Biuletyn Odnowy Liturgii. *  W: Collectanea Theologica 42:1972, f. IV, s. 75-105.

drukuj          
(dokument z oryginaln
numeracj stron)

Zawarto嗆:
I. LITERA I DUCH
1. Ordo Confirmationis – C. Krakowiak
2. Odnowiona liturgia chrztu dzieci. II Sympozjum Liturgiczne w Kro軼ienku n/D – W. Danielski, B. Papiernik

II. URZ犵Y I SΣ浮Y
1. Motu proprio „O odnowie diakonatu w Ko軼iele 豉ci雟kim” – M. Marczewski
2. XIV spotkanie diecezjalnych i zakonnych duszpasterzy s逝瘺y liturgicznej – Z. Bochenek
3. Od ministrant闚 do animator闚 zgromadzenia liturgicznego – F. Blachnicki

III. DIAKONIA SZTUKI
Potrzeba odnowy muzyki liturgicznej – I. Pawlak

IV. LITURGICZNA WSP粌NOTA
Misterium paschalne w 篡ciu wsp鏊not wierz帷ych – S. Hartlieb

* Redaktorem niniejszego biuletynu jest ks. Franciszek Blachnicki, Lublin.

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 41:1971, f. IV, s. 75

I. LITERA I DUCH

C. Krakowiak

1. Ordo Confirmationis

 Konstytucja o 鈍i皻ej liturgii, odno郾ie sakramentu bierzmowania postanawia: „Obrz璠 bierzmowania nale篡 rozpatrzy i w ten spos鏏 uj望, aby si jasno uwydatni 軼is造 zwi您ek tego sakramentu z ca造m wtajemniczeniem chrze軼ija雟kim” (nr 71). Zgodnie z tym zaleceniem zosta przygotowany nowy obrz璠 bierzmowania, og這szony najpierw konstytucj apostolsk   P a w  a   VI   Divinae consortium naturae z dnia 15 sierpnia 1971 (AAS 9, 1971, 657-664), a nast瘼nie wydany na mocy dekretu Kongregacji do Spraw Kultu Bo瞠go z dnia 22 sierpnia 1971 r., jako Pontificale Romanum ex decreto Sacrosancti Oecumenici Concilii Vaticani II instauratum, auctoritate Pauli PP. VI promulgatum. ORDO CONFIRMATIONIS. Editio typica. Typis Polyglottis Vaticanis 1971.

 Nowe Ordo Confirmationis zawiera:

  • Dekret Kongregacji do spraw Kultu Bo瞠go og豉szaj帷y nowe Ordo,
  • Konstytucj apostolsk Divinae consortium naturae,
  • Wst瘼 (Praenotanda)
  • Obrz璠 bierzmowania w czasie Mszy 鈍.,
  • Obrz璠 bierzmowania poza Msz 鈍.,
  • Postanowienia w zwi您ku z udzielaniem bierzmowania przez szafarza nadzwyczajnego,
  • Przepisy odnosz帷e si do bierzmowania chorego w niebezpiecze雟twie 鄉ierci,
  • Teksty do wykorzystania w czasie udzielania bierzmowania.

 Konstytucja apostolska zawiera prawdziw katechez o bierzmowaniu. Okre郵a jego funkcj w 篡ciu chrze軼ijanina i ca貫go Ko軼io豉, oraz materi i form tego sakramentu.

 Papie podkre郵a bardzo mocno 軼is造 zwi您ek bierzmowania z chrztem i Eucharysti. Bierzmowanie jest nast瘼nym etapem procesu zapocz徠kowanego przez chrzest, „w sakramencie chrztu neofici otrzymuj odpuszczenie grzech闚, uznanie za dzieci Bo瞠, charakter Chrystusa, przez kt鏎y s w陰czeni do Ko軼io豉 i zaczynaj uczestniczy w kap豉雟twie swego Zbawiciela” (Por. 1 P 2, 5 i 9). Ten zwi您ek z Chrystusem i Ko軼io貫m pog喚bia si jeszcze bardziej przez bierzmowanie, gdy ochrzczeni otrzymuj dar niewypowiedziany, samego Ducha 安i皻ego, przez kt鏎ego zostaj wyposa瞠ni w specjaln moc i naznaczeni charakterem tego sakramentu s 軼i郵ej zwi您ani z Ko軼io貫m, i jako prawdziwi 鈍iadkowie Chrystusa zobowi您ani s wiar swoj s這wem i czynem rozszerza i broni jej (por. KK nr 11). Zwi您ek bierzmowania z Eucharysti w tym si wyra瘸, 瞠 „wierni naznaczeni ju charakterem chrztu i bierzmowania zostaj w陰czeni w spos鏏 pe軟y w Cia這 Chrystusa przez uczestnictwo w sprawowaniu Eucharystii”.

 Nast瘼nie papie przypomina podstawy biblijne i tradycj chrze軼ija雟k odno郾ie praktyki bierzmowania, zwracaj帷 zw豉szcza uwag na: rol Ducha 安. w spe軟ianiu mesja雟kiego pos豉nnictwa przez Jezusa (por. Mk 1, 10, π 4, 17-21), obietnice dane Aposto這m (por. π 12, 12, J 15, 26, J 14, 16, π 24, 49, Dz 1, 8) i wreszcie spe軟ienie tych obietnic w dzie Zielonych 安i徠 (Dz 2, 4). Od tego czasu Aposto這wie, wype軟iaj帷 wol Chrystusa, tym kt鏎zy uwierzyli i przyj瘭i chrzest, przez modlitw i wk豉danie r彗 udzielaj daru Ducha 安. W tym wk豉daniu r彗, pisze papie, tradycja katolicka widzi pocz徠ek bierzmowania, kt鏎e w pewien spos鏏 przed逝瘸 豉sk Zielonych 安i徠.

 W obrz璠zie bierzmowania s dwa istotne elementy: w這瞠nie r彗 i namaszczenie krzy禦em, kt鏎e wyst瘼uj w najdawniejszych dokumentach liturgicznych i u pisarzy ko軼ielnych. Stwierdzaj帷, 瞠 w這瞠nie r彗 zawsze by這 wymagane przy bierzmowaniu w Ko軼iele 豉ci雟kim, papie wyja郾ia, 瞠 do istoty obrz璠u nale篡 w這瞠nie r瘯i na g這w podczas namaszczenia czo豉 bierzmowanego i wypowiadanie formu造 sakramentalnej. Natomiast w這瞠nie r彗 podczas modlitwy poprzedzaj帷ej namaszczenie nie nale篡 do istoty obrz璠u, ma by jednak zachowane, dlatego, 瞠 nale篡 do ca這軼i obrz璠u i przyczynia si do jego pe軟iejszego zrozumienia (por. Praenot. nr 9).

 Bierzmowanie udziela wiernym daru Ducha 安i皻ego. Prawd t wyra瘸 ju sama nowa formu豉 sakramentalna: N., Accipe signaculum Doni Spiritus Sancti (Przyjmij znak daru Ducha 安i皻ego). Jest to formu豉 obowi您uj帷a od V w. w Ko軼iele bizantyjskim. Zmian dotychczasowej formu造 papie uzasadnia tym, 瞠 „lepiej jest stosowa formu喚 starsz, w豉軼iw obrz康kowi bizantyjskiemu, przez kt鏎 sam dar Ducha 安i皻ego jest wyra穎ny i przypomniane jest zst徙ienie Ducha 安i皻ego w dzie Zielonych 安i徠”.(Dz 2, 1-4, 38).

 Odnowiona liturgia bierzmowania wchodzi w 篡cie z dniem og這szenia. Krajowe konferencje episkopatu maj zatroszczy si o przet逝maczenie nowego obrz璠u na j瞛yki ojczyste i okre郵i czas, od kt鏎ego zacznie obowi您ywa. Obrz璠 dotychczasowy mo瞠 by u篡wany do ko鎍a 1972 r. Od 1 stycznia 1973 r. nale篡 u篡wa tylko nowego obrz璠u.

 Praenotanda, zawieraj帷e w dawnych dokumentach liturgicznych zwykle przede wszystkim przepisy prawne i rubrycystyczne, w nowym Ordo Confirmationis maj charakter teologiczno-pastoralny. Nawi您uj帷 do konstytucji apostolskiej Divinae consortium naturae czytamy tu, 瞠 wierni „otrzymuj帷 dar Ducha 安i皻ego doskonalej upodabniaj si do Chrystusa i otrzymuj moc, aby daj帷 鈍iadectwo Chrystusowi przez wiar i mi這嗆, budowa Jego Cia這-Ko軼i馧” (nr 2).

 Czym zupe軟ie nowym jest stwierdzenie, 瞠 do ca貫go Ludu Bo瞠go nale篡 troska o przygotowanie ochrzczonych do przyj璚ia bierzmowania. Dokonuje si to przez 篡cie we wsp鏊notach o篡wionych Duchem 安i皻ym, przez udzia ca貫j wsp鏊noty lub przynajmniej jej reprezentant闚 w uroczystym dniu przekazywania daru Ducha 安i皻ego ochrzczonym (nr 3-5).

 Istot obrz璠u bierzmowania stanowi w這瞠nie r瘯i w czasie namaszczania czo豉 i formu豉 sakramentalna. W這瞠nie r彗 w czasie modlitwy przed namaszczeniem przypomina biblijny gest, przez kt鏎y udzielano daru Ducha 安i皻ego. Namaszczenie i s這wa formu造 m闚i o skutkach bierzmowania. Ochrzczony naznaczony przez biskupa pachn帷ym olejem, otrzymuje niezniszczalny charakter, piecz耩 Pana (signaculum), dar Ducha 安i皻ego, kt鏎y go doskonalej upodabnia do Chrystusa oraz udziela 豉ski, aby rozlewa „dobr wo” (odorem bonum) mi璠zy lud幟i (nr 9).

 Zwyczajnie bierzmowania udziela si w czasie Mszy 鈍., dla podkre郵enia jego 軼is貫go zwi您ku z ca陰 inicjacj chrze軼ija雟k, kt鏎a osi庵a sw鎩 szczyt w przyj璚iu Cia豉 i Krwi Pa雟kiej (nr 13). Je郵i bierzmowania udziela si poza Msz 鈍. musi je poprzedza liturgia s這wa Bo瞠go (nr 13).

 S z a f a r z

 Poniewa bierzmowanie jest sakramentem pe軟ego w陰czenia ochrzczonego w 篡cie Ko軼io豉, dlatego przede wszystkim biskup, jako g這wa Ko軼io豉 lokalnego dokonuje tego aktu. On jest szafarzem pierwotnym (originarius). Po raz pierwszy z terminem tym spotykamy si w Konstytucji dogmatycznej o Ko軼iele gdzie czytamy, 瞠 biskupi z racji posiadania pe軟i sakramentu kap豉雟twa ipsi sunt ministri originarii confirmationis (nr 26). R闚nie nowe Ordo Confirmationis ju nie nazywa biskupa minister ordinarius, ale minister originarius confirmationis (nr 7). Jako uzasadnienie tego stwierdzenia podane s nast瘼uj帷e argumenty:

  • pierwsze zes豉nie Ducha 安i皻ego na Aposto堯w;
  • po otrzymaniu Ducha 安i皻ego Aposto這wie przekazywali Go wiernym przez w這瞠nie r彗;
  • przyj璚ie Ducha 安. przez pos逝g biskupa ja郾iej ukazuje zwi您ek, jaki 陰czy bierzmowanego z Ko軼io貫m.

 Rubryki nowego Ordo rozszerzaj liczb tzw. szafarzy nadzwyczajnych. Poza biskupami, z samego prawa w豉dz bierzmowania maj:

  1. Administrator apostolski (je瞠li nie jest biskupem), pra豉t lub opat udzielny, wikariusz i prefekt apostolski, wikariusz kapitulny. Wszyscy tu wymienieni mog bierzmowa jedynie na swoim terytorium i w czasie spe軟iania swego urz璠u.
  2. Kap豉n, kt鏎y zgodnie z otrzymanymi uprawnieniami udziela chrztu doros貫mu lub dzieciom w wieku ucz瘰zczania na katechez albo doros貫go, ju wa積ie ochrzczonego, przyjmuje do pe軟ej jedno軼i z Ko軼io貫m.
  3. W niebezpiecze雟twie 鄉ierci, je郵i ze s逝sznych powod闚 nie mo瞠 bierzmowa biskup, w豉dz bierzmowania maj: proboszczowie i wikariusze parafialni, a w razie ich nieobecno軼i ich wikariusze wsp馧pracownicy (cooperatores), kap豉ni, kt鏎zy peculiares paroecias rite constitutas regant, wikariusze oeconomi, substituti, adiutores. W wypadku nieobecno軼i wy瞠j wymienionych, mo瞠 bierzmowa ka盥y kap豉n, byle tylko nie by w 瘸dnej cenzurze lub karze ko軼ielnej (nr 7).

 Ponadto nowe Ordo przewiduje mo磧iwo嗆, w razie prawdziwej konieczno軼i i w poszczeg鏊nych wypadkach np. z powodu wielkiej liczby kandydat闚 do bierzmowania, dobrania sobie, zar闚no przez biskupa, jak i przez szafarza nadzwyczajnego, kap豉n闚 do udzielania sakramentu bierzmowania. Kap豉ni ci maj spe軟ia nast瘼uj帷e warunki:

  1. powinni mie specjalne zadanie lub urz康 w diecezji (wikariusze generalni, wikariusze lub delegaci biskupa, dziekani, lub ze zlecenia ordynariusza r闚ni im w urz璠zie),
  2. s proboszczami miejsca gdzie udziela si bierzmowania, proboszczami w豉snymi bierzmowanych, albo do這篡li szczeg馧owych stara od przygotowania katechetycznego bierzmowanych (nr 8).

 W wypadku kiedy bierzmowania udziela szafarz nadzwyczajny, wypada aby w homilii zaznaczy, 瞠 pierwotnym (originarius) szafarzem bierzmowania jest biskup oraz poda powody, dlaczego tak瞠 kap豉nom udziela si w豉dzy bierzmowania (nr 18). Kap豉n u篡wa tego samego obrz璠u bierzmowania, kt鏎y przeznaczony jest dla biskupa (nr 50). Je郵i udziela bierzmowania w czasie Mszy 鈍. dobrze jest, aby kap豉ni, kt鏎zy pomagaj w udzielaniu sakramentu razem z g堯wnym szafarzem koncelebrowali tak瞠 Msz 鈍. (nr 51).

 B i e r z m o w a n y

 Od kandydata do bierzmowania wymaga si aby by ochrzczony, je郵i ma ju u篡wanie rozumu powinien by w stanie 豉ski u鈍i璚aj帷ej oraz odpowiednio (katecheza) przygotowany (nr 14). Wiek bierzmowanych nie jest 軼i郵e okre郵ony. Nowe przepisy postanawiaj, 瞠 neofici doro郵i i dzieci powy瞠j 7 lat s bierzmowani zaraz po chrzcie. W zasadzie w Ko軼iele 豉c. udziela si bierzmowania dzieciom oko這 7 roku 篡cia. Jednak dla racji pastoralnych konferencje episkopatu mog ustali inny wiek bardziej odpowiedni na danym terenie (nr 14). Nie ma wzmianki o nowym imieniu obieranym przez bierzmowanych.

  w i a d e k   b i e r z m o w a n i a

 Dla podkre郵enia 軼is貫go zwi您ku chrztu i bierzmowania, nowe przepisy postanawiaj, aby je郵i to mo磧iwe, rol 鈍iadk闚 bierzmowania pe軟ili rodzice chrzestni (nr 5). Oni to przy chrzcie zobowi您uj si do pomocy i troski o religijne wychowanie ochrzczonych dzieci. Ich obecno嗆 przy bierzmowaniu jest znakiem tej troski o pe軟y rozw鎩 篡cia Bo瞠go i 軼is造 zwi您ek ochrzczonych z Ko軼io貫m. Sami za 鈍iadkowie powinni by odpowiednio dojrzali i zdolni do wype軟ienia tych zada (nr 6).

 Nale篡 ponadto zaznaczy, 瞠 przewidziana jest mo磧iwo嗆 przedstawienia biskupowi kandydata do bierzmowania przez jego rodzic闚, ojca lub matk. Praktyka taka zale篡 jednak od szczeg馧owych postanowie biskupa ordynariusza w tym wzgl璠zie (nr 5).

 Odnowiona liturgia bierzmowania zawiera nast瘼uj帷e elementy: liturgi s這wa; homili; odnowienie przyrzecze chrzcielnych (wyznanie wiary); w這瞠nie r彗 z modlitw; namaszczenie krzy禦em; modlitw powszechn; Modlitw Pa雟k; uroczyste b這gos豉wie雟two ko鎍owe.

 1.   B i e r z m o w a n i e   w   c z a s i e   M s z y    w.

 Liturgia s這wa odbywa si jak w ka盥ej Mszy 鈍. Czytania mog by wzi皻e, w ca這軼i lub w cz窷ci, albo z danego dnia, albo z zestawu czyta podanego w Ordo nr 61-65.

 Po Ewangelii biskup siada, a proboszcz, diakon lub katecheta, zgodnie z miejscowym zwyczajem, przedstawia biskupowi kandydat闚 do bierzmowania. Je郵i by這by to mo磧iwe, nale篡 ich wyczyta imiennie. Gdy jest liczna grupa do bierzmowania wystarczy wsp鏊ne przedstawienie kandydat闚 biskupowi. Dzieci s przyprowadzane do biskupa przez 鈍iadka bierzmowania lub przez jedno z rodzic闚 (nr 21).

 Nast瘼nie biskup wyg豉sza kr鏒k homili, kt鏎ej celem jest wprowadzenie wszystkich obecnych do g喚bszego zrozumienia sakramentu bierzmowania. Ordo podaje gotowy tekst, kt鏎y mo瞠 by wykorzystany przez biskupa. Ko鎍z帷 homili biskup wzywa kandydat闚 do wyznania wiary, kt鏎 z這篡li ju przy chrzcie sami albo przez swoich rodzic闚 chrzestnych (nr 22).

 Po wyrzeczeniu si z豉 i wyznaniu wiary w Boga Ojca, Syna i Ducha 安. kt鏎ego za chwil otrzymaj, w Ko軼i馧 katolicki, 鈍i皻ych obcowanie, odpuszczenie grzech闚 i 篡cie wieczne, biskup o鈍iadcza: Taka jest nasza wiara, taka jest wiara Ko軼io豉, kt鏎 chlubimy si wyznaj帷 j w Chrystusie Jezusie Panu naszym. Wszyscy odpowiadaj – Amen. Po tej formule ca豉 wsp鏊nota mo瞠 wyzna swoj wiar recytuj帷 lub 酥iewaj帷 odpowiedni tekst (nr 23).

 W  o  e n i e   r  k.   Biskup stoj帷 (je郵i towarzysz mu kap豉ni, oni r闚nie) ze z這穎nymi r瘯ami, zwr鏂ony do ludu, wzywa do modlitwy o dar Ducha 安i皻ego dla ochrzczonych. Wszyscy zebrani modl si chwil w ciszy (nr 24). Nast瘼nie biskup (i kap豉ni je郵i mu towarzysz) wyci庵aj r璚e ku przyst瘼uj帷ym do bierzmowania, jednak tylko biskup m闚i modlitw: Wszechmog帷y Bo瞠, Ojcze Pana naszego Jezusa Chrystusa, kt鏎y te s逝gi twoje odrodzi貫 z wody i Ducha 安i皻ego wyzwalaj帷 ich od grzechu, Ty Panie, ze郵ij na nich Ducha 安i皻ego Pocieszyciela: daj im ducha m康ro軼i i rozumu, ducha rady i mocy, ducha umiej皻no軼i i pobo積o軼i, nape軟ij ich duchem boja幡i Twojej. Przez Chrystusa Pana naszego – Amen (nr 25).

 N a m a s z c z e n i e   k r z y  m e m.   Diakon przynosi biskupowi krzy禦o, a je郵i kap豉ni pomagaj biskupowi bierzmowa, ka盥y z nich przychodzi do niego po naczy鎥o z krzy禦em. Kandydaci albo podchodz do biskupa, albo biskup idzie do nich oczekuj帷ych w szeregach. Namaszczaj帷 ka盥ego krzy禦em 鈍. na czole w kszta販ie krzy瘸 biskup wypowiada formu喚 sakramentaln: N., accipe signaculum Doni Spiritus Sancti. Bierzmowany odpowiada Amen. Po namaszczeniu biskup dodaje: Pok鎩 z tob, a bierzmowany odpowiada: I z duchem twoim (nr 26-28). W czasie namaszczania krzy禦em mo積a 酥iewa odpowiedni pie填 (nr 29).

 M o d l i t w a   p o w s z e c h n a.   Modlitwa ta ma cztery wezwania: za bierzmowanych, za rodzic闚 i 鈍iadk闚, za Ko軼i馧 z papie瞠m, biskupem i wszystkimi biskupami, za ca造 鈍iat i wszystkich ludzi (nr 30).

 L i t u r g i a   E u c h a r y s t y c z n a   –  opuszcza si Credo (by這 ju wyznanie wiary). W I Modlitwie Eucharystycznej jest w czasie tej Mszy 鈍. w豉sne Hanc igitur, bierzmowani mog do陰czy si do nios帷ych dary ofiarne (nr 31).

 Bierzmowani doro郵i i pro opportunitate ich 鈍iadkowie, rodzice, wsp馧ma鹵onek i katecheta mog przyj望 Komuni 鈍. pod dwoma postaciami (nr 32).

 B  o g o s  a w i e  s t w o   k o  c o w e.   Zamiast zwyk貫go b這gos豉wie雟twa biskup u篡wa formu造 b這gos豉wie雟twa uroczystego, przeznaczonego specjalnie na dzie bierzmowania. Zamiast tego b這gos豉wie雟twa mo積a u篡wa modlitwy nad ludem.

 2.   B i e r z m o w a n i e   p o z a   M s z     w.

 L i t u r g i a   w e j  c i a.   Wej軼iu biskupa z asyst do prezbiterium towarzyszy 酥iew antyfony na wej軼ie, lub odpowiedniej pie郾i. Nast瘼nie biskup pozdrawia zebranych i odmawia modlitw (jest pi耩 modlitw do wyboru, nr 34-35).

 L i t u r g i a   S  o w a.   Czyta si przynajmniej jedn perykop podan w numerach 61-65. Je郵i czyta si dwa lub trzy wyj徠ki z Pisma 鈍., nale篡 zachowa taki porz康ek jak w czasie Mszy 鈍. tzn. czytanie I ze Starego Test., czytanie II z Aposto豉 i czytanie III z Ewangelii. Mi璠zy czytaniami 酥iewa si psalm responsoryjny (nr 36-38).

 Po czytaniach nast瘼uje przedstawienie biskupowi kandydat闚 do bierzmowania. Obowi您uj tu zasady podane poprzednio przy udzielaniu bierzmowania w czasie Mszy 鈍. Homilia lub przem闚ienie biskupa – jak wy瞠j (nr 39).

 Odnowienie przyrzecze chrzcielnych, w這瞠nie r彗 wraz z modlitw, namaszczenie krzy禦em i modlitwa powszechna, wszystko jak przy bierzmowaniu we Mszy 鈍. (nr 40-46).

 Po modlitwie powszechnej biskup m闚i wst瘼 do Modlitwy Pa雟kiej, wszyscy odmawiaj: Ojcze nasz (nr 48). Po tej modlitwie biskup udziela uroczystego b這gos豉wie雟twa wed逝g jednej z dwu podanych form tak, jak poprzednio (nr 49).

 Ten obrz璠 bierzmowania zaleca si wtedy, gdy bierzmowani nie przyst瘼uj do Komunii 鈍. Ca造 obrz璠 oparty jest na budowie Mszy 鈍.: liturgia wej軼ia, modlitwa, liturgia s這wa, homilia, wyznanie wiary. Miejsce liturgii eucharystycznej zajmuje w豉軼iwy obrz璠 sakramentu bierzmowania, a Komunii 鈍. – Modlitwa Pa雟ka. Ca這嗆 ko鎍zy si uroczystym b這gos豉wie雟twem podobnie jak Msza 鈍.

 3.   B i e r z m o w a n i e   c h o r e g o   w   n i e b e z p i e c z e  s t w i e    m i e r c i

 W wypadku, kiedy udziela si sakramentu bierzmowania choremu, stosuje si ca造 obrz璠 wy瞠j przepisany (nr 53), w wypadkach za nagl帷ych obrz璠 skr鏂ony, na kt鏎y sk豉da si: (nr 54) w這瞠nie r彗 i modlitwa Deus Omnipotens, namaszczenie krzy禦em i s這wa stanowi帷e form sakramentu. Bierzmowany je郵i mo瞠 odpowiada Amen.

 Inne elementy przygotowania i zako鎍zenia mog by dodane w poszczeg鏊nych wypadkach, uwzgl璠niwszy okoliczno軼i (nr 55). Natomiast in extrema necessitate wystarczy namaszczenie krzy禦em z form sakramentaln: N., accipe signaculum... (nr 56).

 4.   M s z a     w.   w   k t  r e j   u d z i e l a   s i    b i e r z m o w a n i a

 Nowe Ordo Confirmationis zaleca, aby zasadniczo udziela bierzmowania w czasie Mszy 鈍. Argumentacja jest nast瘼uj帷a: lepiej widoczny jest wtedy fundamentalny zwi您ek bierzmowania z ca造m wtajemniczeniem chrze軼ija雟kim, kt鏎y osi庵a sw鎩 szczyt w Komunii 鈍. pod postaci Cia豉 i Krwi Pa雟kiej.

 Odno郾ie Mszy 鈍. w kt鏎ej udziela si bierzmowania przepisy s nast瘼uj帷e:

  • kolor szat liturgicznych czerwony lub bia造 w ka盥y dzie z wyj徠kiem
    • niedziel Adwentu, W.  ostu i Paschy
    • uroczysto軼i (solemnitates)
    • 字ody Popielcowej i ca貫go Wielkiego Tygodnia (nr 57)
  • mo瞠 by u篡ty jeden z podanych formularzy mszalnych A i B, oczywi軼ie z wyj徠kiem dni wy瞠j wymienionych (nr 58-59)
  • czytania Pisma 鈍. – Ordo zawiera: 5 czyta ze Starego Testamentu (nr 61); 12 czyta z Nowego Testamentu (nr 62); 6 Psalm闚 responsoryjnych (nr 63); 6 Alleluja z wersetami (nr 61); 12 perykop z Ewangelii (nr 65)
  • celebrans mo瞠, w zale積o軼i od potrzeby, wybra odpowiednie modlitwy z zestaw闚 podanych po formularzach mszalnych (nr 58).

 Szafarz bierzmowania powinien r闚nie celebrowa Msz 鈍. Je郵i korzysta z pomocy kap豉n闚 przy udzielaniu tego sakramentu powinien razem z nimi koncelebrowa. Ta sama zasada odnosi si r闚nie do szafarza nadzwyczajnego. Je郵i biskup nie celebruje Mszy 鈍. w czasie kt鏎ej jest udzielany sakrament bierzmowania, zaleca si, aby przewodniczy liturgii s這wa i udzieli ko鎍owego b這gos豉wie雟twa (nr 13).

 Nowe Ordo przypisuje wielkie znaczenie liturgii s這wa, kt鏎a rozpoczyna obrz璠 bierzmowania. Ze s逝chania s這wa Bo瞠go pochodz r騜ne dzia豉nia Ducha 安. w Ko軼iele i w poszczeg鏊nych ochrzczonych i bierzmowanych. W s這wie Bo篡m zawarta jest r闚nie wola Bo瘸 odno郾ie 篡cia chrze軼ija雟kiego (nr 13).

 Analizuj帷 konstytucj apostolsk Divinae consortium naturae i now liturgi bierzmowania, dostrzegamy pog喚bione spojrzenie na znaczenie i rol tego sakramentu w nadprzyrodzonym rozwoju cz這wieka i w 篡ciu Ko軼io豉.

 Przez przyj璚ie w bierzmowaniu daru Ducha 安i皻ego, nast瘼uje 軼i郵ejszy zwi您ek ochrzczonych z Chrystusem oraz pe軟iejsze upodobnienie do Chrystusa przez charakter sakramentalny (piecz耩 Pana). Ponadto wierni przez dar Ducha 安i皻ego otrzymuj si喚, aby przez wiar i mi這嗆 篡li na podobie雟two swego Zbawiciela.

 Dzie przyj璚ia daru Ducha 安i皻ego jest aktualizacj wydarzenia Zielonych 安i徠 w odniesieniu do konkretnego cz這wieka. Duch 安i皻y, kt鏎y jest dusz Ko軼io豉, dany jest wiernym nie tylko dla ich osobistego u鈍i璚enia, ale dla wzrostu Ko軼io豉. Przez charakter bierzmowania wierni s 軼i郵ej zwi您ani z Ko軼io貫m. Przez bierzmowanie nast瘼uje prawdziwe wcielenie do wsp鏊noty Ko軼io豉. Dlatego bierzmowani jako prawdziwi 鈍iadkowie Chrystusa zobowi您ani s do budowania Ko軼io豉 przez wiar i mi這嗆 oraz do troski o dzie這 misyjne Ko軼io豉. Charakterystyczne jest wyra瞠nie, 瞠 bierzmowani ad fidem simul diffundendam et defendendam arctius obligantur. Na pierwszym wi璚 miejscu jest obowi您ek rozszerzania wiary a dopiero na drugim jej obrona. Widocznym znakiem zwi您ku bierzmowanego z Ko軼io貫m jest pos逝ga biskupa, pierwotnego szafarza tego sakramentu, kt鏎ego obecno嗆 wyra幡iej ukazuje wi瞛y, kt鏎e 陰cz bierzmowanych z Ko軼io貫m.

 圭i郵e z陰czeni z Chrystusem i wcieleni do wsp鏊noty Ko軼io豉, bierzmowani maj specjalne zadanie wobec ca貫go 鈍iata. Namaszczeni przez biskupa krzy禦em 鈍i皻ym, uczestnicz w namaszczeniu proroczym Chrystusa, aby g這si Dobra Nowin ca貫mu 鈍iatu. Krzy禦o u篡wane do tego namaszczenia jest woni i dlatego wed逝g Ko軼io豉 staro篡tnego by這 u篡wane jako znak charakterystyczny tego sakramentu. Bierzmowani maj by jako bonus odor w 鈍iecie przez swoj wiar i mi這嗆.

 R闚nie sam obrz璠 udzielania bierzmowania zosta tak przepracowany, 瞠 jego liturgia wskazuje na istotn tre嗆 tego sakramentu. Mo積a si wi璚 spodziewa, 瞠 odnowiona liturgia sakramentu bierzmowania przyczyni si do nale篡tego dowarto軼iowania tego sakramentu i zaj璚ia nale積ego mu miejsca w praktyce pastoralnej Ko軼io豉.

Ks. Czes豉w Krakowiak, Lublin

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 41:1971, f. IV, s. 81

W. Danielski, B. Papiernik

2. Odnowiona liturgia chrztu dzieci. II Sympozjum Liturgiczne w Kro軼ienku n/D

 W dniach 24-25 czerwca 1971 r. odby這 si w Kro軼ienku nad Dunajcem sympozjum liturgiczne pracownik闚 naukowych, absolwent闚 oraz wsp馧pracownik闚 Katedry Liturgiki KUL, po鈍i璚one odnowionej liturgii chrztu dzieci. By這 to ju trzecie tego rodzaju sympozjum (poprzednie odby造 si r闚nie w Kro軼ienku w r. 1969 i 1970).

 W tegorocznym sympozjum uczestniczy這 ok. 45 ksi篹y pracuj帷ych w r騜nych diecezjach, zaanga穎wanych w odnow liturgii. Pierwszy raz wi瘯szo嗆 z dziesi璚iu referat闚 wyg這sili zaproszeni przez Katedr Liturgiki specjali軼i z innych o鈔odk闚. Program obejmowa nast瘼uj帷e referaty:

  1. sesja (teologia, dzieje i adaptacja):
    1. Ks. dr Micha   T s c h u s c h k e   (Pozna) – Teologia chrztu dzieci w 鈍ietle nowego rytu;
    2. Ks. dr Wac豉w   S c h e n k   (KUL) – Uwagi historyczne do nowego rytu chrztu dzieci;
    3. O. dr Franciszek   M a  a c z y  s k i   OSB – Problemy polskiego przek豉du i adaptacji Ordo Baptismi Parvulorum oraz innych opublikowanych cz窷ci Rytua逝.
  2. sesja (s這wo Bo瞠 i odpowied zgromadzenia):
    1. Ks. mgr Ireneusz   P a w l a k   (KUL) – 如iew i muzyka w sakramencie chrztu dzieci,
    2. Ks. dr Micha   C z a j k o w s k i   (Wroc豉w) – Dob鏎 czyta biblijnych i ich teologiczne znaczenie,
    3. Ks. dr Boles豉w   K o s e c k i   (Pelplin) – Problemy homilii chrzestnej.
  3. sesja (problemy prawne i pastoralne):
    1. Ks. dr W豉dys豉w   S o b c z y k   (Sosnowiec) – Chrzest dzieci w 篡ciu wsp鏊noty parafialnej,
    2. Ks. dr Roman   M i c h a  e k   (Pozna) – Aspekt prawny odnowionej liturgii chrztu dzieci,
  4. sesja:
    1. Ks. dr Piotr   G a j d a   (Tarn闚) – Miejsce chrztu w nowej koncepcji wn皻rza ko軼ielnego,
    2. Ks. mgr Marian   P i s a r z a k   MIC – Udzia s逝瘺y liturgicznej w sakramencie chrztu.

 Obydwa dni obrad zaczyna造 si zgromadzeniem eucharystycznym, kt鏎e koncelebrowali wszyscy uczestnicy sympozjum. Wieczorem pierwszego dnia odby這 si nabo瞠雟two chrztu 鈍. celebrowane przez ks. Stanis豉wa   H a r t 1 i e b a.   Liturgi sprawowano w miejscowym ko軼iele Dobrego Pasterza o pi瘯nie adaptowanym wn皻rzu staraniem proboszcza Kro軼ienka, ks. dr Bronis豉wa   K r z a n a.   Warunki lokalowe dla sympozjum stworzy i liturgi przygotowa, jak co roku, ks. dr  Franciszek   B l a c h n i c k i   (KUL).

 Pierwszej sesji przewodniczy ks. dr  Boles豉w   K o s e c k i.   Referat pt. Teologia chrztu dzieci w 鈍ietle nowego rytu wyg這si ks. dr  Micha   T s c h u s c h k e.   W wyk豉dzie poruszono podstawowe zasady teologiczne wyp造waj帷e z nowego Ordo Baptismi Parvulorum, zw豉szcza chrystocentryzm, charakter personalny i eklezjalny oraz warto軼i symboliczne rytu. Chrystocentryzm przejawia si w paschalnym wyd德i瘯u chrztu. Chrzest jest pasch, tzn. przej軼iem ze 鄉ierci grzechu do 篡cia 豉ski moc m瘯i i zmartwychwstania Chrystusa. Dla podkre郵enia tego nastawienia paschalnego zaleca si sprawowanie chrztu w 鈍i皻a wielkanocne i w niedziel. Ta ostatnia bowiem jest pami徠k zmartwychwstania Chrystusa, ma陰 pasch. Chrzest jest sakramentem w陰czaj帷ym w spo貫czno嗆 Ko軼io豉, w 鈍i皻y lud Bo篡, dlatego powinien odbywa si wobec zgromadzonego ludu, co uwidacznia jego charakter eklezjalny. Charakter personalny zaznacza si w dialogach prowadzonych mi璠zy celebransem i rodzicami oraz chrzestnymi dziecka. Nowy obrz璠 chrztu posiada tak瞠 warto軼i symboliczne, gdy odznacza si prostot i wyrazisto軼i. Usuni皻o niezrozumia貫 gesty, zw豉szcza budz帷e opory natury higienicznej oraz te, kt鏎e nie maj wyrazistej symboliki. Dwa znaki posiadaj szczeg鏊ne znaczenie, mianowicie woda i 鈍iat這. Tak wi璚 nowy obrz璠 chrztu dzieci w pe軟i odpowiada posoborowej sakramentologii oraz uwzgl璠nia problemy wsp馧czesnej teologii chrzcielnej. Wa積 rol odgrywaj te w nowym rycie wprowadzenia duszpasterskie.

 W drugim referacie pt. Uwagi historyczne do nowego rytu Chrztu dzieci ks. dr   Wac豉w   S c h e n k   om闚i jak podchodzono na przestrzeni wiek闚 do problemu chrztu dzieci, jak wygl康a ryt chrztu w minionych wiekach, czy chrzczono przez zanurzenie, czy przez polanie, jak przedstawia豉 si sprawa rodzic闚 chrzestnych i kto by szafarzem chrztu oraz w jakim czasie udzielano tego sakramentu. Na koniec prelegent wyja郾i jak dzisiaj nale篡 rozumie obowi您ek chrzczenia quam primum.

 Po wyg這szonych referatach dyskusja dotyczy豉 aspektu chrystocentrycznego i kosmicznego w teologii sakrament闚 oraz podstaw teologicznych dotychczasowej praktyki w sprawie chrztu niemowl徠 quam primum.

 Trzeci referat pt.: Problemy polskiego przekladu i adaptacji Ordo Baptismi Parvulorum oraz innych cz窷ci rytua逝 wyg這si o. dr  Franciszek   M a  a c z y  s k i.   W pierwszej cz窷ci prelegent poda og鏊ne zasady przek豉d闚 tekst闚 liturgicznych na j瞛yki narodowe obowi您uj帷e od 1964 r. Aby teksty liturgiczne sta造 si g這sem Ko軼io豉, nie wystarczy t逝maczy dos這wnie z tekstu 豉ci雟kiego na j瞛yk narodowy, lecz nale篡 uwzgl璠ni w przek豉dzie to, co Ko軼i馧 chcia przekaza w danym tek軼ie, cho z drugiej strony t逝maczenie nie mo瞠 by parafraz. Poniewa j瞛yk liturgiczny ma by zrozumia造, dlatego powinien by j瞛ykiem potocznym. W drugiej cz窷ci referatu   F.   M a  a c z y  s k i   om闚i spraw przek豉du na j瞛yk polski Ordo Baptismi Parvulorum i innych opublikowanych cz窷ci rytua逝. Na marginesie referatu wspomnia r闚nie o stanie przek豉du innych ksi庵 liturgicznych, a mianowicie msza逝, psa速erza, czyta mszalnych, pontyfika逝 i liturgii godzin.

 Pytania po om闚ionym referacie dotyczy造 mo磧iwo軼i traktowania pierwszych przek豉d闚 jako tymczasowych; zw豉szcza sygnalizowano potrzeb uwzgl璠nienia strony muzycznej w przek豉dach; proponowano r闚nie poddanie przek豉d闚 szerszej dyskusji np. za po鈔ednictwem komisji liturgicznych w diecezjach lub publikacji w „Ruchu Biblijnym i Liturgicznym”.

 Drugiej sesji przewodniczy ks. dr  Wac豉w   S c h e n k.   Jako pierwszy wyg這si sw鎩 referat ks.  mgr  Ireneusz   P a w l a k.   Tematyka dotyczy豉 酥iewu i muzyki w sakramencie chrztu dzieci. Prelegent om闚i rodzaje 酥iew闚 w czasie sprawowania odnowionego obrz璠u oraz zadania tych uczestnik闚 zgromadzenia, kt鏎zy powinni je wykonywa. Przewiduj帷 trudno軼i, na jakie mo瞠 napotka wprowadzenie nowego obrz璠u od strony ksi篹y, organist闚 i wiernych wysun掖 propozycj szerszego wykorzystania 酥iew闚 znanych. Na ko鎍u ukaza praktyczne mo磧iwo軼i zastosowania 酥iew闚 podczas ca貫j liturgii chrztu dzieci.

 Po referacie dyskutanci proponowali, aby w pierwszym etapie zezwoli na swobodniejszy dob鏎 酥iew闚, zw豉szcza znanych, o tematyce wielkanocnej, a dopiero w wyniku do鈍iadcze niekt鏎e z nich uzna za obowi您uj帷e; nadto aby w doborze 酥iew闚 liczy si r闚nie z ma造mi ko軼io豉mi, gdzie trudno rozwin望 uroczyst procesj. Dla zapoznania ca貫j wsp鏊noty parafialnej z nowym rytem chrztu zaproponowano urz康za go co kilka niedziel o oznaczonej porze.

 Po dyskusji wyg這si referat ks. dr  Micha   C z a j k o w s k i,   pt. Dob鏎 czyta biblijnych i ich teologiczne znaczenie. Prelegent dokona tematycznego podzia逝 perykop chrzcielnych na nast瘼uj帷e grupy: 1)  woda 篡cia, 2)  chrzest Chrystusa, 3)  polecenie Pana, 4)  chrzest chrze軼ijan, 5)  jedno cia這, 6)  Chrystus i dzieci. Spo鈔鏚 nich wy這ni cztery teksty zasadnicze, mianowicie: Mt 28, 18-20; Mk 1, 9-11; Mk 10, 13-16; J 3, 1-6. Czytania biblijne w zastosowaniu do sakramentu chrztu maj dzisiaj ogromne znaczenie, bowiem celebracja s這wa Bo瞠go sta豉 si integraln cz窷ci liturgii chrzcielnej, jest ona katechez chrztu wg zasady „wiara rodzi si z tego, co si s造szy”, s造szy si s這wo Chrystusa.

 W nast瘼nym referacie pt. Problemy homilii chrzestnej, ks. dr  Boles豉w   K o s e c k i   z Pelplina poruszy nast瘼uj帷e zagadnienia: l.  jak nale篡 rozumie postulat homilii przewidzianej w nowej liturgii chrztu; dlaczego homilia chrzestna? jakie s racje i jaki cel chce przez homili osi庵n望 Ko軼i馧;  2.  Kiedy i gdzie g這si t homili; jakie formy mo瞠 ona przybra poza obrz璠em chrztu; jak przedstawiaj si u nas w kraju uwarunkowania do celebracji liturgii s這wa podczas obrz璠u chrztu dzieci;  3.  Cechy, jakimi powinna odznacza si homilia chrzestna;  4.  Potrzeba pog喚bienia teologii sakrament闚, szczeg鏊nie sakrament闚 inicjacji chrze軼ija雟kiej na ambonie – kiedy to czyni? 5.   Tematy, kt鏎e mo積a poruszy w homilii chrzestnej.

 Po tych dwu referatach przypomniano w dyskusji r騜nic mi璠zy katechez, kt鏎ej zadaniem jest przygotowanie do przyj璚ia sakramentu, a homili stanowi帷 cz窷 sk豉dow liturgii.

 Trzeciej sesji przewodniczy ks. Stanis豉w  H a r t 1 i e b   z Konarzewa w archidiec. pozna雟kiej.

 Na wst瘼ie referat wyg這si ks. dr  W豉dys豉w   S o b c z y k, pt. Chrzest dzieci w 篡ciu wsp鏊noty parafialnej. Prelegent zwr鏂i uwag, 瞠 chrzest jest przede wszystkim prze篡ciem w 鈍iecie doros造ch, a nie w 鈍iecie dzieci. Przypomnia fakt zaanga穎wania wsp鏊noty przy sprawowaniu sakramentu chrztu w dziejach pierwotnego Ko軼io豉, a w zwi您ku z tym wskaza na potrzeb o篡wienia udzia逝 wsp鏊noty ko軼ielnej przy dzisiejszym sprawowaniu tego sakramentu. Jak to osi庵n望? Ot騜 trzeba budzi og鏊ne zainteresowanie chrztem, nie poprzestaj帷 na wyg這szeniu jednorazowego cyklu kaza na ten temat. Trzeba zmobilizowa 鈍iadom grup ludzi, kt鏎zy b璠 szerzej zainteresowani 篡ciem Ko軼io豉 i wielu z nich obecno軼i swoj o篡wi sprawowanie sakramentu chrztu. 字odkami pomocniczymi do zainteresowania tym sakramentem b璠 tu plakaty, broszury itp. Chrzestni powinni by lud幟i pe軟ej wiary, na kt鏎ych dziecko b璠zie mog這 w przysz這軼i oprze swoje przekonania religijne. Reprezentuj oni wobec dziecka spo貫czno嗆 Ko軼io豉. Katechumenat za powinien uwzgl璠ni chrzcieln katechez, wprowadzenie w 篡cie liturgiczne i wychowanie do osobistego 篡cia religijnego.

 W dyskusji poruszono najpierw konieczno嗆 opracowania dyrektorium duszpasterskiego, kt鏎e by towarzyszy這 wprowadzeniu nowego rytu chrztu. Ks. dr  W.   D a n i e l s k i   przedstawi w formie komunikatu tre嗆 takiego dyrektorium wydanego we Francji w 1965 r. Druga propozycja dotyczy豉 opracowania popularnych broszurek, kt鏎e mo積a by wr璚za rodzicom zg豉szaj帷ym dziecko do chrztu, jak r闚nie pami徠kowych dyplomik闚, mog帷ych stanowi sta造 dokument zast瘼uj帷y wypis z aktu chrztu. Podj皻o r闚nie temat odpowiedzialno軼i rodziny jako zwi您ku sakralnego – tak瞠 za przekazywanie 篡cia nadprzyrodzonego, zw豉szcza zalecono rozmowy na ten temat z ojcem dziecka, kt鏎y z zasady (np. w diecezji katowickiej) zg豉sza je do chrztu. Rodziny i grupy wiernych 鈍iadome swego chrztu, b璠 zaczynem g喚bszego 篡cia wsp鏊noty parafialnej. Wspomniano te o pr鏏ach prowadzenia dziecka przez stopnie analogiczne do katechumenatu, a do przyj璚ia chrztu w pe軟i 鈍iadomo軼i (na Zachodzie).

 Drugi referat w trzeciej sesji pt. Aspekt prawny odnowionej liturgii chrztu dzieci wyg這si ks. dr  Roman   M i c h a  e k   z Poznania. W pierwszej cz窷ci swojej wypowiedzi prelegent om闚i kwestie prawno-kanoniczne odnowionej liturgii chrztu dzieci, a wi璚 spraw dalszej i bli窺zej materii chrztu, przymioty chrzestnych, aby wa積ie i godziwie mogli spe軟ia swoje zadania oraz wskaz闚ki dotycz帷e czasu i miejsca chrztu. Druga cz窷 dotyczy豉 kwestii prawno-liturgicznych nowego rytu, takich jak struktura obrz璠u, ubi鏎 celebransa, problem namaszczania olejem katechumen闚, udzia innych kap豉n闚 lub diakon闚 przy sprawowaniu obrz璠u, istotna czynno嗆 chrztu, wr璚zenie 鈍iecy i sprawa 陰czenia chrztu z Msz 鈍.

 Pytania w dyskusji po drugim referacie dotyczy造 zasad prawnych chrztu poza ko軼io貫m parafialnym i chrztu sub conditione. Ks.  W.  S c h e n k   zaproponowa nast瘼uj帷e mo磧iwo軼i, pozwalaj帷e ju obecnie przygotowywa wiernych do odnowionego rytu chrztu dzieci. S to:

  • sta貫 daty i godziny udzielania chrztu zbiorowego, z najwi瘯sz uroczyst opraw (np. zamiast nieszpor闚 lub nabo瞠雟twa), a w przysz這軼i co niedziel na innej Mszy 鈍.;
  • przypominanie o tej godzinie w coniedzielnych og這szeniach, zr騜nicowanych zale積ie od pory roku liturgicznego, a ukazuj帷ych r騜ne aspekty teologii sakramentu;
  • urz康zanie katechez chrzestnych czyli serii nauk przygotowawczych dla rodzic闚;
  • zalecanie, by zg豉szano dziecko do chrztu jeszcze przed jego urodzeniem (okazj jest np. b這gos豉wie雟two matki przed porodem);
  • ju obecnie te w陰czanie rodzic闚 obok chrzestnych do udzia逝 w obrz璠zie chrztu (znak krzy瘸 na czole, 鈍ieca).

 Czwartej sesji przewodniczy ks.  Andrzej   M a j e w i c z   ze Szczecina. Mia造 tutaj miejsce dwa referaty. Pierwszy z nich wyg這si ks.  dr  Piotr   G a j d a   z Tarnowa, pt. Miejsce chrztu w nowej koncepcji wn皻rza ko軼ielnego.

 W pierwszej cz窷ci referatu, po stwierdzeniu, 瞠 nowy obrz璠 chrzcielny domaga si nowej koncepcji wn皻rza ko軼ielnego, prelegent poda trzy rozwi您ania dotycz帷e urz康zenia baptisterium oraz dokona oceny tych rozwi您a. Pierwsze rozwi您anie, to baptisterium urz康zone w kaplicy znajduj帷ej si wewn徠rz ko軼io豉, drugie w kaplicy wybudowanej poza ko軼io貫m i trzecie – baptisterium urz康zone w jakiej cz窷ci ko軼io豉 widocznej przez wszystkich wiernych. W drugiej cz窷ci referatu zosta om闚iony przebieg ceremonii chrzcielnych w ko軼iele przystosowanym do nowych przepis闚, z uwzgl璠nieniem miejsca przyj璚ia dzieci, nabo瞠雟twa s這wa Bo瞠go, samego obrz璠u chrztu i rytu ko鎍owego. Dotkni皻o tu r闚nie sprawy specjalnego pomieszczenia dla dzieci, w kt鏎ym mog造by one przebywa pod opiek starszych niewiast w czasie gdy ich rodzice uczestnicz w liturgii s這wa.

 Ostatni referat wyg這si ks.  mgr  Marian   P i s a r z a k  MIC,  pt. Udzia s逝瘺y liturgicznej w sakramencie chrztu. W referacie zosta造 poruszone nast瘼uj帷e zagadnienia: 1)  Co m闚i Ordo Baptismi Parvulorum o s逝瘺ie liturgicznej;  2)  nowy pogl康 na s逝瘺 liturgiczn;  3)  konkretne zadania s逝瘺y liturgicznej, a w szczeg鏊no軼i porz康kowego, ceremoniarza, lektora, psa速erzysty oraz akolit闚;  4)  przygotowanie s逝瘺y liturgicznej do ewentualnego udzielenia sakramentu chrztu w niebezpiecze雟twie 鄉ierci i do poprawnego wykonywania swoich funkcji.

 Dyskusja po tych referatach dotyczy豉 trzech spraw. Postawiono pytanie o sens chrzcielnicy, dotychczas w豉軼iwie u篡wanej tylko do przechowywania wody chrzcielnej; obecnie powinno si nad ni udziela chrztu; ma ona r闚nie sens jako znak przypominaj帷y i wzywaj帷y do pokuty i radosnego powrotu do 豉ski synostwa Bo瞠go. Dotkni皻o te sprawy opieki nad stanem chrzcielnic, zw豉szcza zabytkowych. Zwr鏂ono uwag na celowo嗆 zwyczaju dekorowania ich w 鈍i皻a, dla przypomnienia godno軼i chrzcielnicy i roli chrztu w 篡ciu chrze軼ijan. Wysuni皻a za propozycja, aby czytanie biblijne powierza komu z rodziny dziecka, spotka豉 si z odpowiedzi, 瞠 lepiej b璠zie dla s逝chaczy s這wa Bo瞠go, gdy tego dokona przygotowany odpowiednio lektor. Wreszcie postawiono wniosek, by referat ks.  P.   G a j d y   udost瘼ni diecezjalnym komisjom do spraw budownictwa i sztuki sakralnej.

 Wnioski ko鎍owe dyskusji podczas sympozjum:

 1º   Wszystkie referaty sympozjum b璠 opublikowane w specjalnym zeszycie „Ruchu Biblijnego i Liturgiczego”, na co wyrazi zgod zast瘼ca redaktora naczelnego, o. Franciszek   M a  a c z y  s k i.

 2º   Duszpasterstwo liturgiczne domaga si oparcia go o o鈔odki naukowe, dlatego potrzeba centrum w skali krajowej, wydaj帷ego pomoce dla duszpasterzy i prowadz帷ego r騜ne prace naukowe zlecane przez Komisj Episkopatu do spraw liturgii i duszpasterstwa. Zal捫ek takiego o鈔odka powstaje w Lublinie, obejmuj帷 na razie sprawy duszpasterstwa s逝瘺y liturgicznej.

 3º   Ten sam o鈔odek przy wsp馧pracy innych 鈔odowisk wydaje Biuletyn odnowy liturgii od 1967 r. w obj皻o軼i do 200 stron (maszynopisu) rocznie, w kwartalniku „Collectanea Theologica”; zapowiedziano starania o osobne czasopismo liturgiczno-pastoralne. Uczestnicy sympozjum wystosowali list do Konferencji Episkopatu o zgod i poparcie tych stara, aby czasopismo grupowa這 wszystkich oddanych odnowie liturgii w Polsce i dawa這 pomoce wszystkim duszpasterzom oraz 鈍ieckim pe軟i帷ym s逝瘺 w liturgii.

 4º   O鈔odek m鏬豚y r闚nie regulowa spraw wzorowych o鈔odk闚 parafialnych, gdzie wcze郾iej ni w pozosta造ch parafiach wprowadzanoby t逝maczenia i melodie dla ich zbadania oraz zebrania ostatnich poprawek. Jednocze郾ie duszpasterze tych o鈔odk闚 otrzymywaliby odpowiedni formacj i uprawnienia instruktor闚 wspomagaj帷ych na terenie swych diecezji komisje liturgiczne. Do鈍iadczenia tego typu da造 pozytywne rezultaty na terenie archidiecezji warszawskiej w czasie wprowadzania nowego rytu Mszy 鈍.

 5º   Najbardziej o篡wion dyskusj wzbudzi projekt stopniowego poszerzania sympozjum do rozmiar闚 krajowego zjazdu duszpasterstwa liturgicznego z udzia貫m ksi篹y biskup闚, profesor闚, przedstawicieli diecezjalnych komisji liturgicznych oraz referent闚 liturgicznych zakon闚 m瘰kich i 瞠雟kich, wreszcie terenowych duszpasterzy oddanych odnowie liturgii; miejscem jego mia豚y by kt鏎y z 豉two dost瘼nych o鈔odk闚 ko軼ielnych. W odpowiedzi podniesiono, 瞠 wyk豉dowcy liturgiki maj swe doroczne spotkania (w r. 1971 ju 10-ty raz, w dniach 21-23 wrze郾ia w ramach III Kongresu Teolog闚 Polskich); spotykaj si r闚nie referenci zakonni. Ka盥a diecezja powinna sama formowa swoich referent闚 dekanalnych duszpasterstwa liturgicznego (przyk豉d stanowi praca w diecezji opolskiej). O kongresie lub zje寮zie mo積a by my郵e co najwy瞠j w odst瘼ach kilkuletnich, k豉d帷 jednak nacisk na niezbyt liczebne sympozja specjalistyczne. Zdaniem wi璚 przewa瘸j帷ej liczby dyskutant闚 postanowiono utrzyma model naszego sympozjum, zabiegaj帷 jednak nadal o jego reprezentatywno嗆 dla wszystkich 鈔odowisk studi闚 liturgicznych i duszpasterstwa liturgicznego w diecezjach i zakonach w Polsce, aby z czasem mog這 ono stanowi narz璠zie w r瘯ach Komisji Liturgicznej Episkopatu w przygotowywaniu cz這nk闚 komisji diecezjalnych i zakonnych, do instrukta簑 wprowadzaj帷ego w terenie odnow liturgii

 6º   Nast瘼ne, IV sympozjum w 1972 r. postanowiono po鈍i璚i nowym obrz璠om pogrzebowym (Ordo Exsequiarum); zaproponowano te nazwiska specjalist闚, aby ich prosi z referatami.

Ks. Wojciech Danielski, ks. Bohdan Papiernik, Lublin

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 41:1971, f. IV, s. 86

II. URZ犵Y I SΣ浮Y

M. Marczewski

1. Motu proprio „O odnowie diakonatu w Ko軼iele 豉ci雟kim”

 Chocia od opublikowania pisma apostolskiego O odnowie diakonatu up造nie z dniem 18 lipca 1972 r. pi耩 lat, jednak w Polsce nie jest ono znane, a sprawa diakonatu ludzi 鈍ieckich nie jest w og鏊e poruszana, pomimo wyra幡ych zapotrzebowa. Poniewa za du瘸 cz窷 funkcji i uprawnie diakona dotyczy liturgii, b璠zie rzecz stosown om闚ienie tego dokumentu w ramach Biuletynu odnowy liturgii.

 Instytucja diakonatu sta貫go zanik豉 w Ko軼iele 豉ci雟kim w 12 wieku  1 . W pi耩 wiek闚 p騧niej, podczas obrad Soboru Trydenckiego powr鏂ono do tego problemu, ale sob鏎 nie powzi掖 odpowiednich uchwa. Zasadniczo problem ten zosta postawiony dopiero poprzez do鈍iadczenia Ko軼io豉 diaspory zachodniej i 鈔odkowej Europy przed II wojn 鈍iatow. Ju wtedy w kr璕ach niemieckiego „Caritas” wzrasta豉 my郵 wznowienia instytucji diakonatu. Po wojnie zdoby豉 ona wielu 鈍ieckich, teolog闚  (K.  R a h n e r,   Y.  C o n g a r,   O.  P.  C o l s o n),   duszpasterzy oraz zakonnik闚. Konieczno嗆 wznowienia tej instytucji zg豉szali poszczeg鏊ni biskupi, a w鈔鏚 nich przede wszystkim biskupi misyjni. Pojawia si literatura na ten temat, kt鏎ej pocz徠ek zainicjowa  W.  S c h a m o n i   publikacj Familienv酹er als geweihte Diakone (1953). P騧niej, w 1958 r. pojawia si studium  P.   W i n n i g e r a   Vers un renouveau du diaconat. Uwie鎍zeniem bada jest wsp鏊ne dzie這  K.  R a h n e r a   i   H.  V o r g r i m l e r a   Diakonia in Christo.

 W roku 1951 Hannes   K r a m e r   zak豉da we Fryburgu pierwszy kr庵 diakonacki (Diakonatskreis). Zacz窸y one powstawa w wielu innych miastach Europy zachodniej. Te wsp鏊noty za cel swej pracy podj窸y studium nad problemem odnowy diakonatu, duchowo軼i diakonatu i przygotowaniem si do przysz貫j pracy. Momentem zwrotnym okaza這 si zwo豉nie soboru, kt鏎y zaj掖 si tym problemem, a jego rozporz康zenia zawarte w konstytucji o liturgii i o Ko軼iele przyczyni造 si do wydania motu proprio o odnowie diakonatu  2 .

 Obecnie w 鈍iecie jest ju wy鈍i璚onych 342 diakon闚, a tych kt鏎zy s zainteresowani t mo磧iwo軼i realizacji swego 篡ciowego pos逝giwania jest 2030 os鏏. Najwi璚ej diakon闚 jest w NRF (108), Belgii (49), USA (49), Brazylii (37), Peru (30), Austrii (20), Francji (11)  3 .

 Dokument papieski wydany zosta 18 lipca 1967 roku, w uroczysto嗆 鈍. Efrema Syryjskiego – diakona. Zosta opublikowany na 豉mach „Osservatore Romano” 28 lipca tego roku  4 .

 H. Vorgrimler w swym komentarzu  5  stwierdza, 瞠 pismo apostolskie nie chce by teologiczn nauk o diakonacie i miejscu diakona w Ko軼iele. Nale篡 je zrozumie jako prawne przepisy, zalecenia odno郾ie realizacji postanowie II Soboru Watyka雟kiego. Pragnie by ono, jak stwierdza sam podtytu „og鏊nymi normami”, to znaczy dopuszcza swobod dzia豉nia kompetentnych konferencji biskupich lub te poszczeg鏊nych biskup闚. Motu proprio wreszcie nie ma na celu zajmowa si odnow diakonatu w Ko軼io豉ch wschodnich. Niemniej warto przypomnie, 瞠 sob鏎 w dekrecie o Ko軼io豉ch wschodnich (a. 17) wypowiedzia si za powrotem diakonatu w tych Ko軼io豉ch. Dokument sk豉da si z 36 artyku堯w, kt鏎e zosta造 uj皻e w osiem rozdzia堯w omawiaj帷ych kolejno: prawa i obowi您ki konferencji biskupich i biskup闚 ordynariusz闚 odno郾ie odnowy diakonatu; problem m這dych diakon闚 i diakon闚 w wieku dojrza造m; spraw inkardynowania i utrzymania diakona, jego zada i „obowi您k闚 stanu”, diakonatu zakonnik闚. Ostatni artyku jest po鈍i璚ony zaleceniom odno郾ie 鈍i璚e  6 .

 Dokument rozpoczyna wst瘼, w kt鏎ym papie m闚i o „wielkiej czci jakiej doznawa ten urz康 w czasach apostolskich (Flp 1, 1; 1 Tm 3, 8-11)” oraz o wznowieniu idei diakonatu sta貫go na Soborze Watyka雟kim II. Diakonat nie jest wi璚 stopniem do kap豉雟twa, lecz poprzez „trwa造 charakter” i „szczeg鏊n 豉sk” posiada tak bogat tre嗆, 瞠 ka盥y, kto zostanie do niego powo豉ny, b璠zie m鏬 trwalej s逝篡 „tajemnicom Chrystusa i Ko軼io豉” (KK 41).

 Nast瘼nie poruszona jest sprawa 鈍ieckich w Ko軼iele misyjnym. Ich praca w wielu wypadkach wcale nie r騜ni si od pos逝giwania diako雟kiego. Wyp造wa st康 postulat ich wy鈍i璚enia „aby swe pos逝giwanie sprawowali wzmocnieni 豉sk sakramentaln” (DM 16). Nie w ca造m Ko軼iele 豉ci雟kim istnieje konieczno嗆 wprowadzenia sta貫go diakonatu, stwierdza papie, dlatego jego wprowadzenie jest zale積e od odpowiednich konferencji biskupich i zgody papie瘸. Ostatnie wskazania informuj o tym, 瞠 odno郾ie praw i zada diakona nale篡 przestrzega zasad zawartych w Kodeksie Prawa Kanonicznego.

 K o n f e r e n c j e   b i s k u p i e   ustalaj w oparciu o zgod papie瘸   c z y   i   g d z i e   nale篡 wprowadzi diakonat ze wzgl康u na dobro wiernych. Zgodnie z wymaganiami papie瘸 moment podj璚ia decyzji winien by starannie przemy郵any. Kandydaci powinni zosta przez ordynariusza, po przej軼iu odpowiedniego kszta販enia, przeegzaminowani i wy鈍i璚eni. Rozdzia drugi zajmuje si m這dymi m篹czyznami pragn帷ymi zosta diakonami. W my郵 KK 29 musz oni przyj望 obowi您ek celibatu. 安i璚enia mo瞠 otrzyma m篹czyzna, kt鏎y uko鎍zy 25 lat.

 W specjalnych domach studi闚 ci m這dzi ludzie maj by kszta販eni zgodnie z kierunkiem ich pos逝giwania, oraz wprowadzeni w tajemnice 篡cia wewn皻rznego opartego na Ewangelii. Kandydaci musz odznacza si „naturaln sk這nno軼i s逝瞠nia hierarchii i wsp鏊nocie chrze軼ija雟kiej” (8).  7 

 Trzy lata studi闚 to okres przygotowania do podj璚ia pos逝giwania diako雟kiego. Ostatni rok jest specjalnym okresem przygotowania do „zasadniczych zada jakie diakon b璠zie spe軟ia” (9). Plan zaj耩 praktycznych obejmuje: katechez dzieci i doros造ch, kierowanie ch鏎em, homiletyk, czytanie Pisma 鈍. w zgromadzeniu wiernych, sprawowanie sakrament闚, odwiedzanie chorych i wype軟ianie wszelkiej pos逝gi, do kt鏎ej zostanie powo豉ny.

 Diakonat mog przyjmowa r闚nie  m   c z y  n i  w  w i e k u  d o j r z a  y m,  穎naci i nie穎naci. Za granic wieku przyjmuje si 35 lat. 皋naci kandydaci mog by dopuszczeni do 鈍i璚e za zgod ma鹵onki, a ich 篡cie ma鹵e雟kie i rodzinne musi by nienaganne. Musz tak瞠 cieszy si dobr opini w鈔鏚 wiernych i duchowie雟twa. Diakonem nie mo瞠 zosta ten, kto nie przeszed pr鏏y 篡cia chrze軼ija雟kiego. Kandydaci, podobnie jak m這dsi diakoni, przechodz odpowiednie kszta販enie lub dokszta販enie konieczne w ich pracy. Studium to powinni odbywa w specjalnym domu studi闚. Gdyby studium by這 niemo磧iwe, kandydatem powinien zaopiekowa si ksi康z, kt鏎y b璠zie dla niego przyk豉dem. Nie mog wykonywa zawodu, kt鏎y b璠zie dla diakona, zdaniem ordynariusza, przeszkod w wype軟ianiu s逝瘺y.  K a  d y  d i a k o n,  kt鏎y nie nale篡 do wsp鏊noty zakonnej, musi zgodnie z prawem przynale瞠 do diecezji.

 Sprawa socjalnego utrzymania diakona i jego rodzinny powinna by trosk konferencji biskupich, kt鏎e sprawy te powinny rozwi您a zgodnie z sytuacj jak okre郵a czas i miejsce. Natomiast diakoni, kt鏎zy musz pracowa w swym zawodzie, powinni utrzymywa swe rodziny z przys逝guj帷ego im wynagrodzenia zawodowego.

 Rozdzia pi徠y omawia  z a d a n i a  d i a k o n a,  o kt鏎ych m闚i KK, a kt鏎e zleca mu ordynariusz. Dokument wymienia nast瘼uj帷e zadania: asystencja liturgiczna, uroczyste udzielanie chrztu, udzielanie Eucharystii, eucharystyczne b這gos豉wienie ludzi, asystencja przy zawieraniu ma鹵e雟twa i b這gos豉wienie ma鹵e雟tw na mocy delegacji biskupa lub proboszcza, sprawowanie sakramentali闚 i obrz璠u pogrzebu, czytanie Pisma 鈍i皻ego i pouczanie wiernych, przewodniczenie uroczysto軼iom liturgicznym, nabo瞠雟twom, godzinom S這wa Bo瞠go, sprawowanie w imieniu hierarchii pos逝gi charytatywnej. By sprosta tym zadaniom pos逝giwania dokument du穎 miejsca po鈍i璚a tzw.  o b o w i  z k o m  s t a n u  diakona. „Poniewa diakoni s逝膨 tajemnicom Chrystusa i Ko軼io豉 winni wystrzega si z造ch przyzwyczaje, szuka Boga i by przygotowanym do ka盥ego dobrego czynu (2 Tm 2, 21) prowadz帷ego do zbawienia cz這wieka. Dlatego te z powodu otrzymanych 鈍i璚e powinni przewy窺za innych w 篡wym uczestnictwie w liturgii, modlitwie, s逝瘺ie Bo瞠j, pos逝sze雟twie, mi這軼i i czysto軼i” (25).

 Zadaniem konferencji biskupich jest przedstawi skuteczne wytyczne odno郾ie wspierania 篡cia wewn皻rznego diakona. Ordynariusze winni troszczy si o to, by wszyscy diakoni ch皻nie czytali i rozwa瘸li S這wo Bo瞠, uczestniczyli (o ile to mo磧iwe) codziennie sakramentalnie we Mszy 鈍i皻ej. W swym 篡ciu powinni otacza czci i mi這軼i Maryj. Dokument wspomina jeszcze o praktyce rachunku sumienia, uczestnictwie w rekolekcjach (co trzy lata), oraz pog喚bianiu studium teologii, by wiernych „umacnia i wychowywa” (29). Sprawie ostatniej powinny s逝篡 regularne zebrania, w czasie kt鏎ych nale篡 omawia tak瞠 sprawy ich 篡cia i pos逝giwania.

 Diakoni zobowi您ani s okazywa biskupom „cze嗆 i pos逝sze雟two” (30), biskupi natomiast powinni „te s逝gi Bo瞠go Ludu w Panu szanowa i kocha z ojcowsk mi這軼i” (30). Spraw ubioru pozostawia motu proprio odpowiednim uchwa這m konferencji biskupich.

 Sprawa  u d z i e l a n i a  d i a k o n a t u  z a k o n n i k o m  nale篡 wy陰cznie do kompetencji Stolicy Apostolskiej. Zakonnicy-diakoni (diaconi religiosi) winni spe軟ia swe pos逝giwanie poddaj帷 si autorytetowi biskupa i swych prze這穎nych. Diakon, kt鏎y na pewien okres przerwa swe pos逝giwanie, nie mo瞠 spe軟ia go ponownie bez zezwolenia ordynariusza. To wszystko, co powiedziano powy瞠j, odnosi si tak瞠 do cz這nk闚 innych instytut闚 篡j帷ych wed逝g wskaza rad ewangelicznych.

 Odno郾ie   w i  c e   d i a k o n a t u  dokument stwierdza, 瞠 obrz璠 鈍i璚e pozostaje bez zmian, a do decyduj帷ych rozstrzygni耩 Stolicy Apostolskiej.

 W zako鎍zeniu papie 篡czy diakonom by „poprzez wype軟ianie swej ci篹kiej s逝瘺y w obecnej sytuacji na郵adowali przyk豉d pierwszego m璚zennika Szczepana (...) oraz 鈍i皻ego Wawrzy鎍a, kt鏎y odznaczy si nie tylko w s逝瘺ie sakrament闚, ale w zarz康zeniu dobrami ko軼ielnymi”.

 Przypisy:

1  G.  L a n g g ä r t n e r,   Geschichte des Diakonates, w:  Der Diakon heute, Würzburg 1969,  31.

2  J.  H o r n e f,   Diakonatserneuerung, w:  Der Diakon, Freiburg 1970, 7-14. Szerzej o dyskusji przedsoborowej i soborowej m闚i  H.  V o r g r i m l e r,   Erneuerung des Diakonates, Der Seelsorger 2(1965)102 n.

3  Dane z Biuletynu Informacyjnego Centrum do Spraw Diakonatu, Diaconia XP 18-19(1971)116.

4  W opracowaniu pos逝gujemy si tekstem opublikowanym w: Nachkonziliare Dokumentation, t. 9: Motu proprio ber die Erneueurung des Diakonates, wyd.  H.  V o r g r i m l e r,  Trier 1968.

5  Tam瞠, 7.

6  Tekst 豉ci雟ki nie posiada tytu堯w. W celu lepszej orientacji „Oss. Rom.” wprowadzi這 rozdzia造 oraz zwi瞛貫 streszczenia rozdzia堯w.

7  W nawiasach podajemy numery artyku堯w dokumentu.

Marek Marczewski, Lublin

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 41:1971, f. IV, s. 89

Z. Bochenek

2. XIV spotkanie diecezjalnych i zakonnych duszpasterzy s逝瘺y liturgicznej

 Najrado郾iejszym momentem ostatniego spotkania krajowego duszpasterzy s逝瘺y liturgicznej, kt鏎e mia這 miejsce w Tarnowie, w dniach 7-8 lutego 1972 r., by豉 chyba uroczysto嗆 promocji 143 lektor闚, kt鏎ych dopu軼i do spe軟iania zaszczytnej pos逝gi czytania S這wa Bo瞠go sam biskup ordynariusz  ks. dr  J  A b l e w i c z.  T wielk liczb m這dych ch這pc闚 (byli w鈔鏚 nich tak瞠 doro郵i m篹czy幡i), z parafii dekanatu tarnowskiego, przygotowa w czasie kilkumiesi璚znego kursu zesp馧 ksi篹y pod kierunkiem duszpasterza diecezjalnego  ks.  E.  R z e s z u t o.  Mo積a uwa瘸 t pi瘯n uroczysto嗆 w katedrze tarnowskiej za symboliczne podsumowanie kilkuletnich poszukiwa w豉軼iwej koncepcji i sposob闚 wprowadzenia do liturgii przywr鏂onej po wiekach s逝瘺y lektora. Spotkania og鏊nopolskie by造 forum, na kt鏎ym planowano, a w du瞠j mierze tak瞠 wykonywano t prac. Zar闚no w diecezji tarnowskiej jak i w wielu innych naszych diecezjach ruch lektorski jest ju dzi bardzo 篡wy. Od dobrej woli duszpasterzy zale篡, czy dotrze on do wszystkich naszych parafii.

 Nowym zadaniem, kt鏎e staje obecnie przed duszpasterzami s逝瘺y liturgicznej jest akomodacja tradycyjnej s逝瘺y ministranta-akolity do wymaga zawartych w Institutio generalis Missalis Romani. M闚i o tym w swym s這wie wst瘼nym ks.  bp  dr  J.  L a t u s e k,  delegat episkopatu do spraw duszpasterstwa s逝瘺y liturgicznej. Wyrazi on rado嗆, 瞠 obecne spotkanie odbywa si w murach Seminarium Duchownego, kt鏎e aktualnie 鈍i璚i sw鎩 rok jubileuszowy – 150-lecie istnienia na terenie diecezji, kt鏎a jest ziemi kap豉雟k, zasilaj帷 ca造 kraj zast瘼ami gorliwych duszpasterzy. Gospodarz diecezji, bp  J.  A b l e w i c z  witaj帷 uczestnik闚 wyrazi uznanie dla dotychczasowej pracy duszpasterstwa s逝瘺y liturgicznej nazywaj帷 j „dalekowzroczn, pe軟 rozmachu, opart na gruntownym planowaniu i pe軟 poczucia odpowiedzialno軼i za przekazanie wiary m這demu pokoleniu”. – „Nie przesadz, je郵i powiem – stwierdzi – 瞠 wasza praca jest historyczna. Przecie ministranci i lektorzy, wychowywani przez was b璠 w du瞠j mierze rozstrzyga o przysz這軼i naszego katolicyzmu”.

 Pierwszy referat: Od ministrant闚 do animator闚 zgromadzenia liturgicznego wyg這si ks.  dr  F.  B l a c h n i c k i,  duszpasterz krajowy. Przeprowadzi w nim na tle por闚nania stylu duszpasterstwa s逝瘺y liturgicznej na Zachodzie i u nas, pr鏏 okre郵enia jej tendencji rozwojowych i przysz貫go oblicza. Nakre郵i zarysowuj帷 si ju ca這軼iow koncepcj rozwojow i wychowawcz wszystkich grup s逝瘺y liturgicznej, kt鏎a obejmuje dzi dzieci, m這dzie i doros造ch „animator闚” zgromadzenia liturgicznego.

 Praca nad sam koncepcj i szczeg馧owym programem formacji akolity mia豉 charakter obszernej dyskusji, przygotowanej dwoma wprowadzeniami. Ich autorzy ks.  S.  M a  y s i a k  i   ks.  F.  B l a c h n i c k i,  byli zgodni w tym, 瞠 punktem wyj軼ia i podstaw, na kt鏎ej mo積a oprze ca陰 prac wychowawcz, s przedmioty okre郵aj帷e s逝瘺 akolity w zgromadzeniu liturgicznym, a mianowicie: dary ofiarne, ksi璕a, krzy, 鈍iat這 i kadzielnica. Trzeba potraktowa je jako symbole zawieraj帷e idee przewodnie, wok馧 kt鏎ych mo積a osnu ca陰 prac wychowawcz. Trwa豉 by ona 5 lat (III-VII klasa).

 Ks.  S.  M a  y s i a k  proponuje nast瘼uj帷y podzia: l roku – kandydatura; II rok – ministrant dar闚 ofiarnych; III rok – ministrant krzy瘸: IV rok – ministrant ksi璕i; V rok – ministrant 鈍iat豉.

 Natomiast ks.  F.  B l a c h n i c k i:  I rok – kandydatura; II rok – choralista; III rok – ceroferariusz (鈍iat這); IV rok – akolita m這dszy (ksi璕a i krzy); V rok – akolita starszy (dary ofiarne i kadzielnica).

 Uwie鎍zeniem s逝瘺y liturgicznej by豉by funkcja lektora (VIII klasa). Projekty te zawieraj oczywi軼ie program maksymalny. Nale瘸這by ponadto opracowa program uproszczony, zawieraj帷y trzy etapy: kandydatur, s逝瘺 akolity i s逝瘺 lektora.

 Liczne wypowiedzi dyskusyjne dotyczy造 samego programu, stosunku scholi 酥iewaczej do zespo逝 ministrant闚, stroju liturgicznego dla akolit闚 itp. Uczestnicy spotkania otrzymali teczki zawieraj帷e szczeg馧owy projekt programu formacji akolit闚, opracowany przez ks.  F.  B l a c h n i c k i e g o.  Nale瘸這by wykorzysta go w o鈔odkach eksperymentalnych i przedstawi na kt鏎ym z nast瘼nych spotka po konfrontacji z opiniami duszpasterzy parafialnych. Wtedy b璠zie mo積a opracowa jaki podr璚znik i szkice katechez. Na razie, w okresie przej軼iowym, du膨 pomoc mo瞠 s逝篡 skrypt zawieraj帷y godziny ministranckie dla akolit闚. Opracowa go zesp馧 ksi篹y opolskich pod kierownictwem diecezjalnego duszpasterza s逝瘺y liturgicznej  ks.  W.  G l o b i s c h a.

 W drugim dniu  ks.  S.  H a r t 1 i e b  m闚i na temat: Liturgia horarum – modlitw Ludu Bo瞠go. Referat ukaza za這瞠nia realizuj帷ej si aktualnie reformy modlitwy brewiarzowej, zwanej obecnie Liturgia horarum. Ma ona by modlitw bardziej my郵n ni s這wn. W tym celu wprowadzono chwile milczenia, zmniejszono ilo嗆 psalm闚, a ubogacono czytania. 砰czeniem Stolicy 安i皻ej jest, aby sta豉 si ona zn闚 modlitw ca貫go Ko軼io豉. Autor po鈍i璚i najwi璚ej uwagi Nieszporom, gdy one w pierwszym rz璠zie mog by przyj皻e przez wszystkich. Wielk rol w popularyzacji Nieszpor闚 mog odegra parafialne zespo造 s逝瘺y liturgicznej. Uczestnicy spotkania mieli mo積o嗆 prze篡 takie wzorcowe Nieszpory, kt鏎e na pro軸 organizator闚 przygotowali specjalnie redemptory軼i w swym ko軼iele w Tuchowie, b璠帷ym diecezjalnym sanktuarium maryjnym. Stron liturgiczno-muzyczn opracowali pracownicy naukowi KUL:  ks.  dr  W.  D a n i e l s k i  i   o.  J.   c i b o r  CSSR.  Ten ostatni dyrygowa tak瞠 ch鏎em kleryk闚 z Seminarium Duchownego OO. Redemptoryst闚, kt鏎y wykona antyfony i responsoria.

 Z wielu imprez „towarzysz帷ych” tarnowskiemu spotkaniu trzeba wymieni przede wszystkim pi瘯ny monta s這wno-muzyczny: Tryptyk jubileuszowy, po鈍i璚ony dziejom Seminarium Duchownego w Tarnowie. Wykonali go alumni Almae Matris Tarnoviensis. Go軼ie mogli zwiedzi tak瞠 wystaw jubileuszow, nowoczesn czytelni z bogat bibliotek, oraz zapoznali si z ekspozycj zawieraj帷 najnowsze publikacje z zakresu duszpasterstwa s逝瘺y liturgicznej. W czasie pobytu w sanktuarium tuchowskim brali udzia w wieczorze poezji i piosenki religijnej, kt鏎y przygotowa tamtejszy zesp馧 parafialny.

 W ramach spotkania odby造 si tak瞠 osobne narady robocze duszpasterzy diecezjalnych i sekcji duszpasterzy zakonnych, kt鏎ej „przewodniczy ks.  mgr  J.  W i l k  TS.

Ks. Zygmunt Bochenek, Lublin

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 41:1971, f. IV, s. 91

F. Blachnicki

3. Od ministrant闚 do animator闚 zgromadzenia liturgicznego
Duszpasterstwo s逝瘺y liturgicznej na Zachodzie

 Jest faktem, 瞠 soborowa odnowa liturgii spowodowa豉 na Zachodzie pewien kryzys tradycyjnej instytucji ministrant闚. W sprawozdaniu o duszpasterstwie ministrant闚 w Szwajcarii (Im Heiligen Dienst 3/71, s. 36) czytamy: „Tak瞠 w Szwajcarii reforma liturgii uczyni豉 pozycj ministrant闚 niepewn i zmieni豉 ich rol”. Sprawozdawca za austriacki (tam瞠, 39) ko鎍zy s這wami: „Wsz璠zie istniej trudno軼i. U ministrant闚 pytanie o konieczno嗆 ich s逝瘺y dochodzi do dawnych trosk, w jaki spos鏏 ich zdoby i zatrzyma, gdy opuszczaj szko喚 podstawow”.

 „Ministranci? U nas nie ma ministrant闚” – stwierdza na wst瘼ie rozmowy o. Diethard  Z i l s,  m這dy dominikanin, redaktor kwartalnika „Im Heiligen Dienst” oraz pisemka ministranckiego „Leuchtfeuer – Ministrant” w Düsseldorfie. W toku dalszej rozmowy wyja郾ia: „Prze篡豉 si instytucja ma造ch ministrant闚, kr璚帷ych si w kolorowych sutankach i pelerynkach przy o速arzu, odpowiadaj帷ych kap豉nowi i podaj帷ych mu r騜ne przedmioty. Nasza m這dzie wzrusza ramionami, gdy si jej proponuje tak s逝瘺: przecie ka盥y z uczestnik闚 zgromadzenia mo瞠 wykona te konieczne pos逝gi ... Owszem, szukamy innych dr鏬 zaanga穎wania m這dzie篡 w zgromadzeniu liturgicznym. Ministranci w dawnej formie utrzymuj si w okolicach wiejskich, o tradycyjnej religijno軼i”.

 Podobnie kszta速uje si sytuacja we Francji.  J.  M e r o t,  kieruj帷y o鈔odkiem „Service Interdiocésain: Jeunes Equipes Liturgiques” w Pary簑 oraz redaktor pisma dla ministrant闚 „Le Choeur”, stwierdza, 瞠 wi瘯szo嗆 16.000 nak豉du rozchodzi si poza Pary瞠m, w diecezjach peryferyjnych i o charakterze wiejskim, gdzie zachowa豉 si tradycyjna pobo積o嗆. Redaktor w這skiego dwutygodnika „Il Ministrante”,  C.  C a r i n i,  stwierdza w przedmowie do numeru 18/1971, 瞠 jak nie mo瞠 ju w nowej liturgii istnie proboszcz „wszystko czyni帷y” i celebruj帷y swoj msz, podobnie nie wystarcz sami ministranci (chierichetti, piccolo clero) wype軟iaj帷y swoj s逝瘺 liturgiczn, albowiem nowa liturgia stawia wymagania, kt鏎ych oni nie potrafi wype軟i, chocia瘺y chcieli, ze wzgl璠u na sw鎩 wiek.

 R闚nolegle do tego kryzysu rozwija si jednak nowa koncepcja s逝瘺y m這dych w zgromadzeniu liturgicznym, a tym samym nowa koncepcja duszpasterstwa tych grup m這dzie穎wych.

 Dokonuje si stopniowe przesuwanie punktu ci篹ko軼i w tej pracy, o czym 鈍iadcz ju pojawiaj帷e si nowe nazwy instytucji – czasopism i akcji zwi您anych ze s逝瘺 liturgiczn. We W這szech cytowane czasopismo „Il Ministrante” nosi podtytu Servizio liturgico per i gruppi giovanili (S逝瘺a liturgiczna grup m這dzie穎wych). Wymowny jest symbol na ok豉dce tego pisma: p這n帷y kaganek w po鈔odku kr璕闚 i czerwonych punkt闚 symbolizuj帷ych zgromadzenie liturgiczne. Cytowany ju artyku wst瘼ny redaktora pisma  C.  C a r i n i  jest zatytu這wany Dai chierichetti ai gruppi liturgici (Od ministrant闚 do grup liturgicznych). Wskazuje on na zarysowuj帷y si ruch od ma造ch ministrant闚 do innych „ministr闚” zgromadzenia, w starszym wieku. Wsp鏊nota liturgiczna musi posiada grup ludzi przeznaczonych do wykonywania specjalnych zada, do kt鏎ych musz by przygotowani. Oni maj o篡wia ca貫 z gromadzenie. W tworzeniu i formowaniu tych grup mo積a doj嗆 do ca趾owitego wykluczenia s逝瘺y liturgicznej dzieci. Do tego jednak nie mo積a dopu軼i, raczej nale篡 widzie w zespo豉ch liturgicznych dzieci i m這dzie篡 szans przygotowania i wychowania grupy animator闚 liturgicznych doros造ch. We Francji o鈔odek mi璠zydiecezjalny dla duszpasterstwa ministrant闚 nosi nazw „Jeunes Equipes Liturgiques” (m這de zespo造 liturgiczne). Tak瞠 on przesuwa punkt ci篹ko軼i ku ministrantom starszym, nazywanym Grand clerc wydaj帷 dla nich biuletyn pod tytu貫m „Au service de lˈAssemblée” (w s逝瘺ie zgromadzenia). W Pary簑 istnieje ponadto, w ramach ruchu „La vie nouvelle” o鈔odek „Alleluja”, kt鏎y zajmuje si formacj animator闚 zgromadzenia liturgicznego spo鈔鏚 ludzi doros造ch. Wychodz帷y w diecezji Metz kwartalnik „Saint Chrodegang” adresowany jest r闚nie do „Equipes liturgiques paroissiales”, do parafialnych zesp o堯w liturgicznych, maj帷 na uwadze, jak wynika z tre軼i, raczej doros造ch. W Niemczech zachowana jest wprawdzie terminologia tradycyjna „ministranci”, ale je瞠li chodzi o tre嗆 pracy, to steruje ona w kierunku kr璕闚 liturgicznych (liturgischer Arbeitskreis) obejmuj帷ych starsz m這dzie.

 Po tym og鏊nym ukazaniu wsp馧czesnych tendencji rozwojowych duszpasterstwa ministrant闚 na Zachodzie, przypatrzmy si teraz nieco bli瞠j tej pracy w poszczeg鏊nych krajach.
 

 W  o c h y
Czasopismo „Il Ministrante” zasadniczo nie porusza problem闚 zwi您anych z duszpasterstwem ministrant闚 i ich formacj w tradycyjnym znaczeniu. Zajmuje si problemami odnowy liturgii w og鏊no軼i, od czasu do czasu przynosi artyku造 dotycz帷e lektor闚 i komentator闚, tak瞠 pomoce dla zgromadzenia liturgicznego w postaci komentarzy. Ministrantom m這dszym natomiast po鈍i璚ony jest dodatek do pisma „Mini-ministrante”. Jest on przeznaczony bezpo鈔ednio do r彗 ministrant闚 i przynosi zar闚no materia造 ascetyczno-wychowawcze, jak ivliturgiczno-szkoleniowe omawiaj帷e poszczeg鏊ne funkcje ministranta w odnowionej liturgii, jak noszenie krzy瘸, dzwonienie, pos逝giwanie do kadzielnicy itp. Sam tytu pisemka „Mini-ministrante” wskazuje na zmian perspektywy: ministrant to zasadniczo cz這wiek starszy wykonuj帷y jak捷 s逝瘺 w zgromadzeniu liturgicznym, ministranci w znaczeniu tradycyjnym to dzi tylko „mini-ministranci”.
 

 F r a n c j a
Czasopismo „Saint Chrodegang” jest utrzymane w podobnym tonie co „Il Ministrante”. Jest to w豉軼iwie pismo liturgiczno-pastoralne, omawiaj帷e dokumenty odnowy liturgii oraz problemy zwi您ane z realizacj tej odnowy. Ze s逝瘺y liturgicznej interesuje si g堯wnie grup „Grands Clercs”, odpowiadaj帷 naszym ministrantom starszym i lektorom. Pisemko „Le choeur” jest natomiast przeznaczone dla m這dszych ministrant闚. Ma charakter wychowawczy i rozrywkowy, natomiast znajduj帷a si w ka盥ym numerze, wk豉dka „Mini-choeur”, kt鏎 mo積a wyj望 i osobno z這篡 w ma造m formacie, przynosi pomoce dydaktyczne i liturgiczne na spotkania grupy ministrant闚.

 Paryski o鈔odek S.I.J.E.L. (Service Interdiocésain: Jeunes Equipes Liturgiques) wydaj帷y pismo „Le choeur” opracowa ca造 plan formacji s逝瘺y liturgicznej z podzia貫m na stopnie. Ka盥y stopie posiada swoj legitymacj i zarazem „kart egzaminacyjn”, gdzie zaznacza si zdobyte wiadomo軼i i umiej皻no軼i praktyczne oraz swoj odznak w podw鎩nym wydaniu: do noszenia na albie i na ubraniu 鈍ieckim.

 Pierwszy stopie nosi nazw Servant (ministrant). Mo瞠 nim by ch這piec maj帷y przynajmniej 8 lat i zapisany na nauk katechizmu. Warunki, jakie musi on spe軟i, dotycz wiedzy (connaître), umiej皻no軼i praktycznych (épreuves pratiques) oraz 篡cia (engagements). Musi wi璚 zna sw鎩 ko軼i馧 parafialny, do czego s逝篡, jakie s w nim najwa積iejsze miejsca; g堯wne etapy 篡cia Jezusa i Maryi oraz odpowiadaj帷e im uroczysto軼i liturgiczne; g堯wne cz窷ci Mszy 鈍i皻ej, naczynia liturgiczne i ich u篡tek. Odno郾ie umiej皻no軼i powinien zna gesty liturgiczne oraz ich znaczenie, akt pokutny oraz inne modlitwy i aklamacje mszalne, spos鏏 s逝瞠nia do Mszy 鈍i皻ej. Has豉 篡ciowe s nast瘼uj帷e: My郵 o Bogu w czasie dnia, wype軟iam regularnie moj s逝瘺, 篡j po chrze軼ija雟ku w rodzinie, szkole, w mojej dzielnicy lub wiosce.

 Drugi stopie to akolita. Musi mie przynajmniej 10 lat, wykonywa sumiennie swoj s逝瘺 oraz uczestniczy w katechezie parafialnej lub szkolnej. Zna dok豉dnie budow Mszy 鈍i皻ej, symbolik 鈍iat豉 i kadzid豉 w liturgii, potrafi s逝篡 bezb喚dnie do Mszy 鈍i皻ej, wype軟ia funkcj akolity we mszy uroczystej, przygotowa wszystko do Mszy 鈍i皻ej w prezbiterium, na o速arzu, w zakrystii. Modli si codziennie, ofiaruje Bogu swoj prac, spowiada si regularnie, przyst瘼uje do Komunii 鈍i皻ej ile razy to jest mo磧iwe, codziennie stara si s逝篡 Bogu s逝膨c braciom.

 Trzeci stopie s逝瘺y liturgicznej to ceremoniarz, kt鏎y musi mie przynajmniej 13 lat. Zna on g喚biej sens Mszy 鈍. jako zgromadzenie ludu Bo瞠go, rok liturgiczny, jest zdolny do wprowadzenia m這dszych ministrant闚 do s逝瘺y przy o速arzu. Potrafi przygotowa ksi璕i liturgiczne do niedzielnej Mszy 鈍i皻ej, czyta lekcj, czuwa nad nale篡tym przebiegiem ca貫j celebracji, zw豉szcza podczas procesji. Przygotowuje naprz鏚 teksty mszy niedzielnej, regularnie przyst瘼uje do sakrament闚, zaanga穎wany jest w jakim ruchu Akcji Katolickiej.

 Wszystkie te trzy stopnie nale膨 do grupy „Jeunes clercs”. Od czternastego roku 篡cia ch這piec mo瞠 by aspirantem ubiegaj帷ym si o przyj璚ie do zespo逝 „Grand clerc”. W tym okresie musi pracowa nad swoj formacj ascetyczn, apostolsk i liturgiczn w ramach sesji organizowanych przez duszpasterstwo diecezjalne lub pod bezpo鈔ednim kierownictwem centrali w Pary簑. Po uko鎍zeniu 16 roku 篡cia mo瞠 by przyj皻y do „Grand clerc” w s逝瘺ie zgromadzenia liturgicznego wsp鏊noty lokalnej. Formacja liturgiczna w tym okresie dotyczy szczeg鏊nie sakrament闚 鈍i皻ych. Odbywa si ona w ramach kurs闚 lub przez bezpo鈔edni kontakt z S.I.J.E.L.
 

 N i e m c y   z a c h o d n i e
 Formacj s逝瘺y liturgicznej zajmuje si referat dla ministrant闚 i liturgii w ramach g堯wnej centrali duszpasterstwa m這dzie穎wego w Düsseldorfie. Praca referatu koncentruje si na wydawaniu dw鏂h cytowanych powy瞠j czasopism. Miesi璚znik „Leuchtfeuer – Ministrant” dla ministrant闚 jest redagowany interesuj帷o i 篡wo, na odpowiednim poziomie graficznym, w kolorach. Jest ma這 „dewocyjny”, stosunkowo niewiele ma tre軼i czysto „ministranckiej”, raczej uwzgl璠nia og鏊ne zainteresowania dziecka w tym wieku. Wydaje si, 瞠 tylko w tej formie pismo mo瞠 zainteresowa m這dzie przy du瞠j konkurencji 鈍ieckiej prasy, filmu i telewizji.

 Kwartalnik „Im Heiligen Dienst” jest przeznaczony dla duszpasterzy wzgl璠nie dla kr璕闚 liturgicznych starszej m這dzie篡. W tej chwili nastawiony jest na szukanie dr鏬 i sposob闚 zainteresowania krytycznej i „zbuntowanej” m這dzie篡 liturgi, przez zbli瞠nie jej do problem闚, kt鏎ymi 篡je m這dzie. W proponowanych formach nabo瞠雟tw i kszta速owaniu liturgii czasem pewien naturalizm, aktywizm, nie liczenie si z obowi您uj帷ymi tekstami i przepisami liturgicznymi. Wida jednak autentyczne zmaganie si o m這dzie, aby jej zupe軟ie nie utraci i wysi貫k ten zas逝guje na uznanie i szacunek. Du穎 znale潭 mo積a metod pracy zmierzaj帷ych do zaktywizowania m這dzie篡 w 篡ciu religijnym i tutaj mo積a si wiele nauczy.
 

 S z w a j c a r i a
 O stanie duszpasterstwa s逝瘺y liturgicznej informuje sprawozdanie drukowane w numerze 3/1971 „Im Heiligen Dienst”. Wynika z niego, 瞠 og鏊nie podtrzymuje si tradycyjne formy, szukaj帷 dopiero nowych dr鏬 w obliczu trudno軼i. Organizuje si „dni ministranckie” oraz kursy lektor闚. Zorganizowano dwutygodniowy ob霩 szkoleniowy dla przewodnik闚 grup ministranckich (Oberministranten), Frekwencja wykazuje tendencj zmniejszaj帷 si, wi瘯szo嗆 (tak瞠 proboszcz闚) wola豉by, 瞠by to by ob霩 raczej wypoczynkowy, jako nagroda dla gorliwych. Na ankiet wys豉n do 1000 parafii odpowiedzia這 130 (13 proc.). Z ankiety wynika, 瞠 40 proc. stanowi ministranci w wieku 11-12 lat. Tylko 9 proc. jest ministrant闚 powy瞠j 15 lat. Tylko 14 proc. parafii ankietowanych prowadzi regularne „godziny ministranckie”, 50 proc. zadowala si rzadkimi „pr鏏ami liturgii”. Wydaje si, 瞠 powy窺za ankieta ilustruje przeci皻ny stan duszpasterstwa ministrant闚 na Zachodzie pod wzgl璠em ilo軼iowym i jako軼iowym.

 Miesi璚znik „Introibo” jest w豉軼iwie pisemkiem m這dzie穎wym („Tut”) z dodatkowymi 8 stronami dla ministrant闚. Zar闚no ca貫 pismo, jak i dodatek nastawione s raczej na zainteresowanie m這dzie篡, nie ma ono jakiej przemy郵anej koncepcji wychowawczej u swoich podstaw.
 

 A u s t r i a
 W cytowanym numerze „Im Heiligen Dienst” znajdujemy r闚nie kr鏒kie sprawozdanie o duszpasterstwie ministrant闚 w Austrii. Og鏊ny obraz jest podobny jak w Szwajcarii: utrzymywanie si tradycyjnych form z tendencjami zanikowymi. Nie ma ruchu ministranckiego, ale s ministranci, przewa積ie jeszcze w rozumieniu tradycyjnym jako „mali s逝dzy o速arza”. Odbywaj si diecezjalne lub dekanalne „dni ministranckie”. Istniej diecezjalni duszpasterze s逝瘺y liturgicznej. Wychodzi miesi璚zne pismo m這dzie穎we „Der Pfeil” z 4-stronicowym dodatkiem ministranckim.

 Zatwierdzony przez konferencj episkopatu „plan wyszkolenia ministrant闚” przewiduje 4 stopnie s逝瘺y: ceroferariusz (8 do 10 lat), ministrant (10-14 lat), akolita (od 14 lat) oraz lektor (od 16 lat). Wydaje si, 瞠 w praktyce plan ten jest rzadko realizowany.
 

 Na zako鎍zenie tego przegl康u jeszcze kilka informacji o CIM – „Coetus Internationalis Ministrorum”. Zwr鵵my uwag najpierw na zmian nazwy. Pocz徠kowo brzmia豉 ona „Coetus Internationalis Ministrantium”, obecnie ostatnie s這wo zamieniono na „ministrorum”. Wi捫e si to z tym, 瞠 ostatnie posoborowe dokumenty liturgiczne, zw豉szcza Institutio Generalis M.R. konsekwentnie zast徙i造 termin ministrans przez minister, dawniej zastrzegany dla tzw. wy窺zych 鈍i璚e. Obecnie dotyczy on wszystkich spe軟iaj帷ych specjalne s逝瘺y w zgromadzeniu liturgicznym w my郵 KL 29. Zmiana nazwy wskazuje na to, 瞠 CIM chce si zajmowa nie tylko „ministrantami” w tradycyjnym znaczeniu, ale s逝瘺 liturgiczn w znaczeniu jak najszerszym, zgodnie z rozdzia貫m III IGMR. W my郵 ostatecznego statutu zatwierdzonego w r. 1970 CIM zwi您any jest z Kongregacj dla Kultu Bo瞠go, kt鏎a posiada w  nim swojego delegata. W poszczeg鏊nych krajach wsp馧dzia豉 z komisjami liturgicznymi episkopat闚.

 CIM odbywa co roku sesje robocze. Ostatnia odby豉 si w Londynie w roku 1971, na rok 1972 przewidziane jest spotkanie w Rzymie. Tematem prac jest obecnie przygotowanie mi璠zynarodowego podr璚znika formacji s逝瘺y liturgicznej.

 Powy窺zy przegl康 duszpasterstwa s逝瘺y liturgicznej w r騜nych krajach na Zachodzie nie jest oczywi軼ie ani pe軟y, ani wyczerpuj帷y, posiada raczej charakter szkicowy i migawkowy.

 Zebrane spostrze瞠nia i informacje wystarcz jednak do zorientowania si w aktualnej problematyce i w tendencjach rozwojowych. Mo積a by je podsumowa w nast瘼uj帷ych punktach:

 1.  W wyniku soborowej odnowy liturgii zarysowa si niew徠pliwie kryzys tradycyjnej instytucji ministrant闚, spe軟iaj帷ych przy o速arzu swoj s逝瘺 jako wybrani „mali przedstawiciele ludu”. Kryzys ten ma swoje 廝鏚這 w aktywizacji wszystkich cz這nk闚 zgromadzenia, wskutek czego sta這 si niepotrzebne, aby ich kto zast瘼owa; we wprowadzeniu modlitw w j瞛yku narodowym, wskutek czego sta si niepotrzebny specjalnie przygotowany partner dialogu 豉ci雟kiego z celebransem oraz we wprowadzeniu wzgl. przywr鏂eniu nowych funkcji (lektor, komentator) z natury domagaj帷ych si dojrzalszego wieku i lepszego przygotowania.

 2.  Dokona這 si w duszpasterstwie ministrant闚 zasadnicze przesuni璚ie akcentu i punktu ci篹ko軼i. Dawniej by這 to duszpasterstwo dzieci, g堯wnie w okresie od pierwszej komunii 鈍. a do opuszczenia szko造 podstawowej, a jednym z g堯wnych problem闚 by這 ci庵le wracaj帷e pytanie: co robi ze starszymi ministrantami po opuszczeniu szko造 podstawowej? Obecnie duszpasterstwo ministrant闚 staje si formacj zespo堯w animator闚 zgromadzenia liturgicznego z這穎nych g堯wnie ze starszej m這dzie篡 i z doros造ch i grozi realne niebezpiecze雟two zupe軟ego wyeliminowania dzieci–ministrant闚 ze s逝瘺y liturgicznej.

 3.  Same dokumenty soborowej odnowy liturgii jednak nie sugeruj ani nie narzucaj takiej linii rozwoju, raczej stwarzaj podstaw do dowarto軼iowania i nowego uj璚ia s逝瘺y ministrant闚-ch這pc闚 w zgromadzeniu liturgicznym. Wydaje si, 瞠 na Zachodzie nie wypracowano jeszcze nowej koncepcji duszpasterstwa ministrant闚-akolit闚 w og鏊niejszych ramach duszpasterstwa s逝瘺y liturgicznej w oparciu o nowe dokumenty liturgiczne.

Ks. Franciszek Blachnicki, Lublin

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 41:1971, f. IV, s. 95

III. DIAKONIA SZTUKI

I. Pawlak

Potrzeba odnowy muzyki liturgicznej

 Muzyka, a zw豉szcza 酥iew tak 軼i郵e 陰czy si z obrz璠em, 瞠 pod pewnym wzgl璠em po prostu z nim si identyfikuje. Wszystkie inne dzie豉 sztuki mog by wymienione na co, co nie ma warto軼i sztuki: pi瘯n 鈍i徠yni mo瞠 w razie potrzeby zast徙i zwyk造 gmach, pok鎩 a nawet plac pod go造m niebem; o速arz mo瞠 by zast徙iony zwyk造m sto貫m, kielich – innym naczyniem. Niczym jednak nie da si zast徙i s這wa, kt鏎e czy to m闚ione, czy zw豉szcza 酥iewane tak bardzo 陰czy si z czynno軼i, 瞠 bli窺zego zwi您ku nie mo積a ju pomy郵e  1 . Muzyka jest sztuk dynamiczn i dlatego nie tylko stanowi ozdob liturgii, ale nale篡 do istoty liturgii uroczystej. Je郵i wi璚 inne rodzaje sztuki – statyczne, poszukuj nowych rozwi您a, to tym bardziej odnowy potrzebuje muzyka liturgiczna. Przypatrzmy si wi璚 niekt鏎ym jej rodzajom, aby zrozumie i doceni konieczno嗆 odnowy w tej dziedzinie.

 1.   P i e     k o  c i e l n a

 Ubieg貫 stulecia pozostawi造 bardzo bogaty dorobek i szeroki repertuar pie郾i. Szczycimy si nim dzisiaj i zabiegamy, aby przypadkiem nie zaprzepa軼i tego skarbca. Dla ca這軼i wiedzie jednak trzeba, 瞠 nim polska pie填 ko軼ielna wesz豉 do liturgii, musia豉 swojej pozycji broni w ci篹kiej walce. Lud nie rozumiej帷y 豉ciny i niezdolny do przej璚ia coraz trudniejszego 酥iewu gregoria雟kiego, ratowa si w豉sn pie郾i. W豉dze ko軼ielne z wielkimi oporami zgadza造 si na wprowadzenie pie郾i do ko軼io堯w, ale nie otrzyma豉 ona rangi liturgicznej. St康 powsta這 wiele pie郾i typu narracyjnego lub katechetycznego. Niekt鏎e synody prowincjonalne lub diecezjalne wr璚z zakazywa造 wykonywania 酥iew闚 w j瞛yku ojczystym podczas liturgii. Jedynie up鏎 ludu, kt鏎y wida mia sensus Ecclesiae, uratowa pie填 od zguby. Skoro jednak przyjrzymy si bli瞠j repertuarowi, jaki znajduje si w naszych 酥iewnikach, stwierdzimy 瞠 pachnie on starzyzn, gdy gros pie郾i powsta這 przesz這 100 lat temu. Je郵i pojawiaj si pie郾i nowe, to s one albo wyj皻e dos這wnie z chora逝 gregoria雟kiego i opatrzone t逝maczeniem polskim tekstu 豉ci雟kiego, albo te s to pie郾i stare, kt鏎e raz po raz jaki muzykolog czy archiwista odkrywa w starych r瘯opisach. Natomiast pie郾i zupe軟ie nowych pojawi這 si bardzo niewiele. Ponadto doda trzeba, 瞠 wi瘯szo嗆 pie郾i ze wzgl璠u na archaiczny j瞛yk, a czasami tak瞠 muzycznie s豉b melodi jest bardzo niech皻nie 酥iewana przez wiernych, zw豉szcza przez m這dsze pokolenie. Niekt鏎e nowe pie郾i s w wielu wypadkach nieudolnymi pr鏏ami przeniesienia na grunt polski melodii francuskich czy niemieckich. Tego nie mo積a nazwa tw鏎czo軼i.

 Pewne osi庵ni璚ia mamy niezaprzeczalnie w dziedzinie piosenki religijnej. 安iadczy o tym cho熲y zbi鏎 ks.   S i e r l i   如iewajcie Panu pie填 now. Jednak瞠 piosenki te nadaj si raczej na estrad, wieczornice, akademie, wycieczki, pielgrzymki, ewentualnie jako pie郾i katechetyczne. Trudno zgodzi si na wprowadzenie ich bezkrytycznie do liturgii. Nurt rozwojowy pie郾i i piosenki jest r闚noleg造 i nie nale篡 ich miesza. Zreszt sam tw鏎ca piosenki religijnej  O.   D u v a l   o鈍iadczy, 瞠 tworzy je wy陰cznie na u篡tek pozaliturgiczny.

 Maj帷 przed oczyma powy窺ze uwagi nietrudno chyba dostrzec, 瞠 w dziedzinie pie郾i religijnej jeste鄉y bardzo zacofani i raczej kierujemy si duchem odnowienia („restauracji”) ni tw鏎czej odnowy. Problemu tego nie rozstrzygnie jeden cz這wiek. Potrzeba tu ca貫go zespo逝 ludzi: poet闚, teolog闚, liturgist闚, muzyk闚. Poza tym nale篡 dostrzec tw鏎czo嗆 ludow, regionaln. Czasami w豉郾ie tam mo積a odnale潭 prawdziwe per造 pie郾i rodzimej. Wniosek jest prosty: sprawa jest pal帷a i je郵i j zaniedbamy, nast徙i wielki upadek pie郾i ko軼ielnej. A to 鈍iadczy b璠zie o bezw豉dzie i bezsilno軼i naszego pokolenia.

 2.   W o k a l n a   m u z y k a   w i e l o g  o s o w a

 Wprowadzenie liturgii w j瞛yku narodowym postawi這 nowe, trudne zadania przed ch鏎ami wielog這sowymi. Dotychczasowy repertuar, przewa積ie 豉ci雟ki, w znacznej mierze nie nadaje si do liturgii, cho z ca陰 odpowiedzialno軼i trzeba nalega, aby przynajmniej w cz窷ci zosta utrzymany. Z repertuaru polskiego pozosta造 wielog這sowe opracowania pie郾i, dawna religijna muzyka polska (np. psalmy M.   G o m   k i) oraz bardzo nieliczne tzw. drobne utwory. Wszystko to jednak odnosi si do muzyki ju istniej帷ej i dawniej uprawianej. Natomiast prawie zupe軟ie brak nowych kompozycji ch鏎alnych  2 . Pojawi豉 si gdzieniegdzie praktyka podstawiania pod istniej帷e ju kompozycje 豉ci雟kie nowych tekst闚 polskich. Jest to jednak proces podobny do obrzucania 鈍ie篡m tynkiem starych budowli, czyli innymi s這wy proces odnawiania, a nie odnowy.

 Autentycznych, nowych utwor闚 powsta這 bardzo niewiele. Kr捫 one zreszt jedynie w odpisach i s trudno dost瘼ne dla og馧u zespo堯w. Istotnym mankamentem jest tu brak czasopisma po鈍i璚onego muzyce ko軼ielnej, gdzie mo積a by takie kompozycje publikowa. Wi瘯sz jednak bol帷zk jest niebezpiecze雟two wt鏎nego dyletantyzmu. Dyrygenci i organi軼i chwytaj to, co im wpadnie w r瘯 bez ogl康ania si na warto嗆 muzyczn utworu. Aby temu zapobiec zn闚 potrzeba zorganizowanej akcji odnowy. Sposoby rozwi您ania tego problemu mog by r騜ne. Najwa積iejsze, aby znalaz si odpowiedni cz這wiek, kt鏎y tak akcj przeprowadzi. Potrzeba wreszcie pewnego mecenatu i poparcia ze strony w豉dz centralnych. Sytuacja ch鏎闚 jest obecnie krytyczna i skoro nie otrzymaj one odpowiedniego repertuaru stoj帷ego na poziomie artystycznym, za kilka lat rozpadn si same. By豉by to wielka krzywda nie tylko dla 酥iewak闚, ale ogromna pora磬a kultury muzycznej Ko軼io豉 i znaczny krok wstecz.

 3.   M u z y k a   i n s t r u m e n t a l n a

 Dot康 dzieli這 si j na muzyk organow oraz wykonywan na innych instrumentach. Trzecia instrukcja wykonawcza z dn. 5. IX. 1969 r. takiego rozr騜nienia ju nie wprowadza, lecz og鏊nie m闚i o muzyce wykonywanej na instrumentach. Przy omawianiu tego punktu godne uwagi s dwa problemy: miejsce i czas wykonywania w ramach liturgii oraz repertuar. Obecna liturgia stosunkowo ma這 miejsca przeznacza na wykonywanie samodzielnej muzyki instrumentalnej (przed rozpocz璚iem 酥iewu na wej軼ie, podczas ofiarowania, rozdzielania Komunii 鈍., na zako鎍zenie oraz ewentualnie podczas dzi瘯czynienia). Ze wzgl璠u na ograniczony czas utwory musz by do嗆 kr鏒kie i zwarte. Natomiast nie stawia si ogranicze co do akompaniamentu. Akompaniowa do 酥iewu wiernym, ch鏎owi, scholi, kantorowi, psa速erzy軼ie (poza celebransem) mo積a zawsze nie wy陰czaj帷 Triduum Paschale. Z g鏎y nale篡 przyj望 za這瞠nie, 瞠 gra na jakimkolwiek instrumencie (tak瞠 przy akompaniamencie) jest jak najbardziej doskona豉. Lepiej bowiem zupe軟ie zrezygnowa z gry, ni gra 幢e.

 Je郵i chodzi o repertuar, to poza towarzyszeniem do pie郾i (np. kol璠) i niewielu mszy 豉ci雟kich, jest on bardzo sk徙y. Jako reakcj na taki stan rzeczy mo積a uzna pr鏏y wprowadzania jazzu czy beatu do liturgii. Dzi jednak i o tym dyskutowa nie warto, gdy i w 鈍ieckiej muzyce m這dzie穎wej coraz mniej m闚i si o beacie. Dlatego te upieranie si, 瞠 taka muzyka jest w豉郾ie przejawem post瘼owo軼i i wprowadzanie jej na si喚 do ko軼io豉, jest w豉軼iwie objawem pewnego zacofania. Co najwy瞠j m闚i mo積a o problemie wprowadzenia do liturgii innych, opr鏂z tradycyjnych, instrument闚, a wi璚 szarpanych, perkusyjnych itp.  3 . Ten problem pozostaje nadal otwarty. Wydaje si, 瞠 w pewnych 鈔odowiskach, zw豉szcza m這dzie穎wych, w mszach odprawianych pod go造m niebem i niekt鏎ych innych okazjach, je郵i istnieje przekonanie, 瞠 uczestnicz帷y w liturgii tak muzyk si modl – nie mo積a zabrania u篡wania tych瞠 instrument闚. Liturgia bowiem musi by autentyczna, a nie sztuczna  4 . Z du膨 doz prawdopodobie雟twa przyj望 mo積a tez, i w dziedzinie muzyki instrumentalnej (poza organow) dopiero raczkujemy i trudno m闚i o jakiej odnowie czy nawet odnowieniu, po prostu poszukujemy nowych dr鏬. I dlatego tej inicjatywy nie wolno gasi, gdy poszukiwania s koniecznym etapem i warunkiem rozwoju.

 Czy wi璚 potrzeba odnowy muzyki liturgicznej? Odpowied wynikaj帷a z powy窺zych rozwa瘸 jest a nadto twierdz帷a. A przecie poruszono tylko niekt鏎e dziedziny i to bardzo og鏊nie. Odnowa to ci庵豉 aktualizacja, odnowa to 篡cie i inicjatywa. Lepiej wi璚 b陰dzi pr鏏uj帷 odnowi, ni pochwala bezb喚dny zast鎩.

Przypisy:
1  Maria Kinga   S t r z e l e c k a  OSU, Sztuka sakralna w 篡ciu Ko軼io堯w chrze軼ija雟kich, w: W nurcie zagadnie posoborowych, t. 4, Warszawa 1970, 206.

2  Por.   I.   P a w l a k,   Nowe zadania ko軼ielnych zespo堯w 酥iewaczych, Homo Dei 40 (1971), 40 n.

3  Por.   B.   D z i w o s z,   Muzyka a religia, w: W nurcie zagadnie posoborowych, t. 4, Warszawa 1970, 253 n.

4  G.   S t e f a n i,   Czy liturgii potrzebna jest jeszcze muzyka? Concilium 1-5(1969), Pozna-Warszawa, 119 n.

Ks. Ireneusz Pawlak, Lublin

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 41:1971, f. IV, s. 98

IV. LITURGICZNA WSP粌NOTA

S. Hartlieb

Misterium paschalne w 篡ciu wsp鏊not wierz帷ych

 „Rok liturgiczny nie jest zimnym i martwym przedstawieniem spraw nale膨cych do przesz這軼i. Jest to raczej sam Chrystus, kt鏎y trwa w Ko軼iele i kroczy w Nim nadal drog swego ogromnego mi這sierdzia, aby ludzie mogli zawsze spotka Go w Jego tajemnicach i otrzyma 篡cie”. Tak pisze   P i u s   XII   w encyklice Mediator Dei, dodaj帷, 瞠 tajemnice te rzeczywi軼ie istniej nadal i dzia豉j w roku liturgicznym  1 .

 Podobnie jak zgromadzenie liturgiczne uwa瘸ne jest za szczeg鏊ne sacramentale, kt鏎ego kszta速 zale篡 nie od „widzimisi” duszpasterza, lecz jest ustanowione i uformowane przez samego Boga  2 , rok liturgiczny nie jest zwyk造m poci庵ni璚iem pedagogicznym, rozcz這nkowuj帷ym na poszczeg鏊ne dni roku bogat tajemnic Chrystusow dla lepszego jej poznania, lecz jest „samym zbawczym misterium zawartym i ukazanym w znaku Eucharystii, kt鏎a odprawiana jest w Ko軼iele w spos鏏 r騜ny, zale積ie od okresu czasu”  3 .

 砰jemy w czasie. Nie potrafimy okre郵i, w jakim stopniu czas istnieje w rzeczach, nie wiemy czy jest tylko dla nas. Ale poniewa ca貫 nasze ludzkie 篡cie uj皻e jest w ramy czasu, tak samo rozwija si 篡cie Boga w nas. Wej軼ie i post瘼owanie w tym 篡ciu nazywa si misterium paschalnym. Jest on przej軼iem z „tego 鈍iata”, poprzez misterium 鄉ierci w Chrystusie, do „鈍iata nowego”, do zmartwychwstania „u Ojca” (J 13, 1).

 Liturgia jest nie tylko pami徠k, nawet nie tylko obecno軼i, jest r闚nie antycypacj powt鏎nego przyj軼ia Chrystusa. Przez 鄉ier i zmartwychwstanie Chrystus przeszed do Ojca. Poniewa za to przej軼ie jest czynem Syna Bo瞠go, przez to samo przybrane jest w cechy charakterystyczne dla wieczno軼i i mo瞠 nam by dzisiaj rzeczywi軼ie udost瘼nione. W ten spos鏏, pod wp造wem i moc Chrystusa-G這wy, kt鏎y przyszed raz dla wszystkich, trwa nadal a do paruzji Pascha cz這nk闚 Jego Cia豉  4 .

 Czy mo積a wyznaczy dzie, kt鏎y by豚y pocz徠kiem roku liturgicznego? Czy mo積a wyr騜ni jakie jego cz窷ci?

 Ju przed ostatni wojn 鈍iatow mo積a by這 s造sze opinie, 瞠 rok liturgiczny zaczyna si w niedziel Siedemdziesi徠nicy. Opinia ta, oparta na analizie tekst闚 liturgicznych msza逝 i brewiarza okresu przedpo軼ia, poparta jest faktem bli幡iaczego podobie雟twa my郵i przewodniej I niedzieli adwentu oraz poprzedzaj帷ej j, tzw. „ostatniej” roku ko軼ielnego. Podobie雟two to zak豉da ci庵這嗆, a nie zasadniczy podzia i wydaje si uzasadnia szukanie pocz徠ku roku w innym terminie  5 .

 Powoli na temat cz窷ci roku liturgicznego zaczyna si formowa opinia: „Jest jeden cykl: celebracja ekonomii zbawienia, kt鏎ej szczytem jest Pascha”  6 . W najnowszym podr璚zniku liturgiki czytamy: „Nie ma roku liturgicznego w 軼is造m znaczeniu: jest czas zwyk造 z seri 33-34 niedziel i dwoma okresami 鈍i徠ecznymi. Paschy i Objawienia Pana”  7 . Por闚nuje si cykl liturgiczny do rodzaju spirali prowadz帷ej coraz wy瞠j, do serpentyny okr捫aj帷ej 鈍i皻 g鏎 Bo膨, powoli ale nieustannie si wspinaj帷ej, aby zaprowadzi wierz帷ych na jej szczyt w blaskach paruzji. W tym uj璚iu rok nast瘼ny nie jest taki sam jak poprzedni, jest to nowe kairos. Stwierdzenie ogromnie wa積e w przepowiadaniu  8 .

 W 鈍ietle powy窺zych opinii dojrzewaj帷ych przed Vaticanum II 豉two zrozumie dlaczego Calendarium Romanum, a za nim najnowsze podr璚zniki i ca豉 literatura liturgiczna, w opracowaniach roku liturgicznego umieszcza na naczelnym miejscu niedziel. „Zgodnie z tradycj apostolsk, zapocz徠kowan w sam dzie zmartwychwstania Chrystusa, Ko軼i馧 w pierwszy dzie ka盥ego tygodnia – nazywanym dniem Pa雟kim – obchodzi misterium paschalne”. Niedziela, najstarsze 鈍i皻o chrze軼ija雟twa, powinna by traktowana jako g堯wny dzie 鈍i徠eczny  9 .

 Teologia i historia s zgodne twierdz帷, 瞠 bez niedzieli nie ma chrze軼ija雟twa, a cho熲y nie by這 瘸dnego innego 鈍i皻a, je郵i b璠zie niedziela, chrze軼ija雟two istnieje w swej ca這軼i. Podczas wiek闚 atakowano prawie ka盥 prawd, szczeg鏊ne spory toczy造 si o termin 鈍i徠 paschy; ale niedzieli nigdy nie „zaczepiano”. 安.  A u g u s t y n   okre郵a niedziel jako sacramentum Paschae, zasadniczo podobne do Eucharystii, z kt鏎 jest nierozdzielnie z陰czone, bez kt鏎ego niedziela nie by豉by tym czym jest: rzeczywistym uobecnieniem Paschy. Pozosta豉by zwyk造m wspomnieniem  10 .

 Przez sw鎩 regularny i stosunkowo cz瘰ty powr鏒, zgromadzenie niedzielne objawia i g這si, 瞠 zmartwychwstanie jest wielk „rewolucj”, kt鏎a odwr鏂i豉 bieg historii, nadaj帷 sens 篡ciu chrze軼ijan, 鈍iadomych nosicieli tego mysterium. Zgromadzenie niedzielne objawiaj帷 to misterium, r闚nocze郾ie je urzeczywistnia, sprawiaj帷, 瞠 chrze軼ijanie wchodz ci庵le coraz wi璚ej w zmartwychwstanie Pana  11 .

 St康 w pracy duszpasterskiej nale篡 uprzytomni wiernym, 瞠 1)  niedziela jest dniem zmartwychwstania; 2)  istotnym elementem niedzieli jest zgromadzenie eucharystyczne; 3)  nie nale篡 mno篡 bez potrzeby niedzielnych zgromadze eucharystycznych.

 Prawdy te s podkre郵one w szczeg鏊ny spos鏏 w instrukcji Eucharisticum mysterium. T逝maczy ona dobitnie, 瞠 nie chodzi o to, by ka盥y mia „swoj” Msz 鈍., nie o to by by w zgodzie ze „swoim” Bogiem. Podstaw do takich ustale znajdujemy w ewangeliach. Dostrzegamy, 瞠 Chrystus przede wszystkim niedziel wybiera dla swoich objawie po Zmartwychwstaniu. Chyba r闚ie nie bez specjalnej intencji ewangelie ukazuj, 瞠 1)  Chrystus ukazuje si wtedy, gdy wszyscy uczniowie s zgromadzeni na jednym miejscu, 2)  przy tej okazji spo篡wa z nimi posi貫k, 3)  oraz udziela im mesja雟kich w豉dz  12 . W tym 鈍ietle nale瘸這by przedyskutowa stosunek niedzieli do nabo瞠雟tw pierwszopi徠kowych itp. oraz do Mszy 鈍. dla dzieci i innych grup specjalnych.

 W ci庵u roku Ko軼i馧 prze篡wa ca貫 misterium Chrystusa, od Wcielenia a do dnia Pi耩dziesi徠nicy oraz oczekiwania przyj軼ia Pana  13 . Poniewa za dzie這 Odkupienia ludzko軼i i doskona貫go uwielbienia Boga, Chrystus dokona przede wszystkim przez swoje misterium Paschy, 鈍i皻e Triduum Paschalne M瘯i i Zmartwychwstania Pana ukazuje si jako szczyt ca貫go roku liturgicznego. Dlatego uroczysto嗆 Paschy ma w roku liturgicznym to samo znaczenie, co niedziela w odniesieniu do ca貫go tygodnia  14 . Trzeba u鈍iadomi sobie i wiernym, 瞠 jest to wyj徠kowe 鈍i皻o, kt鏎e trwa trzy doby, ale stanowi jedno: „zaczyna si wieczorn Msz 鈍. Wieczerzy Pana, szczyt sw鎩 osi庵a w Wigilii Paschalnej, zamyka si nieszporami niedzieli Zmartwychwstania”  15 .

 Jest tak dlatego, 瞠 „鄉ier i zmartwychwstanie Chrystusa to dwa oblicza tego samego misterium. To nie jest 鄉ier, po kt鏎ej nast瘼uje zmartwychwstanie, lecz zmartwychwstanie, kt鏎e jest owocem 鄉ierci... 篡cie, kt鏎e zab造s這 z krzy瘸. Oportebat Christum pati et ita intrare in gloriam... factus est oboediens usque ad mortem crucis, propter quod et Deus exaltavit illum  16 .

 Trzeba wi璚 koniecznie zmieni nasz katechez, kt鏎a przedstawia W. Pi徠ek jako przygotowanie do 鈍i皻a. Trzeba praktycznie d捫y do tego, aby ju od wieczornej Mszy Wieczerzy Pana, w 鈍i徠yniach by nastr鎩 鈍i皻a, by liturgia tych dni gromadzi豉 ca陰 wsp鏊not wierz帷ych. Wydaje si, 瞠 w tym celu koniecznym jest wprowadzenie w 鈍iadomo嗆 wiernych terminu „Pascha”. Obecne t逝maczenia dokument闚 Stolicy 安. i nowych ksi庵 liturgicznych, nie widz tej konieczno軼i: zast瘼uj termin „pascha” wyrazem „Wielkanoc”  17 . Post瘼uj帷 w ten spos鏏 nic nie wyt逝maczymy. W urz璠owym periodyku Kongregacji dla Kultu Bo瞠go, „Notitiae”, wyra幡ie si stwierdza w artyku豉ch m闚i帷ych o zasadach t逝maczenia, 瞠 wprowadzenie odnowy liturgicznej wi捫e si z konieczno軼i wprowadzenia do 鈍iadomo軼i chrze軼ijan pewnych nowych poj耩, a wi璚 i nowych termin闚  18 .

 Trzeba r闚nie u鈍iadomi sobie, 瞠 tzw. Vigilia Paschae nie jest przygotowaniem, lecz samym szczytem, centrum tego najwi瘯szego 鈍i皻a chrze軼ijan. Nowy msza zaznacza wyra幡ie, 瞠 jest to Missa Dominicae Resurrectionis.  19 . Wydaje si, 瞠 i tutaj trzeba pom鏂 sobie odpowiednim t逝maczeniem. W naszej polskiej rzeczywisto軼i odpowiednikiem nazwy Vigilia Paschae jest tylko jedno okre郵enie: „Rezurekcja”. Niekt鏎zy, s造sz帷 to bardzo si dziwi. To zdziwienie jest dowodem, 瞠 takie t逝maczenie jest u nas konieczne: dopiero wtedy wierni zrozumiej sens tej najwa積iejszej w roku liturgii.

 Niekt鏎zy duszpasterze przyspieszaj godzin odprawiania wigilii, aby wierni mogli wzi望 udzia w Mszy 鈍. w niedziel. Jest to pomy趾a. Pi瘯nie jest je郵i ludzie przyjd do 鈍i徠yni drugi raz tego samego dnia, jednak przesadny nacisk w tej dziedzinie zaciemnia prawd, 瞠 liturgia wigilii to nie liturgia W. Soboty, lecz niedzielna Msza 鈍. rezurekcyjna. Oczywi軼ie w jej przygotowanie trzeba w這篡 przynajmniej tyle wysi趾u i trudu i serca, ile dotychczas wk豉damy w przygotowanie „polskiej rezurekcji”. Rzecz ze wszech stron zalecan jest wigilia koncelebrowana przez wszystkich kap豉n闚 pracuj帷ych przy danym ko軼iele pod przewodnictwem proboszcza, a w katedrze ordynariusza. Kap豉n, kt鏎y ma g這si pasch, musi 篡 ni jak najpe軟iej  20 . Nie l瘯aj帷 si przesadnie d逝go軼i nabo瞠雟twa, kt鏎a w tej sytuacji jest uzasadniona, trzeba wprowadzi do rezurekcji, o ile to tylko jest mo磧iwe, udzielanie chrztu 鈍.

 Powstaje wi璚 problem: co zrobi z dotychczasow polsk rezurekcj? Albo procesj teoforyczn, kt鏎a jest jedynym jej bogactwem, do陰czy do rezurekcji Ko軼io豉 powszechnego, albo odprawi j razem z pierwsz w normalnym porz康ku niedzielnym Msz 鈍., nie nazywaj帷 jej ju rezurekcj (a wi璚 nie bardzo wcze郾ie rano).

 Przesuwaj帷 akcent zasadniczy na Wigili czyli Rezurekcj, trzeba te odpowiednio roz這篡 鈍iat豉 na pozosta貫 dni Triduum. Wielki Pi徠ek w liturgii Ko軼io豉 powszechnego to dzie krzy瘸, jedyny dzie w roku, w kt鏎ym krzy穎wi oddajemy podobne wyrazy czci jak naj鈍i皻szym postaciom Cia豉 i Krwi. Warto ten krzy wyakcentowa odpowiednio w tzw. „grobie Pana Jezusa”, nie zast瘼owa go monstrancj. Krzy powinien sta si zasadniczym elementem dekoracji i „pobo積o軼i” przy „grobie Pana Jezusa”. Monstrancja powinna sta „w cieniu” wielkiego krzy瘸. A mo瞠 nawet, po odpowiednim przygotowaniu, zast徙imy monstrancj przez tabernakulum? Wesz豉 ona do „grobu Pana Jezusa” nie tak dawno: przy naszych obecnych akcentach nie jest to najszcz窷liwsze. B鏬 chce przemawia do nas rozmaitymi znakami.

 Eucharystia, memoriale perpetuum M瘯i i Zmartwychwstania Pana, uwypuklona jest przez wieczorn Msz 鈍. Wieczerzy Pana, kt鏎a rozpoczyna Triduum. I po tej Mszy 鈍. wyra幡ie zalecona jest adoracja Eucharystii przynajmniej do p馧nocy. Nale瘸這by to mocno podkre郵i w 篡ciu naszych wsp鏊not religijnych. W miejsce nocnych adoracji przy „grobie”, w豉軼iwsze s adoracje w terminie, kt鏎y w znaku uobecnia modlitw Chrystusa w Ogr鎩cu i Jego poniewierk po ludzkich s康ach i wi瞛ieniach. Jest rzecz normaln, 瞠 towarzyszymy bli幡im w cierpieniu: gdy umrze, rozchodzimy si do dom闚 i odpoczywamy. Podobnie by這 w Jerozolimie w godzinach Ogr鎩ca i Kalwarii, kiedy nawet Maryja nie pozosta豉 przy grobie.

 Wydaje si, 瞠 nasza katecheza powinna tak kszta速owa 鈍iadomo嗆 wiernych, aby鄉y kt鏎ego dnia mogli procesj z Chrystusem w monstrancji przenie嗆 z W. Pi徠ku na W. Czwartek i adorowa Go do liturgii W. Pi徠ku wy陰cznie. By這 to zgodne z polsk tradycj. Jeszcze kilka lat temu adorowali鄉y Naj鈍. Sakrament w „grobie” przez ca造 W. Pi徠ek i W. Sobot. Obecnie robimy to tylko w W. Sobot: nie ma istotnych trudno軼i W. Sobot zast徙i W. Pi徠kiem. Charakter tego dnia przed i po Vaticanum II zgadza si z tym w pe軟i. Wyst瘼uje tak瞠 wzgl康 praktyczny. Je郵i chcemy zgromadzi ca陰 lokaln rodzin wierz帷ych na rezurekcji w Wielk Noc z soboty na niedziel, trzeba pozwoli ludziom wyspa si w W. Pi徠ek.

 Dla pe軟o軼i obrazu kilka zda o po軼ie i „鈍i璚onym”. Post w W. Pi徠ek i W. Sobot to najstarsza tradycja Ko軼io豉, termin najwa積iejszy: jedyny post uwzgl璠niony w Konstytucji o 鈍. Liturgii. Trzeba go mocno podkre郵a i to 陰cznie z W. Sobot, cho wed逝g litery prawa w tym dniu nie obowi捫uje. Jest to jak najbardziej w duchu odnowionej katechezy paschalnej, dniem spo篡wania „鈍i璚onego” jest dopiero czas po rezurekcji. Jest ona bowiem pami徠k dawnych agap, kt鏎e odprawiano w r騜nych okoliczno軼iach po Mszy  鈍., ale przede wszystkim po rezurekcji. Przesz豉 ze 鈍i徠y do dom闚 prywatnych, gdy ko軼io造 nie mog造 ich ju pomie軼i  21 . Tote w璠r闚ki kap豉n闚 w W. Sobot po domach, po陰czone nieraz z prawdziw libacj i to nawet w czasie Wigilii-Rezurekcji odprawianej przez jednego z wikariuszy, s t ragicznym nieporozumieniem, tym bardziej b這gos豉wienie zwi您k闚 ma鹵e雟kich i wesela w tym dniu.

 Niedziela Palmowa jest pewn antycypacj Paschalnego Triduum ukazuj帷a Chrystusa tryumfuj帷ego przez krzy. Dlatego g堯wnym akcentem jest proklamacja ewangelii o wej軼iu do miasta 鈍i皻ego i procesja lub inny obrz璠 jej r闚norz璠ny, uwielbiaj帷e tego, kt鏎y przychodzi w imi Pa雟kie.

 Odnowa Triduum Paschy to du穎, ale nie wszystko. Dzie這 zapocz徠kowane przez   P i u s a   XII   prowadzi dalej Vaticanum II. Konkretne wskazania podaje najnowszy Missale Romanum 1970: przywraca on w ca貫j rozci庵這軼i tzw. Pi耩dziesi徠nic Rado軼i. Mamy obecnie nie sze嗆 niedziel po Wielkanocy, lecz osiem niedziel Paschy. To nie pogo za nowinkami, to nie dziwactwa liturgist闚: w ten spos鏏 uwypuklono dobitnie fakt, 瞠 pi耩dziesi徠 dni od Wielkiej Nocy do Zes豉nia Ducha 安i皻ego to jedno wielkie 鈍i皻o, jedna wielka niedziela zapowiadaj帷a szcz窷cie wieczne  22 . Fakt ten domaga si od nas pe軟ej katechezy paschalnej.

 Chrze軼ijanie w. XX wierz, 瞠 Chrystus zmartwychwsta, ale ile z nich rozumie rzeczywi軼ie, 瞠 misterium Paschy wype軟ia si dopiero przez udzielenie Ducha 安i皻ego, daru „czas闚 ostatecznych” (Dz 2, 14 nn)? Ilu naszych wiernych zdaje sobie spraw, 瞠 „nowe stworzenie” w Chrystusie, „nowy raj” to nie obietnica, lecz rzeczywisto嗆 faktycznie ju zapocz徠kowana, istniej帷a? Ilu jest g喚boko przekonanych o swoim zmartwychwstaniu? Jeden dzie w roku, najpi瘯niejsza liturgia rezurekcyjna to za ma這, by ludziom u鈍iadomi t prawd i nauczy ni 篡. To w naszej rzeczywisto軼i szczeg鏊na dysproporcja z katechez 鄉ierci g這szon w Gorzkich 畝lach i Drodze Krzy穎wej przez ca造 Wielki Post.

 Dlatego trzeba przyj望 z rado軼i i wykorzysta to, co daje nam odnowiona liturgia. Trzeba nam przez pi耩dziesi徠 dni wytrwale g這si i 酥iewa Pasch Chrystusa – G這wy i cz這nk闚. Trzeba wytrwale przypomina: „Id do Ojca przygotowa wam mieszkanie”. Niedziele Paschy nie ust瘼uj 瘸dnemu innemu 鈍i皻u. Wszystkie dni w tygodniu maj swoje formularze, podobnie jak dotychczas Quadragesima  23 . Mamy wi璚 wielk pomoc: nie odrzucajmy jej.

 Szczeg鏊nie powinni鄉y podkre郵i oktaw Paschy: najwa積iejsz, prawie jedyn, a u nas w豉軼iwie nie zauwa穎n. Mo瞠 by w miastach urz康za ka盥ego dnia w innym ko軼iele uroczyste Msze 鈍.? Mo瞠 na wsiach podkre郵i cho jeden lub drugi dzie oktawy? Obok niej wyakcentujmy ostatni tydzie, wzgl璠nie dziewi耩 dni Pi耩dziesi徠nicy. Znana jest do嗆 powszechnie w Polsce nowenna do Ducha 安i皻ego, kt鏎a jak najbardziej mie軼i si w duchu odnowy. Najnowszy msza wprowadza j oficjalnie do Mszy 鈍. Czas po Wniebowst徙ieniu to nie tylko rozwa瘸nie prawdy Wniebowst徙ienia, lecz r闚nocze郾ie i przede wszystkim, wsp鏊ne z Maryj i Aposto豉mi oczekiwanie Ducha 安i皻ego, „owocu” Paschy. Ka盥 Msz 鈍. w tych dniach trzeba prze篡wa jako nowenn do Ducha 安i皻ego: czytania, modlitwy i 酥iewy w pe軟i to umo磧iwiaj  24 .

 Od w. IV szczeg鏊nego, 鈍i徠ecznego znaczenia nabra造 dwa dni Pi耩dziesi徠nicy: czterdziesty i ostatni. Nie tyle chodzi這 o wspomnienie fakt闚 historycznych, ile o podkre郵enie dw鏂h istotnych aspekt闚 misterium paschalnego: wywy窺zenie Chrystusa i Zes豉nie Ducha 安i皻ego. Odno郾ie sensu pierwszego z nich poucza nas prefacja: „Chrystus zosta wywy窺zony do nieba, aby da nam udzia w swoim B鏀twie”  25  Dzie Zielonych 安i徠 czczono pocz徠kowo jako ostatni w Pi耩dziesi徠nicy, w kt鏎ym udzielony zosta w szczeg鏊ny spos鏏 „owoc” Paschy, dar Chrystusa umo磧iwiaj帷y nasz Pasch. Trzeba i dzisiaj tak patrze na te 鈍i皻a. One nie istniej same dla siebie, s faktami paschalnymi. Przy okazji nasuwa si my郵 o potrzebie por闚nania polskich zwyczaj闚 zwi您anych z obchodami 鈍i徠 Bo瞠go Cia豉 i Naj鈍. Serca Jezusowego. Wydaje si konieczne, by Wniebowst徙ienie i Zielone 安i徠ki nie by造 w naszym duszpasterstwie i zrozumieniu wiernych czym po郵edniejszym. Nie znaczy to, 瞠 nale篡 tworzy jaki okres Ducha 安i皻ego, kt鏎y by豚y nie do przyj璚ia.

 Powstaje problem: Pi耩dziesi徠nica jest zawsze w maju. A wi璚 Pascha i nabo瞠雟twa maryjne. Jak to pogodzi? Cze嗆 dla Maryi pomo瞠 nam bardzo w katechezie paschalnej. W Jej Wniebowzi璚iu B鏬 „ukaza doskona這嗆 swego Ko軼io豉 i pielgrzymuj帷emu ludowi da podstaw niezawodnej nadziei i pociechy”  26  paschalnej. Ale Maryja nie mo瞠 i nie chce wyrzuci w maju Paschy z naszych 鈍i徠y. To znaczy, 瞠 we Mszy 鈍. przez ca造 maj 酥iewamy Pasch Chrystusa, Maryi i nasz. Mamy tyle pi瘯nych pie郾i paschalnych, na pewno mo積a odnale潭 jeszcze niejedn i niejedn dokomponowa. Maryj wprost wielbimy jedynie podczas nabo瞠雟tw Jej po鈍i璚onych, a we Mszy 鈍. tylko wtedy, gdy w kalendarzu jest Jej 鈍i皻o, albo s racje dla u篡cia odpowiedniej wotywy. Ale i wtedy wybieramy pie郾i i modlitwy uwielbiaj帷e Maryj Wniebowzi皻, korzystaj帷 z pe軟i dar闚 paschalnych. Zgodnie z KL paraliturgia powinna by zgodna z charakterem okresu liturgicznego. Na maryjne pie郾i b豉galne, pokutne, mamy jeszcze w roku 335 dni.

 Problemem s r闚nie Dni Krzy穎we. Wed逝g 鈍.   I r e n e u s z a   i   T e r t u l i a n a   podczas Pi耩dziesi徠nicy nie wolno po軼i i kl璚ze  27 .

 Quadragesima – Czterdziestnica. Okre郵enie „Wielki Post” ma w naszej 鈍iadomo軼i do嗆 specyficzn wymow, dzisiaj nie ca趾owicie aktualn. Szuka si wi璚 obecnie nowej nazwy, kt鏎a poda豉by wiernym odnowion tre嗆 tego okresu, w kt鏎ym tylko pi徠ki i popielec wi捫 si z abstynencj od pokarm闚. Termin „Przygotowanie Paschy” nie jest najszcz窷liwszy. Wielki Pi徠ek – jak ju wspomnieli鄉y – nie jest przygotowaniem Paschy, lecz sam Pasch. A czterdzie軼i dni poprzedzaj帷e Triduum Paschalne to rozwini璚ie W. Pi徠ku, podobnie jak Pi耩dziesi徠nica jest wielk, jedn niedziel Zmartwychwstania. Jak Rezurekcja i Pi耩dziesi徠nica kieruj nasz my郵 ku radosnej paruzji Chrystusa i naszemu z Nim wywy窺zeniu, podobnie W. Pi徠ek i Quadragesima to dni „鄉ierci z Chrystusem”, warunkuj帷ej nasz udzia w chwale zmartwychwstania. Takie ustawienie wyja郾ia, 瞠 sensem tego okresu jest Chrystusowe: „nie jako ja chc, lecz jak Ty”. Chodzi wi璚 o wyrzeczenie si w豉snej woli na rzecz woli Boga. Czy w ten spos鏏 ukazujemy to wiernym? Nasze „ofiarki”, do kt鏎ych zach璚amy dzieci, do嗆 cz瘰to wypaczaj w豉軼iwe poj璚ie ofiary  28 .

 Quadragesima wi璚 to nie tylko przygotowanie do Paschy. W Popielec zaczyna si szczeg鏊ne uczestnictwo chrze軼ijan w misterium paschalnym i prowadzi poprzez szczyt rezurekcji i dar Ducha 安i皻ego do zjednoczenia wszystkich w Chrystusie i oddania ich Bogu Ojcu. Wa積e jest, aby to uczestnictwo rzeczywi軼ie zacz窸o si w Popielec. Nie tu miejsce na mistyk liczb, czasem nadu篡wan, cho maj帷 fundamentum in re. Faktem jest, 瞠 okres omawiany nie powinien by w praktyce duszpasterskiej skracany. Tote powa積ym nieporozumieniem jest sprowadzanie ca貫go tego okresu do przygotowania duszpasterskiego spowiedzi i komunii wielkanocnej. Jest to tak samo niewystarczaj帷e, jak zast徙ienie Pi耩dziesi徠nicy Rado軼i sam tylko Rezurekcj. Mamy takich chrze軼ijan „od wielkiego 鈍i皻a” i nie jeste鄉y nimi zachwyceni. Nie wolno wi璚 nam tak ustawia pracy duszpasterskiej.

 Z drugiej strony nie ma sensu przed逝瘸nia tego okresu. Wydaje si, 瞠 nale瘸這by przenie嗆 wszystkie nabo瞠雟twa przeb豉galne, urz康zane przed Popielcem, na czwartek, pi徠ek, sobot po tym dniu. Ludzka rado嗆 nie jest dzie貫m szatana, podobnie jak ma鹵e雟two, cho cz瘰to s nadu篡wane. Rzecz jak najbardziej chrze軼ija雟k jest rado嗆 prze篡wana w uczciwej zabawie. Duszpasterz mo瞠 j organizowa, w niej uczestniczy. Nabo瞠雟two czterdziestogodzinne po Popielcu, nie rzucaj帷 fa連zywego 鈍iat豉 na poj璚ie chrze軼ija雟kiej rado軼i, pomo瞠 w豉軼iwie „ustawi” Quadragesim od samego pocz徠ku i z pewno軼i zgromadzi wi璚ej wiernych.

 Dobre „ustawienie” tego okresu musi obj望 przede wszystkim niedzielne Msze 鈍. Gorzkie 畝le i Droga Krzy穎wa to nasze cenne skarby, ale nigdy nie zast徙i Mszy 鈍. niedzielnej, w kt鏎ej uczestniczy znacznie wi瘯sza ilo嗆 naszych wiernych. Powa積ie wi璚 trzeba zastanowi si, czy czynimy s逝sznie przygotowuj帷 troskliwie paraliturgi pasyjn (np. specjalny kaznodzieja), przy r闚noczesnym „zbywaniu” Mszy 鈍. Odno郾ie tematu naszego przepowiadania warto pami皻a, 瞠 nie ma nic wa積iejszego nad g這szenie misterium Paschy. Do嗆 cz瘰to chcemy w tym okresie „sprzeda towar” kiedy indziej niechodliwy. Jedyn w豉軼iw tre嗆 naszej katechezy podaj nam perykopy tego okresu z tak troskliwo軼i przygotowane w odnowie. A zatem homilia jak najwierniej oparta na tych tekstach musi zakr鏊owa niezale積ie od tego kto zabiera g這s z ambony – obowi您uje wszystkich.

 W prac przygotowawcz do coraz pe軟iejszego wej軼ia w misterium Paschy trzeba oczywi軼ie wprz璕n望 Gorzkie 畝le i Drog Krzy穎w. Mo積a je formowa coraz wyra幡iej jako polskie wsp鏊notowe nabo瞠雟twa pokutne, tak zalecane w KL 110  29  i praktykowane ju w niejednym kraju chrze軼ija雟kim. Trzeba tylko zaniecha sadystycznych opis闚 rozrywanych mi窷ni i 篡, lej帷ej si krwi, 鈍iszcz帷ych bicz闚 i ukaza, 瞠 w W. Pi徠ek „Kr鏊a wznosz si znamiona, tajemnica Krzy瘸 b造ska”, 瞠 to misterium staje si dla nas rzeczywisto軼i, 篡ciem, przez sakrament chrztu 鈍., a prawdziwy chrzest domaga si nieustannej metanoii, pokuty. Kalwaria i chrzest zespolone s bardzo mocno: razem ukazuj w豉軼iwy kszta速 pokuty przygotowuj帷ej nas do naszej rezurekcji.

 Taka pokuta bardzo 豉two po陰czy si w naszej 鈍iadomo軼i z ja軛u積 postn. Crucis mysterium to tajemnica mi這軼i daj帷ej 篡cie bli幡iemu i mnie. Spotykana w niejednym kraju chrze軼ija雟kim praktyka ustawiania w 鈍i徠yniach w tym okresie skarbon, g這szona przy tym katecheza (z堯 w tej skarbonie przynajmniej tyle, ile zu篡wasz dla siebie w jednym dniu) jest praktycznym i konkretnym znakiem jednego z aspekt闚 tej tajemnicy.

 Odnowiona liturgia tego okresu oficjalnie aprobuje om闚ion wy瞠j praktyk, zalecaj帷 szczeg鏊nie w ramach wieczornej Mszy 鈍. Wieczerzy Pana procesj z darami. Wprowadzona obok obrz璠u umycia n鏬 b璠zie znakiem bardzo wymownym. Graduale Simplex wprowadza w tym okresie, jako antyfon podczas przygotowywania dar闚, s這wa: Frange esurienti panem tuum, et egenos vagosque induc in domum tuam  30 . S這wa te, po陰czone z psalmem 50 wyra幡ie ukazuj, w czym kryje si zasadniczy element pokuty, metanoii.

 Temat mi這軼i bli幡iego i chrztu 鈍. powinien w tym okresie by wyra穎ny r闚nie w pie郾i. Trzeba niestety stwierdzi, 瞠 wsp馧czesne katolickie 酥iewniki polskie nie maj ani jednej takiej pie郾i. Niejedn tak pie填 mo積a spotka w 酥iewnikach protestanckich. Niekt鏎zy boj si ich, co dziwi w dobie ekumenizmu tym wi璚ej, 瞠 prawdopodobnie s to po prostu pie郾i staropolskie, kt鏎e my zapomnieli鄉y.

 Obok odpowiednich pie郾i nale瘸這by wprowadzi w tym okresie praktyk udzielania chrztu 鈍. podczas Mszy 鈍. Nie wszyscy uczestnicz w rezurekcji, a wydaje si, 瞠 wszyscy powinni raz w roku prze篡 tajemnic chrztu 鈍i皻ego. Mo積aby chrzci raz na Mszy 鈍. o godz. 8-ej, kiedy indziej o 10-ej... po kolei na ka盥ej. Oczywi軼ie istotn rzecz jest odpowiednia homilia i w豉軼iwy przebieg liturgii tego sakramentu.

Przypisy:
1 P i e   XII,   Encyclique Mediator Dei et hominum, 20 novembre 1947, Paris 1961, 61.

2  Paul   C n e u d e,   Que faisons nous à la Messe?, Paris 1969, s. 230.

3  A.-M.   R o g u e t,   Toute la Messe proclame la parole de Dieu, w: Parole de Dieu et Liturgie, Paris 1958, 137.

4  F.   R e c k i n g e r,   Les Jours d’assemblėe – Le Temps liturgique, w:   G e l i n e a u,   Dans vos assemblėes, Paris 1971, t. I, 84-85.

5  H.   O s t e r,   Le mystère pascal dans la pastorale, Paris 1964, 254 nn.

6  Tam瞠, 253.

7  F.   R e c k i n g e r,   art. cyt., 89.

8  H.   O s t e r,   dz. cyt., 260.

9  Calendarium Romanum ex decreto Sacrosancti Oecumenici Concilii Vaticani II instauratum, auctoritate Pauli PP VI promulgatum, Watykan 1969, n. 4.

10  H.   O s t e r,   dz. cyt., 106-107.

11  F.   R e c k i n g e r,   art. cyt., 87-88.

12  H.   O s t e r,   dz. cyt., 104.

13  Calendarium n. 17.

14  Tam瞠, n. 18.

15  Tam瞠, n. 19.

16  H.   O s t e r,   dz. cyt., 270.

17  Cfr. Konstytucja Sacrosanctum Concilium n. 102, w: Sob鏎 Watyka雟ki II – Konstytucje, dekrety, deklaracje – tekst 豉ci雟ko-polski, Pozna 1968, 84-85 oraz Obrz璠y Mszy 鈍. – Ordo Missae, Pozna-Warszawa 1970, 41.

18  A.   D u m a s  OSB,    Pour mieux comprendre les textes liturgiques du Missel Romain, Notitiae 1970 nr 54, 199.

19  Missale Romanum ex decreto Sacrosancti Oecumenici Concilii Vaticani II instauratum, auctoritate Pauli PP VI promulgatum, Watykan, 1970, 266, n. 4.

20  Problem spowiedzi parafian mo積a i trzeba rozwi您a przez danie im okazji w dniach i godzinach poprzedzaj帷ych rezurekcj.

21  F.   R e c k i n g e r.   art. cyt., 90.

22  Calendarium n. 22.

23  Tam瞠, n. 5.

24  Missale Romanum, 333-338, 323.

25  Missale Romanum, 411.

26  Tam瞠, 597.

27  B.   B o t t e,   La question pascal: Paques du vendredi ou Paques du dimanche, La Maison-Dieu (1955) nr 41, 89.

28  H.   O s t e r,   dz. cyt., 267.

29  Por.  F.   S o t t o c o r n o l a,   La pénitence sous le signe de la réconciliation, w:  J.   G e l i n e a u,   Dans vos assemblées, dz. cyt., 533-552, szczeg鏊nie s. 545 nn.

30  Graduale simplex in usum minorum ecclesiarum, Watykan 1967, 72, por. s. 66.

Ks. Stanislaw Hartlieb, Konarzewo k. Poznania

 

 


    Zapis elektroniczny Biuletynu Odnowy Liturgii przygotowa Jerzy Paczkowski
 
 

 

 

 

 


 s. 75

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 75

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 76

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 77

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 78

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 79

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 80

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 81

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 82

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 83

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 84

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 85

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 86

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 87

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 88

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 89

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 90

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 91

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 92

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 93

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 94

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 95

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 96

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 97

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 98

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 99

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 100

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 101

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 102

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 103

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 104

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 105