtarzaj Alleluja. Przecie bierzmowanie to szczeg鏊ne dope軟ienie uczestnictwa w misterium Paschy. Wszyscy wys逝chali z uwag Chrystusa przemawiaj帷ego przez czytane S這wo Bo瞠. Pragn帷y bierzmowania wywo造wani s teraz imiennie  21  i zbli瘸j si do biskupa. Tym gestem m闚i, 瞠 pragn tego sakramentu. Gdy jest ich bardzo wielu, rubryka m闚i, 瞠 nie nale篡 wtedy wywo造wa ich po imieniu.

 Wydaje si jednak, 瞠 w takiej sytuacji by這by w豉軼iwe jakie wyra幡e przedstawienie ich biskupowi, wyra幡e stwierdzenie, 瞠 pragn tego sakramentu. M鏬豚y to uczyni proboszcz w ich imieniu, a mo瞠 lepiej kto z nich czy nawet wszyscy razem odpowiednim znakiem, mo瞠 kr鏒kim 酥iewem. Gdy wszyscy zaj瘭i ju w豉軼iwe, wyznaczone im uprzednio miejsca, mo積a wprowadzi wspomnian wy瞠j szczeg鏊n godzin 鈍iadectwa: przedstawiciele rodzic闚, chrzestnych i bierzmowanych opowiadaj, jak i w鈔鏚 nich dzisiaj Duch 安i皻y dzia豉 cuda.

 Homilia biskupa, kt鏎y rekapituluje wszystkie s這wa i znaki, przygotowuje bezpo鈔ednio do odnowienia przyrzecze chrztu 鈍. czyli przymierza zawartego wtedy przez Boga z ka盥ym z ochrzczonych. Wydaje si, 瞠 sformu這wanie pyta przez celebransa powinno by takie, aby odpowied – podobnie jak w tek軼ie 豉ci雟kim – sformu這wana by豉 w liczbie pojedynczej: chodzi przecie o osobiste zaanga穎wanie ka盥ego. Podobnie jak przy chrzcie wyznanie bierzmowanych „dope軟ia” w imieniu wszystkich zgromadzonych celebrans. Jednak i w tym wypadku, jeszcze mocniej ni przy chrzcie, najw豉軼iwszym wyrazem tej wiary wszystkich zgromadzonych i ca貫go Ko軼io豉 b璠zie odpowiedni wsp鏊ny 酥iew. Zwrotki „na Credo” z dawnych tzw. pie郾i mszalnych s tu jak najbardziej na miejscu. Powinny zabrzmie szczeg鏊nie mocno, pot篹nie.

 Nast瘼uje wymowny gest wyci庵ni皻ych nad g這wami bierzmowanych kap豉雟kich r彗, ukazuj帷y hierarchiczno嗆 w 這nie rodziny Ko軼io豉 鈍i皻ego i zaraz potem chryzmacja. Wa積 jest w tym momencie taka organizacja, aby dokona這 si to w doskona造m porz康ku, w nastroju modlitewnym. Trzeba to uprzednio dobrze przemy郵e i przygotowa do tego zainteresowanych. W zwi您ku z wprowadzeniem tutaj koncelebry trudno da jakie konkretne rady: wszystko zale篡 od kszta速u 鈍i徠yni. Wydaje si jednak, 瞠 kap豉ni b璠 przechodzili, a bierzmowani stali w wyznaczonych miejscach. Upraszcza sytuacj i cieszy fakt (zgodny z wymogami pe軟iejszej wymowy znaku), 瞠 w odnowionej liturgii nie m闚i si nic o wycieraniu czo豉 bierzmowanych. Nad wype軟ieniem czasu potrzebnego na chryzmacj i jego modlitewnym ukszta速owaniem czuwa przez ca造 czas odpowiedni komentator. Najlepsze b璠 pie郾i o Duchu 安i皻ym, odpowiednio dobrane psalmy oraz chwile 鈍i皻ego milczenia „konstruktywnie podbudowanego” kr鏒kimi komentarzami.

 Po chryzmacji rubryki wspominaj tylko o myciu r彗 przez biskupa i celebrans闚. Nasuwa si propozycja pewnego dope軟ienia znaku. Przy chrzcie i przy pierwszej Komunii wprowadzamy znak 鈍iecy zapalanej od pascha逝. Trzyma j i niesie wtedy ojciec. Czy nie by這by wskazane, aby i teraz ojciec zapali t 鈍iec od pascha逝 i po odpowiednim komentarzu celebransa lub proboszcza przekaza j swemu dziecku? Dope軟ia si w豉郾ie jego inicjacja, b璠zie musia這 i嗆 w 篡cie wiary coraz bardziej samodzielnie. Modlitwa powszechna „w oprawie” zapalonych 鈍iec chrzcielnych w r瘯ach nowo bierzmowanych mia豉by szczeg鏊n wymow, podobnie ca豉 liturgia Eucharystii.

 Procesja z darami w liturgii przygotowania jest jak najbardziej wskazana w tym dniu. Przecie wsp鏊not buduje mi這嗆. Trzeba podczas miesi璚y przygotowania pomy郵e i o niej, przedyskutowa z przygotowywanymi cele sk豉danych dar闚, ich „kszta速”: pomoc dla opuszczonych? dla ubogiej parafii – wed逝g oceny biskupa? dla misji? zebranie tacy przez bierzmowanych na inny specjalny cel? R騜ne s mo磧iwo軼i, ale sam fakt jest konieczny. Procesji towarzyszy 酥iew allelujatyczny, dzi瘯czynny: Panie Bo瞠, tak szczodrze nas obdarzy貫 i obdarzasz, oby鄉y umieli jak Ty, zgodnie z Twoj wol nie嗆 to dobro wszystkim.

 Wielka Modlitwa Eucharystyczna, kt鏎 rozpoczyna prefacja, mo瞠 by rozpocz皻a wyrazami dzi瘯czynienia wypowiadanymi jednym kr鏒kim zdaniem przez przedstawicieli rodzic闚, dzieci, duszpasterza. Eucharystia dokonuje si hic et nunc i bardzo zyskuje na konkretno軼i i aktualno軼i.

 Modlitwa Pa雟ka, modlitwa rodziny Bo瞠j, domaga si specjalnego wprowadzaj帷ego komentarza celebransa, podobnie jak znak pokoju: zwi您ane s w spos鏏 szczeg鏊ny z bierzmowaniem. Dla podkre郵enia misterium jedno軼i w Chrystusie dobrze b璠zie, je郵i celebrans b璠zie m鏬 po豉ma du膨 hosti, kt鏎ej cz御tkami obdzieli jak najliczniejsz grup bierzmowanych.

 Procesja komunijna zawsze powinna by najpi瘯niejsz procesj mszaln, dzisiaj szczeg鏊nie. Postawa stoj帷a (najcz窷ciej b璠zie w ko軼iele t這czno), radosny 酥iew uka膨 i podkre郵, 瞠 dope軟ia si szczeg鏊ny etap uczestnictwa w misterium Paschy Chrystusa, w misterium Jego przej軼ia – i dalszego, przechodzenia wiernych do Ojca. 如iew uwielbienia (nie dzi瘯czynienia: canticum laudis): mo瞠 „Ludu kap豉雟ki”? niekt鏎e wybrane zwrotki? Na zako鎍zenie: „Chwa豉 Tobie, nasz Ko軼iele, ludu, kt鏎y zrodzi chrzest, oby wszystkie dzieci Twoje w Tobie zjednoczy造 si... do Ciebie idziem wci捫”.

Przypisy:
1  S.   H a r t l i e b,   Misterium Paschalne w 篡ciu wsp鏊not wierz帷ych, Collectanea Theologica 42(1972) nr 4, 98-105 oraz 43(1973) nr 3, 94-97; t e n  e,   Nowenna do Ducha 安i皻ego w ramach zgromadzenia eucharystycznego, Collectanea Theologica 43(1973) nr 2, 98-101.

2  KL 13.

3  Instructio de musica in sacra liturgia nr 10, Notitiae 3(1967)87-108.

4  B.   V i o l l e,   Problemes pastoraux de la Confirmation en France, La maison Dieu (1972) nr 110, 83.

5  T a m  e,  79.

6  J.   M.   H u m  OP,   Reflexions pastorales sur la Confirmation, La maison Dieu (1958) nr 54, 162.

7  Ordo Confirmationis, Praenotanda 3.

8  B.   V i o l l e,   art. cyt., 83 n.

9  Tam瞠, 85-86.

10  Ordo Confirmationis, Praenotanda 3.

11  O wyborze „chrzestnego” m闚i Ordo Confirmationis w Praenotanda 5-6. Zaleca, aby, je郵i to mo磧iwe, by to ten sam cz這wiek, co przy chrzcie 鈍. Podkre郵a to jedno嗆 sakrament闚 inicjacyjnych. Chrzestnymi mog by r闚nie w豉郾i rodzice dziecka. Komentatorzy wysuwaj mo磧iwo嗆 chrzestnego „grupowego”, ale tylko w takich warunkach, gdy on rzeczywi軼ie mo瞠 w szczeg鏊ny spos鏏 spe軟i rol „pomocnika” na drodze wiary, co jest pierwszym jego celem. St康, w wypadku, gdyby np. podaj帷y kiedy do chrztu straci wiar, nie powinien by proszony teraz na chrzestnego.

12  J.  M.   H u m,   art. cyt., 164 n.

13  B.   V i o l l e, art. cyt., 86 n.

14  Ordo Confirmationis, Praenotanda 13.

15  KL 41; Instructio de cultu mysterii eucharistici 47.

16  Ordo Confirmationis, Praenotanda 4.

17  Tam瞠.

18  B.   K l e i n h e y e r,   Le nouveau rituel de la confirmation, La maison Dieu (1972) nr 110, 56-57.

19  B.   V i o l l e,   art.cyt., 84.

20  Ordo Confirmationis, Praenotanda 4.

21  Obecnie przy bierzmowaniu nie potrzeba sobie wybiera dodatkowego imienia. Podkre郵a to r闚nie jedno嗆 sakrament闚 inicjacyjnych. Wydaje si jednak, 瞠 mo積a podtrzyma ten zwyczaj, gdy dziecko nie nosi這 imienia 鈍i皻ego.

ks. Stanis豉w Hartlieb, Konarzewo

 

 

 

 


    Zapis elektroniczny Biuletynu Odnowy Liturgii przygotowa Jerzy Paczkowski
 
 

 

 

 

 


 s. 99

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 99

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 100

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 101

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 102

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 103

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 104

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 105

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 106

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 107

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 108

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 109

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 110

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 111

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 112

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 113

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 114

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 115

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 116

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 117

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 118

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 119

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 120