Biuletyn Odnowy Liturgii * . w: Collectanea Theologica 45:1975, f. IV, s. 87-113.

drukuj          
(dokument z oryginaln
numeracj stron)

Zawarto嗆:
I. LITERA I DUCH
1. Czytelno嗆 znak闚 odnowionej liturgii – J. Grze鄂owiak
2. Modlitwy eucharystyczne dla mszy z dzie熤i oraz „o pojednaniu” – oprac. F. B.[lachnicki]
3. Nowe modlitwy eucharystyczne dla synodu Ko軼io豉 w Szwajcarii – B. Nadolski

II. URZ犵Y I SΣ浮Y
Ni窺ze 鈍i璚enia a tzw. pos逝gi wprowadzone przez Ministeria quaedam – F. Blachnicki

III. DIAKONIA SZTUKI
1. Graduale Romanum 1974 – I. Pawlak
2. Jazz w Ko軼iele – Z. Malinowski

IV. LITURGICZNA WSP粌NOTA
1. „Wsp鏊noty i liturgie” – F. B.[lachnicki]
2. Wsp鏊notowy charakter odnowionej liturgii sakramentu ma鹵e雟twa – S. Hartlieb

*  Redaktorem niniejszego biuletynu jest ks. Franciszek   B l a c h n i c k i, Lublin.

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 45:1975, f. IV, s. 87-95

I. LITERA I DUCH

J. Grze鄂owiak

1. Czytelno嗆 znak闚 odnowionej liturgii

 Z art. 21 Konstytucji o 鈍i皻ej liturgii wynika, 瞠 celem soborowej reformy by這 z jednej strony dostosowanie obrz璠闚 liturgicznych do tajemnic, kt鏎e one wyra瘸j i uobecniaj, z drugiej za dostosowanie ich do cz這wieka wsp馧czesnego. Kontynuuj帷 zagadnienie podj皻e w biuletynie nr II/1975 w niniejszym artykule zajmiemy si drugim nurtem adaptacji liturgicznej, a mianowicie dostosowaniem liturgii do mentalno軼i cz這wieka wsp馧czesnego.

 a)   P o s t u l o w a n e   p r z y m i o t y   z n a k  w   l i t u r g i c z n y c h

 Przy recepcji znaku ogromne znaczenie posiada jego forma. Ona bowiem decyduje o tym, w jakim stopniu tre嗆 znaku dociera do tych, kt鏎ym ma by przekazana. Odpowiednia forma znaku liturgicznego i spos鏏, w jaki ona autentycznie wyra瘸 tre嗆 w nim zawart to fundamentalny czynnik decyduj帷y o tym, czy i na ile uczestnicz帷y w liturgii wejd w kontakt z rzeczywisto軼i nadprzyrodzon.

 Dostosowanie znak闚 do psychiki cz這wieka wsp馧czesnego wymaga przede wszystkim ich prostoty i zrozumia這軼i. W czasie dyskusji nad schematem Konstytucji o 鈍i皻ej liturgii biskupi niczego tak mocno si nie domagali, jak w豉郾ie uproszczenia liturgii i uczynienia jej zrozumia陰 dla dzisiejszego cz這wieka. Co prawda w ich wypowiedziach rzadko pada termin „znak”, ale z tre軼i wypowiedzi wynika, 瞠 chodzi這 im o problem „zrozumia這軼i” znaku  1 . Bez u豉twienia zrozumienia znak闚 by這by bezsensowne tak natarczywe wo豉nie konstytucji o czynne uczestnictwo wiernych w liturgii. Zasada „czynnego uczestnictwa” i zasada „zrozumia這軼i znak闚” s w KL 軼i郵e od siebie uzale積ione. Konstytucja kilkakrotnie postuluje, by znaki by造 豉two zrozumia貫 (KL 21, 50, 59) dostosowane do mentalno軼i wiernych (KL 34).

 Zasada „zrozumia這軼i znaku” wymaga przede wszystkim ich prostoty i przejrzysto軼i. Chodzi o to, by forma znak闚 by豉 wyrazista i czytelna, by obrz璠y by造 kr鏒kie, jasne i bez niepotrzebnych powt鏎ze, by cechowa豉 je „szlachetna prostota” i by na og馧 nie potrzebowa造 wielu wyja郾ie (por. KL 34). Znak, kt鏎y wymaga wielu wyja郾ie nie spe軟ia swego zadania, przestaje by znakiem czytelnym i traci sens swego istnienia. Konieczno嗆 uprzedniej szczeg馧owej interpretacji jakiego znaku jest przeto miarodajnym kryterium dla jego modyfikacji lub usuni璚ia. Prostota obrz璠闚 oznacza zachowanie istoty znak闚 i odrzucenie wszystkiego, co sta這 si zb璠nym dodatkiem bez wi瘯szej korzy軼i (KL 50).

 Wymagana prostota i wyrazisto嗆 znak闚 liturgicznych nie jest r闚noznaczna ani z przesadnym purytanizmem odrzucaj帷ym wszelkie bardziej uroczyste formy w liturgii, ani z 膨daniem, by znaki liturgii by造 ca趾owicie przejrzyste dla rozumu ludzkiego i pozbawione misteryjnego charakteru. Konstytucja o 鈍i皻ej liturgii wprowadza wyra幡ie rozr騜nienie pomi璠zy „wyja郾ieniami” (KL 34), kt鏎e dzi瘯i reformie liturgii mia造 si sta zb璠ne, a „katechez”, kt鏎 okre郵ono jako obowi您uj帷 (KL 35). Po reformie mia造 wi璚 znikn望 liczne wyja郾ienia, przedtem niezb璠ne z powodu skomplikowanych znak闚, si璕aj帷ych pochodzeniem w zamierzch貫 czasy (komentarze pe軟e alegorycznej symboliki, historycznych anegdot i archeologii)  2 . Ci庵le jednak aktualna b璠zie katecheza liturgiczna czerpi帷a ze 廝鏚e Pisma 鈍. i liturgii (homilia, katecheza 軼i郵e liturgiczna i wyja郾ienia w czasie obrz璠闚).

 Rozmaito嗆 przymiot闚, jakich wymaga si od znak闚 liturgicznych, sprawia 瞠 w literaturze przedmiotu terminologia nie jest pod tym wzgl璠em ujednolicona ani jednoznaczna.   M.   L  h r e r   postuluje, by symbole liturgiczne posiada造 trzy przymioty: prostot (Einfachheit), jasno嗆, oczywisto嗆 (Klarheit) i zrozumia這嗆 (Verständlichkeit)  3 .   G.   D e u s s e n  4    i   H.  B.   M e y e r  5  m闚i o prostocie i przejrzysto軼i (Durchschaubarkeit) znak闚.   E.  J.   L e n g e l i n g    za pisze o wyrazisto軼i i przejrzysto軼i znak闚 (Deutlichkeit und Transparenz der Zeichen)  6 . Zbieraj帷 r騜ne wyra瞠nia, postuluje si dzi takie przymioty znaku liturgicznego jak prawda, autentyzm, prostota, przejrzysto嗆, wyrazisto嗆, dost瘼no嗆, oczywisto嗆, zrozumia這嗆. Nie豉two przeprowadzi ostr lini podzia逝 pomi璠zy poszczeg鏊nymi przymiotami, poniewa zaz瑿iaj si one wzajemnie i uzupe軟iaj.

 Wydaje si, 瞠 chc bardziej skr鏒owo wyrazi ca造 zesp馧 istotnych cech odnowionych znak闚 liturgii, mo積a by p鎩嗆 za sformu這waniem instrukcji Pontificales ritus, w kt鏎ej zamierzone przymioty odnawianych obrz璠闚 wyra穎no w dw鏂h okre郵eniach – powtarzaj帷ych si zreszt tak瞠 w innych dokumentach – nobilis simplicitassigni veritas  7 . Odnowiona liturgia winna si przeto odznacza „szlachetn prostot” i „prawd znaku”.

 Okre郵enie veritas signi jest tak szerokie, 瞠 w豉軼iwie mog這by ono zast徙i wszelkie inne; „prawda znaku” wyra瘸 bowiem te wszystkie w豉軼iwo軼i, kt鏎e decyduj o tym, 瞠 znak w spos鏏 jasny, przyst瘼ny i jednoznaczny oraz zrozumia造 wyra瘸, co oznacza i sprawia, a wi璚 to co aktualnie w liturgii si dokonuje.

 Wydaje si jednak, 瞠 wyra瞠nie „prawda znaku” mo積a by zarezerwowa tylko dla okre郵enia adekwatno軼i znaku do tre軼i oznaczanej. Termin ten oznacza豚y wi璚 mo磧iwie optymalne dostosowanie formy znaku jego odniesienia, do elementu oznaczanego  8 . Chc帷 natomiast bardziej zaakcentowa dostosowanie znak闚 do ich adresata proponujemy nowy termin – „czytelno嗆 znaku”. Poj璚ie to oznacza這by „przejrzysto嗆” znaku, jego prostot, bezpo鈔edni oczywist zrozumia這嗆, po prostu jego dostosowanie od poj皻no軼i odbiorcy.

 Po tych u軼i郵eniach mo瞠my stwierdzi, 瞠 wszystkie istotne cechy znak闚, kt鏎e wypracowano w soborowej odnowie liturgii wyra瘸j syntetycznie trzy przymioty: prawda (autentyzm), prostota i czytelno嗆.

 b)   P r o s t o t a   i   c z y t e l n o     z n a k  w   l i t u r g i i

 Nie ulega w徠pliwo軼i, 瞠 odnowione obrz璠y s proste, przejrzyste, nieskomplikowane, dostosowane do poj皻no軼i wiernych, ilo軼iowo ograniczone, nie prze豉dowane dodatkow lub drugorz璠n, niekiedy sztuczn symbolik wymagaj帷 wielu wyja郾ie. W wielu wypadkach uda這 si osi庵n望 po膨dan szlachetn prostot, prawd i czytelno嗆 znak闚.

 Mo積a pos逝篡 si tu kilkoma przyk豉dami, najpierw odno郾ie Mszy 鈍.

 A.  M.   R o g u e t   w doskona造m komentarzu do Wprowadzenia og鏊nego do Msza逝 Rzymskiego stwierdza, 瞠 dokument ten – podobnie jak instrukcja Eucharisticum mysterium w znacznej mierze jest wynikiem art. 49 KL, kt鏎y sakramenty okre郵a jako „znaki wiary”. Dlatego w豉郾ie now struktur mszy i szereg przepis闚 dotycz帷ych jej sprawowania uzasadnia ratio signi czyli troska o prostot, autentyzm i czytelno嗆 znaku  9 .

 Patrz帷 ca這軼iowo na msz dostrzega si, 瞠 nowa jej struktura jest prosta zwarta i przejrzysta. Dwie cz窷ci mszy – Liturgi S這wa i Liturgi Eucharystyczn – poprzedzaj obrz璠y wprowadzaj帷e i zamykaj obrz璠y ko鎍owe i rozes豉nie wiernych. Jako cz窷ci oddzielne nie s jednak niezale積e, lecz razem tworz jedn, o篡wion tym samym 篡ciem ca這嗆, kt鏎ej szczytem, o鈔odkiem i sercem jest Ofiara  10 .

 Uproszczono we mszy szereg obrz璠闚  11  zachowuj帷 ich istot, opuszczaj帷 powt鏎zenia i nic nie znacz帷e dodatki (zw豉szcza w przygotowaniu dar闚 ofiarnych oraz w obrz璠zie 豉mania chleba i przy Komunii 鈍.); przywr鏂ono elementy opuszczone w ci庵u wiek闚 (homilia, modlitwa powszechna, poca逝nek pokoju, procesje). Ograniczono ilo嗆 modlitw, przykl瘯ni耩 (z 12 do 3), pok這n闚, poca逝nk闚 o速arza (8 do 2), znak闚 krzy瘸, uca這wa przedmiot闚 itp. (WOMR 232-234). Liczne znaki krzy瘸 w kanonie mszy mia造 dawniej przypomina m瘯 i zmartwychwstanie Chrystusa. Z chwil wprowadzenia do liturgii j瞛yka zrozumia貫go okaza造 si one zb璠ne, poniewa s這wa ustanowienia Eucharystii, aklamacja ludu i modlitwa anamnezy przypominaj te fakty o wiele wyra幡iej. Znaki przesadnie mno穎ne trac sw funkcj oznaczania, zw豉szcza, 瞠 wykonuje si je wtedy mechanicznie.

 Patena przeznaczona dla chleba spe軟ia ju teraz sw funkcj (dawniej chleb spoczywa na korporale, pod kt鏎ym ukrywano paten!). Potr鎩ne Panie nie jestem godzien przed Komuni zredukowano do jednego wyznania, poniewa, je郵i s逝szn jest rzecz powtarzanie aklamacji uwielbiaj帷ych czy b豉galnych (安i皻y..., Panie, zmi逝j si nad nami...), to jest rzecz niew豉軼iw kilkakrotne stwierdzenie swej pokory.

 Bardziej logicznym jest najpierw udzieli wiernym b這gos豉wie雟twa, a potem ich rozes豉 ni post瘼owa odwrotnie. Niekt鏎e gesty same w sobie maj sens, przemawiaj i dlatego dodawanie wyja郾iaj帷ych s堯w jest wtedy zb璠ne – st康 usuni皻o modlitwy przy ubieraniu si celebransa i przy b這gos豉wieniu kadzid豉, s這wa towarzysz帷e przekazywaniu poca逝nku pokoju.

 Poniewa podstawowym znakiem mszy, istotn postaci Ofiary Eucharystycznej jest uczta, zgromadzenie Ludu Bo瞠go na uczt, w odnowie liturgii wida wyra幡 trosk o pe軟i znaku uczty.

 Je郵i Msza 鈍. jest uczt ofiarn, to si陰 rzeczy na tej uczcie spo篡wane winno by to, co w czasie tej ofiary jako uczta zosta這 przygotowane. Zwyczaj udzielania na mszy Komunii 鈍. z hostii uprzednio konsekrowanych (nieraz kilka dni lub nawet kilka tygodni wcze郾iej), praktykowany w liturgii rzymskiej do Vaticanum II (i jak cz瘰to jeszcze dzi wbrew oficjalnym przepisom) nieznany w liturgiach wschodnich i Ko軼io豉ch reformowanych, a tak瞠 nieznany w Ko軼iele zachodnim do XVII w., by typowym wyrazem jednostronnej troski o to, co jest istotne z dogmatycznego punktu widzenia, bez uwzgl璠nienia jednak wymowy symboli, a nawet zamykaj帷ej drog do zrozumienia ich pe軟ego sensu. Dokumenty odnowy wielokrotnie nakazuj staranie, by wierni mogli przyjmowa Komuni 鈍. z hostii konsekrowanych podczas mszy, w kt鏎ej uczestnicz, poniewa w ten spos鏏 przez znaki uwidacznia si uczestnictwo w aktualnie sprawowanej Ofierze (KL 55; EM 31; WOMR 56, 80, 101, Proemium 13).

 Elementy uczty, posi趾u, winny by autentycznymi znakami uczty sk豉daj帷ej si z pokarmu i napoju.

 W bia造m, cienkim op豉tku przypominaj帷ym papier trudno dopatrzy si podobie雟twa do chleba. Taki zubo穎ny znak nie m闚i dostatecznie wyra幡ie, 瞠 Komunia 鈍. jest prawdziwym pokarmem duchowym, 瞠 pomna瘸 i umacnia 篡cie duchowe na podobie雟two skutk闚 dla 篡cia przyrodzonego powodowanych przez codzienny chleb. Tym samym taki znak nie mo瞠 s逝篡 budowaniu wsp鏊noty, skoro nie jest prawdziwym znakiem uczty. Natura znaku domaga si wi璚, by materia s逝膨ca do sprawowania Eucharystii by豉 w pe軟ym znaczeniu tego s這wa pokarmem (WOMR 283). Cho wi璚 chleb u篡wany do sprawowania Eucharystii ma by pszenny i wed逝g prastarego zwyczaju Ko軼io豉 niekwaszony (prza郾y), to jednak powinien wygl康a jak chleb. Staraj帷 si o prawdziwo嗆 znaku nale篡 troszczy si o kolor, smak i konsystencj chleba; nale篡 unika chleba, kt鏎y jest raczej zespolon m彗 ni chlebem (Instrukcja III nr 5). Maj帷 na uwadze aspekt wsp鏊notowy tego znaku nale篡 dba o taki kszta速 chleba, by mo積a by這 go 豉ma na kilka cz窷ci i udziela z niego Komunii 鈍. przynajmniej niekt鏎ym wiernym (WOMR 283). Gest ten ma swoj g喚bok wymow i symbolik, jest bowiem znakiem braterskiej jedno軼i i mi這軼i  12 . Spo篡waj帷 ten sam chleb wierni 陰cz si ze sob w jedno cia這: „Poniewa jeden jest chleb, przeto my liczni tworzymy jedno cia這. Wszyscy bowiem bierzemy z tego samego chleba” (1 Kor 10, 17).

 Do ca這軼i ka盥ego posi趾u nale篡 tak瞠 nap鎩. Nie mo積a m闚i o pe軟ej wyrazisto軼i znaku uczty sk豉daj帷ej si tylko z samego pokarmu. Uczta eucharystyczna nie jest wi璚 – z punktu widzenia wymowy znaku – pe軟 uczt, je郵i jest pozbawiona drugiej postaci eucharystycznej – wina. Z tej racji wprowadzono Komuni 鈍. pod dwiema postaciami; jej symbolika jest wielowarstwowa  13 .

 Ujednolicono r闚nie gesty i postaw wiernych podczas mszy 鈍. dostosowuj帷 je do wewn皻rznych prze篡, kt鏎ych s wyrazem, oraz do charakteru poszczeg鏊nych cz窷ci Mszy 鈍. (WOMR 20-22). Pierwsze雟two posiada pod tym wzgl璠em najbardziej w豉軼iwa chrze軼ijaninowi postawa stoj帷a, kt鏎a odpowiada kr鏊ewskiemu kap豉雟twu wiernych i wolno軼i syn闚 Bo篡ch wezwanych do 篡cia wiecznego ze zmartwychwsta造m Chrystusem. Wyra瘸 ona rado嗆 i dum z godno軼i chrze軼ija雟kiej. Od pocz徠ku chrze軼ija雟twa by豉 ona zasadnicz postaw przy wsp鏊nej modlitwie. Postawa stoj帷a wyra瘸 tak瞠 szacunek wobec Boga, stan oczekiwania i napi璚ia, gotowo嗆 pos逝sze雟twa; jest wyrazem skierowania ca貫j osoby ku niebu, wyrazem radosnej ufno軼i do Boga  14 .

 R闚nie reforma poszczeg鏊nych sakrament闚 przebiega豉 pod k徠em ich uproszczenia i osi庵ni璚ia lepszej czytelno軼i i autentyczno軼i ich znak闚.

 Przy chrzcie dostosowano obrz璠y do rzeczywistej sytuacji niemowl徠, uwydatniono udzia i obowi您ki rodzic闚, wprowadzono zmiany przy chrzcie du瞠j liczby dzieci, u這穎no tzw. obrz璠 uzupe軟iaj帷y, wskazuj帷y, 瞠 dziecko ochrzczone w skr鏂onej formie, zosta這 ju przyj皻e do Ko軼io豉. Usuni皻o stare obrz璠y, kt鏎e by造 nie tylko niezrozumia貫 dla dzisiejszego cz這wieka, ale nawet budzi造 opory jako niehigieniczne: tchnienie, podanie soli, dotkni璚ie 郵in, namaszczenie na plecach. Usuni皻o zb璠ne podwojenia i egzorcyzmy, kt鏎e z teologicznego punktu widzenia zbyt mocno akcentowa造 w豉dz szatana nad dzieckiem  15 .

 Przy po鈍i璚eniu wody chrzcielnej odpad dawny zwyczaj mieszania oleju z wod chrzcieln, zwyczaj sprzeczny z dzisiejszymi wymogami higieny i prawd znaku. Czy woda zanieczyszczona, m皻na z oleistymi plamami mo瞠 by przemawiaj帷ym symbolem duchowego oczyszczenia? Z uwagi na prawd znaku woda do chrztu ma by naturalna, a nawet, je郵i to jest mo磧iwe p造n帷a z prawdziwego lub sztucznego 廝鏚豉 „jako szczeg鏊ny znak wody 篡wej” (IG 18).

 Przy odnowie bierzmowania starano si przez gesty i s這wa uwydatni zwi您ek tego sakramentu z chrztem i Eucharysti (KL 7; OC 5, 13); zmieniono formu喚 sakramentaln oraz okre郵ono istot rytu: jest nim namaszczenie czo豉 krzy禦em z r闚noczesnym na這瞠niem r瘯i. Odnowiony znak tego sakramentu wyra幡iej wskazuje na skutek bierzmowania, kt鏎ym jest niezniszczalny charakter (signaculum) oraz dar Ducha 安i皻ego  16 .

 Nowe obrz璠y sakramentu ma鹵e雟twa s proste, jasne, zwarte i czytelne w swej funkcji oznaczania i wyra瘸nia obowi您k闚 ma鹵e雟kich wynikaj帷ych z faktu przyj璚ia 豉ski sakramentalnej  17 .

 Powa積ej przemianie uleg ryt 鈍i璚e diakonatu, prezbiteratu i biskupstwa; lepiej i dok豉dniej wyra瘸 on funkcje i obowi您ki w豉軼iwe ka盥emu 鈍i璚eniu, jest bardziej prosty, przejrzysty, logiczny i zwarty  18 . Podczas 鈍i璚e kap豉雟kich np. odpad造 niezrozumia貫 gesty (zwi您ane d這nie, spi皻y na plecach ornat), kilkakrotne podchodzenie do biskupa, usuni皻o d逝gie teksty pe軟e alegoryzmu i nawi您uj帷e do dawnego sposobu 篡cia kleru.

 Zniesiono ni窺ze 鈍i璚enia, ostiariatu, lektoratu, egzorcystatu, akolitatu oraz subdiakonatu, kt鏎e nie odpowiada造 wsp馧czesnej sytuacji i 鈍iadomo軼i Ko軼io豉, a nawet niezgodne by造 z prawd  19 .

 Wprowadzono szereg uproszcze w u篡ciu szat liturgicznych, odznak pontyfikalnych i w ceremoniach biskupich oczyszczaj帷 je z niezrozumia貫j 鈔edniowiecznej symboliki i feudalnych relikt闚  20 .

 W odnowie sakramentu namaszczenia chorych chodzi這 o dostosowanie jego obrz璠闚 do warunk闚 wsp馧czesnych oraz do skutk闚, kt鏎e powoduje. W popularnej 鈍iadomo軼i wiernych sakrament ten traktowano nie jako sakrament chorych, lecz jako bezpo鈔ednie przygotowanie do 鄉ierci. Istot tego sakramentu jest namaszczenie cia豉 i modlitwa, by B鏬 uzdrowi chorego, kt鏎y 陰czy si z m瘯 i 鄉ierci Chrystusa. Obrz璠 uproszczono m.in. przez zredukowanie ilo軼i namaszcze. Pawe VI zmieni tak瞠 formu喚 tego sakramentu, by lepiej wyra瘸豉 jego skutek  21 .

 O prostocie ceremonii pogrzebowych 鈍iadczy ju og鏊na zasada, 瞠 cia豉 zmar造ch nale篡 czci „bez zb璠nej i pr騜nej okaza這軼i” (OEx 3). Reforma tych obrz璠闚 mia豉 na celu wyra幡iejsze pokazanie w nich paschalnego charakteru 鄉ierci chrze軼ijanina. Troska o autentyczno嗆 znaku podyktowa豉 przepis znosz帷y zwyczaj odprawiania ceremonii 瘸這bnych przy pustej trumnie (tzw. katafalku). Tzw. liturgia po瞠gnalna mo瞠 by celebrowana tylko wtedy, gdy cia這 zmar貫go jest rzeczywi軼ie obecne w ko軼iele (OEx 10)  22 .

 Celem osi庵ni璚ia szlachetnej prostoty czynno軼i liturgicznych odpowiadaj帷ej duchowi naszych czas闚 ograniczono uk這ny i okadzenia w ch鏎ze, zniesiono ca這wanie r瘯i i przedmiot闚 (Instr. I 36), uproszczono ryt po鈍i璚enia olej闚 i obrz璠闚 Wielkiego Tygodnia  23 , odnowiono obrz璠 profesji zakonnej  24 , obrz璠 po鈍i璚enia dziewic, opata i ksieni  25 .

 c)   O d n o w a   s  o w a

 Czytelno嗆 znaku wymaga, by zrozumia造 by tak瞠 znak s這wa. Odnowiona liturgia przywraca s這wu w豉軼iw mu rang i znaczenie. Osi庵ni皻o to przez wprowadzenie do liturgii j瞛yk闚 narodowych, g這郾e odmawianie tych cz窷ci, kt鏎e kiedy by造 recytowane przez kap豉na po cichu (np. kanon we mszy), a tak瞠 przez przestrzenn reorganizacj liturgii s這wa i wzbogacenie czyta Pisma 鈍.

 Chocia Konstytucja o 鈍i皻ej liturgii pozwoli豉 na zastosowania j瞛yka narodowego w liturgii, to jednak zatrzyma豉 nadal zasad: „W obrz璠ach 豉ci雟kich zachowuje si u篡wanie j瞛yka 豉ci雟kiego poza wyj徠kami okre郵onymi przez prawo szczeg馧owe” (KL 36). Tymczasem realizacja odnowy wykroczy豉 poza pierwotne za這瞠nia. Faktycznie bowiem poszczeg鏊ne dokumenty odnowy stopniowo poszerza造 zakres j瞛yka narodowego w liturgii, a do istotnej formu造 sakramentalnej w陰cznie, tak 瞠 obecnie ca豉 liturgia mszy, i sakrament闚 zgodnie z decyzj konferencji biskup闚 mo瞠 by sprawowana w j瞛yku ojczystym. S逝sznie powiada   J.  E.   M e y e r,   瞠 odnowa s這wa usun窸a tabu sakralno軼i j瞛yka 豉ci雟kiego, dzi瘯i czemu lud mo瞠 czci Boga sercem, a nie tylko wargami i bardziej jednoczy si we wsp鏊nocie, chwal帷 Boga i dzi瘯uj帷 mu una voce. U篡cie w liturgii j瞛yk闚 narodowych to odwr鏒 od niebezpiecze雟twa magii i ezoteryzmu, oraz 鈍iadczenie o objawieniu si Boga w ludzkiej naturze  26 .

 Roz這瞠nie czyta mszalnych w niedziel na cykl 3-letni, a w dni powszednie na 2-letni, du篡 wyb鏎 czyta okoliczno軼iowych oraz miejsce dla liturgii S這wa Bo瞠go przy sprawowaniu ka盥ego sakramentu 鈍iadcz o tym, 瞠 na serio potraktowano wskazania KL, by szerzej otworzy skarbiec biblijny i obficiej zastawi dla wiernych st馧 S這wa Bo瞠go (KL 51).

 d)   W n  t r z e   k o  c i o  a   i   s p r z  t   l i t u r g i c z n y

 W dokumentach odnowy liturgii wielokrotnie podkre郵a si, 瞠 鈍i徠ynia i przedmioty zwi您ane z kultem winny by „prawdziwie godne i pi瘯ne”, gdy s znakami i symbolami rzeczywisto軼i nadprzyrodzonej (WOMR 253; por. KL 122-124; DK 5; EM 24). Ko軼i馧 aprobuje i przyjmuje do architektury ko軼ielnej i do kultu tylko te warto軼i artystyczne, kt鏎e karmi帷 wiar i pobo積o嗆 wiernych s zgodne z prawd, kt鏎 wyra瘸j i celem, kt鏎emu s逝膨 (WOMR 254; 278). Art. 279 Wprowadzenia podaje cztery podstawowe zasady, kt鏎e trzeba uwzgl璠ni przy kszta速owaniu przestrzeni dla kultu: prostota, autentyzm, wp造w wychowawczy na wiernych i godno嗆 miejsca 鈍i皻ego. Zasadniczym postulatem wobec sztuki ko軼ielnej jest wi璚 funkcjonalno嗆 (WOMR 253, 257, 262, 268-276, 279, 287; 290-292, 294, 305, 311) i otwarcie na nowe formy przemawiaj帷e do wsp馧czesnego cz這wieka (WOMR 254, 288)  27 .

 e)   S w o b o d a   w   w y b o r z e   f o r m

 Czynne uczestnictwo wiernych w liturgii jest mo磧iwe tylko wtedy, gdy jej znaki s zrozumia貫 w ka盥ej sytuacji; to za wymaga, by by造 one bardzo „elastyczne” i by mo積a je modyfikowa. Zasada czytelno軼i znaku postuluje dostosowywanie go do konkretnej sytuacji. Obrz璠y liturgiczne nie mog wi璚 by obwarowane ciasnymi, niezmiennymi, a do najdrobniejszych szczeg馧闚 ustalonymi regu豉mi. Niezb璠na jest mo磧iwo嗆 wyboru z wielu proponowanych form, pozwalaj帷a na uwzgl璠nienie w ukszta速owaniu konkretnej liturgii, w豉軼iwo軼i, sytuacji i mo磧iwo軼i danej wsp鏊noty liturgicznej. Ot騜 odnowiona liturgia t mo磧iwo嗆 wyboru r騜nych form oferuje w niespotykanym przedtem zakresie. Np. w celebrowaniu Eucharystii  28  istnieje swoboda w ukszta速owaniu procesji na wej軼ie, i na przygotowanie dar闚, w wyborze formu造 pozdrowienia, aktu pokutnego, ilo軼i czyta, w modlitwie powszechnej, w wyborze aklamacji; mo積a swobodnie decydowa o formie poca逝nku pokoju; dowolne s czas i miejsce puryfikacji naczy liturgicznych, spos鏏 wsp鏊nego dzi瘯czynienia oraz miejsce odm闚ienia modlitwy pokomunijnej. Mamy mo磧iwo嗆 wyboru tekst闚 i melodii; swoboda w wyborze formularza mszalnego, czyta, prefacji, modlitw eucharystycznych, oracji i formu b這gos豉wie雟twa. Istnieje r闚nie swoboda (w okre郵onych granicach) w kszta速owaniu przestrzeni ko軼ielnej. R騜ne s tak瞠 mo磧iwo軼i odno郾ie kszta速u chleba, naczy i parament闚 liturgicznych, zmienia si mo瞠 liczba i podzia funkcji liturgicznych.

 Podobnie we wszystkich cz窷ciach odnowionego rytua逝 i pontyfikatu znale潭 mo積a ogromn ilo嗆 r騜nych form, obrz璠闚, modlitw, tekst闚 i melodii kt鏎e s pozostawione do wyboru celebransa. Instrukcje poprzedzaj帷e nowe obrz璠y sakrament闚 zawsze przekazuj szafarzowi szereg uprawnie co do dostosowania obrz璠u do okoliczno軼i miejsca, sytuacji i os鏏; powinien on uwzgl璠ni rozmaite potrzeby i 篡czenia wiernych. O wyborze poszczeg鏊nych form i element闚 winno decydowa nie zami這wanie i subiektywne racje celebransa lecz mo磧iwo軼i i duchowe potrzeby konkretnej wsp鏊noty (por. WOMR 313, 316, 318, 322, 325, 329, 332, 341).

 Zwi您ek z omawianym tu zagadnieniem ma sama forma zobowi您alno軼i przepis闚 rubrycystycznych, zawartych w nowych ksi璕ach liturgicznych. Nowe przepisy s uj皻e raczej jako zach皻a i zalecenie ni jako nakaz i zobowi您anie – jak to by這 dawniej. Wprowadzenie og鏊ne do Mszalu Rzymskiego rzadko u篡wa zwrot闚 wyra瘸j帷ych 膨danie lub nakaz. Takie zwroty jak debet, oportet, necesse est, tenetur, requirit stosuje jedynie w przypadkach, gdy chodzi o podstawowe zasady pastoralne (WOMR 12, 15, 23, 35, 44, 55, 60, 257, 271, 282, 297, 313, 314). Wprowadzenie na og馧, je郵i nie podsuwa mo磧iwo軼i wyboru form (zazwyczaj przez wyra瞠nia: potest, si casus fert, vel, sive, aut), to opisuje dany obrz璠 jedynie w formie orzekaj帷ej lub wyra瘸j帷ej 篡czenie, zach皻 czy upomnienie. Nieraz poleca pewne formy jako lepsze, bez 軼is貫go zobowi您ania do ich stosowania. Skala tych wyra瞠 jest bardzo szeroka i cz瘰to nie豉two jest „odda” dok豉dnie sens 豉ci雟kich zwrot闚  29 . Taki charakter zobowi您ania przepis闚 鈍iadczy jednak o ich wielkiej elastyczno軼i; zawsze pozostaj one na s逝瘺ie zgromadzenia liturgicznego.

 Pluralizm form i elastyczno嗆 przepis闚 odnowionej liturgii usprawiedliwia natura znaku. Znak jest dla cz這wieka, wi璚 musi by czytelny, zrozumia造, dzi瘯i zmienno軼i zale積ej od konkretnej sytuacji. Gdy chodzi o dawn liturgi, kt鏎ej znaki „skostnia造” straci造 wyrazisto嗆, to jej sens, jej tre嗆 wewn皻rzna, poznawana by豉 nie w spos鏏 naturalny, bezpo鈔ednio przez znaki, lecz za pomoc powt鏎ze, wyja郾ie, komentarzy. Jej znaki sta造 si tylko dalekimi sygna豉mi tajemnicy, niezdolnymi do jej przekazania uczestnicz帷ym.

 W odnowionej liturgii swoboda w wyborze obrz璠闚 i tekst闚 pozwala celebransowi dostosowa j do poziomu umys這wego i mo磧iwo軼i percepcyjnych zgromadzenia. Ponadto wymienno嗆 element闚 u豉twia wykorzenienie niebezpiecznego przekonania, 瞠 skuteczno嗆 sakrament闚 jest istotnie zwi您ana ze sta這軼i nawet drugorz璠nych formu.

Przypisy:
1  Na donios這嗆 sygnifikatywnej strony obrz璠闚 zwr鏂i uwag bp  F.   J.   B e n i t e z   A v a l o s   Acta Synodalia Sacrosancti Concilii Oecumenici Vaticani II, I/1, Vaticanum 1972, 577-578.  Bp   H.   R a u   postulowa konieczno嗆 nadania znakom liturgii cechy zrozumia這軼i mimo przys逝guj帷ej im skuteczno軼i ex opere operato. Acta Synodalia, I/1, 482.   V.   K e m p f,   biskup Limburga m闚i o konieczno軼i dostosowania znak闚 do warunk闚 wsp馧czesnego cz這wieka. Acta Synodalia, I/1, 333.

2  E.   J.   L e n g e l i n g   zwraca uwag, 瞠 przed reform liturgii trzeba by這 nieraz dokona „karko這mnych sztuczek”, by nale篡cie wyja郾i jaki znak. Komentarz taki sk豉da si z element闚: „Kiedy by這 tak..., dzi jest tak..., a powinno by tak...” – Die Konstitution des II. Vatikanischen Konzils „Über die heilige Liturgie”, Münster 1965, 72.

3  M.   L ü h r e r,   Die Feier des Mysteriums der Kirche, w: Handbuch Pastoraltheologie, t. I, Freiburg 1964, 287-322.

4  G.   D e u s s e n,   Die neue liturgische Gemeinde, Frankfurt a.M. 1968, 56-58.

5  H.  B.   M e y e r,   Lebendige Liturgie, Innsbruck 1966, 79-80.

6  E.   J.   L e n g e l i n g,   Die neue Ordnung der Eucharistifeier, Leipzig 1971, 125-134.

7  Instrukcja Pontificales ritus, t. pol. Posoborowe prawodawstwo ko軼ielne II/1, 340.

8  Idziemy tu za sugesti   P.   T i l l i c h a,   kt鏎y m闚i o dw鏂h cechach symbolu „Prawda symbolu” (Wahrheit = Angemessenheit) to dostosowanie formy symbolu do symbolizowanej tre軼i. O „autentyzmie symbolu” mo積a za m闚i wtedy, gdy wyra瘸 on autentyczne do鈍iadczenie religijne i intensywnie w nim po鈔edniczy. Por.   P.   T i l l i c h,   Gesammelte Werke, t. V, 243;  por.   P.   L a n g s f e l d,   Symbol und Wirklichkeit. Die Macht der Symbole nach Paul Tillich, w: Bild-Wort-Symbol in der Theologie (red.   W.  H e i n e n), Würzburg 1968, 219.

9  A.   M.   R o g u e t,   L'arrière-plan doctrinal de la nouvelle liturgie de la Messe, LMD (1969) nr 100, 79.

10  T e n  e,   Msza 鈍. dzisiaj, Krak闚 1972, 32-34.

11  Zob.   E.  J.   L e n g e l i n g,  Ein weiterer Meilenstein auf dem Weg der Liturgiereform. Zur Instruction „Tres ab hinc annos”, Bibel und Liturgie 60(1967)259-273.   J.   E m m i n g h a u s,   Vollzug liturgischer Formen heute, Theologisch-Praktische Quartalschrift 116(1968) 131-142;   F.   M a  a c z y  s k i,   Przebieg odnowy obrz璠闚 Mszy 鈍., AtK 78(1972) 291-303.

12  Por.   J.   G é l i n e a u,    La célebration de l'Eucharistie, w: Dans vos assembl嶪s, t. II, Paris 1971, 416-418;   B.   P y l a k,   Eucharystia sakramentem jedno軼i Mistycznego Cia豉 Chrystusa, Warszawa 1972 158-163.

13  Zob.   M.   P i s a r z a k,   Komunia pod dwiema postaciami, AtK 78(1972) 482-496.

14  E.   J.   L e n g e l i n g,   Die neue Ordnung..., dz.cyt., 195-196;   A.   G.   M a r t i m o r t,   Handbuch der Liturgiewissenschaft, t. I, 167-172.

15  B.   F i s c h e r,   Intentionen bei der Reform des Erwachsenen- und Kindertaufritus, Liturgisches Jahrbuch 21(1971)65-75.

16  Cz.   K r a k o w i a k,   Aspekty teologiczne nowego „Ordo Confirmottonis”, CTh 44(1974)z.2, 82-89.

17  L.  A.   G i n g a c,   Renouvellement de la liturgie du mariage, Lumière et Vie 16(1967)75-83; LMD 1969 nr 99, 124-209;   F.   G r e n i u k,   Reforma liturgii sakramentu ma鹵e雟twa, CTh 40(1970) z. 1, 91-96;   S.   S z a m o t a,   Odnowione obrz璠y sakramentu ma鹵e雟twa, RBL 24(1971) 300-304.

18  B.   K l e i n h e y e r,   Weiheliturgie in neuer Gestalt. Zur Reform des Ordines maiores, Liturgisches Jahrbuch 18(1968)210-229;   E.  J.   L e n g e l i n g,   Die Theologie des Weihesakraments nach dem Zeugnis des neues Ritus, LJ 19(1969)142-166;   B.   B o t t e,   Le nouveau rituel d'ordination, Les Questions Liturgiques et Paroissiales 49(1968) 273-278;   F.   G r e n i u k,   Reforma rytu swi璚e kap豉雟kich, CTh 39(1969) z.1, 81-85;   S.   H a r t l i e b,   Pontificale Romanum A.D. 1968. Prototyp posoborowych ksi庵 liturgicznych, CTh 39(1969) z.4, 83-94.

19  Zob.   J.   L e c u y e r,   Les ordres mineures en question, LMD (1970) nr 102, 97-107;   F.   N i k o l a s c h,   Die Neuordnung der kirchlichen Dienste, LJ 22(1972) 169-182.

20  Zob.   F.   G r e n i u k,   Uproszczenie obrz璠闚 i insygni闚 pontyfikalnych, CTh 39(1969) z.1, 85-89.

21  E.  J.   L e n g e l i n g,   Todesweihe oder Krankensalbung? LJ 21(1971) 193-213;   Cz.   K r a k o w i a k,   Nowy obrz璠 sakramentu chorych, CTh 44(1974) z.1, 77-82.

22  Zob. Le nouveau rituel des funerailles, LMD (1970) nr 101.

23  Zob.   H.   R e i f e n b e r g,   Die Zeichen der Osternacht im Verständnis des heutigen Menschen, LJ 21(1971) 16-31.

24  Zob.   S.   K l a r a,   Obrz璠 profesji zakonnej i konsekracji dziewic, Akt 78 (1972) t. 78, 410-426.

25  Kongregacja Kultu Bo瞠go w dekrecie promulguj帷ym nowe obrz璠y pisze: „Obecnie odnowiono tradycyjne formy, by obrz璠 bardziej uwydatnia pos逝g tego, kt鏎y staje na czele rodziny zakonnej, a nie zawiera element闚, kt鏎e nie odpowiadaj mentalno軼i wsp馧czesnego cz這wieka” – t.pol. PPK IV/1, 55-56.

26  J.  E.   M e y e r,   Liturgie auf neuen Wegen, Seelsorger 35(1965) 147-148.

27  Zob.   B.   S n e l a,   Przestrze ko軼ielna, w: Liturgika og鏊na, Lublin 1973, 171-245.

28  Zob.   K.   R i c h t e r,   Spontaneität, Kreativität und liturgische Ordnung nach dem neuen Missale, Bibel und Liturgie 45(1970) 7-14.

29  Por.   E.  J.   L e n g e l i n g,   Die neue Ordnung der Eucharistiefeier, art.cyt. 138-142.

ks. Jerzy Grze鄂owiak, Lublin

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 45:1975, f. IV, s. 95-97

I. LITERA I DUCH

oprac. F. B.[lachnicki]

2. Modlitwy eucharystyczne dla mszy z dzie熤i oraz „o pojednaniu”

 Uwzgl璠niaj帷 pro軸y wielu konferencji biskup闚   P a w e   VI   w dniu 23 X 1973 r. zleci Kongregacji Kultu Bo瞠go opracowanie trzech schemat闚 modlitw eucharystycznych dla mszy z dzie熤i. W dniu 29 tego miesi帷a za zezwoli, aby przygotowano r闚nie modlitw eucharystyczn z okazji Roku 安i皻ego, kt鏎a mog豉by by r闚nie zastosowana we mszach „o pojednanie”.

 Kongregacja powo豉豉 specjalny zesp馧 redakcyjny, kt鏎y opracowa trzy schematy modlitw eucharystycznych dla mszy z dzie熤i i dwa schematy de reconciliatione. Ojciec 安i皻y, po zapoznaniu si z projektami, zadecydowa w dniu 26 X 1974 co nast瘼uje:

 1)  Przed這穎ne modlitwy eucharystyczne zatwierdza si ad experimentum na okres trzech lat, do ko鎍a roku 1977. Modlitwa de reconciliatione mo瞠 by u篡ta w ramach specjalnych celebracji, kt鏎ych tematem jest pojednanie i pokuta, zw豉szcza w okresie Wielkiego Postu oraz z okazji pielgrzymek lub innych zgromadze duchownych (conventus spiritualis). Tekst闚 tych nie wolno w陰cza do oficjalnych wyda Msza逝 rzymskiego.

 2)  Powy窺ze modlitwy eucharystyczne zostan przes豉ne przewodnicz帷ym tych konferencji biskup闚, kt鏎e o nie poprosz. Ka盥a konferencja mo瞠 wybra dla swojego terytorium tylko jedn z modlitw przewidzianych dla mszy z dzie熤i i jedn dla mszy „o pojednanie”.

 3)  Z wybranych tekst闚 nale篡 sporz康zi przek豉d na j瞛yk narodowy i prze這篡 do zatwierdzenia kongregacji.

 4)  Modlitwy eucharystyczne dla mszy z dzie熤i mog by u篡te tylko w ramach mszy, w kt鏎ych uczestnicz same dzieci albo w kt鏎ych dzieci stanowi wi瘯szo嗆 uczestnik闚.

 Przez dzieci nale篡 rozumie, zgodnie z dyrektorium o mszach z dzie熤i, dzieci, kt鏎e nie wesz造 jeszcze w okres rozwoju psychicznego zwany „okresem preadolescencji”.

 Te decyzje Ojca 安i皻ego zawiera dekret Kongregacji Kultu Bo瞠go z dnia 1 XI 1974, opublikowany w Notitiae nr 101 stycze 1975). W tym samym numerze wydrukowane zosta造 r闚nie Praenotanda do tekst闚 nowych modlitw eucharystycznych.

 Praenotanda do modlitw eucharystycznych dla mszy z dzie熤i zawieraj nast瘼uj帷e ciekawsze wskazania:

 1)  Na wst瘼ie podane s teksty, kt鏎ych nie nale篡 zmienia, aby nie powsta豉 zbyt wielka r騜nica pomi璠zy msz dla doros造ch a msz dla dzieci. Nale膨 tutaj: dialogi przed prefacj, Sanctus oraz s這wa konsekracji, kt鏎e w my郵 konstytucji apostolskiej Missale Romanum powinny by jednakowe we wszystkich kanonach.

 2)  Dla ja郾iejszego rozr騜nienia s堯w konsekracji wypowiadanych nad chlebem i winem od s堯w dotycz帷ych dalszego sprawowania obrz璠u jako Pami徠ki Pana, przed s這wami „To czy鎍ie na moj pami徠k” wprowadzone zosta這 zdanie: „Nast瘼nie powiedzia do nich”.

 3)  Ka盥a z modlitw eucharystycznych dla dzieci zawiera zasadniczo wszystkie te elementy, z kt鏎ych powinna si sk豉da w my郵 art. 55 IGMR ka盥a modlitwa eucharystyczna.

 4)  Chocia starano si o j瞛yk 豉twiejszy i zrozumialszy dla dzieci, redaktorzy starali si unikn望 niebezpiecze雟twa infantylizmu.

 5)  Maj帷 na uwadze og鏊ne zasady dyrektoriatu o mszach z dzie熤i (AAS 66, 1974, 36) o czynnym uczestnictwie dzieci we mszy, powi瘯szono liczb aklamacji, tak jednak瞠, aby nie zaciemnia charakteru modlitwy eucharystycznej jako modlitwy prezydencjalnej.

 6)  Opracowano trzy teksty modlitw eucharystycznych dla dzieci, aby 豉twiej mo積a by這 wybra modlitw odpowiadaj帷 zr騜nicowanym kulturom i mentalno軼i r騜nych lud闚.

 7)  Konferencje biskup闚 wybieraj帷 jeden z tekst闚 i przygotowuj帷 jego t逝maczenie powinny zleci t prac zespo這wi z這穎nemu z m篹czyzn i kobiet kompetentnych nie tylko w problemach liturgicznych, ale r闚nie w kwestiach pedagogicznych, katechetycznych j瞛ykowych i muzycznych. Zesp馧 taki z kolei winien mie to na uwadze, 瞠 tekst 豉ci雟ki w tym wypadku nie jest przeznaczony do u篡tku liturgicznego, dlatego nie chodzi tylko o jego prosty i wierny przek豉d, ale o dostosowanie, z zachowaniem zasadniczej struktury i substancji, do duchowo軼i danego j瞛yka i mentalno軼i dzieci. Przy sporz康zaniu przek豉d闚 nale篡 uwzgl璠ni r闚nie rodzaj literacki poszczeg鏊nych cz窷ci modlitwy eucharystycznej.

 8)  W dalszym ci庵u Praenotanda zawieraj konkretne wskazania dotycz帷e zastosowania liturgicznego nowych modlitw, zw豉szcza dotycz帷e sposobu 酥iewania aklamacji. Aklamacja po konsekracji zostaje przesuni皻a po anamnezie celebransa, aby dzieci 豉twiej uchwyci造 zwi您ek pomi璠zy s這wami Pana „To czy鎍ie na moj pami徠k” a anamnez. Przed dialogiem prefacyjnym dzieci mog w陰cza szczeg鏊ne intencje dzi瘯czynne.

 9)  Dzieci nale篡 przygotowa do uczestnictwa we Mszy 鈍. przez starann katechez, kt鏎a szczeg鏊nie powinna obja郾i teksty nowej modlitwy eucharystycznej.

 10)  Do przek豉du danej modlitwy eucharystycznej nale篡 w陰czy wszystkie rubryki zawarte w tek軼ie 豉ci雟kim. Nie trzeba jednak w陰cza rubryk specjalnych dotycz帷ych mszy koncelebrowanej, bo bior帷 pod uwag psychik dzieci, nale篡 powstrzymywa si od koncelebry przy mszach dla dzieci.

 Praenotanda dotycz帷e modlitw eucharystycznych dla mszy de reconciliatione s o wiele kr鏒sze i zawieraj tylko 4 punkty. Punkt pierwszy uzasadnia potrzeb tych modlitw tym, 瞠by intencje Roku 安i皻ego ci庵le przypominane przez Ojca 安i皻ego znalaz造 sw鎩 odd德i瘯 r闚nie w liturgii eucharystycznej nie wy陰czaj帷 kanonu. Punkt drugi m闚i, 瞠 konferencje biskup闚 mog wybra dla swego terytorium jedn z tych modlitw, kt鏎 mo積a stosowa w celebracjach odpowiadaj帷ych intencjom Roku 安i皻ego, a po up造wie tego roku we mszach, kt鏎e w szczeg鏊ny spos鏏 chc zbli篡 wiernym tajemnic pojednania. Punkt trzeci m闚i o strukturze tych modlitw, kt鏎a odpowiada art.55 IGMR oraz jest podobna do struktury modlitw II-IV zawartych w Missale Romanum. Punkt czwarty zaznacza, 瞠 dla u豉twienia t逝maczenia dodano do ka盥ej modlitwy przyk豉d przek豉du na jeden z j瞛yk闚 zachodnich.

Na podstawie Notitiae 11(1975)4-12
opracowa F. B.

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 45:1975, f. IV, s. 97-98

I. LITERA I DUCH

B. Nadolski

3. Nowe modlitwy eucharystyczne dla synodu Ko軼io豉 w Szwajcarii

 W czasie czwartej sesji synodu Ko軼io豉 w Szwajcarii, na pocz徠ku wrze郾ia 1974, pos逝穎no si nowymi modlitwami eucharystycznymi, kt鏎e pod koniec sierpnia zatwierdzi豉 Stolica Apostolska. Warto odnotowa to zjawisko, poniewa stanowisko Rzymu w zakresie nowych modlitw eucharystycznych by這 dotychczas negatywne. Wkr鏒ce bowiem po wej軼iu w 篡cie czterech modlitw eucharystycznych zacz窸y nap造wa do Kongregacji Kultu Bo瞠go projekty nowych, sformu這wanych wok馧 jednej idei przewodniej. Kiedy w 1972 r. Konferencja Episkopatu Szwajcarii wyst徙i豉 z pro軸 o zatwierdzenie nowych modlitw eucharystycznych, otrzyma豉 r闚nie negatywn odpowied, kt鏎a dawa豉 jednak jak捷 nadziej. Ko鎍owe bowiem s這wa odpowiedzi brzmia造 „tylko jakie szczeg鏊niejsze okoliczno軼i upowa積iaj do tworzenia nowych anafor i wprowadzania ich do liturgii”. Za tak okoliczno嗆 uznano Krajowy Synod Ko軼io豉 w Szwajcarii. Powo豉no komisj zwo穎n z proboszcz闚, liturgist闚, biskup闚, kt鏎a pod kierunkiem opata Grzegorza   H o l z h e r r a   przygotowa豉 propozycj nowych modlitw. Konferencja Biskup闚 afirmowa豉 je i przes豉豉 do Rzymu celem ostatecznego zatwierdzenia. Odpowied przysz豉 pozytywna. Trzystronicowe uzasadnienie wst瘼ne podaje mi璠zy innymi 瞠:
– w przepowiadaniu wiary wsp馧czesnemu cz這wiekowi wielka modlitwa eucharystyczna zajmuje wa積e miejsce i t mo磧iwo嗆 nale篡 wykorzysta,
– wystarczaj帷 okoliczno嗆 upowa積iaj帷 do wprowadzenia nowych anafor mo瞠 stanowi synod.
– prze篡cie synodu winno znale潭 swoje odbicie nie tylko w modlitwie powszechnej, lecz tak瞠 w sercu liturgii, w modlitwie eucharystycznej.

 Dokument kongregacji zatwierdza cztery modlitwy z zaznaczeniem, 瞠 s one przeznaczone dla synodu Ko軼io豉 w Szwajcarii: Hochgebet Synode 72 für die Kirche in der Schweiz.

 Modlitwy zbudowano wok馧 czterech wielkich idei przewodnich
1. B鏬 prowadzi Ko軼i馧,
2. Jezus nasz Drog,
3. Jezus nie przechodzi oboj皻nie wobec 瘸dnej n璠zy.
4. Ko軼i馧 na drodze do jedno軼i.

 W kompozycji zachowano struktur dotychczasowych anafor. Poni瞠j podajemy t逝maczenie pierwszej z tych modlitw.

 B鏬 prowadzi Ko軼i馧.

 Dzi瘯ujemy Ci Bo瞠, nasz Ojcze za to, 瞠 powo豉貫 nas do 篡cia i na jego drogach nie pozostawiasz nas nigdy samymi. Zawsze jeste dla nas.

 Kiedy prowadzi貫 Izraela, Tw鎩 Lud poprzez bezdro瘸 pustyni. Dzi towarzyszysz Ko軼io這wi w mocy Twojego Ducha.

 Tw鎩 Syn prowadzi nas przez drogi naszego 篡cia do rado軼i 篡cia wiecznego. Dlatego ze wszystkimi anio豉mi i 鈍i皻ymi wychwalamy Twoj wielko嗆 i chwa喚. 安i皻y, 安i皻y...

 Wielbimy Ci Ojcze 安i皻y. Ty zawsze idziesz z nami przez 篡cie szczeg鏊nie za wtedy, gdy Jezus, Syn Tw鎩, gromadzi nas na Uczt Mi這軼i, gdy jak uczniom z Emaus wyja郾ia nam Pisma i 豉mie z nami Chleb. Dlatego prosimy Ci, Wszechmog帷y Bo瞠, wylej moc Twojego Ducha na chleb i wino, aby Jezus Chrystus uobecni si w鈔鏚 nas z Swoim Cia貫m i Krwi.

 Kiedy nadesz豉 godzina, aby Jezus zosta uwielbiony przez Ciebie, Ojcze 安iaty, umi這wawszy swoich, kt鏎zy byli na 鈍iecie do ko鎍a ich umi這wa, i gdy spo篡wali wieczerz wzi掖 chleb, b這gos豉wi, 豉ma i rozdawa swoim uczniom m闚i帷: (tu nast瘼uj s這wa konsekracji i dalszy ci庵 jak w czwartej modlitwie eucharystycznej dotychczas u篡wanej).

 Ojcze najlepszy, oto 鈍i璚imy Pami徠k naszego Pojednania i g這simy dzie這 Twojej mi這軼i, kt鏎e spe軟i Tw鎩 Syn, gdy przez cierpienie i 鄉ier przeszed do nowego 篡cia i zosta wyniesiony do Twojej chwa造.

 Spojrzyj na t ofiar, na Chrystusa, kt鏎y z Cia貫m i Krwi oddaje si Tobie i nam w darze, kt鏎y otwiera nam drog do Ciebie naszego Ojca.

 Mi這sierny Bo瞠 udziel nam Ducha Mi這軼i, Ducha Twojego Syna. Wzmocnij nas przez udzia w twej Uczcie aby鄉y wszyscy wierz帷y i kap豉ni, nasz Biskup N... i nasz Papie N... rado郾ie i z ufno軼i kroczyli drog naszego 篡cia i promieniowali wiar i nadziej.

 Panie zmi逝j si nad naszymi bra熤i i siostrami, kt鏎zy w pokoju Chrystusa odeszli i nad wszystkimi zmar造mi, kt鏎ych wiar jedynie Ty zna貫 i prowad ich ku zmartwychwstaniu. Kiedy zako鎍zymy nasz ziemsk w璠r闚k przyjmij nas do Twojego Kr鏊estwa, w kt鏎ym oczekujemy zawsze pe軟i 篡cia i szcz窷cia. Pozw鏊 nam w 陰czno軼i z Naj鈍i皻sz Dziewic i Bogarodzic Maryj, z Aposto豉mi i M璚zennikami, ze 鈍i皻ym N i wszystkimi 鈍i皻ymi, Ciebie chwali i wys豉wia przez Pana naszego Jezusa Chrystusa. Przez Niego, w Nim ...

ks. Bogus豉w Nadolski TChr. Pozna

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 45:1975, f. IV, s. 98-100

II. URZ犵Y I SΣ浮Y

F. Blachnicki

Ni窺ze 鈍i璚enia a tzw. pos逝gi
wprowadzone przez Ministeria quaedam

 Postanowienia zawarte w motu proprio   P a w  a  VI   Ministeria quaedam z 15 sierpnia 1972 dotycz帷e zniesienia tzw. ni窺zych 鈍i璚e i wprowadzenia pos逝g (ministeria) lektora i akolity wci捫 pozostaj w Polsce niezrealizowane, a nawet nie wida, 瞠by si kto powa積ie zastanawia nad tym zagadnieniem. Wprawdzie w seminariach duchownych z konieczno軼i udziela si ju tych pos逝g kandydatom do diakonatu i kap豉雟twa, ale grozi cz瘰to traktowanie ich na spos鏏 dawnych i zniesionych ni窺zych 鈍i璚e, wskutek braku nale篡tego zrozumienia na czym polega istota dokonanej reformy.

 W tej sytuacji warto zapozna czytelnik闚 z tre軼i artyku逝 Rogera   B è r a u d y   po鈍i璚onego temu zagadnieniu, kt鏎y ukaza si w numerze 115 „La Maison Dieu” po鈍i璚onym w ca這軼i zagadnieniu pos逝g w zgromadzeniu chrze軼ija雟kim  1 . Autor ukazuje jasno sens dokonanej reformy ni窺zych 鈍i璚e przez na鈍ietlenie kontekstu historycznego oraz dyskusji bezpo鈔ednio przygotowuj帷ych reform.

 Dotychczasow praktyk tzw. ni窺zych 鈍i璚e okre郵i Sob鏎 Trydencki w kanonie 17 dekretu De reformatione z 15 lipca 1563 r. Ni窺ze 鈍i璚enia s tam uj皻e jako stopnie przygotowuj帷e do kap豉雟twa i to bardziej na p豉szczy幡ie duchowej, ascetycznej ni jako faktycznie wykonywane pos逝gi. W tym celu wprowadzono przepis o tzw. interstycjach czyli ustalonych okresach czasu pomi璠zy przyj璚iem poszczeg鏊nych 鈍i璚e.

 Pierwszy projekt reformy ni窺zych 鈍i璚e opracowany w roku 1971 w oparciu o opinie zasi璕ni皻e poprzez konferencje biskup闚, idzie ca趾owicie po linii przyj皻ej przez Sob鏎 Trydencki. Reforma wyra瘸豉by si tylko w zredukowaniu ni窺zych 鈍i璚e do dw鏂h, mianowicie lektoratu i akolitatu. Poza tym projekt utrzymuje zasad, 瞠 ni窺ze 鈍i璚enia s przeznaczone wy陰cznie dla kleryk闚, kt鏎ych maj stopniowo prowadzi do 鈍i璚e diakonatu, podtrzymuje tak瞠 wymaganie interstycji pomi璠zy obrz璠em przyj璚ia do stanu duchownego a lektoratem, lektoratem i akolitatem oraz akolitatem i diakonatem.

 W stosunku do powy窺zego projektu definitywny tekst Ministeria quaedam przyjmuje inne zupe軟ie za這瞠nia i stanowi prawdziw reform w nowy spos鏏 rozwi您uj帷 ca貫 zagadnienie.

 Za這瞠niem podstawowym dokumentu jest stwierdzenie, 瞠 funkcje liturgiczne lektora i akolity s faktycznie dzi wykonywane przez laik闚. I dlatego, stwierdza dokument, opportunum videtur praxim hanc recognoscere eamque hodiernis necessitatibus accomodare. Konsekwentnie wi璚 Ministeria quaedam rezygnuje z koncepcji ni窺zych 鈍i璚e i ustanawia urz璠y liturgiczne lektora i akolity dla 鈍ieckich, udzielane nie drog 鈍i璚e (ordinatio), lecz prostego ustanowienia (institutio): Congruit autem rei veritate et hodierno mentis habitu, ut ministeria, de quibus supra, non amplius minores ordines vocentur; eorumque vero collatio non „ordinatio” sed „institutio” appelletur. Oderwanie pos逝g liturgicznych od poj璚ia 鈍i璚e sprawia, 瞠 nie s one odniesione do 鈍i璚e kap豉雟kich, jako stopie przygotowuj帷y do nich i cz窷ciowa ju partycypacja w wynikaj帷ych z nich uprawnieniach, ale opieraj si raczej na kap豉雟twie wsp鏊n ym wiernych oraz na sakramentach chrztu i bierzmowania. Znowu trzeba tu podkre郵i istotn r騜nic pomi璠zy sformu這waniami zawartymi w projekcie dokumentu a ostateczn jego redakcj. W projekcie mowa jest o tym, 瞠 鈍ieccy czasem ad actum spe軟iaj funkcje w豉軼iwe ni窺zym 鈍i璚eniom, co jednak nale篡 uwa瘸 za sytuacj wyj徠kow i funkcj „zast瘼cz”: Quodsi contingat, ut fideles quoque, religiosi vel laici vi receptis Baptismatis, quo Christo incorporantur et configurantur, aliquando nonnulla ex muneribus Minorum Ordinum propriis, ad actum exerceant, non ideo horum Ordinum momentum decrescere dicendum est; eorundem enim munerum exercitium proprie pertinet ad clericos in Minoribus constitutos.

 W dokumencie promulgowanym natomiast znajdujemy proste stwierdzenie: Ministeria christifidelibus laicis committi possunt, ita ut candidatis ad sacramentum ordinis reservata non habeantur.

 W nowej sytuacji powstaje inny zupe軟ie problem, mianowicie czym uzasadni sformu這wane w Ministeria quaedam oraz Ad pascendum zobowi您anie przysz造ch diakon闚 do przyj璚ia pos逝g lektora i akolity? (Candidatis ad Diaconatum... et ad Presbyteratum ministeria Lectoris et Acolythi debent recipere, nisi ea jam receperint). Ot騜 przyj璚ie tych pos逝g samo w sobie nie jest koniecznym stopniem do diakonatu czy do kap豉雟twa, ale jest uzasadnione w obu dokumentach (Ministeria quaedam; Ad pascendum) motywami nale膨cymi do porz康ku pedagogicznego: Candidati ad Diaconatum et ad Sacerdotium ministeria Lectoris et Acolythi recipere... et per congruum tempus exercere debent, quo melius disponantur ad futura munera Verbi et Altaris; Peculiari autem ratione convenit, ut ministeria Lectoris et Acolythi committantur iis, qui ut candidati ad ordinem sacrum specialiter se Deo et Ecclesiae devovere capiunt. Ecclesiae enim... valde opportunum existimet ut sacrorum ordinum candidati tum studio tum exercitio, quod gradatim fiat, ministerii Verbi et Altaris, duplicem hunc sacerdotalis muneris aspectum familiari consuetudine perspiciant atque meditentur.

 Dokonana powy瞠j analiza dokument闚 dotycz帷ych reformy ni窺zych 鈍i璚e i wprowadzenie pos逝g liturgicznych lektora i akolity nasuwa dwa wnioski dotycz帷e sytuacji w Polsce na tym odcinku odnowy liturgicznej:

 1) Nie mo積a poprzesta na wykonaniu postanowie zawartych w powy窺zych dokumentach, kt鏎e odnosz si do kandydat闚 do 鈍i璚e diakonatu i kap豉雟twa przebywaj帷ych w seminariach duchownych. Nale篡 przygotowa zarz康zenia wykonawcze okre郵aj帷e warunki udzielania pos逝g lektora i akolity w naszych warunkach ludziom 鈍ieckim.

 2) W seminariach duchownych nale篡 zabiega o to, aby tzw. pos逝gi by造 nie tylko „zaliczane” jako warunek przyj璚ia 鈍i璚e, lecz aby by造 faktycznie wykonywane przez odpowiedni okres czasu jako element formacji liturgicznej alumn闚.

Przypis:
1  Les ministères institués dans „Ministeria quaedam” et „Ad pascendum”, LMD 1973, nr 115, 86-96.

ks. Franciszek Blachnicki, Lublin

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 45:1975, f. IV, s. 100-102

III. DIAKONIA SZTUKI

I. Pawlak

1. Graduale Romanum 1974

 Nowa ksi璕a liturgiczna, kt鏎ej pe軟y tytu brzmi Graduale Sacrosanctae Romanae Ecclesiae de Tempore et de Sanctis (primum Sancti Pii X iussu restitutum et editum, Pauli VI Pontificis Maximi cura nunc recognitum, ad exemplar „Ordinis Cantus Missae” dispositum et rhythmicis signis a solesmensibus monachis diligenter ornatum), ukaza si w Solesmes pod dat 1974. Jak wynika ju z tytu逝, jest to pe軟e wydanie Ordinis Cantus Missae (OCM) z 24 czerwca 1972 r. Po raz pierwszy po II Soborze Watyka雟kim nazw Graduale po陰czono z p馧oficjalnym uzaniem znak闚 solesme雟kich takich jak kropki przy nutach, epizemy, znaki rytmiczne. Nie jest to wszak瞠 wydanie typiczne (takim pozostaje OCM), lecz prywatne, o czym wyra幡ie m闚i przypis na s. 8. Wytyczony przez OCM podzia ksi璕i zosta tu zachowany: Proprium de Tempore, Comunia, Proprium de Sanctis, Missae Rituales, Missae ad Diversa, Missae Votivae, Liturgia Defunctorum, Cantus in Ordine Missae occurrentes. Obok tego dodano jeszcze AppendixCantus ad usum monasteriorum Ordinis S. Benedicti. Ka盥a cz窷 poprzedzona jest obja郾ieniami zaczerpni皻ymi z OCM, a dotycz帷ymi sposobu wykonania i zasad doboru repertuaru w poszczeg鏊nych okresach liturgicznych czy 鈍i皻ach. W samym repertuarze przedstawionym przez omawian ksi璕 opuszczono niekt鏎e 酥iewy neogregoria雟kie z poprzedniego Graduale Romanum, zw豉szcza z uroczysto軼i 鈍i皻ych. W my郵 zasad OCM przesuni皻o w wielu wypadkach asteriscus, by intonacja obejmowa豉 jak捷 logiczn fraz muzyczn. Ponadto, co jest nowo軼i, umieszczono przy poszczeg鏊nych 酥iewach sygle informuj帷e sk康 wzi皻y jest tekst (z psalm闚, innych ksi庵 Pisma 鈍. ojc闚 Ko軼io豉, innych autor闚). Przy introitach na niekt鏎e wi瘯sze 鈍i皻a (np. In Nativitate Domini – ad Missam in Nocte, In Epiphania Domini, Missa vespertina in Coena Domini i in.) podano in extenso wi瘯sz ilo嗆 werset闚 psalmowych. Pozosta貫 introity maj jak dot康 tylko 1 wiersz psalmu jako wzorzec. Inne wybrane wiersze zaznaczono syglami. R闚nie numery psalm闚 i ich wierszy umieszczono przy antyfonach komunijnych. A oto niekt鏎e szczeg馧owe zmiany:

 1.   P r o p r i u m   d e   t e m p o r e.

 a. Tre嗆 poszczeg鏊nych 酥iew闚, dostosowano do charakteru okresu oraz czyta przypadaj帷ych w danym cyklu. W zwi您ku z tym niekt鏎e niedziele posiadaj po dwa introity (np. XVI i XVII okresu zwyk貫go), kilka gradua堯w (hebdomoda XVI per annum), 酥iew闚 alleluia (XIV, XV, XVI i inne), po dwie antyfony na przygotowanie dar闚 (hebdomada XIX) oraz najcz窷ciej po dwie antyfony komunijne. Ten ostatni 酥iew jest 軼i郵e zwi您any z tekstem Ewangelii. Gdy wi璚 np. w V niedziel W. Postu czyta si Ewangeli o 鄉ierci ζzarza – przypada communio – Videns Dominus flentes sorores Lazari, gdy za przypada Ewangelia o grzesznej kobiecie – 酥iewa si Nemo te condemnavit mulier.

 b. Zamiast gradua逝 raz po raz pojawia si responsorium nie b璠帷e dot康 graduaiem np. Sabbato infra hebdomadam V Quadrapesimae ma dwie mo磧iwo軼i: graduale Tenuisti lub pro Graduali – resp. Collegerunt. W uroczysto嗆 Tr鎩cy 鈍. mo積a 酥iewa gradua Benedictus es, Domine, qui intueris abyssos lub hymn Benedictus es Domine Deus patrum nostrorum.

 c. W Niedziel Palmow M瘯i i 妃ierci Pana do antyfony Hosanna filio David 酥iewanej przed po鈍i璚eniem palm dodano niekt鏎e wiersze ps. 117.

 d. Antyfon Ubi caritas et amor 酥iewan zgodnie z OCM na przygotowanie dar闚 w Mszy Wieczornej Wieczerzy Pa雟kiej, zmieniono na Ubi caritas est vera.

 e. Liturgia czyta Wigilii Paschalnej posiada nast瘼uj帷e responsoria: Jubilate Domino omnis terra, Qui confidunt, Cantemus Domino, Laudate Dominum, Vinea facta est, Attende caelum, Sicut servus, Przed Ewangeli 酥iewa si trzykrotne Alleluia z wersetem Confitemini. Communio mszy Wigilii Paschalnej to albo Pascha nostrum z ps. 117, albo ant. Alleluia z ps. 33.

 2.   C o m m u n i a.

 Ta cz窷 obejmuje dawne Commune Sanctorum. Charakterystyczn cech uk豉du jest osobny zestaw introit闚, gradua堯w, traktus闚, alleluia, offertorium i communio. Stanowi to w pewnym stopniu nawi您anie do uk豉du w 鈔edniowiecznych gradua豉ch r瘯opi鄉iennych.

 3.   P r o p r i u m   d e   S a n c t i s.

 Poszczeg鏊ne 鈍i皻a posiadaj zasadniczo tylko zestawy 酥iew闚 z odpowiednimi odno郾ikami. W ca這軼i podaje si tylko te 酥iewy, kt鏎e albo dot康 nie zachodzi造 w poprzednich cz窷ciach, albo te s w豉軼iwe dla danego 鈍i皻a.

 Widoczna zmiana dotyczy dnia 2 lutego (In Praesentatione Domini). Na rozpocz璚ie uroczystej liturgii 鈍iat豉 zaproponowano ant. Ecce Dominus noster zaczerpni皻 z II nieszpor闚 II Niedzieli Adwentu, obok antyfony Lumen od revelationem. T ostatni jednak瞠 przeznaczono zasadniczo na 酥iew podczas procesji.

 4.   M i s s a e   R i t u a l e s,   a d   D i v e r s a   e t   V o t i v a e.

 Tak zatytu這wano wsp鏊nie ca造 dzia obejmuj帷y trzy cz窷ci. Podzia jest zgodny z Missale Romanum 1970 i OCM. Graduale podaje tylko zestawy 酥iew闚, podobnie jak to mia這 miejsce przy Proprium de Sanctis.

 5.   L i t u r g i a   D e f u n c t o r u m.

 Ca豉 liturgia za zmar造ch zosta豉 przepracowana zgodnie z OCM oraz Ordo Exsequiarum. W jej sk豉d wchodz msze za zmar造ch (doros造ch), msze za zmar貫 ochrzczone dzieci oraz liturgia pogrzebu.

 a. W mszach za zmar造ch zwi瘯szono liczb poszczeg鏊nych 酥iew闚 (introity, gradua造, traktusy, alleluia, offertoria i komunio). Opuszczono natomiast sekwencj Dies irae. Najpopularniejszy introit Requiem aeternam posiada wi璚ej wierszy z ps. 64. Melodi dotychczasow poprawiono na u篡wan wersj tonu VI psalmodii introitalnej.

 b. Zaproponowano teksty i melodie do psalm闚 z Ordo Exsequiarum przy poszczeg鏊nych stacjach pogrzebu. Zaczerpni皻o je g堯wnie z dawnego Officium Defunctorum oraz oficjum W. Pi徠ku i W. Soboty. Obok tego Ad ultimam commendationem et valedictionem podano zestaw responsori闚 z pomini璚iem resp. Libera me, Domine, de morte aeterna.

 6.   C a n t u s   i n   O r d i n e   M i s s a e   o c c u r r e n t e s.

 a. 如iewy podczas niedzielnego pokropienia wod 鈍i璚on: trzy melodie do Asperges me z fakultatywnym ps. 50 oraz w okresie paschalnym Vidi aquam bez psalmu.

 b. 酥iewy Ordinarium Missae zachowuj zasadniczo dotychczasowy uk豉d XVIII schemat闚 mszalnych, 酥iewy poza tymi schematami  ad libitum oraz sze嗆 melodii Credo.

 c. Pozosta貫 酥iewy to melodie do znaku krzy瘸, oracji, czyta, Pater noster (3 mel.), embolizmu i modlitwy o pok鎩 (Domine Jesu Christe), a tak瞠 b這gos豉wie雟twa ko鎍owego.

 7.   A p p e n d i x.

 Dodatek obejmuje Litani do WW. 鈍i皻ych (wersj d逝窺z – kr鏒sza zosta豉 podana przy Wigilii Paschalnej), Te Deum (2 mel.) oraz 酥iewy cz窷ciej u篡wane np. Veni Creator, hymny do Naj鈍. Sakramentu.

 8.   A d   u s u m   m o n a s t e r i o r u m   O r d i n i s   S.   B e n e d i c t i.  Na t cz窷 sk豉daj si Missae propriae Ordinis Sancti Benedicti zawieraj帷e m.in. formularz na uroczysto嗆 鈍. Benedykta (11 lipca) z w豉sn sekwencj Laeta dies magni ducis oraz Ordo Exsequiarum z melodiami monastycznymi.

 Ca這嗆 ksi璕i 陰cznie z indeksami obejmuje 918 stron.

 To wyczerpuj帷e wydanie gregoria雟kich 酥iew闚 mszalnych zamyka w zasadzie odnow liturgii mszalnej. Nale篡 doda, i stanowi ono cenn pomoc tak瞠 dla liturgii sprawowanej w j瞛ykach narodowych jako wzorzec doboru 酥iew闚 i sposobu ich wykonywania.

ks. Ireneusz Pawlak, Lublin

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 45:1975, f. IV, s. 102-106

III. DIAKONIA SZTUKI

Z. Malinowski

2. Jazz w Ko軼iele

 Zjawisko powstawania zespo堯w instrumentalno-wokalnych w 鈔odowiskach ko軼ielnych w Polsce, maj帷e ponad 10-letni przesz這嗆, stanowi typowy produkt kultury masowej, kt鏎ego rynkiem zbytu sta si w tym przypadku ko軼i馧 jako miejsce architektoniczo-akustyczne, do niedawna trudno dost瘼ne i nieosi庵alne dla odtw鏎czo軼i muzycznej typu jazzowego. Intensywno嗆 tego zjawiska, zreszt niekontrolowanego w Ko軼iele, sta豉 si dzi zagadnieniem, kt鏎e zmusza nas do stawiania zasadniczych pyta o sens i warto嗆 tworz帷ej si niekiedy przypadkowo literatury muzycznej dla cel闚 ko軼ielno-liturgicznych. Bez w徠pienia, nale篡 podej嗆 do tego zjawiska z du膨 doz cierpliwo軼i, nie rzucaj帷 obelg, staraj帷 si spojrze na to zagadnienie od strony uwarunkowa historycznych, presji szerz帷ych si w 鈍iecie comb jazzowych, sytuacji m這dego pokolenia w 鈍iecie oraz og鏊nej kontestacji m這dzie篡 wobec dotychczasowego stanu wiary i ujmowania Ewangelii przez starsze pokolenie. Przeanalizujmy wi璚 pierwiastki jazzowych adaptacji, ich wp造w, zale積o軼i i agresj, jak dokonano w polskiej muzyce religijnej i ko軼ielno-liturgicznej poprzez m這dzie穎we zespo造 instrumentalno-wokalne wersji beatowej.

 Jazz to par excellence muzyka ma造ch zespo堯w, w terminologii jazzowej nazwanych „combami”, w odr騜nieniu od zespo堯w wi瘯szych „big bandowych”. Integracja element闚 instrumentalnych i kompozycyjnych o cechach warunkowej improwizacji, stwarza mo磧iwo軼i autentycznej wypowiedzi jazzowej. Nie mo積a okre郵a „combem” zespo逝, w kt鏎ym wykonuje si sola, bez powi您ania i integracji wewn皻rznej.

 D a v e   B r u b e c k   okre郵a nast瘼uj帷o sytuacj comb w jazzie: „W jazzie dzisiejszym najwa積iejsze jest to, 瞠 podtrzymuje on poczucie wzajemnej przynale積o軼i w danej grupie”. Jest to niejako socjologiczny aspekt jazzu o wi瞛i politycznej, filozoficznej, historycznej, a tak瞠 religijnej. Struktura jazzu to r闚noczesno嗆 jednostki i kolektywu, swobodz i przymusu. W drodze selekcji ukaza mo積a pierwsze znakomite comba: „Red Hot Peppers” (1926-1930) Jelly Roll   M o r t o n a   oraz „Hot Five” (1928)   A r m s t r o n g a   z Earlem   H i n e s e m.   Dwukierunkowa realizacja muzyczna stawia豉 przed wykonawcami zar闚no pisane aran瞠, jak i mo磧iwo嗆 improwizacyjn wymagaj帷 przynajmniej p馧godzinnego zgrania si zespo逝, podczas kt鏎ego na podstawie ramowego aran簑 uzyskiwano obraz wizji jazzowej.  1 

 Lata trzydzieste przynosz w jazzie powstawanie w ramach du篡ch orkiestr zespo堯w mniejszych. Najwybitniejsze „bands within the bands” wywodzi造 si z orkiestry Duke   E l l i n g t o n a.   Innowacje harmoniczne i melodyczne w jazzie combowym przypadaj na koniec lat trzydziestych.

 Najcharakterystyczniejsze comba lat pi耩dziesi徠ych to: kwartet Gerry   M u l l i g a n a,   „Modern Jazz Quartet”, Trio Jimmy   G i u f f r e'a.   Z ko鎍em lat czterdziestych, wibrafonista Red   N o r v o   wraz z gitarzyst Talem   F a r l o w e m   i kontrabasist Charlie   M i n g u s e m   utworzyli trio, wykonuj帷e wzorow kameraln muzyk jazzow. Dotychczasowa ewolucja dope軟ia豉 si w „Modern Jazz Quartet”, kt鏎y wywar ogromny wp造w, czerpi帷 inspiracj z dawnej muzyki. W nowoczesnych combach emancypacja instrument闚 ulega豉 przemianie warto軼iuj帷ej w zakresie kontrabasu, gitary i perkusji. Instrumenty pozostawa造 w relacji dialogu i wzajemnego podporz康kowani a na spos鏏 interpersonalnych powi您a i wsp馧zale積o軼i. Wsp馧czesna muzyka combowa cechuje si wi瘯sz intymno軼i, nie jest ju g這郾a i dzika. W procesie doskonalenia muzyka ta zyska豉 wi瘯sze mo磧iwo軼i wypowiedzi. Jack   M o n t r o s e,   aran瞠r kalifornijski, podejmie zasad: „wszystkie linie, najdrobniejsze nawet niuanse, musz by wyra幡ie s造szalne, i to zar闚no je郵i chodzi o to, sk康 bior pocz徠ek i dok康 d捫 – poziomo, jak i w stosunku do innych g這s闚 – pionowo. W ka盥ej dziedzinie sztuki przyniesie to korzy嗆 praktyce, je瞠li – gdy zachodzi potrzeba – nami皻no嗆 b璠zie kontrolowana przez dyscyplin, a pod鈍iadomo嗆 przez 鈍iadomo嗆”  2 .

 Nale瘸這by jeszcze przeanalizowa zagadnienie udzia逝 gitary w jazzie, kt鏎a zosta豉 wprowadzona do 鈔odowisk ko軼ielnych, 鈍i徠y i udzia逝 liturgii. Instrument ten, jakkolwiek historia jego si璕a 鈔ednich wiek闚, jednak dzi瘯i muzyce jazzowej zrobi karier dopiero w czasach nam wsp馧czesnych. Odkrywc gitary sta si niepodzielnie Charlie Christian zmar造 w 1942 r., odkrywca nowych horyzont闚 w zakresie techniki, harmoniki i melodyki. Przed nim gitara by豉 przede wszystkim instrumentem o funkcji rytmicznej i harmoniczno-akompaniuj帷ej. W muzyce popularnej i ludowej murzy雟kich niewolnik闚 gitara by豉 najwa積iejszym instrumentem i cz瘰to jedynym, u篡wanym przy wykonywaniu blues闚, working闚 i dawnych blues闚-ballad. Tradycyjna funkcyjno嗆 gitary ogranicza豉 si do wykonawstwa linii melodycznej, zanim nast徙i w豉軼iwy styl gry gitarowej. W grze gitarowej zaznaczy si charakterystyczny kontrast polegaj帷y na strukturali幟ie wykonawczym, w jednym przypadku – rytmiczno-akordowym, w drugim – solistycznym, „single not”. Czo這wym przedstawicielem stylu rytmiczno-akordowego jest Freddie   G r e e n e.   „Single note style” reprezentuj  Al   C a s e y   i  Lonnie   J o h s o n.

 W latach trzydziestych i czterdziestych na kontynencie europejskim znany jest muzyk jazzowy –  Django   R e i h h a r d t,   wraz ze swoim kwintetem sk豉daj帷ym si z trzech gitar, skrzypiec i kontrabasu; kt鏎ego cyga雟ka melancholia wykonawcza urzeka豉 ameryka雟kich muzyk闚 jazzowych. Gitara elektrycznie wzmocniona wchodzi w u篡cie poprzez  Charlie   C h r i s t i a n a   oraz pierwszego wirtuoza tego instrumentu  Eddie   D u r h a m a   w latach trzydziestych i czterdziestych pozostawiaj帷 na uboczu dotychczas panuj帷 gitar tradycyjn.

 W tych瞠 latach w zespole   B a s i e g o   dochodzi do zgrania si kontrastuj帷ego gitary solowej z gitar rytmiczn. Najwi瘯szym wydarzeniem od czas闚 Charlie   C h r i s t i a n a   w grze gitarowej jest Wes   M o n t g o m e r y:   Gitara, kt鏎a z zawrotn szybko軼i zrobi豉 karier, karmi帷 niewybredne gusta jazzowych meloman闚, niepostrze瞠nie zaczyna ust瘼owa innym instrumentom w celu wyrazistej przejrzysto軼i strukturalej utworu. Jedynie zap騧niony w rozwoju odczu estetycznych rynek polskich zapotrzebowa nadal lubuje si w p造tkiej i technicznie zubo瘸貫j muzyce gitarowych zespo堯w. Gitara znika coraz cz窷ciej z grupy rytmicznej, nowocze郾i muzycy jazzowi od瞠gnuj si od niej.

 Naszkicowane powy瞠j t這 historyczne mo瞠 nas doprowadzi do warto軼iuj帷ych ocen fenomenu istniej帷ych u nas zespo堯w dzia豉j帷ych przy ko軼io豉ch miejskich i wiejskich, akademickich i katedralnych. Otrzymali鄉y w spadku muzyk jazzow, kt鏎ej inni chcieli si pozby. Zanim jednak dojdziemy do ko鎍owych stwierdze, zajmijmy si jeszcze jednym aspektem muzyki jazzowej, tzw. „spiritualsami”.

 Negro Spirituals s to pie郾i religijne Murzyn闚 ameryka雟kich, kt鏎e sta造 si jednym ze 廝鏚e jazzu klasycznego. Gospel song jest nowoczesn form spiritualsu, bardziej 篡wio這w w swej strukturze, jazzow odmienn od dawnej, spokrewnionej z europejsk muzyk ko軼ieln, a tak瞠 z white spirituals – bia造mi spiritualsami XIX wieku. Blues jest 鈍ieck form spritualsu i gospel songu; inaczej m闚i帷 – gospel song i spirituals s religijnymi formami bluesa. St康 nic wi璚 dziwnego, 瞠 酥iewaczka murzy雟ka  Alberty   H u n t e r   powie: „Bluesy s dla mnie (...) niemal religi. Bluesy s jak spiritualsy – czym niemal 鈍i皻ym”  3 . 如iewak bluesowy  T-Bone   W a l k e r   pisze: „Naturalnie w bluesie wiele wywodzi si z ko軼io豉. Pierwsze w swoim 篡ciu boogie-woogie us造sza貫m w ko軼iele. By這 to w ko軼iele 安. Ducha w Dallas, w Teksasie. S康z, 瞠 boogie-woogie by這 tam rodzajem bluesa. A pastor cz瘰to wyg豉sza kazanie w tonie bluesa... Wielu ludzi my郵i, 瞠 kiedy, gdy nic ju nie zrobi jako 酥iewak, zastan pastorem – ze wzgl璠u na spos鏏, w jaki 酥iewam bluesa. M闚i oni, 瞠 to brzmi jak kazanie”  4 .

 Atmosfera niekt鏎ych ko軼io堯w protestanckich w Stanach Zjednoczonych w swej formie muzycznej niewiele r騜ni si od atmosfery panuj帷ej na koncercie jazzowym czy w jazzowym klubie. Te same rytmy panuj niepodzielnie, te same „beats” i ten sam swing w muzyce; te same wyst瘼uj instrumenty jazzowe – saksofony, puzony, tr帳ki i perkusja; wyst瘼uj typowe dla boogie-woogie figury basowe, bluesowe struktury oraz ludzie w zachwycie wyklaskuj帷y rytm d這闓i, a w ko鎍u ta鎍z帷y. Klimat 鈍i徠y katolickich, a zw豉szcza „bia造ch” jest r騜ny od 鈍i徠y murzy雟kich.

 Wypada zaznaczy, 瞠 nowoczesne gospel songs sta造 si dochodowym interesem po roku 1945. Dzi瘯i wydawnictwom nutowym i masowo t這czonym p造tom, 鈍iat bia造ch pozna gospel songs oraz atmosfer ko軼io堯w na Harlemie murzy雟kim. Gospel songs opanowane zosta造 przez rytmy kowbojskie, rytmy hillbilly, mamba, walca i boogie-woogie, a przede wszystkim przez towarzysz帷y im mocny, porywaj帷y beat jazzowy.

 Zwi您ki 陰cz帷e murzy雟k muzyk religijn z muzyk jazzow s silne, o czym nie mo積a zapomina, a wypowiedzi przedstawicieli murzy雟kich jeszcze bardziej potwierdzaj prawdziwo嗆 tego stwierdzenia: „Co jest dusz jazzu? – pyta siebie  Milt   J a c k s o n,   czo這wy wibrafonista. – Jest ni to, co wychodzi z  twej ja幡i. W moim przypadku to, co s造sza貫m i czu貫m, w muzyce mojego Ko軼io豉. To wywar這 przemo積y wp造w na moj karier. Ka盥y chce wiedzie, sk康 pochodzi m鎩 styl funky. A wi璚 pochodzi z ko軼io豉”. Na p造cie  Ray   C h a r l e s a   podaje sw鎩 komentarz  Gary   K r a m e r:   „Istot rythm and bluesowych p造t  Ray   C h a r l e s a   jest dla muzyk闚 jazzowych silny element gospelsu. Zbyt rzadko podkre郵a si wa積o嗆 zwi您k闚 mi璠zy murzy雟k muzyk religijn a jazzem”.

 W murzy雟kiej muzyce religijnej i jazzowej jest g喚boko zakorzeniona, uboga i spauperyzowana muzyka beatowych zespo堯w, wdzieraj帷a si do naszych ko軼io堯w. Jest to wytw鏎 podkultury murzy雟kiej wt豉czany si陰 w nasz rzeczywisto嗆.

 M鏬豚y kto powiedzie, 瞠 ta muzyka to nowoczesno嗆 element闚 w melodyce i harmonice. Dla ludzi nieu鈍iadomionych mo瞠 muzyka jazzowa nosi znami nowoczesno軼i. Jednak i melodyka i harmonika jazzowa pokrywa si z tradycj europejsk. Jazz nale膨cy wprawdzie do najbardziej rewolucyjnych zjawisk naszego stulecia, jest w melodyce i harmonice na wskro tradycjonalny. J瞛yk harmoniczny jazzu pokrywa si z j瞛ykiem harmonicznym popularnej muzyki rozrywkowej i tanecznej. Tagtime, jazz nowoorlea雟ki i dixieland bazuj na harmoniach pod ka盥ym wzgl璠em jednoznacznych z akordami stosowanymi w polkach, marszach i walcach, na tonice oraz dominancie.

 Wracaj帷 do zagadnienia muzyki religijnej w Polsce, trzeba powiedzie, 瞠 przewa瘸j帷a wi瘯szo嗆 zespo堯w muzykuj帷ych to zespo造 komercjalne nie maj帷e nic wsp鏊nego z jazzem, cho b璠帷e pod jego przemo積ym wp造wem. Sk豉d instrumentalny tych zespo堯w jest pozosta這軼i z okres闚 rozwojowych muzyki jazzowej na kontynencie ameryka雟kim. Mimo doskona這軼i technicznej instrumentu, jakim jest gitara elektryczna, prezentowana jest ona w niejednym przypadku przez bardzo przeci皻nego wykonawc.

 Dot康 powszechnie panuje elektryczna gitara w stereotypowym uk豉dzie: solo, rytm, bas z dodaniem perkusji, organ闚 i niekiedy jeszcze innego instrumentu wprowadzonego niby jako nowo嗆. W muzyce popularnej, rozrywkowej, 鈍ieckiej, jak te i religijnej, liturgicznej i ko軼ielnej panuje niepodzielnie 篡wio這wa mas闚ka.

 Autentyczny rythm and blues, zupe軟ie nie鈍iadomie, jako mechanizm warunkuj帷y, sta si skomercjalizowanym big beatem powszechnie stosowanym przez zespo造 ko軼ielne. Nieustannie na郵aduje si to, co zagraniczne, cho熲y nawet banalne, poniewa taka jest konsekwencja mody. W muzyce ko軼ielnej o predylekcjach beatowych nast徙i zast鎩 wyra瘸j帷y si zw豉szcza w ca造m niezmiennym instrumentarium stosowanym od pocz徠ku a do dnia dzisiejszego. Na tle muzyki ko軼ielnej typu popularnego obecnie stosowanej, relatywizm muzyki dawnych okres闚 wraz z instrumentem ko軼ielnym (organy) pog喚bi si znacznie, cho jako instrument koncertowy prze篡waj one renseans w ko軼iele i w salach koncertowych.

 Wielu ludziom zjawisko muzycznego zaanga穎wania m這dzie篡, tw鏎czo軼i masowej i zespo堯w muzykuj帷ych w ko軼iele, mo瞠 wydawa si czym post瘼owym i nowoczesnym. Tak jednak nie jest.  Poul   B e r n h a r d t   w ksi捫ce o jazzie wydanej w roku 1927 ju wtedy pisa: „...daje si zauwa篡 zr闚nowa瞠nie warto軼i funkcjonalnych o tyle, 瞠 perkusja schodzi na plan dalszy. W og鏊e zesp馧 jazzowy stara si coraz cz窷ciej unika m這dzie穎wej manierycznej przesady, prymitywnych dowcip闚, ha豉郵iwo軼i. O dobroci zespo逝 鈍iadczy teraz (tzn. w r. 1927; przyp. aut.) raczej harmoniczne i rytmiczne zgranie, mo磧iwie najwi瘯sza dyscyplina, kt鏎a o najp騧niejszej nawet godzinie nie pozwala lekcewa篡 najdrobniejszych cho熲y zasad wykonawczych (...). Wykszta販a si nowy styl o cechach dojrza貫j i zwartej muzykii kameralnej”.   B e r n h a r d t   snuje dalsze przypuszczenia, 瞠 nast徙i „logicznie uzasadniony powr鏒 do dawnych konstrukcyjnych form. Ale dawne, z autonomicznego ducha muzyki pocz皻e formy wype軟ia b璠zie nowy duch, nowy, bardziej rygorystyczny rodzaj napi璚ia i odpr篹enia, nowa, barwniejsza harmonizacja, 鄉ielsze wariacje, swobodniejsza kontrapunktura, bardziej wyrafinowana instrumentacja”.

 Skoro   B e r n h a r d t,   do takich stwierdze doszed ju w roku 1927 to my musimy uzna nasz ni窺zo嗆, polegaj帷 na bezkrytycznym zadowoleniu z istniej帷ego stanu rzeczy w muzyce ko軼ielnej uprawianej przez zespo造 instrumentalno-wokalne typu beat.

 Nie stawiam rozwi您a w tej kwestii, ale jedynie sygnalizuj sytuacj kompletnej pustki i ja這wo軼i muzycznej, bezsensu tw鏎czego w dziale form muzyki liturgicznej, idealizacji wytw鏎czo軼i zagranicznej bezkrytycznie poddawanej transplantacji na terenie muzyki ko軼ielnej w Polsce tw鏎czo軼i niekontrolowanej szerz帷ej si w wielu o鈔odkach diecezjalnych i zakonnych.

 By這by b喚dem idealizowa muzyk ko軼ieln minionych okres闚, ale r闚nie by這by du篡m nieporozumieniem przyjmowa bezkrytycznie muzyczne wytwory murzy雟kiej podkultury jazzowej z wszelkimi jej przejawami.

Przypisy:
1  Joahim Ernst   B e r e n d t,   Wszystko o jazzie, Krak闚 1969.

2  J.  E.   B e r e n d t,   dz.cyt. 330.

3  J.  E.   B e r e n d t,   dz.cyt. 132.

4  Tam瞠.

ks. Zbigniew Malinowski SDB, Czerwi雟k

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 45:1975, f. IV, s. 106-107

IV. LITURGICZNA WSP粌NOTA

F. B.[lachnicki]

1. „Wsp鏊noty i liturgie”

 Znane, belgijskie czasopismo liturgiczno-pastoralne „Paroisse et liturgie”, zmieni這, pocz患szy od numeru 1/1975, sw鎩 tytu na „Communautés et liturgies”.

 Uzasadniaj帷 t zmian tytu逝, redakcja w s這wie wst瘼nym pierwszego numery ukazuj帷ego si pod zmienionym tytu貫m, podkre郵a, 瞠 nie oznacza to zerwania z tradycj czasopisma, przeciwnie, jest wyrazem ewolucji id帷ej po linii zasad przyj皻ych na samym pocz徠ku.

 Dwumiesi璚znik „Paroisse et liturgie” za這穎ny w roku 1946, uwa瘸 si za kontynuacj wydawnictwa zatytu這wanego „Bulletin paroissial et liturgique” zapocz徠kowanego przez O. Gasparda  L e f e b v r e.   Celem tego biuletynu by這 przeszczepienie d捫e i wysi趾闚 odnowy liturgicznej na teren parafialny. Kiedy biuletyn zosta przekszta販ony w czasopismo (kwartalnik, potem dwumiesi璚znik) pod tytu貫m „Parafia a liturgia”, pozosta這 ono wierne pocz徠kowej tradycji. Obecna zmiana tytu逝 jest spowodowana nie tyle przez zmian orientacji i celu czasopisma, ile przez zmian roli i koncepcji parafii w posoborowym Ko軼iele. Parafia z pewno軼i nie umar豉. Pozosta豉 ona wa積ym o鈔odkiem gromadz帷ym chrze軼ijan, o鈔odkiem kultu i duszpasterstwa. Nie posiada jednak ju monopolu w tych sprawach, nie mo積a jej roli absolutyzowa. Powstaj inne o鈔odki, kt鏎ych parafie nie traktuj jako konkurencji ale jako swoje uzupe軟ienie. Poza tym coraz wi璚ej jest chrze軼ijan, kt鏎zy grupuj si poza ramami parafii.

 Termin „wsp鏊noty” obejmuje wszystkie o鈔odki skupiaj帷e chrze軼ijan, bez wykluczania parafii. Ci, kt鏎zy d捫 do odnowienia i o篡wienia parafii, chc osi庵n望 ten cel w豉郾ie przez przenikni璚ie jej duchem wsp鏊notowym i przekszta販enie jej, je瞠li nie we wsp鏊not, to przynajmniej we „wsp鏊not wsp鏊not”.

 Z drugiej strony, zw豉szcza od II Soboru Watyka雟kiego, sama liturgia przechodzi g喚bok ewolucj, kt鏎a wyra瘸 si szczeg鏊nie w d捫eniu do dostosowania si do sytuacji zgromadze i wsp鏊not, kt鏎e j sprawuj. Dlatego uwaga koncentruje si nie tyle na liturgii jako takiej, ile na konkretnych liturgiach, kt鏎e s wyrazem i 鈔odkiem urzeczywistniania si Ko軼io豉 w poszczeg鏊nych wsp鏊notach.

 Tytu czasopisma „Wsp鏊noty i liturgie” odpowiada wi璚 dok豉dnie sytuacji, w jakiej chce ono kontynuowa swoj tradycyjn lini. Z drugiej strony – mo瞠my doda od siebie – wyra瘸 on trafnie to, co stanowi kluczowe problemy i punkty krystalizacyjne odnowy liturgii Ko軼io豉 na obecnym etapie.

F.[ranciszek] B.[lachnicki]

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 45:1975, f. IV, s. 107-113

IV. LITURGICZNA WSP粌NOTA

S. Hartlieb

2. Wsp鏊notowy charakter odnowionej liturgii sakramentu ma鹵e雟twa

 Zanim om闚imy kszta速 odnowionej liturgii sakramentu ma鹵e雟twa, kilka uwag historycznych o jej rozwoju, a nast瘼nie o aspektach teologicznych. Historia liturgii sakramentu ma鹵e雟twa obrazuje jak pog喚bia豉 si 鈍iadomo嗆 chrze軼ija雟ka w tej dziedzinie, jak rozwija si i kszta速owa ten znak liturgiczny. W odr騜nieniu do liturgii Mszy 鈍., kt鏎ej zasadniczy kszta速 uformowa si w czasach dowodu istnienia jakiej liturgii tego sakramentu. Nowo瞠鎍y chrze軼ija雟cy, zgodnie z dotychczasowymi zwyczajami, wyra瘸: sw鎩 konsens w domu, w ramach rodzinnych. Byli jednak od samego pocz徠ku 鈍iadomi, 瞠 zawieraj ma鹵e雟two „w Chrystusie”. Dowodem tego s przekazy ikonograficzne oraz p豉skorze嬌y na sarkofagach starochrze軼ija雟kich. Spotykamy tam np. Chrystusa, kt鏎y 陰czy par ma鹵e雟k, widzimy r璚e m這dych po陰czone na ksi璠ze Ewangelii i Chrystusa wk豉daj帷ego im na g這wy wie鎍e. Ze starych dotychczasowych zwyczaj闚 usuni皻o jedynie szczeg馧y poga雟kie, niezgodne z chrze軼ija雟twem.

 W w. IV i V 廝鏚豉 m闚i o b這gos豉wie雟twie kap豉na podczas velatio nuptialis. Pierwszy dok豉dny opis tej uroczysto軼i podaje 鈍.  P a u l i n  z Noli (†403). Sakramentarze z Werony oraz gelazja雟ki i gregoria雟ki zawieraj formularze Mszy 鈍. z nowo瞠鎍ami wraz z b這gos豉wie雟twem (w. VII-VIII).

 Tak by這 przez ca貫 pierwsze tysi帷lecie chrze軼ija雟twa. Pod koniec tego okresu (w. IX-X), 闚czesne rozlu幡ienie obyczaj闚 i nadu篡cia (porywanie niewiast) rodz wi瘯sz potrzeb opieki i kontroli Ko軼io豉 nad instytucje ma鹵e雟twa. Chodzi przede wszystkim o dobrowolno嗆 konsensu i wolno嗆 od przeszk鏚. Wytwarza si teraz zwyczaj zawierania ma鹵e雟twa i wyra瘸nia konsensu in facie Ecclesiae. To, co dotychczas dokonywa這 si w domach prywatnych, odbywa si obecnie przed bram 鈍i徠yni, wobec kap豉na. Tak jest w pierwszej po這wie w. XII, w regionach anglo-normandzkich.

 Polskie odr瑿no軼i wytwarzaj si oko這 w. XV. Nale膨 do nich dwie obr帷zki zamiast jednej, wi您anie r彗 stu陰, formu豉 przysi璕i potwierdzaj帷a przyrzeczenie ma鹵e雟kie. Sob鏎 Trydencki ustala zasad, 瞠 wa積e ma鹵e雟two zawiera si wobec proboszcza i dw鏂h 鈍iadk闚.

 Vaticanum II przynosi jako rzecz now odkre郵enie, 瞠 sakrament ma鹵e雟twa sprawowany jest zasadniczo w ramach Mszy 鈍., a je郵i poza Msz 鈍., to poprzedzony jest liturgi s這wa po陰czony z Komuni 鈍. W pewnyn sensie wracamy wi璚 do pierwszego okresu Ko軼io豉. Msza 鈍. staje si pierwszym i g堯wnym elementem ma鹵e雟twa.

 T r e     t e o l o g i c z n a

 Podstawow tre嗆 teologiczn wyra瘸 zasada postawiona przez KL 7f „Zwyczajnie ma鹵e雟two nale篡 zawiera podczas mszy 鈍., po odczytaniu Ewangelii oraz homilii, a przed modlitw wiernych”. Nie jest to postanowienie o charakterze czysto ceremonialnym, zmierzaj帷e do „u鈍ietnienia” uroczysto軼i. Jego celem jest ukaza:

 a) Zwi您ek sakramentu ma鹵e雟twa z tajemnic paschaln jako 廝鏚貫m wszystkich sakrament闚 (KL 61). Przez sw m瘯 i 鄉ier uwie鎍zon zmartwychwstaniem, Chrystus objawi sw ofiarn mi這嗆 ku Ko軼io這wi, aby go uczyni sw czyst Oblubienic, bez skazy i zmarszczki. W ka盥ej Mszy 鈍. uobecnia si ten akt zbawczej mi這軼i Chrystusa, kt鏎y oczyszcza i u鈍i璚a Ko軼i馧. Wypada wi璚, aby ma鹵e雟two chrze軼ija雟kie, b璠帷 znakiem tej mi這軼i Chrystusa i Ko軼io豉, by這 zawierane podczas Mszy 鈍.

 b) Zwi您ek wszystkich sakrament闚 z Eucharysti. 安. Tomasz poucza: wszystkie sakramenty przygotowuj nas do sprawowania lub przyjmowania Eucharystii, w przyj璚iu wszystkich sakrament闚 kryje si votum przyj璚ia Eucharystii. Ona jest 廝鏚貫m ca貫go 篡cia Ko軼io豉 i wszystkich 豉sk sakramentalnych.

 c) Ofiarny charakter 篡cia ma鹵e雟kiego: oboje maj by sobie wierni w doli i niedoli, ich mi這嗆 zak豉da gotowo嗆 podejmowania ofiar wzgl璠em siebie oraz na rzecz dzieci, kt鏎ym maj da 篡cie i chrze軼ija雟kie wychowanie. Msza 鈍. winna si sta 廝鏚貫m ich postawy ofiarnej. Z drugiej strony, na ka盥 Msz 鈍. niedzieln w ci庵u swego 篡cia (w miar mo積o軼i ma鹵onkowie powinni w niej bra udzia wsp鏊nie, a potem z dzie熤i) maj przynosi osi庵ni璚ia 篡cia ma鹵e雟kiego i rodzinnego. KK 34 uczy, 瞠 tak瞠 篡cie ma鹵e雟kie i rodzinne, „je郵i odbywaj si w Duchu”, s duchow ofiar, jak 鈍ieccy chrze軼ijanie sk豉daj wraz z Chrystusem Bogu w Eucharystii.

 Dok豉dna analiza perykop skrypturystycznych oraz modlitw nowego OSM jest kopalni dalszego bogactwa my郵i teologicznych dotycz帷ych ma鹵e雟twa.

 W s k a z a n i a   o g  l n e

 Przechodz帷 do om闚ienia odnowionego kszta速u liturgii sakramentu ma鹵e雟twa, podkre郵imy najpierw pewne zasady i dezyderaty natury og鏊nej, potem wskazania szczeg馧owe.

 Ka盥e liturgiczne spotkanie sakramentalne z Chrystusem dokonuje si w ramach zgromadzenia: ono ukazuje Ko軼i馧, a zarazem go buduje. Szczeg鏊nym znakiem Ko軼io豉 jest zgromadzenie eucharystyczne. Wnioskiem powy窺zych stwierdze s dwa wskazania duszpasterskie:

  1. wszyscy go軼ie weselni, na czele z nupturientami, powinni czynnie uczestniczy w liturgii sakramentu,
  2. nale篡 d捫y do r闚noczesnego, 陰cznego b這gos豉wienia kilku lub wi璚ej ma鹵e雟tw w ramach jednej Mszy 鈍.

 Olbrzymia wi瘯szo嗆 naszych „郵ub闚” to dialog ksi璠za z organist i ewentualnie solist nad g這wami obecnych, kt鏎zy nie tylko nie uczestnicz czynnie, ale nawet nie najlepiej rozumiej przebieg samej liturgii. Rozwi您anie problemu nie jest 豉twe, a to z uwagi na fakt, 瞠 uczestnicy liturgii:
– pochodz z r騜nych parafii i wsp鏊not,
– najcz窷ciej, w znacznym procesie nale膨 do stoj帷ych przy drzwiach naszych 鈍i徠y, tworz帷ych tam swoisty „ko軼i馧 milcz帷y”,
– nieraz w徠pliwa jest ich wiara.

 Ten fakt trzeba uwzgl璠ni kszta速uj帷 konkretnie liturgi sakramentu w danej sytuacji. „Kap豉ni bowiem s dla wszystkich s逝gami Ewangelii Chrystusa” (OSM 9). W takiej rzeczywisto軼i d捫y trzeba do rozwi您ania problemu 鈍iadomego i rzeczywistego uczestnictwa w liturgii wszystkich obecnych. Trzeba jednak stwierdzi, 瞠 zagadnienie to jest 軼i郵e zale積e od prawdziwej odnowy litiwgii mszalnej w naszych 鈍i徠yniach. Podczas mszy 鈍. przede wszystkim kszta速uje si liturgiczna pobo積o嗆 naszych wiernych i jej wyraz. Trzeba wi璚 d捫y wytrwale do tego, aby Msza 鈍. stawa豉 si coraz pe軟iej rodzinnym zgromadzeniem, kt鏎ego cz這nkowie dziel mi璠zy siebie poszczeg鏊ne funkcje, w陰czaj si wewn皻rznie i zewn皻rznie w czynno軼i wsp鏊notowe jak 酥iewy, procesje itd.

 Wydaje si konieczne ustalenie niekt鏎ych 酥iew闚 wsp鏊nych dla terenu diecezji, a nawet Polski i faktyczne ich wyuczenie. Mog to by pie郾i 酥iewane r闚nie przy innych okazjach, w niedziele i 鈍i皻a. By這by to podstaw nadziei, 瞠 dojdziemy do wsp鏊nej modlitwy w zgromadzeniu tak specyficznym jak liturgia sakramentu ma鹵e雟twa. Miejsce szczeg鏊ne nale篡 si hymnowi Veni Creator. Czas najwy窺zy nauczy wszystkich cho tej pie郾i. Szkoda tylko, 瞠 pozwalaj帷 wyra幡ie na inn melodi (OSM s. 110), nie uczyniono tego w odniesieniu do innego t逝maczenia. W ca貫j Polsce znane jest Przyb康 Duchu Stworzycielu 酥iewane dawniej przez wszystkich przed kazaniem. Melodia wi璚ej „polska” wci庵n窸aby stosunkowo ca造 ko軼i馧, praca by豉by u豉twiona, zachowana tradycja. Mo積a 篡wi nadziej, 瞠 brak ten zostanie usuni皻y odpowiedni decyzj czynnik闚 kompetentnych.

 Wsp鏊notowemu charakterowi liturgii sakramentu ma鹵e雟twa nie odpowiadaj solowe wyst瘼y, r騜nych nie zawsze najlepszych, 酥iewak闚 czy muzyk闚. W ramach odnowionej liturgii nie ma dla nich miejsca (najwy瞠j przed lub po niej).

 Pomoc w d捫eniu do wytworzenia wsp鏊notowego charakteru liturgii sakramentu ma鹵e雟twa b璠zie r闚noczesne, 陰czne b這gos豉wienie wielu par. W ten spos鏏 zgromadzi si wi璚ej parafian miejscowych, „ukszta速owanych” liturgicznie wed逝g „stylu” swojej parafii, wsp鏊noty. Oczywi軼ie osi庵ni璚ie 陰cznego b這gos豉wienia wielu par, jest z pewno軼i rzecz trudn, na przeszkodzie stoj uparcie ciasny indywidualizm wsp馧czesnych ludzi, a nieraz zabobon.

 D捫帷 do rozwi您ania tego problemu, trzeba ustali pewne zasady i zwyczaje. Teologia uczy, 瞠 Ko軼i馧 jest rodzin Bo膨, 瞠 Eucharystia jest najdoskonalszym znakiem tej rodziny, 瞠 szczeg鏊n cz御tk rodziny Ko軼io豉 jest wsp鏊nota parafialna, a 郵ub podobnie jak chrzest nie jest tylko spraw prywatn nupturient闚.

 Odpowiednie zwyczaje mo積a wprowadzi do parafii przez pewne uprzywilejowanie r闚noczesnego b這gos豉wienia kilku par ma鹵e雟kich. Oto kilka propozycji odno郾ie tego problemu:

  1. Odprawia si tylko jedn Msz 鈍. 郵ubn przed po逝dniem i jedn po po逝dniu w tym samym dniu. Kto nie chce si w陰czy w liturgi wsp鏊notow, tym samym rezygnuje ze 郵ubu w ramach Mszy 鈍. Msze 鈍. 郵ubne co godzin s bolesnym nieporozumieniem, Eucharystia jest bowiem w swej istocie znakiem jedno軼i Ko軼io豉, w Mszy 鈍. Chrystus nie chce nas dzieli, lecz gromadzi w jedno.
  2. Nie skraca si liturgii sakramentu ma鹵e雟twa poza Msz 鈍. Wed逝g OSM 6 nale膨 do niej cztery elementy; w tym liturgia s這wa i Komunia 鈍. eucharystyczna. Sakramentu ma鹵e雟twa poza Msz 鈍. pragn wierni, kt鏎zy s豉bo rozumiej sens Eucharystii i jej powi您ania z sakramentem ma鹵e雟twa. Skracaj帷 liturgi s這wa i inne cz窷ci liturgii ma鹵e雟twa, wyrz康zamy im krzywd, gdy pozbawiamy ich tego pokarmu, jaki jest im szczeg鏊nie potrzebny.
  3. Staramy si organizowa wsp鏊ne przygotowanie do ma鹵e雟twa wszystkich par w tym samym okresie. Zale積ie od wielko軼i parafii, podobnie jak w odniesieniu do sakramentu chrztu, mo積a ustali kilka termin闚 przyjmowania „zapowiedzi”. W parafiach mniejszych wystarczy這by cztery razy w roku, np. przed Adwentem, Wielkim Postem, w maju i sierpniu.
  4. Pomoc skuteczn i cenn w d捫eniu do wsp鏊notowego b這gos豉wie雟twa wi瘯szej ilo軼i par ma鹵e雟kich by這by uznanie jednej Mszy 鈍. w sobotnie popo逝dnie za Msz 鈍. niedzieln. Podstawy prawne daje Stolica 安i皻a. Wzgl璠y duszpasterskie zaleca造by ewentualn pisemn pro軸 narzeczonych o ten przywilej, skierowan do ordynariusza wzgl璠nie jego delegata. W 鈍iadomo軼i wierz帷ych, kt鏎zy w ogromnej wi瘯szo軼i opuszczaj wtedy Msz 鈍. niedzieln, proponowane post瘼owanie zachowywa這by przekonanie o obowi您ku niedzielnym. Praktyka obecna wywo逝je skutek zupe軟ie odwrotny. Pisz帷y te s這wa us造sza w rozmowie z narzeczonymi takie zdanie: „Msza 鈍. nie musi by taka wa積a, jak ksi康z m闚i. Wszyscy ksi篹a daj 郵ub w sobot, tylko proboszcz jest taki uparty”.
  5. Pomoc na drodze do 陰czenia wielu par ma鹵e雟kich w czasie jednej Mszy 鈍. b璠zie wybranie najodpowiedniejszej godziny i szczeg鏊na „oprawa” liturgiczna w tych wypadkach przygotowana.

 W s k a z a n i a   s z c z e g   o w e

 Przechodz帷 do szczeg馧owego om闚ienia kolejnych element闚 odnowionej liturgii sakramentu ma鹵e雟twa trzeba stwierdzi, 瞠 zmian w stosunku do Collectio Rituum jest do嗆 du穎. Niekt鏎e rzutuj powa積ie na „kszta速” odnowy. Oto skr鏒owe ich wyliczenie:

  • dotychczas wszystko odbywa這 si przed sto貫m o速arzowym. Obecnie wykorzystuje si wszystkie trzy punkty w presbiterium: miejsce przewodnicz帷ego, ambona, st馧 o速arzowy,
  • zaleca si wyra幡ie serdeczne powitanie nupturient闚,
  • Veni Creator, zast徙ione pie郾i wej軼ia, przestaje by pierwsz modlitw tej liturgii,
  • po pie郾i wej軼ia wprowadzono: aklamacj powitaln, 鈍i皻e milczenie, modlitw wej軼ia,
  • obowi您kowa jest liturgia s這wa z homili,
  • pytania przed przysi璕 kieruje celebrans nie do ka盥ego osobno, lecz razem do obojga,
  • przysi璕 ma鹵e雟k poprzedza modlitwa Veni Creator,
  • b這gos豉wienie obr帷zek oraz ich wzajemne na這瞠nie sobie przez nowo瞠鎍闚 przesuni皻o na moment po potwierdzeniu ma鹵e雟twa,
  • postawa stoj帷a podczas ca貫j liturgii sakramentu,
  • otrzymujemy w miejsce jednego formularza mszalnego – trzy, bogate w tre軼i na dzie zawierania sakramentu ma鹵e雟twa oraz dwa jubileuszowe (na 25 i 50-lecie),
  • modlitwa „konsekracyjna” (trzy w miejsce jednej, a nawet cztery, cfr nr 75) obejmuje oboje nowo瞠鎍闚, nale篡 j stosowa i poza Msz 鈍. oraz r闚nie w odniesieniu do wdowy,
  • Komunia 鈍. pod dwoma postaciami,
  • Komunia 鈍. pod jedn postaci w ramach 郵ubu poza Msz 鈍.,
  • ko鎍owe b這gos豉wie雟two dla wszystkich obecnych za ka盥ym razem.

 L i t u r g i a   s a k r a m e n t u   m a   e  s t w a

 Rozpoczyna si 酥iewem wej軼ia, kt鏎ym mo瞠 by pie填 okresowa, albo u這穎na specjalnie na t okoliczno嗆, albo – w uroczysto軼i, je郵i 郵ub jest w ramach Mszy  鈍. – odpowiednia do tej瞠 uroczysto軼i. Nupturienci zajmuj przygotowane dla nich miejsca w pobli簑 o速arza. Celebrans, oddawszy ho責 o速arzowi przez uk這n, wzgl璠nie r闚nie Chrystusowi obecnemu w postaciach eucharystycznych przez ukl瘯ni璚ie, zajmuje to samo miejsce, z kt鏎ego przewodniczy Mszy 鈍. podczas liturgii s這wa. Zwr鏂ony do zgromadzonych, pozdrawia ich jedn z aklamacji powitalnych i wypowiada komentarz wst瘼ny, w kt鏎ym wita nupturient闚 oraz wprowadza wszystkich w rozpoczynaj帷 si liturgi sakramentu. Rzecz ogromnie wa積 jest, aby komentarz nie by zimnym, urz璠owym, suchym odczytaniem gotowej formu趾i. Ko軼i馧 jest rodzin Bo膨, a odpowiedni komentarz nadaje si w spos鏏 szczeg鏊ny do wytworzenia rodzinnej atmosfery.

 Po tym komentarzu wprowadzaj帷ym nast瘼uje obowi您kowo chwila 鈍i皻ego milczenia, potrzebna uczestnikom na zastanowienie si, na osobist modlitw, u鈍iadomienie sobie obecno軼i Chrystusa w 鈍i皻ych znakach. Cisz t ko鎍zy odm闚ienie modlitwy wej軼ia, nazywanej r闚nie kolekt. Wykorzystujemy w tym celu jedn z trzech odpowiednich modlitw zawartych w formularzach mszalnych na str. 81, 87, 92.

 Po odm闚ieniu modlitwy wej軼ia (ca陰 t liturgi zgromadzenia mo積a opu軼i b這gos豉wi帷 ma鹵e雟two z osob nieochrzczon) rozpoczyna si liturgia s這wa. Warto uprzytomni sobie, 瞠 w duchu odnowy jest jak najszersze zaanga穎wanie uczestnik闚 liturgii do czyta, 酥iew闚, procesji itd. Je郵i jednak sam celebrans jest lektorem i psa速erzyst, przechodzi teraz na ambon. Liturgia s這wa poprzedzaj帷a zawarcie sakramentu poza Msz 鈍. powinna si sk豉da i „z Episto造 i Ewangelii” (KL 78). W bardzo wyj徠kowych wypadkach nale瘸這by korzysta z zasady podanej w OSM na s. 38 o jednym tylko czytaniu. Pami皻a r闚nie wypada, 瞠 w tej sytuacji nie istnieje 瘸dna przeszkoda za酥iewania psalmu responsoryjnego, albowiem wydaje si by jak najbardziej wskazane kszta速owanie w ka盥ym wypadku liturgii s這wa na wz鏎 liturgii mszalnej. Po homilii zaleca si usilnie 鈍i皻e milczenie. W wypadku b這gos豉wienia ma鹵e雟twa w ramach Mszy 鈍. nale篡 ukszta速owa tak liturgi wej軼ia, jak i liturgi s這wa zgodnie z obowi您uj帷ymi w tym dniu przepisami i prawem Ko軼io豉.

 Liturgia sakramentu zaczyna si po chwili 鈍i皻ego milczenia pytaniami skierowanymi do nupturient闚 i przebiega w ka盥ym wypadku identycznie a do na這瞠nia obr帷zek. Wszyscy obecni stoj, celebrans i nowo瞠鎍y przed sto貫m o速arzowym. Nale篡 tutaj pami皻a, 瞠 o速arzem jest st馧 ustawiony twarz do ludu, przy kt鏎ym odprawiamy Msz 鈍., nie za tabernakulum, kt鏎e nierzadko stoi u nas na dawnym o速arzu.

 W pytaniach skierowanych do nupturient闚 nie chodzi o weryfikacj ich intencji, kt鏎a dokona豉 si ju podczas kanonicznego badania narzeczonych. Te pytania objawiaj zgromadzonym, czym w oczach Chrystusa jest ma鹵e雟two: zwi您kiem dobrowolnym, nierozerwalnym, opartym na wzajemnej mi這軼i i szacunku nastawionym z natury na zrodzenie i wychowanie potomstwa. Dlatego dialog ten powinien by s造szany przez wszystkich uczestnik闚 uroczysto軼i.

 Veni Creator hymn umieszczony wvtym miejscu, bezpo鈔ednio przed przyrzeczeniem zawieraj帷ym sakrament ma鹵e雟twa, podkre郵a dobitnie, 瞠 ma鹵e雟two nie jest tylko umow ludzk. Ma鹵e雟two jest szczeg鏊nym darem Boga, o kt鏎ego pe軟i trzeba teraz i p騧niej w 篡ciu usilnie prosi Boga. Hymn ten – ca造 酥iewany w postawie stoj帷ej – powinien by modlitw b豉galn wszystkich uczestnik闚.

 Przyrzeczenia ma鹵e雟kie wypowiadaj nupturienci (nieochrzczony opuszcza przysi璕) zwr鏂eni do siebie twarz i pozostaj w tej postawie a do na這瞠nia sobie obr帷zek. Dokonuje si ono, razem z ich po鈍i璚eniem i to bez u篡cia wody 鈍i璚onej, dopiero po potwierdzeniu wa積o軼i ma鹵e雟twa. Obr帷zki s bowiem znakiem zawarcia ma鹵e雟twa; one go nie konstytuuj. Naj豉dniejsza jest trzecia formu豉 po鈍i璚enia obr帷zek. Post瘼owanie w wypadku b這gos豉wienia w czasie jednej akcji liturgicznej kilku par ma鹵e雟kich podaj odpowiedni nr 40 oraz 58.

 Po zawarciu sakramentu ma鹵e雟twa, dalszy ci庵 liturgii r騜ni si przede wszystkim w zale積o軼i od tego, czy dzieje si to w ramach Mszy 鈍., czy poza ni. W pierwszym wypadku, po na這瞠niu obr帷zek odmawia si modlitw powszechn, a dopiero po niej (oczywi軼ie zgodnie z wskazaniami kalendarza) wyznanie wiary. W liturgii eucharystycznej trzeba zauwa篡 i odpowiednio ukszta速owa: a)  procesj z darami, b)  modlitw nad nowo瞠鎍ami, c)  spos鏏 uczestnictwa w uczcie paschalnej, d)  formu喚 b這gos豉wie雟twa ko鎍owego.

 Procesja z darami jest liturgicznym znakiem mi這軼i bli幡iego. B璠zie wi璚 jak najbardziej na czasie zastosowa si do uwagi podanej w OSM 33: „nowo瞠鎍y mog przynie嗆 do o速arza chleb i wino”. Wydaje si by wskazanym, aby by造 to rzeczywi軼ie ich dary dla parafii, jak r闚nie to, by przynie郵i hostie od wszystkich, kt鏎zy maj zamiar przyst徙i do Komunii 鈍. S te ko軼io造, w kt鏎ych nowo瞠鎍y w tym momencie zbieraj te hostie od swoich go軼i; takie rozwi您anie u豉twia bardzo podanie wszystkim obecnym postaci konsekrowanych w tej w豉郾ie Mszy 鈍. Podobnie s wsp鏊noty, w kt鏎ych „sk豉dk” od go軼i zbieraj 鈍iadkowie nowo瞠鎍闚, oni r闚nie zanosz j do o速arza, razem z nowo瞠鎍ami przynosz帷ymi chleb i wino. Mo積a by r闚nie przynie嗆 w tym momencie podarunki dla nowo瞠鎍闚. B璠zie oczywi軼ie konieczny odpowiedni komentarz wyja郾iaj帷y sens tych znak闚.

 Udost瘼niono nam obecnie trzy formu造 (czwarta odno郾ie nieochrzczonego) modlitwy nad nowo瞠鎍ami (s. 83-84, 89-90, 94-95). Odmawia si j przy ka盥ym 郵ubie. Poprzedza j celebrans komentarzem i chwil 鈍i皻ego milczenia, odmawia z r瘯ami rozpostartymi, w miejscu embolizmu po Ojcze nasz, stoj帷 normalnie przy o速arzu. Nowo瞠鎍y zbli瘸j si na ten moment do o速arza; rytua nie wymaga od nich, aby kl璚zeli. Dla unikni璚ia nieporozumie dobrze b璠zie nie dawa tej modlitwie okre郵enia „b這gos豉wie雟two” jak to uczyniono w OSM, rezerwuj帷 t nazw do formu przeznaczonych na zako鎍zenie liturgii. Niejasno軼i wynikaj帷e z nieprzestrzegania tego rozr騜nienia ukazuje szczeg鏊nie tre嗆 nr 55-58. Problem mo積a rozwi您a okre郵aj帷 formu喚 odmawian po Ojcze nasz, zgodnie z OCM 119-121 oratio super sponsum et sponsam, czyli „modlitwa nad nowo瞠鎍ami” wzgl璠nie oblubie鎍ami.

 Komunia 鈍. pod dwoma postaciami jest znakiem bogatym w tre嗆. Mo瞠 by stosowana tylko w ramach Mszy 鈍. i zgodnie z ustaleniami ordynariusza, jak r闚nie tylko po dobrym przygotowaniu katechetycznym jako rozumiany g喚boko i prze篡ty znak 鈍i皻y.

 B這gos豉wie雟two ko鎍owe mo瞠 mie formu喚 uroczyst (str. 86, 91, 96). Wyb鏎 nale篡 do celebransa.

 B這gos豉wi帷 ma鹵e雟two poza Msz 鈍. trzeba sobie uprzytomni, 瞠 kszta速 liturgii po na這瞠niu obr帷zek jest po陰czeniem trzech odr瑿nych element闚: a)  modlitwa nad nowo瞠鎍ami, b)  Komunia 鈍., c)  b這gos豉wie雟two ko鎍owe.

 OSM w nrnr 55-56 i odpowiednio 74-75, m闚i帷 o tych modlitwach, okre郵aj j jako „Modlitwa powszechna i b這gos豉wie雟two nowoza郵ubionych”. Prostsze, a przez to zrozumia貫 b璠zie takie wyja郾ienie: b這gos豉wi帷 sakrament ma鹵e雟twa poza msz 鈍. celebrans po po鈍i璚eniu i na這瞠niu obr帷zek, odmawia po Ojcze nasz, w miejsce embolizmu (jedn z trzech, wzgl璠nie formu喚 odno郾ie nieochrzczonego z nr 75). W odr騜nieniu jednak od Mszy 鈍. odmawia j przed o速arzem; mo瞠 r闚nie w miejsce ciszy, mi璠zy komentarzem a modlitw, wprowadzi kilka odpowiednich wezwa z modlitwy wiernych.

 Komunia 鈍. nast瘼uje bezpo鈔ednio po modlitwie nad nowo瞠鎍ami. Nie nale篡 jej udziela w wypadku, gdy jedna ze stron jest nieochrzczona, aby nie podkre郵a w ten spos鏏 r騜nicy mi璠zy nowo瞠鎍ami. Liturgia rozdawania Cia豉 Pa雟kiego kszta速uje si tak samo jak we Mszy 鈍. z t tylko r騜nic, 瞠 bezpo鈔ednio po Ojcze nasz kap豉n otwiera tabernakulum, ukazuje 鈍i皻 posta Cia豉 i podaje przyst瘼uj帷ym. Pokomuni (cfr OSM 60) poprzedza, podobnie jak we Mszy 鈍., 鈍i皻e milczenie lub pie填 uwielbienia. W陰czenie Komunii 鈍. do liturgii sakramentu ma鹵e雟twa b這gos豉wionego poza Msz 鈍. jest jak najbardziej wskazane. Przede wszystkim dlatego, 瞠 w ka盥ym sakramencie zawarte jest votum Eucharistiae, a Cia這 Pana jest g堯wnym 廝鏚貫m si造 篡wotnej dla mi這軼i. Jest jednak i wzgl康 praktyczny. Narzeczeni – zagonieni mn鏀twem ostatnich sprawunk闚 – „nie maj czasu” na powa積e spotkanie sakramentalne z Chrystusem w porannych godzinach tego dnia, nierzadko faktycznie opuszczaj Komuni 鈍.

 B這gos豉wie雟two ko鎍owe podobnie jak w Mszy 鈍. i z jej formularzy zaczerpni皻e, mo瞠 mie kszta速 uroczysty lub zwyczajny. W wypadku gdy liturgia nie by豉 po陰czona z Komuni 鈍., mo瞠 lecz nie musi by poprzedzone wsp鏊nym Ojcze nasz.

 Wnioski ko鎍owe:

  • odnowiona liturgia daje nam okazj pog喚bienia 鈍iadomo軼i odno郾ie miejsca ma鹵e雟twa w planach Bo篡ch,
  • domaga si odnowienia katechezy o ma鹵e雟twie i w przygotowaniu narzeczonych i w liturgii sakramentu i w innych sytuacjach,
  • trzeba koniecznie podkre郵i problem wiary w odniesieniu do sakramentu ma鹵e雟twa (OSM 7) oraz misyjny charakter jego liturgii (OSM 9).

 Konieczna jest rewizja praktyki pastoralnej. Oto kilka pyta do przemy郵enia i przedyskutowania: 郵ub co kilkana軼ie minut? Msza 鈍. 郵ubna co godzin? uczestnicy: ciekawscy czy modl帷y si? laicyzacja tej liturgii b璠帷a wynikiem m.in. po酥iechu; niew豉軼iwo嗆 ust瘼owania przesadnemu indywidualizmowi wsp馧czesnego cz這wieka; klasy? taksy (OSM 10); 鈍iecka pompa wyra瘸j帷a si w przesadnej fotomanii, w formach muzyki i 酥iewu; ludzkie i rodzinne formy rado軼i ...smutna dysproporcja: ko軼i馧 i dom weselny ...

 Du穎 wi璚 jest do przemy郵enia, przemodlenia i odnowienia.

ks. Stanis豉w Hartlieb, Konarzewo

 

 

 

 


    Zapis elektroniczny Biuletynu Odnowy Liturgii przygotowa Jerzy Paczkowski
 
 

 

 

 

 

 s. 87

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 87

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 88

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 89

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 90

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 91

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 92

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 93

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 94

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 95

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 96

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 97

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 98

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 99

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 100

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 101

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 102

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 103

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 104

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 105

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 106

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 107

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 108

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 109

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 110

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 111

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 112

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 113