Biuletyn Odnowy Liturgii * . w: Collectanea Theologica 44:1974, f. II, s. 77-102.

drukuj          
(dokument z oryginaln
numeracj stron)

Zawarto嗆:
I. LITERA I DUCH
1. List ok鏊ny w sprawie Modlitw Eucharystycznych – S. Hartlieb
2. Aspekty teologiczne nowego Ordo Confirmationis – C. Krakowiak
3. Instrukcja Kongregacji Sakrament闚 „Immensae caritatis” – C. Krakowiak
4. Obrz璠 wyznaczania nadzwyczajnego szafarza Komunii 鈍. na stale i „ad actum” – C. K[rakowiak]

II. DIAKONIA SZTUKI
如iew w s逝瘺ie zgromadzenia – [S. Hartlieb]

III. LITURGICZNA WSP粌NOTA
1. Pascha i metanoia w 篡ciu chrze軼ija雟kiej wsp鏊noty – S. Szamota
2. Obch鏚 rocznicy po鈍i璚enia ko軼io豉 w Konarzewie – S. Hartlieb

* Redaktorem niniejszego biuletynu jest ks. Franciszek   B l a c h n i c k i,   Lublin.

 

 

 

 

I. LITERA I DUCH

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 44:1974, f. II, s. 77-82

S. Hartlieb

1. List ok鏊ny w sprawie Modlitw Eucharystycznych

 Przez d逝gie wieki Ko軼i馧 rzymski pos逝giwa si jedn tylko Modlitw Eucharystyczn, nazwan dlatego kanonem. Odnowa soborowa wprowadzi豉 trzy dodatkowe: Jednak wprowadzenie j瞛yka ojczystego i do tej modlitwy zdaje si wymaga dalszego pomno瞠nia ich liczby. W niekt鏎ych krajach ukazuj si bogate zbiory propozycji w tej dziedzinie. Nie brak te kap豉n闚, kt鏎zy korzystaj z tych modlitw we Mszy 鈍. R闚nocze郾ie wypowiadane s opinie, 瞠 nale瘸這by upowa積i do tworzenia dalszych wersji Modlitwy Eucharystycznej poszczeg鏊ne konferencje biskup闚.

 W tej sytuacji Kongregacja Kultu Bo瞠go przyst徙i豉 do przestudiowania problemu: zaj掖 si nim specjalny zesp馧 ekspert闚. „Notitiae” informowa造 swego czasu (nr 7, 1971. 113 oraz nr 8, 1972, 346 o trzech spotkaniach po鈍i璚onych tej sprawie w miesi帷ach pa寮zierniku i listopadzie 1971 roku oraz w wrze郾iu 1972 roku. Moderator zespo逝, prof. Emilian  J.   L e n g e l i n g   referowa problem na zebraniu plenarnym w marcu 1972 przed ojcami Kongregacji Kultu Ho瞠go (Notitiae nr 8, 1972). Owocem tych studi闚 i dyskusji jest list ok鏊ny do konferencji biskup闚, podpisany przez Ojca 安i皻ego w dniu 18 kwietnia 1973 i rozes豉ny przez Kongregacj Kultu Bo瞠go w dniu 27 tego miesi帷a  1 .

 W dokumencie tym, w punkcie 6, ustala si, 瞠 tymczasem pozostaj cztery Modlitwy Eucharystyczne, te, kt鏎e znajduj si w odnowionym Mszale Rzymskim. Nie wolno u篡wa 瘸dnej innej, u這穎nej bez pozwolenia Stolicy 安i皻ej lub przez ni niezaaprobowanej. Konferencje biskup闚 oraz poszczeg鏊ni biskupi proszeni s usilnie, aby pos逝guj帷 si odpowiednimi argumentami, doprowadzili roztropnie kap豉n闚 do zachowywania jedno軼i Ko軼io豉 rzymskiego w tej dziedzinie: przyczyni si to do dobra Ko軼io豉 oraz do w豉軼iwego sprawowania liturgii.

 Stolica 安i皻a, powodowana pasterskim umi這waniem jedno軼i, rezerwuje sobie prawo kierowania rzecz tak wielkiej wagi jak Modlitwa Eucharystyczna. Troszcz帷 si o jedno嗆 obrz康ku rzymskiego, nie odmawia jednak rozwa瘸nia uzasadnionych postulat闚 i ch皻nie przestudiuje pro軸y konferencji biskup闚 odno郾ie wprowadzenia do liturgii nowej Modlitwy Eucharystycznej, u這穎nej w jakich szczeg鏊nych okoliczno軼iach; przedstawi te zasady, kt鏎e trzeba b璠zie zachowa w poszczeg鏊nych wypadkach.

 Stolica 安i皻a nie ustala nowego kanonu czterech Modlitw Eucharystycznych; mo瞠my oczekiwa dalszych, jednak tylko do niej nale篡 prawo ich wprowadzania do liturgii. Dlaczego? Ukazuje to doskonale jeden z wybitnych cz這nk闚 wsp鏊noty w Taizé, Max T h u r i a n,   pisz帷: „Modlitwa Eucharystyczna – tak w swojej budowie, jak w nauce oraz rodzaju literackim – powinna mie charakter powszechny: jest ona wi瞛i dogmatyczn i duchow mi璠zy Ko軼io豉mi tego samego obrz康ku. Wydaje si konieczne, aby by豉 dla ca貫go Ko軼io豉, a nie tylko dla jakiego regionu albo kultury. To nie przeszkadza, aby taka nowa Modlitwa Eucharystyczna zosta豉 wybrana spo鈔鏚 dzie utworzonych w jakim konkretnym regionie, ale trzeba, aby przejrzana przez Kongregacj Kultu Bo瞠go sta豉 si powszechna, mo磧iwa do u篡wania we wszystkich Ko軼io豉ch lokalnych tego samego obrz康ku”  2 .

 Tak decyzj, podyktowan trosk o znak jedno軼i obrz康ku rzymskiego, uzasadniaj r闚nie praktyczne do鈍iadczenia ostatnich lat. Tworzone w r騜nych krajach nowe Modlitwy Eucharystyczne okaza造 si cz瘰to tworami subiektywnymi, staj帷 si 廝鏚貫m nieporozumie. Wydaje si za, 瞠 ta centralna cz窷 liturgii mszalnej nie mo瞠 by powodem spor闚 mi璠zy kap豉nami i poszczeg鏊nymi wsp鏊notami. Eucharystia, kt鏎a jest „znakiem jedno軼i” i „wi瞛i mi這軼i” straci豉by wtedy sw鎩 sens i cel. Prawdy wypowiedziane w tej modlitwie przez przewodnicz帷ego powinny by mo磧iwe do zaaprobowania przez ca陰 wsp鏊not a tak瞠 przez przypadkowego uczestnika: ka盥y odpowiada Amen.

 Ustalaj帷 wy瞠j wspomniane ramy dla Modlitwy Eucharystycznej Stolica 安i皻a nie odwo逝je przyj皻ej zasady wprowadzania uzasadnionych i odpowiednich urozmaice. Przeciwnie, przypomina dotychczasowe, ukazuje i zaleca dalsze mo磧iwo軼i w tej dziedzinie. Nadmienia mi璠zy innymi, 瞠 liczne sposoby powi瘯szenia duszpasterskiej skuteczno軼i odprawianej liturgii s cz瘰to nieznane, a w uk豉daniu Mszy 鈍. nie zwraca si uwagi na powszechne dobro duchowe zgromadzonych” (nr 3), post瘼uj帷 niezgodnie z zaleceniami Wprowadzenia og鏊nego do Msza逝 Rzymskiego (nr 313). Jest przeto rzecz konieczn, aby pouczano obszernie o mo磧iwo軼iach jakie, w celu pobudzenia pe軟ego uczestnictwa wiernych, dane s kap豉nom w dotychczasowych przepisach i formu豉ch Msza逝 Rzymskiego.

 Przechodz帷 do szczeg馧闚 list ok鏊ny wyja郾ia, 瞠 podobnie jak w rytua豉ch, konferencje biskup闚 dla swego regionu, biskup w swojej diecezji, a kompetentni prze這瞠ni dla swojej rodziny zakonnej – mog wprowadza dodatkowe teksty do tych cz窷ci Modlitwy Eucharystycznej, kt鏎e ju w redakcji Stolicy 安i皻ej maj nie tylko jedno sformu這wanie. Mo磧iwo軼i te obejmuj:

  • tworzenie nowych prefacji. Szczeg鏊n uwag zwr鏂ono na Msze 鈍i皻e ad diversa. Dotychczas tylko Msza 鈍. o jedno嗆 chrze軼ijan posiada w豉sn prefacj: 廝鏚貫m dla niej sta豉 si dzi瘯czynna modlitwa patriarchy   A t e n a g o r a s a   i   P a w  a   VI, wypowiedziana w bazylice watyka雟kiej w dniu 26 pa寮ziernika 1967;
  • wprowadzanie innych Memento, Communicantes oraz Hanc igitur w I Modlitwie Eucharystycznej;
  • uk豉danie dodatkowych modlitw wstawienniczych w Modlitwie II po s這wach: et universo clero; w Modlitwie III po s這wach: populo acquisitionis tuae lub po adesto propitius w Modlitwie IV po s這wach: sed et totius cleri lub po et circumstantium.

 Te mo磧iwo軼i zmian oraz dodatk闚 – kt鏎e musz by zaaprobowane przez Stolic 安i皻 – ukazuj, 瞠 niedopuszczalne s zmiany jedynie w epiklezie, s這wach przeistoczenia oraz anamnezie, a wi璚 w cz窷ciach centralnych, istotnych dla wielkiej Modlitwy Eucharystycznej. Ukazuj one r闚nocze郾ie, 瞠 odnowa liturgii nie mo瞠 ko鎍zy si na wiernym przet逝maczeniu 豉ci雟kich ksi庵 liturgicznych.

 Wszystkim kap豉nom – obok przypomnienia mo磧iwo軼i i obowi您k闚 podanych w numerach 314-324 Wprowadzenia og鏊nego do Msza逝 Rzymskiego, zgodnie z kt鏎ymi Msza 鈍. przez wyb鏎 tekst闚 powinna by jak najbardziej dostosowana do konkretnego zgromadzenia wiernych – list ok鏊ny r闚nie przypomina i wyja郾ia ich prawa i obowi您ki w odniesieniu do komentarza, homilii oraz modlitwy powszechnej. Wed逝g sformu這wania listu te cz窷ci liturgii mszalnej in facultate sunt singulorum celebrantium (nr 14).

 Odno郾ie komentarzy (14), list rozszerza na Msz 鈍. zasad stosowan ju wcze郾iej w odnowionych rytua豉ch. Komentarze tam podane s tylko wzorem. Celebrans mo瞠 odezwa si do zgromadzonych innymi, podobnymi, w豉snymi s這wami. Pomaga to uczestnikom w pe軟iejszym, 篡wym zaanga穎waniu si w liturgi. Trzeba wi璚 zastanowi si, jak w konkretnej sytuacji wezwa zgromadzonych do aktu pokuty, jak zach璚i ich do modlitwy powszechnej oraz do odm闚ienia Modlitwy Pa雟kiej. Komentarze podane w mszale, powtarzane stale, bez 瘸dnego urozmaicenia, mog mija bez echa, a nawet zniech璚a. Podczas Mszy 鈍. w ramach kt鏎ej udziela si chrztu wzorem komentarza przed Ojcze nasz mo瞠 by formu豉 podana w rytuale; w dniu I Komunii 鈍. mo積a uwydatni prawd, 瞠 Ojciec gromadzi swoje dzieci przy stole; w ka盥ej Mszy 鈍. komentarze mog by echem liturgii s這wa danego dnia. List ok鏊ny przypomina r闚nie, 瞠 szczeg鏊ne znaczenie maj komentarze wprowadzone razem z odnow msza逝, wymienione szczeg馧owo w numerze 11 Wprowadzenia og鏊nego. Celebrans powinien wi璚 sam u這篡 i wyg這si komentarz zaraz po aklamacji powitalnej, aby wprowadzi wiernych w Msz 鈍. danego dnia: powinien r闚nie w豉snym komentarzem wprowadzi w liturgi s這wa, wypowiadaj帷 go przed czytaniami oraz w Modlitw Eucharystyczn przed Prefacj. Celebrans powinien r闚nie „zamkn望” ca陰 celebr komentarzem wypowiedzianym przed rozes豉niem zgromadzonych. List ostrzega, aby komentarze nie zamieni造 si w homilie lub kazanie: powinny by kr鏒kie. Jednak przypomina r闚nocze郾ie ich potrzeb oraz to, 瞠 natura ich domaga si, aby nie powtarzano stale i dos這wnie gotowych wzor闚  3 .

 Homilia (14) zgodnie z KL 52 stanowi pars ipsius liturgiae. Powinna by w ka盥ej Mszy 鈍. odprawianej z udzia貫m wiernych. Wydaje si, 瞠 bez homilii bogactwo czyta wprowadzonych do Mszy 鈍. razem z odnow, nie przyniesie wielkich korzy軼i. Wobec nik貫j znajomo軼i Pisma 鈍. w鈔鏚 wierz帷ych, czytanie niekt鏎ych perykop mo瞠 by przys這wiowym flatus vocis, strat czasu, a nawet zgorszeniem. Tymczasem w wielu ko軼io豉ch nie s造szy si dotychczas ani komentarza, ani homilii: czasem nawet w niedziel, szczeg鏊nie w mszach rannych i wieczornych. Nierzadko w miejsce homilii, kt鏎a wed逝g listu powinna „wyja郾i s這wo Bo瞠 proklamowane w zgromadzeniu liturgicznym obecnej wtedy wsp鏊nocie, proporcjonalnie do jej mo磧iwo軼i zrozumienia, warunk闚 篡ciowych oraz okoliczno軼i, z kt鏎ymi wi捫e si nabo瞠雟two”, s造szy si pouczenia ca趾owicie niezwi您ane ze s這wem Bo篡m przed chwil us造szanym.

 Modlitwa Powszechna (16) wed逝g listu jest wa積a, przez ni wsp鏊nota niejako odpowiada na s這wo Bo瞠 wyja郾ione i przyj皻e. „A瞠by mog豉 by skuteczna, nale篡 troszczy si, aby pro軸y zanoszone w r騜nych potrzebach 鈍iata zgodne by造 z liturgi konkretnego zgromadzenia. W jej uk豉daniu korzysta trzeba z roztropnej wolno軼i: wypowiada ona natur tej modlitwy”.

 W naszej polskiej rzeczywisto軼i trzeba uprzytomni sobie, 瞠 Modlitwa powszechna wydana przez Ksi璕arni 鈍. Jacka, kt鏎 powszechnie si pos逝gujemy, u這穎na zosta豉 przed wydaniem watyka雟kiego Ordo Lectionum i dlatego nie odpowiada tematycznie czytaniom, zw豉szcza niedzielnym; tym bardziej nie odpowiada formularzom mszalnym przeznaczonym na dzie powszedni. Celebrans nie ma wi璚 obowi您ku i cz瘰to nie powinien stosowa si do podanego tam schematu. Ma bowiem obowi您ek z podanych w tej ksi捫ce wzor闚, wybra intencje odpowiadaj帷e liturgii s這wa danego dnia oraz wyg這szonej homilii. Mo瞠 zaczerpn望 np. jedn z niedzieli III, inn z XV, nast瘼n z wzor闚 dodatkowych umieszczonych na ko鎍u ksi捫ki. Mo瞠 te i powinien korzysta z prawa u這瞠nia w豉snej intencji. W dniu w kt鏎ym prze篡wamy liturgi wspomnienia jakiego 鈍i皻ego, nie zawsze najw豉軼iwszy jest formularz modlitwy powszechnej, wyznaczony w ksi捫ce na ten dzie. Czytane s przecie perykopy z lectio continua i one warunkuj tre嗆 homilii, Modlitwy Powszechnej oraz komentarza.

 Ma to by zawsze modlitwa powszechna. A wi璚 w dzie pogrzebu trzeba pami皻a o ca造m Ko軼iele, o ca貫j ludzko軼i, a w dzie 郵ubu tak瞠 o nieszcz窷liwych lub zmar造ch. Nie wida tej powszechno軼i, gdy ca豉 modlitwa po鈍i璚ona jest jednej sprawie: na przyk豉d zwalczaniu pija雟twa. Nale篡 te zauwa篡, 瞠 tylko w odniesieniu do Mszy 鈍. odprawianej bez udzia逝 ludu przepisy m闚i, 瞠 Modlitw Powszechn mo積a opu軼i. Nale篡 ona dzisiaj do normalnych, z zasady nieopuszczalnych cz窷ci Mszy 鈍.

 W ostatnich punktach listu kongregacja zwraca szczeg鏊n uwag na trzy elementy wa積e dla w豉軼iwego odprawiania Mszy 鈍., a nie zawsze zauwa瘸ne i stosowane: chodzi o spos鏏 m闚ienia, 鈍i皻e milczenie oraz katechez liturgiczn.

 Spos鏏 m闚ienia dotyczy poszczeg鏊nych ministr闚 liturgii. Przypomniano tutaj pkt. 18 Wprowadzenia og鏊nego do Msza逝 Rzymskiego. Przewodnicz帷y i ka盥y wykonuj帷y jak捷 czynno嗆 powinni starannie przemy郵e r騜ne sposoby przekazywania s這wa i porozumiewania si ze zgromadzeniem. Czym innym jest czytanie s這wa Bo瞠go, homilia, komentarz itd. Inaczej wi璚 trzeba je wypowiada, lecz zawsze tak, aby tekst by jak najlepiej zrozumiany przez wszystkich uczestnik闚. M闚i帷y musi by „s逝g s這wa”. Tonacja powinna by obiektywna, nie subiektywna, ale zawsze 鈍iadcz帷a o tym, 瞠 wypowiadaj帷y dane s這wa 鈍iadom jest tego co m闚i i do kogo m闚i. Odnosi si to w tej samej mierze do 酥iewu.

 G喚bokie zrozumienie istoty tego problemu ukazuje Max   T h u r i a n,   pisz帷: „prawdziwa spontaniczno嗆, prawdziwa tw鏎czo嗆 w celebrze polega na dobrym przygotowaniu si do niej, aby tchn望 篡cie w tekst, aby rzeczywi軼ie przekaza go zgromadzonym: trzeba unika przesady w modulacji g這su, lecz tchn望 ducha w liter tekstu liturgicznego. Orkiestra oraz solista nie stwarzaj nowego koncertu: by on mo瞠 grany ju setki razy. Oni jednak d逝go si przygotowuj, aby tchn望 w niego 篡cie. I w豉郾ie ta ich interpretacja, wierna tekstowi, wypowiada ich spontaniczno嗆, ich tw鏎czo嗆”  4 .

 安i皻e milczenie (18) wed逝g listu jest potrzebne do osi庵ni璚ia pe軟iejszej mocy s這wa oraz wi瘯szego duchowego owocu: jego wprowadzenia domaga si wielu wierz帷ych. Jest to jeden z element闚 liturgii, jej cz窷 sk豉dowa, kt鏎 w odpowiednich momentach nale篡 wprowadza i zachowa  5 . Czasem potrzebna jest do zastanowienia si nad sob, kiedy indziej do rozwa瘸nia us造szanego s這wa, mo瞠 te by potrzebna dla osobistej modlitwy pochwalnej i b豉galnej.

 Niekt鏎e momenty ciszy s wyra幡ie wskazane w mszale, np. w akcie pokuty, po aklamacji M鏚lmy si, przed ukazaniem 鈍i皻ych postaci w obrz璠zie Komunii 鈍. Czy czas ich trwania w naszych ko軼io豉ch jest rzeczywi軼ie wystarczaj帷y? Czy wsz璠zie ta cisza jest w og鏊e zauwa瘸lna? Obok tych moment闚 s inne, zalecane w Wprowadzeniu og鏊nym do Msza逝 Rzymskiego: nale膨 tutaj szczeg鏊nie cisza po homilii oraz po Komunii 鈍. Na og馧 powinna ona by znacznie d逝窺za ni w dw鏂h momentach wspomnianych poprzednio.

 Wydaje si, 瞠 bez chwili ciszy, nast瘼uj帷ej bezpo鈔ednio po homilii, trudno z niej skorzysta w pe軟i. Podczas g這szenia homilii, trzeba w skupieniu s逝cha. Dopiero po jej zako鎍zeniu mo積a j adaptowa w my郵ach do siebie. Jak to uczyni, je郵i zaraz po homilii nast瘼uje Modlitwa Powszechna lub wyznanie wiary? Czy przypadkiem nie jeste鄉y sami powodem bezskuteczno軼i, bezowocno軼i g這szonego s這wa przez zlekcewa瞠nie tych moment闚 ciszy? Uczestnicy Mszy 鈍. to ludzie wszelkich stan闚, o najrozmaitszym poziomie inteligencji, postawieni nieraz przez homili wobec problem闚 zupe軟ie nowych, niespodziewanych, sprzecznych z ich dotychczasowymi pogl康ami, nawet z ich 篡ciem.

 Milczenie szczeg鏊nie jest potrzebne po Komunii 鈍. Je郵i przyst瘼uje do niej wi瘯szo嗆 uczestnik闚 Mszy 鈍., najcz窷ciej nie udaje si wtedy wsp鏊ny 酥iew zgromadzonych. A przecie procesja komunijna powinna by najpi瘯niejsz procesj ca貫j liturgii mszalnej. I dlatego 酥iew wszystkich, wypowiadaj帷ych ich rado嗆 i szcz窷cie, p造n帷e z sakramentalnego spotkania z Chrystusem, jest jak najbardziej w豉軼iwy. Sk康 pochodzi wspomniane wy瞠j niepowodzenie? Z polskiej tradycji ucz帷ej przez wieki, 瞠 po Komunii 鈍. nale篡 przez chwil w skupieniu rozmawia z Bogiem obecnym w nas w sakramentalnym znaku. Uczestnicy liturgii, kt鏎zy przez ca陰 Msz 鈍. nie korzystaj ze swoich ksi捫eczek, teraz je wyjmuj i wy陰czaj si duchowo z ca貫j wsp鏊noty. Trzeba wi璚 w Polsce wprowadzi 鈍i皻e milczenie po Komunii 鈍. Trzeba uprzedzi o nim uczestnik闚 Mszy 鈍. Dopiero wtedy mo瞠my mie nadziej, 瞠 procesji komunijnej b璠zie towarzyszy og鏊ny 酥iew, 瞠 nasze zach皻y do tego 酥iewu dotr do 鈍iadomo軼i wiernych.

 R闚nocze郾ie zachowamy cenn warto嗆 naszej religijno軼i: zrozumienie potrzeby osobistej rozmowy z Bogiem. Do嗆 cz瘰to s造szy si jeszcze opinie, 瞠 odnowiona liturgia przeszkadza w modlitwie. Jest to mi璠zy innymi skutkiem niezrozumienia katechizmowej definicji modlitwy jako „rozmowy z Bogiem”. Wielu nie dostrzega jeszcze w praktyce faktu, 瞠 rozmowa jest tylko tam, gdzie jest dialog. A wi璚 i modlitwa jest dialogiem, domaga si od nas aby鄉y najpierw s逝chali i us造szeli Boga, a us造szawszy Jego s這wo odpowiedzieli na nie my郵 i 篡ciem. W takim uj璚iu liturgia s這wa nie przeszkadza w modlitwie, lecz jest jej doskona陰 szkol: zanim wezwie uczestnik闚 do skierowania pr騥b do Boga, zobowi您uje do ws逝chania si w czytane s這wo, przez kt鏎e przemawia B鏬. Wszyscy powinni uprzytomni sobie t prawd urzeczywistnian w odnowionej liturgii i to nie tylko we Mszy 鈍., ale we wszystkich sakramentach. Wszyscy powinni uczy si takiej modlitwy, przezwyci篹a pokus i nawyk monologu, dyktanda pod adresem Boga.

 Jednocze郾ie jednak trzeba uzna za s逝szne zarzuty wielu naszych wiernych, 瞠 w wielu ko軼io豉ch polskich Msza 鈍. i inne zgromadzenia liturgiczne s „przegadane”, nie pozostawiaj ani chwili na osobist modlitw. Nie t璠y prowadz w豉軼iwe drogi odnowy. Nie maj racji ci, kt鏎zy g這sz, 瞠 podczas Mszy 鈍. i innych zgromadze liturgicznych nie ma miejsca na modlitw prywatn. Liturgia ma budowa Ko軼i馧 czyli wsp鏊not, ale ta wsp鏊nota sk豉da si z 篡wych i my郵帷ych cz這nk闚. St康 konieczn cz窷ci sk豉dow liturgii ka盥ej liturgii jest chwila 鈍i皻ego milczenia. Jest ona konieczn, aby ludzie nie wy陰czali si przez milczenie z tych cz窷ci liturgii, kt鏎e powinni prze篡 wsp鏊notowe.

 Tym, kt鏎zy tego jeszcze nie rozumiej, a jest ich u nas niema這, trzeba wyt逝maczy sens 鈍i皻ego milczenia, przynajmniej w pierwszych okresach wprowadzania go.

 Trzeci element wa積y dla pe軟ego uczestnictwa w liturgii to katecheza liturgiczna (19). Powinna ona przygotowa przede wszystkim wiernych do zrozumienia tego, co najwa積iejsze w liturgii. Najwa積iejsz cz窷ci Mszy 鈍., jej szczytem jest wielka Modlitwa Eucharystyczna. Spotykaj si z ni wierni w ka盥ej Mszy 鈍. Powinni w niej z陰czy si 鈍iadomie z Chrystusem, razem z Nim dope軟ia w sobie misterium Jego Paschy. Wydaje si, 瞠 niejeden z naszych wiernych daleki jest od zrozumienia istoty tego misterium i jego urzeczywistniania si na co dzie w Ko軼iele. Czy pomaga im w tym nasza ambona? Czy g這szone s odpowiednie komentarze? Dlatego bardzo na czasie s wskazania podane w nr 19 listu: „Nale篡 篡czy sobie i mie nadziej, 瞠 duszpasterze – zamiast wprowadza w 鈍i皻e czynno軼i nowinki odno郾ie tekst闚 i obrz璠闚 – oddadz si troskliwie pouczaniu wiernych, aby zrozumieli oni lepiej charakter, budow, cz窷ci odprawianej liturgii, zw豉szcza za wielkiej Modlitwy Eucharystycznej; aby w ten spos鏏 z ka盥ym dniem pe軟iej i bardziej 鈍iadomie w niej uczestniczyli. Albowiem moc i skuteczno嗆 鈍i皻ej liturgii nie polega wy陰cznie na nowo軼i i rozmaito軼i jej cz窷ci, ale na g喚bszej wsp鏊nocie z misterium zbawienia, kt鏎e uobecnia si i dokonuje w czynno軼i liturgicznej. Tylko w ten spos鏏 wierni mog – wyznaj帷 jedn wiar i wsp鏊nie si modl帷 – osi庵n望 swoje zbawienie i zjednoczy si ze swoimi bra熤i”.

 Jest wi璚 konieczna sta豉 katecheza liturgiczna. Nie chodzi oczywi軼ie o drobiazgowe wyja郾ianie wszelkich szczeg馧闚, lecz o konieczn mistagogi dla zrozumienia istotnej tre軼i liturgicznych znak闚.

 Wida z powy窺zego, 瞠 list og鏊ny z dnia 27 kwietnia 1973 nie jest „hamulcem” dla odnowy, lecz mocnym przypomnieniem wielu jej element闚 dotychczas prawie niezauwa穎nych w naszej rzeczywisto軼i. Warto przytoczy ostatni rozdzia z oficjalnego komentarza podanego w „Notitiie”: liturgia chrze軼ija雟ka nie ogranicza si do odprawienia Eucharystii. Eucharystia jest jednak szczytem ca貫j liturgii chrze軼ija雟kiej. Inne formy (cz窷ciej zapominane) maj charakter wi璚ej misyjny i ciesz si wi瘯szymi mo磧iwo軼iami adaptacji. Jednak ka盥a wsp鏊nota niech otoczy szczeg鏊n trosk celebracje Testamentu Pana. Po膨dane jest, aby dok豉dnie przemy郵ano wskazania listu ok鏊nego w tej materii i wprowadzono w 篡cie nowe mo磧iwo軼i w nim ukazane. W ten spos鏏 dokument ten mo瞠 sta si rzeczywi軼ie fundamentem budowania jedno軼i w prawdziwej wierze oraz przyczyni si do wzrostu tej celebry, kt鏎 Pan zaleci Ko軼io這wi, aby „czyni na Jego pami徠k”.

Przypisy do S. Hartlieb: List ok鏊ny w sprawie Modlitw Eucharystycznych:
1  Litterae circulares ad conferentiarum episcopalium praesides de Precibus Eucharisticis, Notitiae 6(1973)193-201 oraz Commentarium, tam瞠, 202-208.

2  Max   T h u r i a n,   De novis precibus eucharisticis, Questions liturgiques, 53(1972)253.

3  Stanis豉w   H a r t 1 i e b,   Komentarz liturgiczny, Collectanea Theologica 41(1971) z. 3, 102-110.

4  Max   T h u r i a n,   art. cyt., 252.

5  Por. KL 30, Musicam sacram 17, IGMR 23.

Ks. Stanis豉w Hartlieb, Konarzewo

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 44:1974, f. II, s. 82-89

C. Krakowiak

2. Aspekty teologiczne nowego Ordo Confirmationis

 W numerze IV/72 zaprezentowany ju zosta nowy dokument odnowy liturgii Ordo Confirmationis. W uzupe軟ieniu do tej bardziej opisowej prezentacji zostan obecnie uwydatnione pewne warto軼i i aspekty teologiczne nowego rytu bierzmowania.

 Z w i  z e k   b i e r z m o w a n i a   z   i n i c j a c j    c h r z e  c i j a  s k 

 Bierzmowanie by這 historycznie drugim etapem inicjacji chrze軼ija雟kiej. Nast瘼owa這 zaraz po chrzcie, a poprzedza這 pierwszy pe軟y udzia w Eucharystii. Chrzest, bierzmowanie i Eucharystia tworz razem sakramenty inicjacji chrze軼ija雟kiej i „tak si ze sob 陰cz, 瞠 doprowadzaj do pe軟ej dojrza這軼i wyznawc闚 Chrystusa, kt鏎zy pe軟i w Ko軼iele i w 鈍iecie pos豉nnictwo w豉軼iwe ca貫mu ludowi chrze軼ija雟kiemu” (OBP IC nr 2).

 Chrzest i bierzmowanie s sakramentami kt鏎e tworz Ko軼i馧 nadaj帷 mu okre郵on struktur, oraz w陰czaj cz這wieka w paschaln tajemnic Chrystusa. Chrzest 陰czy z 豉sk paschaln (OBP IC nr 6). Jest znakiem mi這軼i Boga do upad貫j ludzko軼i. Jego u鈍i璚aj帷ej mocy, przez zanurzenie w 鄉ier i zmartwychwstanie Chrystusa (por. Rz 6, 4-5; Ef 2, 6). Chrzest jest znakiem, 瞠 wszystko dokona這 si przez Jezusa Chrystusa, 瞠 Ko軼i馧 zawsze ma w Nim decyduj帷e 廝鏚這 si造 w drodze do Ojca  1 . Chrzest jest symbolicznym aktem przez kt鏎y Chrystus odnosi zwyci瘰two w grzesznym cz這wieku i dalej chce w nim rozwija swe dzie這 prowadz帷 go do jedno軼i (communio) z Bogiem. Znakiem tego jest zanurzenie podczas chrztu i s這wa formu造 m闚i帷e, 瞠 鄉ier grzechowi ma doprowadzi do jedno軼i z Ojcem, Synem i Duchem 安i皻ym  2 .

 Natomiast bierzmowanie 陰czy ju ochrzczonego z 豉sk Pi耩dziesi徠nicy. 豉sk Chrystusa uwielbionego, kt鏎y o篡wia sw鎩 Ko軼i馧 przez Ducha 安i皻ego. Bierzmowanie jest znakiem pe軟ej przemiany cz這wieka, kt鏎ej zadatkiem jest 豉ska chrztu, maj帷a ci庵le wzrasta dzi瘯i Duchowi 安i皻emu i prowadzi do doskona貫j mi這軼i Ojca. Bierzmowanie wskazuje na Ducha 安i皻ego, kt鏎y umacnia i uzdalnia do pe軟ienia okre郵onych zada w Ko軼iele i w 鈍iecie  3 .

 Bierzmowanie jest symbolicznym aktem przez kt鏎y ochrzczony jest w spos鏏 pe軟y w陰czony przez Ducha 安i皻ego do Ko軼io豉, powo豉ny do dawania 鈍iadectwa Chrystusowi. Znakiem tego s gesty: w這瞠nie r彗 – przekazanie si造 Ducha 安i皻ego  4 , namaszczenie krzy禦em – do dawania 鈍iadectwa i obrony wiary  5 , obecno嗆 biskupa, kt鏎y uroczy軼ie przekazuje misj dawania 鈍iadectwa o Chrystusie  6 .

 Chrzest jest punktem wyj軼ia inicjacji, Eucharystia – jej ukoronowaniem, jej pe軟i w porz康ku sakramentalnym. Ko軼i馧 nie ma bowiem nic doskonalszego i dro窺zego ponad Eucharysti, a Chrystus dopuszczaj帷y nas do swego sto逝 nie mo瞠 nam nic da ponadto  7 . Sakrament bierzmowania jest drugim etapem na drodze do ca趾owitego zjednoczenia z Chrystusem w Eucharystii. Przyj璚ie Eucharystii jest potwierdzeniem przez cz這wieka przymierza zawartego z Bogiem we chrzcie i w bierzmowaniu. Eucharystia jest sta造m znakiem przymierza Boga ze swoim ludem w Jezusie Chrystusie  8 .

 Poniewa sakrament bierzmowania jest tak 軼i郵e zwi您any ze chrztem i Eucharysti, odnowa jego liturgii mia豉 w豉郾ie na celu ja郾iejsze ukazanie tego zwi您ku bierzmowania z ca陰 inicjacj chrze軼ija雟k (por. KL 71). W jaki spos鏏 postulat ten zosta zrealizowany przez nowe Ordo Confirmationis?

 O zwi您ku bierzmowania z pozosta造mi sakramentami inicjacyjnymi m闚i ju konstytucja apostolska i wst瘼 do obrz璠u bierzmowania  9 . Sam obrz璠 za wprost nawi您uje do chrztu i Eucharystii  10 .

 Wi篥 bierzmowania ze chrztem jest w r騜ny spos鏏 podkre郵ona. Wyra幡ym nawi您aniem do chrztu jest odnowienie przyrzecze chrzcielnych przez kandydat闚 do bierzmowania (OC nr 23). Bierzmowanie jest dope軟ieniem chrztu otrzymanego w wierze Ko軼io豉 i rodzic闚. Dlatego przed jego przyj璚iem kandydaci w spos鏏 鈍iadomy i wolny akceptuj wiar, w kt鏎ej zostali ochrzczeni i obiecuj konsekwentnie sta przy Chrystusie, kt鏎y da im nowe 篡cie i przekazuje im teraz swego Ducha  11 . Fakt, 瞠 rodzice chrzestni mog by r闚nie 鈍iadkami bierzmowania jest nast瘼nym podkre郵eniem zwi您ku chrztu i bierzmowania. Tym w豉郾ie uzasadnia wst瘼 zmian dotychczasowej praktyki zabraniaj帷ej pe軟ienie funkcji 鈍iadka rodzicom chrzestnym bierzmowanych  12 .

 Do chrztu nawi您uje wezwanie do modlitwy przed wk豉daniem r彗 oraz sama modlitwa. Szafarz bierzmowania oraz wszyscy zebrani prosz Boga, aby na swoich przybranych syn闚, odrodzonych do 篡cia wiecznego we chrzcie, wyla obficie Ducha 安i皻ego i umocni ich Jego darami, upodabniaj帷 do swego Syna Jezusa Chrystusa, namaszczonego Duchem 安i皻ym (OC nr 24-25).

 Wewn皻rzny zwi您ek trzech sakrament闚 inicjacji chrze軼ija雟kiej najwyra幡iej widoczny jest przy chrzcie doros造ch oraz dzieci w wieku katechizacyjnym. W takim wypadku przyjmuj oni podczas jednego obrz璠u wszystkie sakramenty inicjacyjne, tj. chrzest, bierzmowanie i Eucharysti  13 .

 Odnowiony obrz璠 chrztu dzieci r闚nie nawi您uje do sakramentu bierzmowania. We wst瘼ie og鏊nym De initiatione christiana, we wprowadzeniu do obrz璠u chrztu oraz w samym obrz璠zie znajdujemy wyra幡e wzmianki, 瞠 chrzest jest dopiero pocz徠kiem nowego 篡cia, kt鏎e ma wzrasta przez przyj璚ie daru Ducha 安i皻ego w bierzmowaniu i Cia豉 Pa雟kiego w Eucharystii  14 .

 Nowy obrz璠 bierzmowania realizuje konsekwentnie teologiczn jedno嗆 chrztu i bierzmowania, natomiast nieco s豉biej ukazuje zwi您ek bierzmowania z Eucharysti  15 . Wprawdzie konstytucja apostolska Divinae consortium naturae m闚i o zwi您ku tych sakrament闚  16  podobnie wst瘼 do Ordo Confirmationis, gdy postanawia, 瞠 „bierzmowania z zasady udziela si podczas Mszy 鈍. dla ukazania fundamentalnego powi您ania tego sakramentu z ca陰 inicjacj chrze軼ija雟k, kt鏎a osi庵a sw鎩 szczyt w zjednoczeniu z Chrystusem przez Jego Cia這 i Krew”  17 , to jednak sam obrz璠 bierzmowania, poza tym, 瞠 sprawowany jest w czasie Mszy 鈍. wyra幡ie nie nawi您uje do Eucharystii.

 Zwi您ek bierzmowania z Eucharysti nie polega jedynie na tym, 瞠 jest ona ukoronowaniem ca貫j inicjacji, ale g堯wnie na tym, 瞠 posiadaj帷y Ducha 安i皻ego przez chrzest i bierzmowanie, sami o篡wiani tym Duchem, przez udzia w Eucharystii do鈍iadczaj Jego dzia豉nia i dzi瘯i temu Duchowi tworz jedn wsp鏊not braci i jedno Cia這 Chrystusa – Ko軼i馧. Ten sam Duch 安i皻y, kt鏎ego ochrzczeni otrzymuj w bierzmowaniu dzia豉 w Eucharystii. Podkre郵aj to nowe Modlitwy Eucharystyczne  18 .

 O bezpo鈔edniej dzia豉lno軼i Ducha 安i皻ego w sprawowaniu ofiary Mszy 鈍. m闚i epiklezy przed i pokonsekracyjne. Wynika z nich, 瞠 Duch 安i皻y moc Chrystusowych s堯w ustanowienia Eucharystii, sprawia rzeczywist obecno嗆 Cia豉 i Krwi Pa雟kiej oraz jako o篡wiciel i u鈍i璚iciel wszystkiego, sprawia przez Eucharysti jedno嗆 i 鈍i皻o嗆 Mistycznego Cia豉  19 . Wierni, dzi瘯i dzia豉lno軼i w nich Ducha 安i皻ego maj sta si 篡w ofiar w Chrystusie (por. 1 Kor 3, 16). Do takiego udzia逝 w Eucharystii uzdalnia wiernych Duch 安i皻y, dlatego modlimy si „niech On uczyni nas wiecznym darem dla Ciebie”  20 .

 W sakramentach inicjacyjnych cz這wiek zawiera przymierze z Bogiem. Podobnie jak pierwsze przymierze zosta這 przypiecz皻owane przez ofiar (por. Wj 24, 7-8) i zako鎍zone wsp鏊n uczt (Wj 24, 11) tak samo Chrystus ustanowi ofiar Nowego Przymierza we Krwi swojej (π 22, 20) i poleci nam po篡wa Jego Naj鈍i皻sze Cia這 i pi Jego Krew w czasie uczty ofiarnej (por. Mt 26, 26-28)  21 .

 Z n a k   s a k r a m e n t a l n y

 Wed逝g okre郵enia teologii dogmatycznej znak sakramentalny tworz materia i forma sakramentu  22 . Materi w sakramentach „jest to wszystko, co w nich nie jest dok豉dnie okre郵one, np. woda, polanie wod, w這瞠nie r瘯i”  23 . Materia musi by dok豉dnie okre郵ona przez skierowanie jej do wyra幡ego celu, co dokonuje si przez form sakramentaln, tj. s這wa nadaj帷e w豉軼iwy sens materii sakramentalnej  24 .

 W sakramencie bierzmowania za materi uwa瘸no namaszczenie olejem 鈍i皻ego krzy禦a wraz z jednoczesnym w這瞠niem r瘯i przez szafarza na g這w bierzmowanego. Form sakramentaln stanowi造 s這wa towarzysz帷e namaszczeniu: N., signo te signo crucis...  25 

 Materi i form niekt鏎ych sakrament闚 okre郵i sam Chrystus (por. chrzest, Eucharystia). Kiedy jednak Chrystus nie okre郵i istotnego znaku sakramentalnego, jego sprecyzowanie nale篡 do Ko軼io豉  26 . Tak jest w przypadku bierzmowania.   P a w e    VI   odnawiaj帷 liturgi sakramentu bierzmowania, w konstytucji apostolskiej wprowadzaj帷ej i og豉szaj帷ej nowy obrz璠 bierzmowania okre郵a autorytatywnie, co nale篡 uwa瘸 za znak sakramentalny bierzmowania.

 W oparciu o liczne teksty Nowego Testamentu, tradycj liturgiczn, oraz wybrane dokumenty nauczycielskiego urz璠u Ko軼io豉, papie przypomina, 瞠 wed逝g tradycji katolickiej za istot sakramentu bierzmowania uwa瘸no od pocz徠ku wk豉danie r彗  27 . Z czasem na Wschodzie zaczyna dominowa namaszczenie krzy禦em (myron), podczas gdy w Ko軼iele zachodnim ryt bierzmowania zawiera: unctio, manus impositioconsignatio  28 .

 Charakterystyczne, 瞠 papie na pierwszym miejscu w鈔鏚 ryt闚 pochrzcielnych odnoszonych do bierzmowania umieszcza namaszczenie (unctio), podczas gdy najstarsze ksi璕i liturgiczne podaj inn kolejno嗆, mianowicie: manus impositio, unctio, consignatio  29 .

 Dopiero od XIII w. od   I n n o c e n t e g o   III,   wed逝g kt鏎ego „namaszczenie czo豉 krzy禦em oznacza w這瞠nie r彗”  30 , namaszczenie zaczyna odgrywa wi瘯sz rol ni w這瞠nie r彗  31 . Ju w pontyfikale   D u r a n d a   nie ma rubryki o wk豉daniu r彗 na kandydat闚, lecz biskup modli si elevatis et super confirmandos extentis manibus  32 . Praktyk tak potwierdzaj nast瘼nie orzeczenia sobor闚 i dekrety papieskie  33 . Dlatego powszechnie uwa瘸no, 瞠 dla wa積ego udzielania bierzmowania konieczne jest jedynie namaszczenie czo豉 krzy禦em i wypowiedzenie formu造 sakramentalnej  34 .

 B e n e d y k t   XIV   w konstytucji apostolskiej Ex quo primum z 11.III.1756 postanawia, 瞠 szafarz bierzmowania w czasie namaszczania czo豉 krzy禦em wk豉da jednocze郾ie r瘯 na g這w bierzmowanego  35 . W rzeczywisto軼i jednak rubryka o wk豉daniu r瘯i podczas namaszczania czo豉 zosta豉 umieszczona jedynie w obrz璠zie bierzmowania zamieszczonym w dodatku do Pontyfika逝 Rzymskiego (Confirmatio unius tantum) oraz w rytuale zawieraj帷ym obrz璠 bierzmowania przeznaczony dla kap豉na delegowanego przez Stolic Apostolsk  36 .

 Dopiero Kodeks Prawa Kanonicznego okre郵i, 瞠 bierzmowania udziela si przez w這瞠nie r瘯i na g這w z jednoczesnym namaszczeniem czo豉 krzy禦em i formu陰 zawart w ksi璕ach liturgicznych  37 . W ten spos鏏 dotychczasowy obrz璠 bierzmowania zawiera podw鎩ne w這瞠nie r彗, pierwsze w czasie modlitwy o dar Ducha 安i皻ego, wsp鏊ne dla wszystkich kandydat闚, oraz w這瞠nie r瘯i na g這w poszczeg鏊nych bierzmowanych podczas namaszczania czo豉 krzy禦em. Dlatego dyskutowano, kt鏎e w這瞠nie r彗 nale篡 do istoty obrz璠u bierzmowania. Problem ten rozstrzyga autorytatywnie   P a w e    VI   stwierdzaj帷, 瞠 pierwsze w這瞠nie r彗 nie nale篡 do istoty obrz璠u bierzmowania i r騜ni si od w這瞠nia r瘯i, kt鏎 dokonuje si namaszczania czo豉 krzy禦em  38 . Ma ono jednak du瞠 znaczenie, jako dope軟ienie obrz璠u istotnego i przyczynia si do pe軟iejszego zrozumienia znaczenia sakramentu bierzmowania  39 .

 Okre郵aj帷, 瞠 „sakramentu bierzmowania udziela si przez namaszczenie czo豉 krzy禦em, kt鏎ego dokonuje si w這瞠niem r瘯i i przez s這wa: Przyjmij znak daru Ducha 安i皻ego”  40 .   P a w e    VI   okre郵i jednocze郾ie znak sakramentalny bierzmowania. Odt康 wi璚 namaszczenie 鈍i皻ym krzy禦em stanowi istotn materi sakramentu bierzmowania, a jego form nowa formu豉 sakramentalna. U篡wana dotychczas formu豉 pochodzi豉 z Pontyfika逝 Rzymskiego z XII w.  41 . Natomiast Ko軼i馧 wschodni pos逝guje si do dzi formu陰 o wiele starsz, si璕aj帷 IV/V wieku  42 . T w豉郾ie formu喚 zawiera nowy obrz璠 bierzmowania. Przej璚ie jej z Ko軼io豉 wschodniego papie uzasadnia tym, 瞠 jest ona starsza i lepsza, oraz „przez ni wyra穎ny jest sam dar Ducha 安i皻ego i przypomina Zes豉nie Ducha 安i皻ego w dzie Pi耩dziesi徠nicy”  43 . Ca造 znak sakramentalny, czyli namaszczenie z formu陰, wskazuje na skutek sakramentu bierzmowania, kt鏎ym jest niezniszczalny charakter (signaculum) oraz dar Ducha 安i皻ego, kt鏎y doskonalej upodobnia do Chrystusa, oraz udziela 豉ski do 鈍iadczenia o Nim w鈔鏚 ludzi. Papie wyra幡ie stwierdza, 瞠 w odnowie obrz璠u bierzmowania chodzi這 o to, aby ju istotny ryt m闚i, 瞠 w bierzmowaniu wierni otrzymuj Ducha 安i皻ego jako dar  44 .

 S z a f a r z   b i e r z m o w a n i a

 W Konstytucji dogmatycznej o Ko軼iele czytamy, 瞠 biskupi z racji posiadania pe軟i sakramentu kap豉雟twa ipsi sunt ministri originarii confirmationis (KK 26). Jest to wyra瞠nie nowe i dotychczas niespotykane w wypowiedziach Ko軼io豉. Kontekst wydaje si wskazywa, 瞠 nie tyle chodzi tu o w豉dz rz康zenia, co o dzia豉nie biskupa jako tego, kt鏎y jest centrum spo貫czno軼i ko軼ielnej, pe軟i funkcj u鈍i璚ania tj. uobecnia Chrystusa we wsp鏊nocie lokalnej, kt鏎ej jest pasterzem, przez sprawowanie przede wszystkim Eucharystii, ale te przez pos逝g s這wa i sprawowanie innych sakrament闚  45 . Dlatego   J.   P.   B o u h o t   z tej perspektywy widzi w bierzmowaniu udzielanym przez biskupa, przede wszystkim budowanie Ko軼io豉, a nie okazj do manifestowania jego najwy窺zej w豉dzy  46 . Zdaniem   B.   K l e i n h e y e r a   wyra瞠nie minister originarius wesz這 do Ko軼io豉 豉ci雟kiego pod wp造wem praktyki wschodniej, gdzie kap豉ni udzielaj bierzmowania  47 . Wed逝g niego takie sformu這wanie daje wi瘯sz mo磧iwo嗆 delegowania kap豉nom w豉dzy bierzmowania w Ko軼iele 豉ci雟kim  48 .

 Nowe Ordo Confirmationis r闚nie nazywa biskupa szafarzem pierwotnym bierzmowania (minister originarius)  49 . Kap豉ni nadal nazywani s szafarzami nadzwyczajnymi (ministri extraordinarii)  50 . Rubryki nowego Ordo Confirmationis jedynie poszerzaj ich liczb.

 Wa積 nowo軼i odnowionego Ordo Confirmationis jest mo磧iwo嗆 koncelebrowania bierzmowania, zar闚no przez biskupa, jak i kap豉na delegowanego do sprawowania tego sakramentu  51 .

 W ten spos鏏 pierwszy raz w dziejach Ko軼io豉 wprowadzono mo磧iwo嗆 koncelebry sakramentu bierzmowania. Kap豉ni koncelebransi od pocz徠ku obrz璠u do jego ko鎍a wsp馧dzia豉j z g堯wnym celebransem w udzielaniu bierzmowania i sprawowaniu Eucharystii. Razem sprawuj liturgi s這wa, przyjmuj przedstawianych kandydat闚, oraz ich odnowienie przyrzecze chrzcielnych, wk豉daj na nich r璚e i modl si o Ducha 安i皻ego (g這郾o modlitw przy wk豉daniu r彗 odmawia jedynie celebrans g堯wny), wreszcie poszczeg鏊nym kandydatom namaszczaj czo豉 鈍i皻ym krzy禦em, otrzymanym od biskupa lub g堯wnego celebransa (znak delegacji) i przekazuj bierzmowanym poca逝nek pokoju  52 . W czasie uczty eucharystycznej koncelebransi udzielaj nowobierzmowanym Komunii 鈍. (ewentualnie pod dwiema postaciami).

 Nale篡 zaznaczy, 瞠 przy udzielaniu sakrament闚 inicjacyjnych doros造m katechumenom w Wigili Paschaln lub w 鈍i皻o Zes豉nia Ducha 安i皻ego, mo瞠 mie miejsce koncelebra chrztu, bierzmowania i Eucharystii  53 .

 Jakkolwiek koncelebra bierzmowania w pewnym stopniu mo瞠 pom鏂 w sprawnym udzielaniu bierzmowania w licznych grupach, to jednak nie rozwi您uje wszystkich trudno軼i pastoralnych, a nawet rodzi nowe, na co zwraca uwag   B.   K l e i n h e y e r  54 . Wychodzi on ze stwierdzenia Konstytucji o 鈍i皻ej liturgii (nr 41), 瞠 biskup jest arcypasterzem swej owczarni. Ze wzgl璠闚 praktycznych nie mo瞠 on przewodniczy wszystkim wiernych podczas czynno軼i liturgicznych, dlatego poszczeg鏊nym grupom wiernych, przewodniczy kap豉n-zast瘼ca biskupa (por. KL 42).   B.   K l e i n h e y e r   stawia wi璚 pytanie: je郵i biskup zleca kap豉nom ca陰 trosk duszpastersk nad wiernymi, g這szenie s這wa Bo瞠go, sprawowanie sakrament闚 陰cznie ze chrztem i Eucharysti , dlaczego nie mo瞠 zleci r闚nie sprawowania sakramentu bierzmowania?  55  Koncelebra bierzmowania razem z biskupem nie jest rozwi您aniem w pe軟i zadowalaj帷ym, gdy rodzi trudno嗆 psychologiczn, 瞠 jedni b璠 bierzmowani przez biskupa, a inni przez kap豉n闚 i to w czasie tej samej akcji liturgicznej  56 .

 Oceniaj帷 nowy obrz璠 bierzmowania mo積a wskaza na nast瘼uj帷e charakterystyczne jego cechy:
 1)  Bierzmowanie jest drugim etapem inicjacji chrze軼ija雟kiej. Wed逝g   R.   F a l s i n i e g o,   jest to najwa積iejszy aspekt nowego obrz璠u bierzmowania, gdy w ten spos鏏 odrzucono poj璚ie bierzmowania jako sakramentu dojrza這軼i  57 .
 2)  Ukazany zosta paschalny charakter bierzmowania przez skierowanie go ku Eucharystii. Jest to zw豉szcza widoczne przy udzielaniu sakrament闚 inicjacyjnych doros造m i dzieciom w wieku ucz瘰zczania na katechez.
 3)  Nowy obrz璠, a zw豉szcza jego czytania biblijne, m闚i nie tyle o osobistym u鈍i璚eniu bierzmowanego, ile o jego zadaniach wobec Ko軼io豉 i 鈍iata, dzi瘯i posiadanemu Duchowi 安i皻emu. W ten spos鏏 ukazany zosta aspekt eklezjalny bierzmowania, na co wskazuje r闚nie obecno嗆 i pos逝ga biskupa.
 4)  Bierzmowanie jest ukazane jako Zes豉nie Ducha 安i皻ego dla ochrzczonych i odnoszone jest do chrztu Jezusa w Jordanie, gdy obydwa te wydarzenia by造 zapocz徠kowaniem dzia豉lno軼i apostolskiej tak Jezusa-Mesjasza, jak i Aposto堯w. Tak wi璚 bierzmowanie jest przeznaczeniem do pe軟ienia zada apostolskich  58 .
 5)  W nowym obrz璠zie bierzmowania zwraca si wielk uwag na uroczysty spos鏏 udzielania bierzmowania przy czynnym i licznym udziale ca貫j wsp鏊noty lokalnej. W ten spos鏏 podkre郵a si du瞠 znaczenie bierzmowania dla Ko軼io豉 lokalnego  59 .

Przypisy do C. Krakowiak: Aspekty teologiczne nowego „Ordo Confirmationis”:
1  La confirmation, Lyon 1972, 60.

2  Tam瞠.

3  Tam瞠, 61.

4  Por. KK 11; OC Praenot., nr 2; OC nr 24.

5  Por. KK 11; kons. apost. Divinae consortium naturae, w: OC s. 10.

6  OC Praenot., nr 7.

7  P.   J o u n e l,   La confirmation, w:  J.   G e l i n e a u,   Dans vos assemblées, Paris 1972, t. II, 384.

8  G.   A r a u d,   La liturgie du catechumenat, tam瞠, 352.

9  Divinae consortium naturae, w: OC s. 8-10; OC Praenot. nr 1, 3, 5, 11, 13.

10  OC nr 23, 24, 25, 33.

11  Por. OC Praenot. nr 9.

12  OC Praenot. nr 5.

13  OC Praenot. nr 11; por. Ordo initiationis christianae adultorum, Roma 1972, nr 227-234; 308; 361-368.

14  OBP IC nr 2; OBP Praenot. nr 5, 5; OBP nr 76.

15  Por. A   N o c e t,   Vicissitudes du rituel de la confirmation, NRTh 94(1972)714-715.

16  OC s. 7-10.

17  OC Praenot. nr 13.

18  Por. B.   L e w a n d o w s k i,   Nowe Modlitwy Eucharystyczne o Duchu 安i皻ym, AtK 63(1971)110-117.

19  Tam瞠. 113.

20  III Modlitwa Eucharystyczna (Ordo Missae, nr 85).

21  Por. J.   G e l i n e a u,   ĽEucharistie au coeur de la vie de ľÉglise, w: Dans vos assemblées, t. II, 391-392.

22  Por. W.   G r a n a t,   Dogmatyka katolicka. Synteza, Lublin 1964 347.

23  Tam瞠.

24  Tam瞠.

25  Tam瞠, 363.

26  Denz. 931.

27  Divinae consortium naturae, w: OC, s. 9.

28  Tam瞠, s. 10-11.

29  Por. B.   B o t t e,   La tradition apostolique de Saint Hippolyte, Münster in W. 1963, 50-54;   L.   C.   M o h l b e r g,   Sacr. Gel. nr 450;   C.   V o g e l – R.   E l z e.   Pont. Romano-germanicum, II, 109;   M.   A n d r i e u.   Le Pontifical Romain au moyen âge, t. I; Pontificale Romanum XII saeculi, nr 247.

30  Cytat za konst. apost. OC, s. 11.

31  Por. H.   S c h m i d t,   Introductio in liturgiam occidentalem. Roma 1960, 303.

32  M.   A n d r i e u,   Le Pontifical Romain au moyen âge, t. III. nr 333.

33  Por. Divinae consortium naturae, w: OC s. 11-12.

34  Tam瞠, s. 12.

35  Divinae consortium naturae, w: OC s. 12; por.   M.   R i g h e t t i,   Storia liturgica, Milano 1959, t. IV, 158.

36  Rituale Romanum, Tit. III, s. II.

37  Kan. 780.

38  Divinae consortium naturae, w: OC s. 14.

39  Tam瞠.

40  Tam瞠.

41  M.   A n d r i e u,   Le Pontifical Romain..., t. I, 247.

42  Por.   C y r y l   J e r o z o l i m s k i,   Catech., XVIII, 33 (PG 33, 1056).

43  Divinae consortium naturae, w: OC s. 12.

44  Por. Divinae consortium naturae, w: OC s. 8.

45  Por.   J.   P.   B o u h o t.   La confirmation sacrement de la communion ecclesiale, Lyon 1968, 98.

46  Tam瞠.

47  Le nouveau rituel de la confirmation, LMD (1972) nr 110 65; por.   P.   de   C l e r c k,   Réflexions théologique sur la confirmation, ParLit (1972) nr 4 300.

48  Tam瞠.

49  OC Praenot. nr 7.

50  OC Praenot. nr 8, 18, 50, 51.

51  OC Praenot. nr 8.

52  OC nr 28. Por.   B.   L e w a n d o w s k i,   Wymogi pastoralne nowego obrz璠u bierzmowania, ATK 64(1972)400.

53  OBP IC nr 15; OBP nr 69; por.   B.   L e w a n d o w s k i,   art. cyt., 400.

54  B.   K l e i n h e y e r,   art. cyt., 66.

55  Tam瞠, 67.

56  Tam瞠, 68.

57  Por.   R.   F a l s i n i,   La cresima, dall´antico al nuovo rito, Rivista di pastorale liturgica 10(1972)10.

58  OC Praenot. nr 7.

59  OC Praenot. nr 4; por.   R.   F a l s i n i,   art. cyt., 9, 13.

Ks. Czes豉w Krakowiak, Lublin

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 44:1974, f. II, s. 89-92

C. Krakowiak

3. Instrukcja Kongregacji Sakrament闚 „Immensae caritatis”

 Wydana 29 stycznia 1973 r. przez Kongregacj Sakrament闚 instrukcja Immensae caritatis jest odpowiedzi Stolicy Apostolskiej na pastoralne potrzeby naszych czas闚 oraz kolejnym aktem w dziedzinie odnowy liturgii  1 . W ca這軼i po鈍i璚ona jest Eucharystii, kt鏎a jest centrum i szczytem kultu chrze軼ija雟kiego. Podane w niej zasady, wydane ze wzgl璠u na liczne pro軸y konferencji biskup闚, maj na celu duchowe dobro wiernych, aby obficie korzystali z owoc闚 ofiary mszalnej przyjmuj帷 Komuni 鈍. Nowe przepisy dyscyplinarne zawarte w tej instrukcji wynikaj z troski o wiernych, aby z braku zwyczajnych ministr闚 Komunia 鈍. nie sta豉 si dla nich niemo磧iwa do przyj璚ia lub trudno dost瘼na, oraz z troski o chorych, aby z powodu przepis闚 postnych, nie byli pozbawieni wielkiej pociechy duchowej p造n帷ej z przyj璚ia Komunii 鈍.

 Omawiana Instrukcja zawiera odpowiednie normy dotycz帷e a)  nadzwyczajnych szafarzy Komunii 鈍.   b)  mo磧iwo軼i komunikowania drugi raz tego samego dnia,   c)  z豉godzenia postu dla chorych i starc闚,   d)  nale篡tego szacunku dla Naj鈍i皻szego Sakramentu, kiedy Komuni 鈍. podaje si wiernym.

 N a d z w y c z a j n i   s z a f a r z e   K o m u n i i    w i  t e j

 Wed逝g omawianej instrukcji g堯wnie dwie racje przemawiaj za tym, aby w pewnych warunkach zleci udzielanie Komunii 鈍. szafarzowi nadzwyczajnemu: w czasie Mszy 鈍. kiedy brak szafarzy zwyczajnych, a jest wielka liczba komunikuj帷ych, lub z powodu osobistych trudno軼i ze strony celebransa (choroba, podesz造 wiek). Poza Msz 鈍., kiedy istnieje trudno嗆, z powodu du瞠j odleg這軼i, zaniesienia Wiatyku chorym w niebezpiecze雟twie 鄉ierci, albo kiedy wielka liczba chorych w szpitalach lub innych zak豉dach wymaga licznych ministr闚. Aby wiernych znajduj帷ych si w takich warunkach nie pozbawia pomocy sakramentalnej Komunii 鈍., zosta造 wydane nowe przepisy.

 Ordynariusze mog wybra odpowiednie osoby i pozwoli im w konkretnym wypadku, na okre郵ony czas lub na sta貫 pe軟i funkcj nadzwyczajnego szafarza Komunii 鈍. Mog oni udziela Komunii 鈍. sobie samym oraz innym wiernym i zanosi j do dom闚 chorych w nast瘼uj帷ych wypadkach:

  1. gdy nie ma kap豉na, diakona i akolity.
  2. gdy wy瞠j wymienieni nie mog udzieli Komunii 鈍. z powodu innych zaj耩 pastoralnych, lub z貫go stanu zdrowia czy staro軼i,
  3. je瞠li jest du穎 komunikuj帷ych i udzielanie Komunii 鈍. przed逝瘸這by znacznie Msz 鈍. lub poza Msz trwa這by zbyt d逝go.

 Ordynariusze maj jednocze郾ie w豉dz pozwalania ka盥emu kap豉nowi sprawuj帷emu 鈍i皻e funkcje, aby w razie prawdziwej konieczno軼i wyznaczy odpowiedni osob ad actum do rozdzielania Komunii 鈍. Ca陰 swoj w豉dz w tej dziedzinie mog delegowa swoim biskupom pomocniczym, wikariuszom generalnym i delegatom biskupim.

 Instrukcja jednocze郾ie wyja郾ia co nale篡 rozumie przez okre郵enie „odpowiednie osoby” (personae idoneae) do rozdzielania w wyj徠kowych okoliczno軼iach Komunii 鈍. Nale篡 je dobiera wed逝g nast瘼uj帷ego porz康ku (kt鏎y wed逝g roztropnego s康u biskupa mo瞠 by zmieniony): lektor, alumn wy窺zego seminarium, zakonnik, zakonnica, katechista, 鈍iecki – m篹czyzna lub kobieta. W kaplicach zakonnych, m瘰kich lub 瞠雟kich, zadanie to mo積a zleci superiorowi bez 鈍i璚e, prze這穎nej lub ich zast瘼com.

 Osoby wybrane do pe軟ienia tej funkcji powinny otrzyma do tego upowa積ienie (mandatum) wed逝g podanego rytu. Komunii 鈍. udzielaj wed逝g obowi您uj帷ych przepis闚 liturgicznych. Osoby te maj by odpowiednie przygotowane liturgicznie, oraz maj posiada wysokie kwalifikacje religijno-moralne. Swoim zachowaniem maj by dla innych przyk豉dem prawdziwej pobo積o軼i i szacunku dla Naj鈍i皻szego Sakramentu. W 瘸dnym wypadku nie mo瞠 to by kto, kto pe軟i帷 t funkcj budzi豚y zdziwienie wiernych.

 Mo磧iwo嗆 wyznaczenia nadzwyczajnych szafarzy Komunii 鈍. nie zwalnia kap豉n闚 od rozdzielania Chleba Eucharystycznego, a szczeg鏊nie zanoszenia go chorym. Instrukcja mocno podkre郵a, 瞠 podane wy瞠j zasady maj jedynie na wzgl璠zie duchowe dobro wiernych i maj by stosowane w wypadkach prawdziwej konieczno軼i.

 M o  l i w o     p r z y j  c i a   K o m u n i i    w.  
 d r u g i   r a z   t e g o   s a m e g o   d n i a

 Dotychczas wierni mogli przyjmowa dwa razy dziennie Komuni 鈍. w nast瘼uj帷ych wypadkach: w sobot wiecz鏎 lub w wigili 鈍i皻a de praecepto, je郵i wype軟ili obowi您ek uczestniczenia we Mszy 鈍., chocia rano przyjmowali ju Komuni 鈍.  2 , podczas drugiej Mszy 鈍. w Niedziel Wielkanocn i w dzie Narodzenia Pa雟kiego  3 , mimo i byli ju u Komunii 鈍. w Wigili Paschaln lub podczas nocnej Mszy 鈍. Narodzenia Pa雟kiego; w czasie Mszy Wieczerzy Pa雟kiej w Wielki Czwartek, chocia komunikowali podczas rannej Mszy 鈍i皻ego krzy禦a  4 .

 Rozszerzaj帷 mo磧iwo嗆 powt鏎nego przyj璚ia Komunii 鈍. w tym samym dniu instrukcja przypomina o obowi您uj帷ej w Ko軼iele praktyce jednorazowego przyst瘼owania do Sto逝 Pa雟kiego w ci庵u dnia. Wynika to z dobrze poj皻ej pobo積o軼i, kt鏎a nie polega na komunikowaniu wiele razy dziennie, ale na wcielaniu w 篡cie owoc闚 Komunii 鈍. Skuteczno嗆 sakramentu b璠zie tym wi瘯sza, im z wi瘯sz wiar i pobo積o軼i (devotio) wierni b璠 przyst瘼owa do Sto逝 Pa雟kiego  5 . Wa積e jest bowiem, aby wierni przechodzili od celebracji liturgicznej do praktykowania dzie mi這軼i i apostolstwa.

 Poza wspomnianymi wy瞠j trzema wypadkami mo積a drugi raz przyj望 Komuni 鈍. (wierni) i koncelebrowa (kap豉ni) w nast瘼uj帷ych wypadkach:

  1. we mszach obrz璠owych, podczas kt鏎ych udziela si chrztu, bierzmowania, sakramentu namaszczenia chorych, 鈍i璚e kap豉雟kich, ma鹵e雟twa i we Mszy 鈍. podczas kt鏎ej udziela si I Komunii 鈍.;
  2. we mszy w czasie konsekracji Ko軼io豉 lub o速arza, profesji zakonnej i udzielenia „misji kanonicznej”;
  3. w nast瘼uj帷ych mszach za zmar造ch: egzekwialnej, po otrzymaniu wiadomo軼i o 鄉ierci, pogrzebowej (in ultima defuncti sepultura), w pierwsz rocznic 鄉ierci;
  4. w g堯wnej Mszy 鈍. odprawianej w ko軼iele katedralnym lub parafialnym w uroczysto嗆 Naj鈍i皻szego Cia豉 i Krwi Chrystusa (Bo瞠 Cia這) i w dzie wizytacji pasterskiej; we mszy odprawianej przez wy窺zego prze這穎nego zakonnego w czasie wizytacji kanonicznej; podczas zebra lub kapitu:
  5. w g堯wnej mszy podczas kongresu eucharystycznego lub maryjnego, mi璠zynarodowego, krajowego, regionalnego lub diecezjalnego;
  6. w g堯wnej mszy jakiegokolwiek zebrania (alicuius conventus), pielgrzymki lub misji czy rekolekcji;
  7. podczas udzielania wiatyku, Komunii 鈍. mo積a udzieli po raz drugi cz這nkom rodziny i przyjacio這m chorego.

 Poza wymienionymi wypadkami ordynariusze mog ad actum udzieli pozwolenia na Komuni 鈍. drugi raz w tym samym dniu, gdy ich zdaniem przemawiaj za tym pewne racje, zawsze jednak w duchu tej instrukcji.

 Z  a g o d z e n i e   p o s t u   e u c h a r y s t y c z n e g o
 d l a   c h o r y c h   i   s t a r c  w

 Instrukcja przypomina, 瞠 przed wiatykiem nigdy post eucharystyczny nie obowi您uje. Na podstawie motu proprio   P i u s a   XII   Sacram Communionem z 1957 r. chorzy mogli przyjmowa napoje niealkoholowe i lekarstwa (w stanie sta造m lub p造nnym) przed Msz i Komuni 鈍. bez ogranicze w czasie. Obecna instrukcja idzie jeszcze dalej skracaj帷 post eucharystyczny (powstrzymanie si od pokarm闚 i napoj闚 alkoholowych do 15 minut) dla nast瘼nych os鏏:

  1. dla chorych w szpitalach lub w domach, nawet je郵i nie le膨 w 堯磬u,
  2. dla ludzi w podesz造m wieku pozostaj帷ych w domu lub przebywaj帷ych w domach starc闚,
  3. dla chorych kap豉n闚, nawet je郵i nie le膨 w 堯磬u, oraz kap豉n闚 w podesz造m wieku, je郵i odprawiaj Msz 鈍. lub przyjmuj Komuni 鈍.,
  4. dla os鏏, kt鏎e opiekuj si chorymi lub starymi i ich bliskich, je郵i chc przyj望 razem Komuni 鈍. i nie mog bez trudno軼i zachowa postu trwaj帷ego l godzin.

 ζgodz帷 przepisy postne dla chorych, instrukcja jednocze郾ie poleca, aby ze wzgl璠u na szacunek dla Eucharystii i owocne jej przyj璚ie chorzy przygotowali si do niej chwil ciszy i skupienia.

 S z a c u n e k   n a l e  n y   N a j  w i  t s z e m u   S a k r a m e n t o w i

 Ko鎍owe uwagi instrukcji Immensae caritatis po鈍i璚one s trosce o w豉軼iwy szacunek nale積y Eucharystii, zw豉szcza kiedy Chleb Eucharystyczny k豉dzie si na r瘯 wiernym  6 . Na taki spos鏏 udzielania Komunii 鈍. trzeba pozwolenia konferencji biskup闚, po uprzednim otrzymaniu zgody Stolicy Apostolskiej. Przed wprowadzeniem takiej praktyki nale篡 wcze郾iej odpowiednio pouczy wiernych (katecheza o rzeczywistej i trwa貫j obecno軼i Chrystusa w Eucharystii i nale積ej mu czci), zach璚i do dzi瘯czynienia i ukaza w豉軼iwe skutki owocnego przyj璚ia Komunii 鈍. tak w 篡ciu indywidualnym, jak i spo貫cznym.

Przypisy do C. Krakowiak: Instrukcja Kongregacji Sakrament闚 „Immensae caritatis”:
1  Instructio de communione sacramentali quibusdam in adiunctis faciliore reddenda, Notitiae 1973, nr 83, 157-164.

2  Por. instrukcja Eucharisticum mysterium z 25. V. 1967 r., nr 28.

3  Tam瞠.

4  Tam瞠.

5  Na temat w豉軼iwego sensu terminu devotio i istoty udzia逝 wiernych w Eucharystii por. art.   J.   G r z e  k o w i a k a,   Istota wsp馧ofiary wiernych w Eucharystii, AtK 64(1972)314-320.

6  Na ten temat por. M.   B u g n i n i,   La communion dans la main, Documentation Catholique nr 1634, 1973, s. 565-568.

Ks. Czes豉w Krakowiak, Lublin

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 44:1974, f. II, s. 92

C. K[rakowiak].

4. Obrz璠 wyznaczania nadzwyczajnego szafarza Komunii 鈍. na stale i „ad actum”

 Jednocze郾ie z instrukcj Kongregacji Sakrament闚 Immensae caritatis, Kongregacja Kultu Bo瞠go opublikowa豉 obrz璠 wyznaczania nadzwyczajnego ministra Komunii 鈍.  1 . Mo瞠 on mie miejsce podczas Mszy 鈍. albo w czasie nabo瞠雟twa s這wa Bo瞠go, przy licznym udziale wiernych. W obrz璠zie poza Msz 鈍. czytania i 酥iewy bierze si w ca這軼i lub tylko w cz窷ci z liturgii danego dnia albo ze mszy o Naj鈍i皻szym Sakramencie. W obydwu wypadkach obrz璠 ten ma identyczny przebieg.

 Po homilii, w kt鏎ej celebrans wyja郾ia racje ustanowienia tej funkcji dla dobra wsp鏊noty wiernych, przedstawia on osob (lub osoby) wybran do tego ministerium, w spos鏏 podany przyk豉dowo w samym obrz璠zie. Nast瘼nie celebrans pyta stoj帷ego przed nim elekta: Czy chcesz przyj望 obowi您ek udzielania swoim braciom Cia豉 Pa雟kiego, w s逝瘺ie i dla budowania Ko軼io豉? Czy chcesz troszczy si o nale篡ty szacunek dla Eucharystii w czasie jej udzielania? Po odpowiedzi elekta: Chc, celebrans wzywa zebranych do modlitwy, aby B鏬 raczy nape軟i swoim b這gos豉wie雟twem wybranego do udzielania Eucharystii. Po chwili ciszy celebrans odmawia nast瘼uj帷 modlitw: Naj豉skawszy Bo瞠, tw鏎co i rz康co swojej rodziny, racz pob這gos豉wi naszego brata N., aby wiernie rozdzielaj帷 pokarm swoim braciom, umocniony tym sakramentem otrzyma cz御tk w uczcie niebieskiej. Przez Chrystusa Pana naszego.

 W modlitwie powszechnej dodaje si wezwanie za wybranego do udzielania Komunii 鈍. W czasie offertorium przynosi on naczynie z chlebem i mo瞠 przyj望 Komuni 鈍. pod dwiema postaciami.

 Obrz璠 wyznaczenia ministra Komunii 鈍. ad actum  2 , ma miejsce w czasie Mszy 鈍. Po 豉maniu chleba wybrana osoba podchodzi przed o速arz i staje przed celebransem. Po 酥iewie Baranku Bo篡, celebrans b這gos豉wi j w nast瘼uj帷y spos鏏: Niech ci Pan b這gos豉wi do udzielania teraz Cia豉 Chrystusa swoim braciom. Wybrany odpowiada: Amen. Po komunii kap豉雟kiej, celebrans udziela jej nadzwyczajnemu ministrowi, nast瘼nie podaje mu puszk z komunikantami i razem id udziela Eucharysti wiernym.

Przypisy do C. K[rakowiak]: Obrz璠 wyznaczania nadzwyczajnego szafarza...:
1  Ritus ad deputandum ministrum extraordinarium sacrae Communionis distribuende, Notitiae 1973, nr 83, 155-166.

2  Ritus ad deputandum ministrum sacrae Communionis ad actum distribuenbde, Notitiae 1973, nr 83, 167.

Cz.[es豉w] K.[rakowiak]

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 44:1974, f. II, s. 92-94

II. DIAKONIA SZTUKI

[S. Hartlieb]

如iew w s逝瘺ie zgromadzenia

 Obserwuj帷 dzisiejsze oblicze odnowy liturgii mszalnej w Polsce, odnosi si wra瞠nie, ze w wielu naszych 鈍i徠yniach zmieniono liter, nie zrozumiano za ducha odnowy. Wydaje si, 瞠 dla niejednych celem nadrz璠nym jest skracanie liturgii. Kto wie, czy to chorobliwe d捫enie do skracania za wszelk cen, nie jest g堯wnym przejawem niezrozumienia ducha odnowy.

 Podobno jeden z biskup闚 polskich zabroni w swojej diecezji odprawia Msz 鈍. w niedziel co godzin, ustalaj帷 rytm przynajmniej p馧toragodzinny. Decyzja ta jest jak najbardziej s逝szna. Wed逝g opinii jednego z biskup闚 ameryka雟kich, Ko軼i馧 poni鏀 najwi瘯sze straty w historii od czasu, gdy Msza 鈍. zosta豉 zamkni皻a w zbyt ciasnych ramach czasowych. Zapomniano bowiem o zasadzie: tabakiera jest dla nosa a nie odwrotnie. Wyobra幟y sobie, 瞠 jaki cz這wiek przywdzia bardzo drogie i pi瘯ne ubranie, ale za ciasne. B璠zie wygl康a w nim 鄉iesznie, karykaturalnie. Podobnie wygl康a Msza 鈍., w wielu naszych ko軼io豉ch wci郾i皻a w zbyt ciasne ramy czasowe nie mo瞠 okaza w pe軟i swego pi瘯na i g喚bi, staje si karykatur. W zbyt ciasnych ramach czasowych nie mo積a odpowiednio zaakcentowa poszczeg鏊nych cz窷ci liturgii. Racj nadrz璠n staje si po酥iech.

 Trzeba te koniecznie u鈍iadomi sobie, 瞠 czas odczuwany jest przez nas psychologicznie. Ile to razy stwierdzamy: jak to szybko przelecia這. Autor ma zwyczaj notowa czas trwania niekt鏎ych nabo瞠雟tw w parafii. W roku wprowadzenia j瞛yka ojczystego do liturgii Wielkiego Pi徠ku, kto z parafian stwierdzi: „ale dzisiaj kr鏒ko trwa這 nabo瞠雟two”. Tymczasem notatki stwierdza造, 瞠 nabo瞠雟two trwa這 co do sekundy tak d逝go, jak rok wcze郾iej po 豉cinie. Cz這wiek i dzisiaj z ch璚i uczestniczy w akcjach trwaj帷ych du穎 ponad godzin, ale musz go one zaanga穎wa. Musi wi璚 zaanga穎wa i Msza 鈍. i to ca豉, nie tylko dobra homilia.

 Elementem celebry, kt鏎y jest szczeg鏊nie potrzebny, aby wytworzy豉 si w zgromadzeniu atmosfera wsp鏊notowa, a kt鏎y najcz窷ciej pada ofiar po酥iechu i ciasnych ram czasowych, jest 酥iew, szczeg鏊nie wsp鏊ny. Jest on bardzo zalecany w dokumentach odnowy, a niestety w wielu ko軼io豉ch, zw豉szcza miejskich, prawie albo ca趾owicie nieobecny. Zalecaj go racje historyczne oraz psychologiczne.

 Historia m闚i, 瞠 Chrystus pierwsz Msz 鈍. odprawi podczas Paschy, najwi瘯szego 鈍i皻a narodu wybranego i to w czasie uroczystej uczty rodzinnej, kt鏎a by豉 g堯wnym, szczytowym wyrazem rado軼i prze篡wanej ka盥ego roku w zwi您ku z pami徠k wyj軼ia narodu z niewoli egipskiej oraz innych dobrodziejstw Bo篡ch.

 Uczta ta rozbrzmiewa豉 od pocz徠ku do ko鎍a rado軼i wypowiadan w psalmach allelujatycznych; a bez nich by豉 nie do pomy郵enia. O tym fakcie, o radosnym „obliczu” Mszy 鈍. w Wieczerniku trzeba nam pami皻a, chc帷 j w豉軼iwie zrozumie i prze篡wa. Chrze軼ijanie pierwszych wiek闚 nazywaj Msz 鈍. Eucharysti, dzi瘯czynieniem, widz帷 w niej pe軟i starotestamentalnych b這gos豉wie雟tw, uwielbie Boga.

 Tyle historia. Psychologia za, ukazuj帷 廝鏚這 wielu odwiecznych ludzkich zwyczaj闚, stwierdza, 瞠 酥iew jest naturalnym, spo貫cznym wyrazem prze篡cia g喚bszej rado軼i.

 Dlatego Eucharystia odprawiana bez 瘸dnego 酥iewu jest nieporozumieniem. Oczywi軼ie, czasem nie ma innej mo磧iwo軼i, gdy na przyk豉d wszyscy lub ogromna wi瘯szo嗆 uczestnik闚 nie ma s逝chu i g這su. Ale Msza 鈍. bez 瘸dnego 酥iewu mo瞠 by wyj徠kiem, nigdy zasad. W normalnych okoliczno軼iach Msza 鈍., jako dzi瘯czynne uwielbienie Boga i wyraz rado軼i, domaga si 酥iewu i dlatego je郵i to tylko mo磧iwe, chocia niekt鏎e cz窷ci trzeba 酥iewa w ka盥ej Mszy 鈍. z udzia貫m ludu.

 Wprowadzenie og鏊ne do Msza逝 Rzymskiego w numerze 19 zaleca 酥iewanie Mszy 鈍. jako rzecz bardzo wa積. Powo逝je si tutaj na zach皻 鈍. Paw豉 w li軼ie do Kolosan (3, 16), przypomina zgodnie z wypowiedzi autora Dziej闚 Apostolskich (2, 46), 瞠 酥iew jest znakiem rado軼i. Dokument ten stwierdza r闚nie, 瞠 s逝szne jest zdanie 鈍.   A u g u s t y n a   „kto kocha ten 酥iewa” oraz przyjmuje zasad zawart w starym przys這wiu bis orat qui bene cantat.

 Obok tych wypowiedzi dokument ten szczeg馧owo uzasadnia w豉軼iwo嗆 酥iewu podczas wej軼ia (nr 25) oraz podczas procesji komunijnej (56 i). Analiza tych uzasadnie doprowadza do wniosku, 瞠 chc帷 osi庵n望 w pe軟i cel tych element闚 liturgii mszalnej, trzeba koniecznie 酥iewa. Jakimi bowiem innymi 鈔odkami mo積a przy rozpocz璚iu liturgii mszalnej wytworzy w鈔鏚 zgromadzonych skutecznie poczucie wewn皻rznej jedno軼i? Co wprowadzi ich doskonalej w my郵 tajemnicy okresu liturgicznego lub 鈍i皻a? Czy recytacja antyfony mo瞠 zast徙i wymow dobrze za酥iewanej, odpowiedniej pie郾i paschalnej lub kol璠y? Czy s這wem wst瘼nym mo積a zast徙i i da s逝chaczom to wszystko, co zawiera w sobie uwertura opery? A przecie podobne jest zadanie 酥iewu na wej軼ie w liturgii.

 Celem 酥iewu podczas procesji komunijnej jest wypowiedzie jedno嗆 duchow tych, kt鏎zy karmi si Cia貫m i Krwi Pana, ukaza ich rado嗆 wewn皻rzn oraz ubogaci uczestnik闚 tej procesji w ducha braterstwa. I znowu wraca pytanie: czy osi庵niemy te cele przez odczytanie, nawet najlepsze, odpowiedniej antyfony? Jest rzecz zastanawiaj帷 jak cz瘰to Stolica 安i皻a wraca do sprawy 酥iewu w wydawanych przez siebie dokumentach odnowy  1 .

 Trzeba wi璚 酥iewa Msz 鈍. Kap豉ni maj ustalone teksty i melodie. Gorzej jest jednak ze 酥iewem ludu. S pie郾i pi瘯ne: do takich nale膨 szczeg鏊nie melodie paschalne, wiele kol璠 i niekt鏎e pie郾i przygodne. Ale wsp馧czesne 酥iewniki ko軼ielne w Polsce zawieraj te wiele nie najlepszych dzie ostatnich dziesi璚ioleci. I tre嗆 i melodia niejednej pie郾i powsta貫j w wieku XIX nie nadaje si do 酥iewania dzisiaj. Cukierkowato嗆 i przesada w wypowiadaniu uczu oraz ub鏀two tre軼i dogmatycznej, cechuj帷e utwory okresu neoromantycznego wzbudzaj u niejednego ze wsp馧czesnych, zw豉szcza m這dych, u鄉iech pob豉瘸nia. Ten styl nie anga簑je ich wewn皻rznie.

 Trzeba wi璚 wybra z tego skarbca rzeczy prawdziwie warto軼iowe, a r闚nocze郾ie zabra si powa積ie do szukania i tworzenia nowych, odpowiadaj帷ych wsp馧czesnemu cz這wiekowi form wypowiadania si w pie郾i. Zdrowy duch odnowy liturgicznej domaga si roz酥iewania naszych zgromadze liturgicznych. Chodzi tu nie tylko o Msz 鈍. Odnowion liturgi chrztu 鈍. cechuje r闚nie duch Eucharystii, wdzi璚znego uwielbienia Boga. Na wielu miejscach czytamy w nowym Ordo baptismi: „wypada, aby zgromadzeni 酥iewali”.

 Wydaje si, 瞠 im lepiej zrozumiemy dar Bo篡, im g喚biej, pe軟iej odkryjemy Boga objawiaj帷ego si w Chrystusie, tym bardziej 鈍i徠ynie nasze b璠 rozbrzmiewa造 酥iewem.

[Stanis豉w Hartlieb, Konarzewo]

Przypisy do *: 如iew w s逝瘺ie zgromadzenia:
1  Por. np. Declaratio de concelebratione, Notitiae 11(1972)325-329 oraz Commentarium, tam瞠, 329-332.

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 44:1974, f. II, s. 94-100

III. LITURGICZNA WSP粌NOTA

S. Szamota

1. Pascha i metanoia w 篡ciu chrze軼ija雟kiej wsp鏊noty

 Od czas闚 apostolskich chrze軼ijanie czcili pami徠k M瘯i Pa雟kiej nie tylko sakramentalnie w Eucharystii, lecz r闚nie subiektywnie, przez intensywne towarzyszenie Chrystusowi w Jego drodze krzy穎wej: wyrazem tego mia造 by czuwania nocne na modlitwie, posty, d逝窺ze czytanie Pisma 鈍., ograniczenie zabaw i inne praktyki umartwienia wewn皻rznego i zewn皻rznego. Czytamy w Ewangelii:.... „I rzek Jezus – czy mog go軼ie weselni po軼i, gdy oblubieniec jest z nimi?. Przyjd wszak瞠 dni, gdy zabrany im b璠zie oblubieniec, a w闚czas b璠 po軼i” (Mk 2, 19).   O b i e k t y w n a   a n a m n e z a   鄉ierci i zmartwychwstania Chrystusa, rozwini皻a wspaniale w obrz璠ach Wigilii Paschalnej, od pocz徠ku musia豉 pobudza wol wiernych do   p o k u t y   i   n a w r  c e n i a.   Tre嗆 tajemnic Wielkiej Nocy rozwin窸a si z czasem w czterdziestodniowy okres wielkiego postu. Chodzi這 o to aby 鈍i皻owa „nie w starym kwasie z這軼i i przewrotno軼i, ale w prza郾ikach szczero軼i i prawdy” (1 Kor 5, 8). St康 p造n窸a potrzeba wielkiej odnowy moralnej i praktycznego prze篡cia ζski Zbawienia, przez   o d n o w i e n i e   o b i e t n i c   c h r z t u    w.   w   w i e l k o p o s t n e j   p o k u c i e.   W noc zmartwychwstania spo貫czno嗆 chrze軼ija雟ka musia豉 stan望 zjednoczona wok馧 zwyci瘰kiego Chrystusa i Jego Ofiary Eucharystycznej, jako najdoskonalszy wyraz duchowych owoc闚 paschalnego misterium. Aby zrozumie g喚boki sens przykazania ko軼ielnego, obowi您uj帷ego wiernych pod grzechem ci篹kim do Komunii 鈍. w czasie wielkanocnym, trzeba si璕n望 do przesz這軼i po zapomniane idee. Wiemy z historii staro篡tnego Ko軼io豉, 瞠 Quadragesima to do pewnego stopnia solemnitas poenitentiae, to okres wyt篹onej pracy ca貫j spo貫czno軼i religijnej nad katechumenami i publicznymi grzesznikami, „aby mieli cz御tk i wsp鏊not ze 鈍i皻ymi” w Chrystusie i Jego mi這軼i.

 Do tego zmierza豉 katechizacja wielkopostna, 軼i郵e zwi您ana z msz „stacyjn”. Aspekt spo貫czny wszystkich obrz璠闚, stawia ich uczestnik闚 w 篡wej relacji do Kr鏊estwa Bo瞠go i Jego widzialnej postaci na ziemi – Ko軼io豉. W nim, radosn 鈍iadomo軼i jedno軼i mi璠zy sob i z Chrystusem, cieszyli si tak nawr鏂eni po raz pierwszy przez Chrzest 鈍., jak i nawr鏂eni po raz drugi przez sakrament pokuty. Widomym znakiem i zarazem podstaw wsp鏊noty pierwszych chrze軼ijan, tak duchowej jak i materialnej, by豉 Eucharystia i z陰czone z ni uczestnictwo w „豉maniu chleba” (Dz. 2, 42). Sta si 篡wym cz這nkiem Cia豉 Mistycznego Jezusa Chrystusa, by przywr鏂onym znowu do jedno軼i ze spo貫czno軼i ludu „鈍i皻ego”, mie mo積o嗆 wielbi Boga w spos鏏 najdoskonalszy otaczaj帷 o速arz, to 豉ski, kt鏎e rzeczywi軼ie prze篡wano jako wielkie dobrodziejstwo ze strony Ko軼io豉, a nie jako „ci篹ar” obowi您uj帷ego pod grzechem przykazania.

 Czytamy o s逝chaczach 鈍. Piotra po Zes豉niu Ducha 鈍., 瞠 „przej瘭i si w sercu 瘸lem i rzekli do Piotra i pozosta造ch Aposto堯w: c騜 mamy czyni m篹owie bracia? A Piotr do nich: – czy鎍ie pokut i niechaj ka盥y z was ochrzci si w Imi Jezusa Chrystusa na odpuszczenie grzech闚 waszych a otrzymacie dar Ducha 安.” (Dz 2, 37-38). Gdzie indziej 鈍. Piotr m闚i do Hebrajczyk闚: „czy鎍ie przeto pokut i nawr鵵cie si, aby zosta造 zg豉dzone grzechy wasze” (Dz 3, 19). A 鈍. Pawe: „czy nie wiesz 瞠 豉skawo嗆 Bo瘸 do pokuty ci sk豉nia?” (Rz 2, 4). Wed逝g nauki Aposto豉 Narod闚, wszyscy przyj璚i do Ko軼io豉, byli ochrzczeni „w 鄉ierci Chrystusa”. Wed逝g   J u s t y n a „k徙iel pierwszego nawr鏂enia” powinna by w skutkach swoich trwa豉, a Ko軼i馧 powinien posiada tylko 鈍i皻ych: Kto „z豉ma piecz耩” (sfragis), kto po chrzcie zgrzeszy, ju do Ko軼io豉 nigdy nale瞠 nie mo瞠. Wspania貫mu, lecz nierealnemu idea這wi spo貫czno軼i wiernych, zadaj wkr鏒ce k豉m liczni apostaci z okresu trzech wiek闚 prze郵adowa – t.zw. Lapsi, libellatici – kupuj帷y za鈍iadczenia o z這瞠niu bogom ofiary, oraz thurificati – spalaj帷y przed bo磬ami kadzid這.

 Reprezentantem, domagaj帷ym si dla nich mo積o軼i powrotu do Ko軼io豉 przez pokut, staje si   H e r m a s,   autor Pasterza. Wbrew pogl康om niekt鏎ych, powo逝j帷ych si na 鈍. Paw豉 (Hbr 6, 4-6), „prorok” rzymski zwiastuje wiernym kt鏎zy upadli w czasie prze郵adowania, radosn nowin, i wyj徠kow 豉sk, 瞠 jeszcze jeden raz mog otworzy si dla nich bramy Ko軼io豉 przez pokut. Oto co pisze   H e r m a s:   „s造sza貫m z ust niekt鏎ych nauczycieli, 瞠 nie ma innej pokuty, pr鏂z tej jedynej, gdy鄉y zst徙ili do wody i otrzymali odpuszczenie pierwszych grzech闚 naszych” (Mand. 4, 3). Ko軼i馧, w postaci niewiasty s璠ziwej, zwraca si do niego ze s這wami pociechy: „nie ustawaj przeto w upominaniu swych dzieci, bo wiem, 瞠 je郵i pokutowa b璠 z ca貫go serca swego zapisani zostan do ksi庵 篡wota razem z 鈍i皻ymi” ( Vis. I, 3). Powr鏒 do Ko軼io豉 na drodze gorliwej pokuty i „gorzkich 貫z” – per baptismum laboriosum, prze篡wano od jego strony pozytywnej, jako radosne pojednanie ze spo貫czno軼i 鈍i皻ych. R闚nie moment zerwania 陰czno軼i z Ko軼io貫m przez grzech, t „przerw w budowie wie篡”, odczuwano bole郾ie. W tym sensie Pasterz   H e r m a s a   nagli grzesznik闚 do poprawy 篡cia przez pokut: „a wi璚 pe軟ijcie dobre uczynki, wy kt鏎zy軼ie otrzymali dary Pa雟kie, a nie zwlekajcie, by si tymczasem nie sko鎍zy這 budowanie wie篡: dla was bowiem nasta豉 w jej budowie przerwa. Je郵i si wi璚 nie pospieszycie z waszymi dobrymi uczynkami, wie瘸 b璠zie wyko鎍zona, a wy z niej b璠ziecie wykluczeni” (Sim. X, 4).

 Przez grzech ci篹ki chrze軼ijanin wyklucza si ze spo貫czno軼i 鈍i皻ego ludu Bo瞠go, a znakiem widomym tego stanu rzeczy by豉 ekskomunika biskupa, zabraniaj帷a uczestniczenia w Naj鈍. Ofierze i spo篡wania Cia豉 Pa雟kiego. Tylko pokutnicy nie nie郵i dar闚 ofiarnych do o速arza w czasie Mszy 鈍. i konsekwentnie nie komunikowali, gdy przez grzechy nie tylko obrazili Boga i zas逝篡li na kar wieczn, lecz r闚nie naruszyli powa積ie pok鎩 i jedno嗆 z Ko軼io貫m. Ka盥y grzech by uwa瘸ny za szkod i krzywd wyrz康zon ca貫j spo貫czno軼i wiernych, dlatego pojednanie z Bogiem by這 owocem pojednania z Ko軼io貫m.   N i c e t a s,   bp Remezjany, oko這 IV w. pisze: Ergo in hac una Ecclesia crede te communionem consecuturum esse sanctorum... cuius communionem debes firmiterr retinere.

 Do pojednania z Ko軼io貫m, a r闚nocze郾ie do odpuszczenia grzech闚 prowadzi豉 publiczna pokuta. ζtwo by這 pozna kto j odbywa, gdy w czasie Mszy 鈍., nie przyst瘼owa do Komunii 鈍. Dopuszczenie do jedno軼i z Ko軼io貫m, oraz mo磧iwo嗆 przyj璚ia Komunii 鈍., by造 r闚noznaczne z dzisiejszym rozgrzeszeniem. Gdy kto, przed wyznaczonym na pokut okresem czasu zachorowa, otrzymywa Komuni 鈍. jako wiatyk i to rozgrzeszenie, wed逝g  鈍.   C y p r i a n a,   by這 r闚nie wa積e, gdy chory wr鏂i do zdrowia. W III w. nieliczni biskupi, udzielali wiatyku tylko tym chorym, kt鏎zy przed tym odbyli d逝g i przyk豉dn pokut. Ta przesadna surowo嗆 by豉 zwalczana przez papie瘸   K o r n e l i u s zva,   鈍.   C y p r i a n a   biskupa Kartaginy  i   D i o n i z e g o,   biskupa Aleksandrii. Ten ostatni, w li軼ie do biskupa Antiochii, stara si go przekona o konieczno軼i 豉godniejszego post瘼owania wzgl璠em chorych grzesznik闚.

 W Historii   E u z e b i u s z a   (VI 44) czytamy o nast瘼uj帷ym wypadku. Niejaki Serapion z Aleksandrii, podczas prze郵adowania   D e c j u s z a   okaza si s豉bym, z這篡 bogom poga雟kim ofiar i za to zosta wy陰czony ze spo貫czno軼i wiernych, a tym samym od mo積o軼i przyjmowania Cia豉 Pa雟kiego. Kiedy zachorowa ci篹ko, posy豉 w nocy wnuczka swego do kap豉na, aby go odwiedzi. Poniewa prezbiter sam by chory, a biskup poleci zaopatrywa znajduj帷ych si w niebezpiecze雟twie 鄉ierci, dlatego prezbiter daje ch這pcu okruszyn Eucharystii, aby j zani鏀 choremu. Biskup   D i o n i z y   zauwa瘸 w swoim li軼ie, 瞠 B鏬 utrzyma starca przy 篡ciu a do chwili przyj璚ia Komunii 鈍., potwierdzaj帷 w ten spos鏏 s逝szno嗆 stosowania 豉godniejszej praktyki pokutnej wzgl璠em chorych. Wszyscy apostaci z okresu prze郵adowania   D e c j u s z a,   a by這 ich w Kartaginie sporo, zostali przez 鈍. Cypriana ekskomunikowani. W zimie 252/53 r. ju rok min掖 od ko鎍a prze郵adowania, a biskup jeszcze nie mia zamiaru ich rozgrzeszy. Poniewa jednak wszystko wskazywa這 na zbli瘸j帷e si prze郵adowanie za cesarza   G a l l u s a, dlatego 鈍.   C y p r i a n   dopuszcza pokutnik闚 do sakrament闚, t逝macz帷 si ze swej 豉godno軼i w li軼ie do papie瘸   K o r n e l i u s z a:   „Wszyscy 穎軟ierze Chrystusowi, id帷y do walki i potrzebuj帷y broni, musz by zgromadzeni w obozie Pana”.

 Od IV w., kiedy Ko軼i馧 odzyska wolno嗆, ustala si   u r o c z y s t a   f o r m a   sakramentu pokuty, kt鏎a ze swoim eklezjalno-spo貫cznym charakterem, przetrwa豉 niemal do wczesnego 鈔edniowiecza, zanim przekszta販i豉 si w prywatne wyznanie grzech闚, zako鎍zone „indykatywn absolucj”. Sakrament pokuty w uj璚iu i obrz璠ach staro篡tnego Ko軼io豉, by z konieczno軼i gromadnym i powa積ym wysi趾iem grzesznik闚, zmierzaj帷ym do naprawienia z豉 i przemiany obyczaj闚, wysi趾iem wspieranym modlitw ca貫j spo貫czno軼i ko軼ielnej. 奸ady dawnego uroczystego obrz璠u sakramentu pokuty zachowa造 si jeszcze do dzi w absolucji generalnej i w Pontificale Romanum, jako martwe resztki podnios造ch niegdy obrz璠闚 pokutnych. Oratio super populum we mszach wielkopostnych, jest reminiscencj staro篡tnej forma deprecatoria pojednania grzesznika z Bogiem i Ko軼io貫m.

 Ordo poenitentium z VII w. przewiduje udzielanie sakramentu pokuty w trzech etapach 1)  przyj璚ie do stanu pokutnik闚 i na這瞠nie zado嗆uczynienia;  2)  odpowiedni czas przeznaczony na praktyki pokutne;  3)  pojednanie z Ko軼io貫m w W. Czwartek, zako鎍zone msz pokutn i komuni generaln. W liturgii rzymskiej, pocz患szy od VIII w. 字oda Popielcowa staje si dniem otwarcia i wyznaczenia rodzaju zado嗆uczynienia sakramentalnego za grzechy o charakterze publicznym, po陰czone ze zgorszeniem. Dzisiejsza modlitwa po鈍i璚enia popio逝, pochodzi mo瞠 z tych czas闚, kiedy posypanie popio貫m by這 jeszcze cz窷ci sakramentalnego obrz璠u: Wszechmocny, wiekuisty Bo瞠, przebacz pokutuj帷ym..., aby dla odpuszczenia grzech闚 popio貫m posypani, zdrowie cia豉 i pomoc dla duszy otrzymali. Do嗆 wcze郾ie gest k豉dzenia r彗 na g這wach pokutnik闚, przy b這gos豉wieniu ich, przerodzi si w ceremoni posypania popio貫m: 陰czono z ni r闚nie przywdzianie w這siennicy, wykluczenie ze spo貫czno軼i wiernych i pewnego rodzaju odosobnienie czy nawet zamkni璚ie. W X w. wy陰czenie z Ko軼io豉 publicznych grzesznik闚 brano dos這wnie, tak 瞠 pokutnicy przez ca造 W. Post, a do W. Czwartku, musieli sta podczas pewnych nabo瞠雟tw na zewn徠rz, przed drzwiami 鈍i徠yni. Liturgia mozarabska nie podkre郵a tak radykalnie zerwanej przez grzesznika 陰czno軼i z Ko軼io貫m i ka瞠 dawa pokutnikom po mszy chleb po鈍i璚ony, t.zw. „eulogi”, w odr騜nieniu od Chleba Eucharystycznego przeznaczonego dla wiernych. Od XI w. posypanie popio貫m w 字od Popielcow nie jest ju uwa瘸ne za cz窷 sk豉dow obrz璠闚 sakramentu pokuty i stosuje si je do wszystkich wiernych w znaczeniu raczej symbolicznym.

 Pocz患szy od Karoling闚, a do XV w., rozw鎩 rytu pokutnego idzie w dw鏂h kierunkach:  1.   punkt ci篹ko軼i w aktach pokutnych nawr鏂enia, zostaje przesuni皻y na wyznanie grzech闚 – spowied;  2.  b豉galne modlitwy pojednania wielkoczwartkowego, przechodz stopniowo w wyrok kap豉na-s璠ziego i orzekaj帷 form   a b s o l u c j i.   Jeszcze niekt鏎e modlitwy kap豉na nad penitentem, przed s逝chaniem spowiedzi, pochodz帷e z X w., nosz na sobie 郵ady staro篡tnych obrz璠闚 pokutnych. Ewolucj rytualn sakramentu pokuty, ko鎍z modlitwy z XVI w., odmawiane przez kap豉na na pocz徠ku i na ko鎍u spowiedzi. Na skutek wprowadzenia konfesjona堯w z kratkami, oddzielaj帷ymi penitenta od spowiednika, b這gos豉wi帷y gest po這穎nej na g這w grzesznika r瘯i, zamieni si w podniesienie r瘯i przy udzielaniu absolucji.

 Odrodzenie wewn皻rzne przez 豉sk, bez wzgl璠u na aktualne przyj璚ie sakramentu nawr鏂enia (metanoia) w formie chrztu czy pokuty, p造nie ze 鄉ierci i zmartwychwstania Chrystusa, jako prasakramentu. Paschalne sakramenty nawr鏂enia, z Krzy瘸 i Wielkiej Nocy czerpi sw moc, zmierzaj帷 do realizacji testamentu Zbawiciela – ut unum sint. Do Eucharystii, jako 廝鏚豉 i podstawy nadprzyrodzonej jedno軼i, d捫y ca貫 wielkopostne umieranie i powstawanie z Chrystusem. Id帷 za wzorem Niniwit闚, chrze軼ijanie dawnych czas闚 pokutowali w w這siennicy i popiele, publicznie i szczerze, a Ko軼i馧 wspiera ich dobr wol swoj modlitw. Na skutek g喚bszej 鈍iadomo軼i, 瞠 grzech jest r闚nie wyst瘼kiem przeciwko Cia逝 Mistycznemu Jezusa Chrystusa tak瞠 punkt widzenia na sakrament pokuty by inny: wybiega poza w豉sne „ja”, a wielkopostne „uprz徠anie starego kwasu” (Kor 5, 7), by這 radosn drog do jedno軼i z Chrystusem w Ko軼iele, przez odzyskanie 豉ski Chrztu 鈍. Wed逝g   鈍.   T o m a s z a,   cnota pokuty i nale膨ce do niej akty nawr鏂enia, jak i sakrament pokuty tylko wtedy przywracaj 豉sk chrztu, gdy s podporz康kowane „w豉dzy kluczy” Ko軼io豉. (S. Th. III q. 86 a. 6 ad 3). Odkryjemy g喚boki sens odnowienia obietnic chrztu w Wigili Paschaln, kiedy w ca這kszta販ie duszpasterskiej pracy wielkopostnej, b璠ziemy cz瘰to nawi您ywali do sakramentu „pierwszego nawr鏂enia”, pog喚biaj帷 u wiernych 鈍iadomo嗆 godno軼i chrze軼ijanina i obowi您k闚 st康 p造n帷ych. Ewolucja pobo積o軼i eucharystycznej, od   P i u s a   X   idzie w tym kierunku, 瞠 Komunia 鈍. w czasie mszy, dla 篡j帷ych w 豉sce, b璠zie czym naturalnym, jako wyraz czynnego uczestnictwa w Naj鈍. ofierze. Wobec tego niekomunikuj帷y, ipso facto w pewnym znaczeniu stan si „publicznymi grzesznikami”: mi璠zy spowiedzi za „z pobo積o軼i”, s逝膨c kierownictwu duchowemu i pokut grzesznik闚 nawracaj帷ych si, uwidoczni si g喚boka r騜nica. Odnowiona liturgia W. Tygodnia domaga si, aby wielkanocne pojednanie grzesznik闚 z Ko軼io貫m, oraz ich komunia rezurekcyjna, w jaki spos鏏 sta造 si wydarzeniem i prze篡ciem. obchodz帷ym ca陰 spo貫czno嗆 religijn danego 鈔odowiska. Poniewa dawna forma uroczysta sakramentu pokuty nale篡 ju do przesz這軼i, a jej rekonstrukcja by豉by nonsensem, dlatego solemnitas poenitentiae instaurata – uroczysta pokuta wielkopostna dzisiaj mo瞠 by przeprowadzona jedynie w ramach obowi您uj帷ej praktyki sakramentu drugiego nawr鏂enia (spowiedzi), z uwzgl璠nieniem idei, kt鏎e by造 dusz dawnych form pokutnych.

 Rozw鎩 historyczny praktyk pokutnych Ko軼io豉 w dawnych czasach, om闚iony powy瞠j, zwraca nasz uwag na zasadnicz prawd, 瞠 sakramenty s nie tylko znakami 豉ski, ale r闚nie liturgi, czyli 鈔odkami publicznego kultu w Ko軼iele. W miar jak o tym zapominano, sakramenty traci造 coraz wi璚ej sw鎩 uroczysty charakter spo貫czny. Je瞠li spowied, przynajmniej w okresie wielkopostnym, stanie si znowu liturgi, czyli aktem kultu danej spo貫czno軼i ko軼ielnej, wtedy odnowimy z po篡tkiem dla penitent闚 dawn uroczyst form sakramentu pokuty. Niekt鏎e sugestie pastoralne pod tym wzgl璠em, da si uj望 w nast瘼uj帷ych punktach:

  1. Przykazanie ko軼ielne o komunii wielkanocnej zawiera tre嗆 spo貫czna i konstruktywn w budowaniu Kr鏊estwa Bo瞠go, oraz jest wyrazem 鈍iadomej odpowiedzialno軼i ochrzczonego i bierzmowanego za rozw鎩 Ko軼io豉.
  2. O篡wienie akt闚 nawr鏂enia, istniej帷ych w skostnia貫j rutynie „pi璚iu warunk闚” – i wykonanie ich we wsp鏊nocie parafialnej, w czasie od 字ody Popielcowej do W. Czwartku.
  3. Cz瘰ta modlitwa publiczna w ko軼iele, za tych kt鏎zy s obowi您ani do spowiedzi wielkanocnej: (przy Modlitwie Powszechnej w czasie mszy, na Gorzkich 畝lach).
  4. Cz窷ciowe wype軟ienie zado嗆uczynienia (t.zw. „pokuty”) przed uzyskanym rozgrzeszeniem: (np. zaliczenie do „pokuty” udzia逝 w Drodze Krzy穎wi czy Gorzkich 畝lach).
  5. Udzielenie przyst瘼uj帷ym w W. Czwartek do Komunii 鈍. „absolucji generalnej” jako reminiscencji dawnej „rekoncyliacji”.

 Niezale積ie od 豉ski nawr鏂enia, kt鏎a mo瞠 si okaza pot篹n w r騜nych okoliczno軼iach, Ko軼i馧 szczeg鏊niejsz wag przywi您uje do   c z a s  w   p o k u t n y c h,   ustanowionych przez siebie: w nich bowiem przyjmowanie sakramentu pokuty, ma jaki wi瘯szy sens i staje si obfitsze w 豉ski, na skutek gor皻szej modlitwy samego Ko軼io豉 za pokutuj帷ych. Nigdy jednak Ko軼i馧 nie modli si za grzesznik闚 tak intensywnie, jak w W. Po軼ie, by ich w Wielki Czwartek pojedna ze sob, a tym samym z Bogiem. Wierni u鈍iadomieni i wychowani liturgicznie, b璠 korzysta ze spowiedzi w   c z a s i e   w i e l k a n o c n y m,   przeznaczonym na pokut, tj. od 字ody Popielcowej do W. Czwartku. Nale篡 wiernych poucza o celowo軼i przyjmowania Komunii 鈍. w tym w豉郾ie czasie wielkanocnym. Kto wi璚 mo瞠, powinien szczeg鏊niejsz wag przyk豉da do odbycia spowiedzi przed uroczysto軼i Wieczerzy Pa雟kiej, aby by na niej obecnym ju we „wsp鏊nocie ze 鈍i皻ymi”. Teologia nowsza, nawi您uj帷 do scholastyki, z upodobaniem podkre郵a zapomnian rol sakramentu pokuty, kt鏎ego owocem jest budowanie jedno軼i Ko軼io豉. Odwracaj帷 sens antyfony – ubi caritas et amor, ibi Christus est – mo瞠my powiedzie, 瞠 ilekro ochrzczony wraca przez pokut do Chrystusa, wtedy Kr鏊estwo Jego staje si spo貫czno軼i 鈍i皻sz i bardziej zespolon w mi這軼i.

 Zwr鵵my wreszcie uwag na pewn zdrow my郵 dawnych praktyk pokutnych, kt鏎a nawi您uj帷 do uroczystej formy sakramentu pokuty, mo瞠 odda wielk us逝g w walce z rutyn i szablonem, zagra瘸j帷ym masowej spowiedzi wielkopostnej i uczyni j owocniejszym w skutki wydarzeniem. My郵 ta kryje si w s這wach modlitwy liturgicznej: „dla odpuszczenia grzech闚 posypani popio貫m”. Jest tu mowa o publicznych pokutnikach. Zanim w pojednaniu wielkoczwartkowym zostali dopuszczeni do Sto逝 Pa雟kiego, musieli od 字ody Popielcowej rozpocz望 prac nad sob i spe軟ianie zasadniczych akt闚 nawr鏂enia. Zewn皻rznym ich wyrazem by造 umartwienia, wstrzemi篥liwo嗆 od pokarm闚 mi瘰nych, post po陰czony z ja軛u積, czuwanie, lectio divina itp. Zado嗆-uczynienie wi璚 by這 przed rozgrzeszeniem nie tylko przyj皻e, lecz wype軟ione. Minimalizm dzisiejszej praktyki ogranicza akty nawr鏂enia tylko do uprzedniej intencji ich wykonania, co w praktyce mo瞠 u penitent闚 wywo豉 wra瞠nie, jakoby „pokuta” polega豉 na odm闚ieniu litanii czy innych modlitw. Wracaj帷 do my郵i dawnych wiek闚, powinno si 膨da od penitent闚, aby po zrobionym przed Popielcem rachunku sumienia, ju posypanie popio貫m uwa瘸li za uroczyste na這瞠nie przez Ko軼i馧 zado嗆uczynienia („pokuty”), w klasycznej formie postu: miar jego mo瞠 sobie ka盥y regulowa, korzystaj帷 ewentualnie z dyspensy. Poza tym w intencji zado嗆uczynienia, mog by spe軟iane w W. Po軼ie inne dobre uczynki, kt鏎e 陰cznie z popraw 篡cia, by造by 鈔odkami pog喚bienia 瘸lu i dalszym przygotowaniem do dobrej spowiedzi. W t.zw. pokucie udzielonej dodatkowo, formalnie przed rozgrzeszeniem sakramentalnym. by這by u鈍i璚one ca貫 uprzednie zado嗆uczynienie, kt鏎e intencjonalnie przez penitenta, a materialiter przez spowiednika, mo瞠 by w陰czone do akt闚 dobrej spowiedzi. Zasada uprzedniego wykonania akt闚 nawr鏂enia, przed otrzymaniem rozgrzeszenia, powinna by stosowana przy wszystkich spowiedziach w ci庵u ca貫go roku, jako zmuszaj帷a grzesznika do pewnego wysi趾u woli w pracy nad sob i popraw 篡cia, przy czym czas odprawiania pokuty przed spowiedzi, m鏬豚y si ogranicza nawet do jednego dnia.

 W ca貫j pracy wielkopostnej, „rozdzieraj帷y serca swoje”, byli wspierani skuteczne przez Ko軼i馧, jak na to wskazuj mszalne wielkopostne „modlitwy nad ludem”, z pi瘯nym wst瘼em humiliate capita vestra Deo. Przyk豉dem dla Ko軼io豉, takiej postawy modlitewnej za grzesznik闚, by mi璠zy innymi Joel prorok, pisz帷y: mi璠zy przysionkiem a o速arzem b璠 p豉ka kap豉ni, s逝dzy Pa雟cy, i b璠 m闚i: przepu嗆 Panie, przepu嗆 ludowi Twemu, a nie daj dziedzictwa Twego na ha鎟, 瞠by nad nim poganie panowali”. I dzisiejszy „pokutnik publiczny” d捫帷y do uwolnienia si od grzechu, tego vinculum excommunicationis, powinien wiedzie, 瞠 o jego dusz i z nim walczy ca造 Ko軼i馧, aby w paschalnym Exsultet, m鏬 za酥iewa z nim o „szcz窷liwej winie” i o „naprawd b這gos豉wionej nocy” Zmartwychwstania.

 Problemy wy瞠j poruszone, ma na my郵i r闚nie Konstytucja o 鈍i皻ej Liturgii (109 i 110): „Dobrze r闚nie b璠zie przywr鏂i niekt鏎e elementy z dawnej tradycji, je瞠li oka膨 si odpowiednie: ... W katechezie obok 鈍iadomo軼i   s p o  e c z n y c h   s k u t k  w   g r z e c h u   nale篡 wiernym wpoi w豉軼iw natur pokuty, kt鏎a polega na znienawidzeniu grzechu jako obrazy Bo瞠j. Nale篡 te zwr鏂i uwag na   r o l    K o  c i o  a   w   d z i e l e   p o k u t y   i wzywa do modlitwy za grzesznik闚. Pokuta Wielkiego Postu ma by nie tylko wewn皻rzna i indywidualna, lecz tak瞠 zewn皻rzna i zbiorowa”.

Ks. Stanis豉w Szamota, Frydrychowice

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 44:1974, f. II, s. 100-102

S. Hartlieb

2. Obch鏚 rocznicy po鈍i璚enia ko軼io豉 w Konarzewie

 W naszych polskich zwyczajach religijnych najwa積iejszym 鈍i皻em wsp鏊noty parafialnej jest uroczysto嗆 po鈍i璚ona czci 鈍i皻ego patrona 鈍i徠yni. Rocznica jej po鈍i璚enia  1  przemija najcz窷ciej niezauwa穎na. Warto軼iowanie tych dwu dni liturgicznych w zwyczajach i w zaleceniach Stolicy 安i皻ej id po linii diametralnie r騜nej. W my郵 tych ostatnich 鈍i皻em we wsp鏊nocie parafialnej ma by rocznica po鈍i璚enia jej 鈍i徠yni. Tak by這 zawsze w tabelach precedencji dni liturgicznych, zasad t przypomina r闚nie przygotowywany Ordo instauratus Dedicationis ecclesiae  2 .

 Wed逝g tego dokumentu w rocznic po鈍i璚enia 鈍i徠yni prze篡wa si misterium 篡wego Ko軼io豉, to znaczy ludu Bo瞠go, kt鏎y pielgrzymuje do nowej Jerozolimy. W trosce o w豉軼iwe „ustawienie” tej rocznicy, w zale積o軼i od cyklu liturgicznego oraz pobo積o軼i ludu, ustala on nast瘼uj帷e przepisy:

  1. Obch鏚 rocznicy po鈍i璚enia ko軼io豉 katedralnego nale篡 obchodzi w nim samym w stopniu „uroczysto軼i”, w innych ko軼io豉ch diecezji w stopniu „鈍i皻a”, w tym dniu, w kt鏎ym ko軼i馧 by po鈍i璚ony. Je瞠li dzie ten zaj皻y jest stale przez 鈍i皻o wa積iejsze, obch鏚 wyznacza si na najbli窺zy dzie wolny. Wypada za, aby w dniu obchodu zaproszono wiernych z ca貫j diecezji do katedry na Msz 鈍. odprawian razem z biskupem.
  2. Na obch鏚 uroczysto軼i rocznicowej po鈍i璚enia ko軼io豉 w豉snego mo積a wybra:
    1. albo dzie rocznicy po鈍i璚enia, je郵i zgodnie z tradycj dzie ten obchodzony jest przez lud lub wsp鏊not jako 鈍i徠eczny, jak to ma miejsce w ko軼io豉ch monastycznych;
    2. albo w niedziel najbli窺z tej rocznicy, je郵i jest to niedziela per annum;
    3. albo w niedziel przed uroczysto軼i Wszystkich 安i皻ych, aby jasno ukaza si zwi您ek zachodz帷y mi璠zy Ko軼io貫m ziemskim i Ko軼io貫m niebieskim.

 Wyboru dokonuje raz na zawsze wsp鏊nota lokalna, aprobuje go biskup.

 Dla ko軼io堯w, kt鏎ych dzie po鈍i璚enia jest nieznany, mo積a wybra niedziel przed uroczysto軼i Wszystkich 安i皻ych albo dzie 25 pa寮ziernika. W ko軼iele zbudowanym na fundamentach starego ko軼io豉 r闚nie uroczy軼ie po鈍i璚onego, je郵i liturgia po鈍i璚enia nie by豉 w nim powt鏎zona, nale篡 obchodzi rocznic tego poprzedniego po鈍i璚enia, wybieraj帷 dzie zgodnie z powy窺zymi normami. Uroczysto嗆 po鈍i璚enia ko軼io豉 jest bardzo bogata w tre嗆 teologiczn, kt鏎a jest bardzo potrzebna ka盥emu wierz帷emu. Nale瘸這by wi璚 d捫y do tego, aby rocznica tego wydarzenia osi庵n窸a w 篡ciu parafialnym przynajmniej takie wymiary i kszta速 prze篡cia jak znany ka盥emu „odpust” parafialny, czyli obch鏚 z okazji dnia 鈍i皻ego patrona 鈍i徠yni.

 Odpowiednio „zaplanowany” i przygotowany obch鏚 rocznicy po鈍i璚enia ko軼io豉 mo瞠 by 廝鏚貫m g喚bokich prze篡 i obfitych owoc闚 duchowych dla wszystkich uczestnik闚. Przyk豉dem tego mo瞠 by obch鏚 rocznicy po鈍i璚enia ko軼io豉 w Konarzewie ko這 Poznania.

 Ko軼i馧 parafialny powsta tam ju w wieku XIII, a mo瞠 nawet XII. Obecny po鈍i璚ony zosta w dniu 31 grudnia 1636 roku. Obch鏚 rocznicy tego wydarzenia organizowany by i jest nadal w niedziel najbli窺z, a wi璚 w roku 1973 przypad這 to w dniu 2 wrze郾ia. Na ten dzie ordynariusz przeni鏀 mo磧iwo嗆 zyskiwania odpustu zupe軟ego z dnia Porcjunkuli. Ozdabiaj帷 na t uroczysto嗆 sam 鈍i徠yni podkre郵ono pami徠ki po鈍i璚enia, tak zwane „zacheuszki”, otaczaj帷 je specjalnymi wiankami. „Zacheuszki” w dzie rocznicy by造 zapalone podczas g堯wnych nabo瞠雟tw.

 W sobot, w przededniu obchodu, zorganizowano ca這dzienn adoracj Naj鈍i皻szego Sakramentu. R闚nocze郾ie kilku kap豉n闚 umo磧iwia這 przychodz帷ym przyst徙ienie do sakramentu pokuty. W godzinach po逝dniowych przywieziono do 鈍i徠yni z ca貫j parafii ludzi podesz造ch wiekiem oraz chorych, aby i oni mogli jak najpe軟iej prze篡 t uroczysto嗆.

 Liturgia samego obchodu rocznicy rozpocz窸a si wieczorem uroczystymi I Nieszporami. Zgodnie z wprowadzeniem og鏊nym do Liturgii Godzin teksty nieznane i melodie jeszcze nieistniej帷e zast徙iono innymi odpowiednimi, dost瘼nymi dla uczestnik闚, aby wszyscy mogli w陰czy si czynnie w nabo瞠雟two.

 Jako hymn rozpoczynaj帷y nieszpory 酥iewali na zmian wszyscy zgromadzeni, schola dziewcz徠 i kantor Ludu kap豉雟ki...  3 . Z pierwszych oraz drugich nieszpor闚 odnowionej liturgii godzin na t uroczysto嗆 wybrano psalmy znane – 121 oraz 147 陰cz帷 ich 酥iew z odpowiednimi antyfonami. Kantyk z Objawienia 19, l-7 wprowadzony do tych nieszpor闚 w miejsce trzeciego psalmu 酥iewa kantor na zmian z ca造m zgromadzeniem 酥iewaj帷ym antyfon. Magnificat, modlitwy wstawiennicze  4  酥iewane przez kantora oraz wsp鏊na modlitwa syn闚 Bo篡ch zako鎍zy造 nieszpory, potem odby豉 si procesja teoforyczna doko豉 iluminowanego ko軼io豉, a nast瘼nie p馧godzinne bicie we wszystkie dzwony.

 Niedziela rozpocz窸a si r闚nie p馧godzinnym radosnym wo豉niem dzwon闚. W konfesjona豉ch zasiedli od samego rana kap豉ni zaproszeni z Poznania. W doborze perykop korzystano z watyka雟kiego uk豉du czyta, w modlitwach – z obowi您uj帷ego Msza逝 Rzymskiego. Starano si r闚nie 酥iewa Msz 鈍. o Ko軼iele. Nie jest to u nas takie proste. Zasadniczo znana jest tylko jedna pie填 o Ko軼iele, zapisana w Chorale 奸御kim  5 . Inna, kt鏎 cz瘰to 酥iewa si przy takich obrz璠ach O, jak s mi貫 Twe przybytki, Panie jest pie郾i o Naj鈍. Sercu Pana Jezusa, a nie o ko軼iele. Trzeba wi璚 by這 skorzysta z tekst闚 i melodii zapo篡czonych.

 Procesji wej軼ia towarzyszy 酥iew Chwa豉 Tobie, nasz Ko軼iele...  6  Akt pokuty zast徙i這 pokropienie wod 鈍i璚on: przecie w chrzcie 鈍i皻ym ka盥y chrze軼ijanin po鈍i璚ony zosta jako 篡wy Ko軼i馧 Bo篡, sta si kamieniem tej wielkiej Bo瞠j budowli. Homilia stara豉 si wyja郾i i przybli篡 zgromadzonym g喚bi tajemnic Bo篡ch, zawartych w 酥iewanym przez nich refrenie Ludu kap豉雟ki... Podczas przygotowania dar闚 酥iewano psalm 66 w t逝maczeniu   s.   I m e l d y   i opracowaniu muzycznym   F.   R  c z k o w s k i e g o  7 .

 Komentarz zapraszaj帷y do znaku pokoju wyakcentowa szczeg鏊nie jeden st馧 o速arza zastawiony przez naszego Ojca, jako znak domagaj帷y si od tych, kt鏎zy do niego przyst瘼uj jak najpe軟iejszego jednoczenia w mi這軼i. Procesji komunijnej towarzyszy znowu 酥iew Ludu kap豉雟ki... Wszyscy spo篡wali Cia這 i Krew Pana w postawie stoj帷ej. Komentarz wyja郾i im ju przed Ojcze nasz, 瞠 prze篡wana przez nich aktualnie tajemnica przypomina, i jako cz這nkowie Ko軼io豉 na ziemi zd捫a powinni ka盥ego dnia z Chrystusem i w Chrystusie do niebieskiej Jerozolimy, na wieczne Gody Baranka. Do Komunii 鈍i皻ej przyst徙ili wszyscy prawie uczestnicy mszy 鈍. Dlatego po zako鎍zeniu pierwszego 酥iewu podj瘭i tekst i melodi pie郾i Jeden Chleb  8 . Jako kantyk uwielbienia 酥iewali Dzi瘯i, o Panie, sk豉damy dzi瘯i...  9 . Podobnie jak podczas nieszpor闚 w 酥iewie uczestniczyli, obok wszystkich zgromadzonych, schola dziewcz徠 oraz kantor; w陰czenie si wszystkich umo磧iwia rzutnik i ekran.

 W procesji teoforycznej niesiono bezpo鈔ednio przed Chrystusem ukrytym w znaku chleba do篡nkowe wie鎍e. Te wie鎍e przyniesione i po鈍i璚one w tym uroczystym dniu, a r闚nocze郾ie „do篡nkowa” dekoracja ca貫j 鈍i徠yni przypomina造, 瞠 do domu Pana na wieczne „do篡nki” trzeba zd捫a z nar璚zami dobrych uczynk闚 pog喚bia造 r闚nie 鈍iadomo嗆 nieogarnionej dobroci Pana, kt鏎y jako najlepszy Ojciec troszczy si o nasze 篡cie doczesne i przygotowuje nam szcz窷cie wieczne. Po po逝dniu drugie nieszpory, teraz bez procesji teoforycznej, zako鎍zy造 uroczysto軼i. Akcentem przypominaj帷ym Maryj, pierwsz c鏎 Ko軼io豉 i jego Matk, by 酥iew Maryjo, Kr鏊owo Polski, upro nam wiar...  10 , kt鏎y rozpoczyna lub ko鎍zy nabo瞠雟twa.

 Na marginesie prze篡tej uroczysto軼i rodzi si spostrze瞠nie o powa積ych brakach w naszych 酥iewnikach. W Konarzewie skorzystano z tekst闚 i melodii zapo篡czonych od innych rodzin Ko軼io豉 powszechnego, bo wydaje si niemo磧iwe prze篡wa tak uroczysto嗆 bez 酥iewu i to odpowiedniego w tre軼i. Melodie 酥iewanych pie郾i s pi瘯ne, ale czy „polskie”, czy odpowiednie dla naszej psychiki? Autor nie jest muzykologiem, ale chcia豚y zwr鏂i uwag os鏏 kompetentnych na ten powa積y brak.

Przypisy:
1  Obecnie termin „konsekracja” – zgodnie z postanowieniem Kongregacji Kultu Bo瞠go – stosuje si tylko w odniesieniu do postaci eucharystycznych. Nie mo積a wi璚 m闚i o konsekracji ko軼io豉, lecz o jego uroczystym po鈍i璚eniu.

2  De celebratione annuali dedicationis Ecclesiae, Notitiae (1972) nr 3, 10.

3  Por. Modlitwa codzienna i wyb鏎 酥iew闚 mszalnych dla s逝瘺y liturgicznej, Warszawa 1973, s. 97.

4  Modlitwy wstawiennicze:
C.: Zwr鵵my si z pokorn pro軸 do Zbawiciela naszego, kt鏎y ofiarowa sam siebie, aby rozproszonych syn闚 Bo篡ch zgromadzi w jedno.
R.: Pami皻aj, Panie, o Twoim Ko軼iele!
Panie Jezu, kt鏎y zbudowa貫 Tw鎩 dom na opoce,
– umocnij Tw鎩 Ko軼i馧 niewzruszon wiar oraz ufno軼i. R.
Panie Jezu. z kt鏎ego boku wyp造n窸y krew i woda,
– odn闚 Tw鎩 Ko軼i馧 sakramentami Nowego Wiecznego Przymierza. R.
Panie Jezu, obecny w鈔鏚 tych, kt鏎zy gromadz si w Imi Twoje,
– wys逝chaj jednomy郵n modlitw Twego Ko軼io豉. R.
Panie Jezu, kt鏎y razem z Ojcem mieszkasz w tych, kt鏎zy Ci mi逝j,
– prowad Tw鎩 Ko軼i馧 ku doskona貫mu umi這waniu Boga. R.
Panie Jezu, kt鏎y nie odrzucasz tych, co przychodz do Ciebie,
– wprowad do ojcowskiego domu wszystkich zmar造ch. R.
(Liturgia Horarum, In dedicatione ecclesiae,
t逝m. autora).

5  Chora 奸御ki, t. II. s. 8. Tytu pie郾i: Jak mi貫 przybytki nam da.

6  Por. Modlitwa codzienna, 83.

7  Tam瞠, 59.

8  Tam瞠, 94.

9  Tam瞠, 88.

10  Tam瞠, 120.

Ks. Stanis豉w Hartlieb, Konarzewo

 

 

 

 


    Zapis elektroniczny Biuletynu Odnowy Liturgii przygotowa Jerzy Paczkowski
 
 

 

 

 

 


 s. 77

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 77

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 78

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 79

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 80

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 81

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 82

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 83

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 84

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 85

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 86

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 87

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 88

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 89

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 90

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 91

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 92

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 93

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 94

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 95

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 96

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 97

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 98

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 99

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 100

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 101

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 102