Biuletyn Odnowy Liturgii * . w: Collectanea Theologica 41:1971, f. II, s. 77-101.

drukuj          
(dokument z oryginaln
numeracj stron)

Zawarto嗆:
I. LITERA I DUCH
1. Ksi璕a O速arza Soboru Watyka雟kiego II – Missale Romanum Paw豉 VI – J霩ef Sroka
2. Formu造 b這gos豉wie雟twa nowego msza逝 – Stanis豉w Hartlieb
3. Nowy obrz璠 profesji zakonnej – Marian Pisarzak

II. URZ犵Y I SΣ浮Y
1. S逝瘺a liturgiczna wed逝g Ordo Missae 1969 – Franciszek Blachnicki
2. Nadzwyczajny szafarz sakramentu Eucharystii – Bogus豉w Nadolski

III. LITURGICZNA WSP粌NOTA
1. Pawe VI o nowej pedagogii ducha wsp鏊noty – stre軼i Franciszek Blachnicki
2. Msza 鈍i皻a dla ma造ch grup – Franciszek Blachnicki

 

*  Redaktorem niniejszego biuletynu jest ks. Franciszek   B l a c h n i c k i,   Lublin.

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 41:1971, f. II, s. 77

I. LITERA I DUCH

J霩ef Sroka

1. Ksi璕a O速arza Soboru Watyka雟kiego II – Missale Romanum Paw豉 VI

 W noc Ostatniej Wieczerzy, gdy Chrystus mia by wydany na 鄉ier, ustanowi eucharystyczn Ofiar Cia豉 i Krwi swojej, aby w niej na ca貫 wieki, a do swego powt鏎nego przyj軼ia, uwieczni Ofiar Krzy瘸, a swemu umi這wanemu Ko軼io這wi powierzy pami徠k swej M瘯i i Zmartwychwstania 1 . Ofiara ta mia豉 zawsze charakter publiczny i spo貫czny 2 , a ka盥y, duchowny czy 鈍iecki, spe軟ia w niej to i tylko to, co nale瘸這 do niego z natury rzeczy i na mocy przepis闚 liturgicznych 3 , pos逝guj帷 si przy tym odpowiednimi ksi璕ami.

 Sakramentarz przeznaczony by dla kap豉na sprawuj帷ego ofiar. Zawiera on oracje, prefacje, kanon, benedykcje itp. Diakon pos逝giwa si ewangeliarzem, subdiakon za i lektor – lekcjonarzem. Z tych dw鏂h ostatnich powsta豉 wnet jedna wsp鏊na ksi璕a, zwana lekcjonarzem. Pomoc dla 酥iewak闚 by這 antyfonale, p騧niej graduale. Przepisy rubrycystyczne mie軼i造 si w Ordo.

 Z czasem o速arz si wyludnia. Pozostaje przy nim tylko kap豉n. Wszystkie funkcje liturgiczne przechodz na niego. Rodzi si potrzeba takiej ksi璕i, kt鏎a zawiera豉by wszystkie teksty mszalne, pod koniec X wieku powstaje pe軟y msza 4 , spe軟iaj帷y odt康 rol sakramentarza, lekcjonarza i graduale. Przetrwa on a do Soboru Watyka雟kiego II.

 Pierwszym dokumentem tego soboru stal si Konstytucja o liturgii 鈍i皻ej, w kt鏎ej czytamy, 瞠 „czynno軼i liturgiczne nie s czynno軼iami prywatnymi, lecz kultem Ko軼io豉, b璠帷ego znakiem jedno軼i, a Ko軼i馧 to lud 鈍i皻y, zjednoczony i zorganizowany pod zwierzchnictwem biskup闚. Dlatego czynno軼i liturgiczne nale膨 do ca貫go Ko軼io豉... Poszczeg鏊nych natomiast cz這nk闚 dosi璕aj w r騜ny spos鏏, zale積ie od stopnia 鈍i璚e, urz璠闚 i czynnego udzia逝” (KL 26).

 Ta r騜nica 鈍i璚e, urz璠闚 i czynnego udzia逝 w liturgii Ko軼io豉 doprowadzi nie tylko do zmiany j瞛yka (KL 36, 54, 63), uproszczenia rubryk i sta造ch cz窷ci Mszy 鈍. (KL 50), ale tak瞠 do gruntownej rewizji ksi庵 liturgicznych (KL 25). Mamy ju Pontyfika, Ordo Baptismi Parvulorum, Celebrandi Matrimonium, Ordo Professionis Religiosae, Exequiarum, Ordo Missae, Ordo Lectionum. Obecnie dostajemy do r瘯i nowy Msza – Missale Romanum ex decreto Sacrosancti Oecumenici Concilii Vaticani II instauratum auctoritate Pauli PP VI promulgatum 5 .

 Nazwa: Missale pozosta豉. Mie軼i jednak w sobie tre嗆 inn ni dotychczas. Nie jest to Missale plenum, bo brak mu czyta biblijnych i 酥iew闚 mi璠zylekcyjnych; ich miejscem jest odt康 lekcjonarz. Nie jest to tak瞠 sakramentarz w pierwotnym znaczeniu, bo pr鏂z oracji, prefacji, modlitw eucharystycznych, benedykcji, zawiera r闚nie antyfony ad Introitum i ad Communionem oraz niekt鏎e 酥iewy mszalne. Jest to raczej ksi璕a o速arza, podczas gdy lekcjonarz jest ksi璕 ambony.

 Pierwszy egzemplarz nowego Msza逝 Rzymskiego zosta przedstawiony Ojcu 鈍. dnia 11 maja 1970 r. Uczyni to kard. Benno   G u t,   prefekt Kongregacji Kultu Bo瞠go. Ojciec 鈍. przyj掖 z wdzi璚zno軼i dzie這 d逝gich i sumiennych wysi趾闚 najwybitniejszych liturgist闚, kt鏎ym udzieli swego apostolskiego b這gos豉wie雟twa 6 .

 Missale Romanum ma format poprzednio wydanego Ordo Missae. Liczy 966 stron paginacji ci庵貫j. Do mi貫j szaty zewn皻rznej dochodzi jeszcze 14 drzeworyt闚, kt鏎ych autorem jest Gian Luigi   U b o l d i.   Umieszczone s one na samym pocz徠ku i przed wa積iejszymi uroczysto軼iami liturgicznymi.

 C z      w s t  p n a   m s z a  u

 Msza otwiera dekret Kongregacji Kultu Bo瞠go. G這si on, 瞠 wydanie obecnego Msza逝 stanowi editio typica, 瞠 zgodny jest z wymaganiami Soboru Watyka雟kiego II i 瞠 w wersji 豉ci雟kiej mo瞠 by u篡wany bezpo鈔ednia po ukazaniu si, zachowuj帷 jednak dotychczasowe uroczysto軼i 鈍i皻ych, dop鏦i nowy Kalendarz Rzymski nie wejdzie definitywnie w 篡cie 7 . Troska o przet逝maczenie obecnego Msza逝 na j瞛yk narodowy, zatwierdzenie tego t逝maczenia i okre郵enie czasu oddania go do u篡tku nale篡 do konferencji episkopatu.

 Nast瘼uje potem konstytucja apostolska Missale Romanum z dnia 3 kwietnia 1969 r. oraz Institutio generalis Missalis Romani. Oba te dokumenty ju by造 og豉szane w Ordo Missae 8 , ale na tym miejscu Institutio poszerzona jesti o Proemium i, po gruntownym przejrzeniu, u軼i郵ona i uzupe軟iona.

 W Proemium przedstawiona jest historia Msza逝 Rzymskiego ze szczeg鏊nym uwzgl璠nieniem okresu mi璠zy Soborem Trydenckim i Watyka雟kim II, wykazuj帷a celowo嗆 zmian wprowadzonych przez dzisiejsz odnow liturgiczn. Wszystkie zmiany i r騜ne reformy omawianego okresu nie zachwia造 nigdy ci庵這軼i doktrynalnej i rytualnej Mszy 鈍. Ci庵這嗆 ta istnieje nieprzerwanie, ale w obecnym Mszale otrzymuje now szat i now ekspresj 9 .

 Dok豉dne przejrzenie Institutio generalis pozwoli這 na ja郾iejsze i bardziej logiczne sformu這wanie przesz這 30 norm, na kt鏎e krytyka i zapytania kierowane do Rzymu zwraca造 uwag. Niekt鏎e z nich maj charakter doktrynalny 10 , inne tylko rubrycystyczny 11 , cztery dotycz raczej terminologii 12 , a trzy s tylko uzupe軟ieniem 廝鏚e 13 . Trudno zatrzymywa si nad wszystkimi, dlatego wspomn tylko o najwa積iejszych.

 W n. 7 Institutio umieszczonej w Ordo Missae czytamy, 瞠 „Wieczerza Pa雟ka czyli Msza 鈍. jest to zgromadzenie ludu Bo瞠go stanowi帷ego jedno嗆 pod przewodnictwem kap豉na” 14 . Missale Romanum precyzuje to zdanie i nadaje mu tak form: „Podczas Mszy 鈍. czyli Wieczerzy Pa雟kiej lud Bo篡 gromadzi si w jedno pod przewodnictwem kap豉na, kt鏎y reprezentuje Osob Chrystusa” 15 . I jedno i drugie zdanie zawiera t sam my郵, rozwini皻 zreszt w bezpo鈔ednim kontek軼ie. We Mszy 鈍. jest obecny Chrystus. Obecny jest tak瞠 w ludzie zgromadzonym w Jego imi czyli w swoim Mistycznym Ciele i dlatego prawd jest, 瞠 Wieczerza Pa雟ka to sacra synaxis. Inaczej jednak obecny jest Chrystus pod postaciami eucharystycznymi, a inaczej w Ciele Mistycznym, st康 uzupe軟ienie, i podczas Mszy 鈍. lud Bo篡 stanowi zgromadzenie, synaxis, jest szcz窷liwsze 16 . Ludowi zgromadzonemu przewodniczy kap豉n. Podstaw jego roli w zgromadzeniu liturgicznym s sakramentalne 鈍i璚enia, kt鏎e upowa積iaj go do reprezentowania Chrystusa 17 .

 U軼i郵e rubrycystycznych jest najwi璚ej. S to drobne uzupe軟ienia, ale wa積e, bo odpowiednim punktom Institutio og這szonej w Ordo Missae nadaj ja郾iejszy sens. W n. 109 np. podana jest uwaga o dzwonieniu na podniesienie wed逝g zwyczaj闚 miejscowych. Do wa積iejszych nale篡 r闚nie n. 242, bo pomna瘸 przypadki, w kt鏎ych za pozwoleniem biskupa miejscowego, mo積a udziela Komunii pod dwoma postaciami, a mianowicie: 1) rodzicom tych, kt鏎zy sk豉daj lub odnawiaj swoj profesj we Mszy 鈍.; 2) cz這nkom instytut闚 鈍ieckich prowadz帷ym 篡cie ewangeliczne i uczestnicz帷ym we Mszy 鈍. koncelebrowanej nie tylko w ich w豉snych ko軼io豉ch, lecz r闚nie w oratoriach; 3) sodalisom zgromadze we Mszy 鈍. konwentualnej, lub takiej Mszy zgromadzenia, kt鏎a ma charakter konwentualnej 18 .

 Na specjalne polecenie 19 , uzupe軟iono r闚nie n. 109 dotychczasowego Ordo Missae cum populo 20 , w kt鏎ym jest mowa o puryfikacji pateny i kielicha. Dot康 kap豉n przy spe軟ianiu tej czynno軼i mia zachowywa milczenie. Wed逝g nowego Missale Romanum po doko鎍zeniu puryfikacji celebrans odmawia po cichu: Quod ore sumpsimus.

 Przegl康aj帷 dalsze karty Msza逝 znajdziemy teraz motu proprio Mysterii Paschalis z dnia 14 lutego 1969 r., w kt鏎ym   P a w e    VI og這si Kalendarz Rzymski, Normae de anno liturgico et de calendario oraz Calendarium Romanum generale. Wszystkie te teksty znajduj si ju w Kalendarzu Rzymskim 21 , tu za powt鏎zone s dlatego, bo odnosz si tak瞠 do Msza逝.

 C z      w  a  c i w a   m s z a  u

 Cz窷 wst瘼na zajmuje 128 stron i tu dopiero rozpoczyna si tekst w豉軼iwy Msza逝. Dzieli si on na: Proprium de tempore, Ordo Missae, Proprium de Sanctis, Communia, Missae rituales, Missae et orationes ad diversa, Missae votivae, Missae defunctorumAppendix. Dok豉dny i przejrzysty spis rzeczy zamyka Msza. Ka盥y formularz, niedzielny czy 鈍i徠eczny, zawiera wszystkie cz窷ci zmienne mszy. Sk豉da si on z antyfon na wej軼ie i na Komuni, oracji, modlitwy nad darami, modlitwy po Komunii oraz prefacji, je瞠li jest w豉sna. Nie ma antyfony na ofiarowanie. Opuszcza si j zupe軟ie, gdy nie jest 酥iewana, albo mo瞠 j zast徙i 酥iew ludowy odpowiadaj帷y charakterowi 鈍i皻a. Introit ma cz瘰to dwie antyfony ad libitum. Wi捫 si one 軼i郵e z liturgi s這wa i dlatego powinny by tak dobierane, by z ni harmonizowa造 22 . Wszystkie te antyfony mog by zast徙ione 酥iewem ludowym. Czytania biblijne znajduj si w Lekcjonarzu.

 Oracje nowego Msza逝 stanowi prawdziwy skarbiec modlitw. Jest ich 1600. W odniesieniu do poprzedniego Msza逝 stanowi to liczb podw鎩n. Zosta造 zachowane prawie wszystkie dotychczasowe modlitwy, ale przy wielu z nich zaistnia豉 konieczno嗆 takiego przepracowania, by wyra瞠niowo harmonizowa造 z teologi Soboru Watyka雟kiego II i odnow liturgiczn. Sk康 pochodzi reszta modlitw?

 Zaczerpni皻o je ze starych sakramentarzy, z manuskrypt闚, z bogatych liturgii wschodnich i zachodnich, szczeg鏊nie z liturgii ambrozja雟kiej i dominika雟kiej adaptuj帷 je odpowiednio do liturgii rzymskiej. Tam za, gdzie nie by這 gotowych wzor闚, przysz豉 w pomoc oryginalna tw鏎czo嗆 wsp馧czesna. Przyk豉dem tego jest wielkopi徠kowa modlitwa za niewierz帷ych i niekt鏎e oracje pro diversis necessitatibus.

 Daleko id帷ym modyfikacjom uleg造 oracje w Sanctorale. Te, kt鏎e znajdziemy w dzisiejszym Mszale, zosta造 gruntownie przerobione. Chodzi這 o to, by wyeliminowa z nich poj璚ia przestarza貫 i standartowe formu造 i bardziej wyeksponowa cechy charakterystyczne poszczeg鏊nych 鈍i皻ych oraz to, co 鈍i璚i mog powiedzie Ko軼io這wi powszechnemu naszych czas闚 23 .

 Bogactwo formu euchologicznych stanowi r闚nie prefacje. W nowym Mszale jest ich 81. Ka盥a z nich opatrzona jest odpowiednim tytu貫m zawieraj帷ym ca陰 jej tre嗆. Dla ilustracji we幟y cho熲y tylko prefacje per annum. Jest ich 8: o tajemnicy paschalnej i ludzie Bo篡m; o tajemnicy zbawienia; o zbawieniu cz這wieka przez cz這wieka; o historii zbawienia; o stworzeniu 鈍iata; o obiecanej Wielkanocy w niebie; o zbawieniu przez pos逝sze雟two Chrystusowi; o jedno軼i Ko軼io豉 na wz鏎 jedno軼i Tr鎩cy 鈍. Pozwoli to kap豉nowi wybra jedn z nich stosownie do okoliczno軼i i dobra duchowego wiernych.

 Proprium de tempore

 Nawet pobie積y rzut na formularze niedzielne Proprium de tempore przekonuje o ich doskona貫j, wewn皻rznej harmonii. Ca造 tekst zmiennych formularzy mszalnych zgodny jest nie tylko z czytaniami biblijnymi, ale odpowiada r闚nie charakterowi okresu liturgicznego, dzisiejszej teologii posoborowej oraz wymaganiom pastoralnym i spirytualnym.

 Adwent, czas Bo瞠go Narodzenia, Wielki Post i cykl Wielkanocy, s okresami liturgicznymi uprzywilejowanymi. Ka盥a feria tych okres闚 ma sw鎩 w豉sny formularz mszalny, z tym, 瞠 Adwent i okres Wielkanocny po oktawie Paschy czerpie jakby z Commune de tempore. Ostatnie dni Adwentu (17-24 grudnia) maj charakter Wielkiego Tygodnia przed Bo篡m Narodzeniem i zaopatrzone s we w豉sne formularze mszalne. Wszystkie inne dni Adwentu, od I Niedzieli a do 17 grudnia, pos逝guj si jednym tygodniowym schematem z這穎nym z sze軼iu formularzy. Schemat ten umieszczony jest po IV Niedzieli Adwentu 24 .

 Wigilia Bo瞠go Narodzenia ma dwie msze: rann i wieczorn. Ta ostatnia nale篡 ju do w豉軼iwego 鈍i皻a i mo瞠 by odprawiana przed lub po I Nieszporach. Nie jest to jednak jeszcze Pasterka. W dzie Bo瞠go Narodzenia ka盥y kap豉n ma prawo odprawienia trzech Mszy 鈍. Wszystkie mo積a koncelebrowa, ale nie bezpo鈔ednio po sobie, lecz o p馧nocny, rano i w ci庵u dnia 25 . We wszystkich Mszach 鈍., niedzielnych, 鈍i徠ecznych i ferialnych mo積a zastosowa kt鏎彗olwiek z czterech modlitw eucharystycznych 26 .

 Oktawa Wielkanocy ma w豉sne formularze. Dla pozosta造ch ferii okresu wielkanocnego przeznaczone s dwa schematy tygodniowe, z kt鏎ych pierwszy 27  przypada po II, IV i VI Niedzieli Paschy, a drugi 28  po III i V. Oktawa Wielkanocy liczy si jako II Niedziela Paschy.

 Tempus per annum ma 33 lub 34 tygodnie. Zaczyna si po uroczysto軼i Chrztu P. Jezusa, kt鏎 jest pierwsza niedziela po Objawieniu Pa雟kim, ust瘼uje miejsca okresowi wielkanocnemu (W. Post i Wielkanoc) i wraca po niedzieli Zes豉nia Ducha 安. Ciekawym jest przepis, 瞠 w ferie per annum mo積a u篡 kt鏎egokolwiek z 34 formularzy niedzielnych tego okresu 29 . Pozwoli to na unikni璚ie monotonii w powtarzaniu tego samego tekstu przez sze嗆 dni tygodnia, wprowadzi wi瘯sz rozmaito嗆 dydaktyczn i euchologiczn Mszy 鈍. Wyb鏎 formularza pozostawiony jest kap豉nowi.

 W ka盥 niedziel omawianego okresu umieszczone s dwie antyfony ad Communionem. Pierwsza zaczerpni皻a jest z Psalm闚, druga z Ewangelii. Mo積a wybra jedn, lub drug, kieruj帷 si zawsze zgodno軼i z czytaniami biblijnymi 30 .

 Benedictiones post Missam

 Nowo軼i i zalet nowego Missale s uroczyste b這gos豉wie雟twa po zako鎍zeniu Mszy 鈍. i oracje super populum 31 . Ich u篡cie pozostawione jest woli kap豉na, kt鏎y na zako鎍zenie Mszy 鈍., liturgii s這wa, udzielania sakrament闚, lub po sko鎍zonym Officium, mo瞠 udzieli wiernym b這gos豉wie雟twa. Zmieniaj si one zale積ie od okresu liturgicznego i charakteru funkcji liturgicznych.

 Commune Sanctorum

 Commune Sanctorum, kt鏎e otrzymujemy wraz z nowym Msza貫m zrodzi這 si z wielu dyskusji i licznych poprawek. Odnosi si to nie tyle do tekstu, chocia i ten zosta ulepszony, ile do jego uk豉du i terminologii. Sam „podzia” 鈍i皻ych nie zawsze by adekwatny, czasem nawet niewystarczaj帷y. Trudno by by這 zmie軼i w nim np. o. Maksymiliana Maria   K o l b e,   gdzie umie軼i 鈍i皻ych ojc闚 rodzin, do jakiej kategorii zaliczy 鈍i皻e matki? Chyba tylko do Commune nec Virginum nec Martyrum, ale tu zn闚 negatywna terminologia nie tylko razi ucho, ale nie zawiera te nic pozytywnego. Dlaczego Commune dedicationis ecclesiae, kt鏎e ma charakter 鈍i皻a Pa雟kiego, umieszczone by這 po 鈍i皻ych, dlaczego Matka Bo瘸, pierwsza w鈔鏚 鈍i皻ych, zajmuje ostatnie miejsce?

 Nowe Commune odznacza si jasnym uk豉dem i lepsz terminologi. Rozpoczyna si formularzem na po鈍i璚enie ko軼io豉. Zaraz potem mamy msze wsp鏊ne na 鈍i皻a Matki Bo瞠j (6 schemat闚), M璚zennik闚 (10 schemat闚), Doktor闚 Ko軼io豉 (2 schematy) oraz Commune Sanctorum et Sanctarum (12 schemat闚). Niekt鏎e z tych ostatnich mog by odniesione zar闚no do 鈍i皻ego, jak i do 鈍i皻ej, do jednego lub kilku, inne natomiast odpowiadaj r騜nym „typom” 鈍i皻ych: zakonnicy, odznaczaj帷y si szczeg鏊n mi這軼i Chrystusa w bli幡ich, 鈍i璚i wychowawcy, matki i ojcowie rodzin.

 Bogactwo tekst闚 jest wielkie. Trzeba tylko roztropnie wybiera, by korzysta這 na tym dobro duchowe wiernych.

 Missae rituales

 S to Msze wotywne, podczas kt鏎ych udziela si sakrament闚 鈍. Nie s one nowo軼i, gdy ka盥a z nich umieszczona jest w poszczeg鏊nych tomikach (Chrztu, Bierzmowania, Ma鹵e雟twa itd.), kt鏎ych editio typica uprzedzi豉 ukazanie si nowego Msza逝. Fakt istnienia tych formularzy w Mszale i mo積o嗆 ich zastosowania w czasie udzielania sakrament闚 鈍. ma wymow teologiczn. Msza 鈍. jest bowiem uobecnieniem Ofiary Krzy瘸, a z Ofiary Krzy瘸 sakramenty 鈍. bior sw鎩 pocz徠ek. Istnieje wi璚 軼is豉 陰czno嗆 mi璠zy o速arzem i znakiem 豉ski Bo瞠j – sakramentami 鈍.

 Missae ad diversa

 Zosta造 one przeniesione z poprzedniego Msza逝 po nadaniu im lepszej jako軼i i dostosowaniu do czas闚 dzisiejszych. Msze o Imieniu Jezus i Krwi Chrystusowej straci造 swoje miejsce w kalendarzu dla Ko軼io豉 powszechnego i znalaz造 si w鈔鏚 mszy wotywnych.

 Missae defunctorum

 Ta cz窷 Msza逝 Rzymskiego obejmuje 5 schemat闚 kompletnych i 14 schemat闚 oracji. Wszystkie te formularze m闚i o 鄉ierci, o ko鎍u 篡cia ludzkiego, o s康zie Bo篡m, ale ka盥a z tych prawd przepojona jest paschaln nadziej przebaczenia i zmartwychwstania na spotkanie Ojca, na spotkanie radosne; w czasie wielkanocnym na ko鎍u antyfon dodaje si nawet Alleluja, kt鏎e jednak, gdyby si uzna這 za stosowne, mo積a pomin望.

 Na specjaln uwag zas逝guje osobny formularz mszalny za dziecko zmar貫 bez otrzymania chrztu. Rubryka dopuszczaj帷a tak ewentualno嗆 jest tak wymowna, 瞠 trzeba j przytoczy dos這wnie: „Si quis parvulus, quem parentes baptizari volebant, ante baptismum mortuus fuerit, Ordinarius loci, adiunctis pastoralibus consideratis, permittere potest ut eius exsequiae celebrentur in ipsa domo defuncti, aut etiam iuxta illum typum exsequiarum, qui de more proceteris in regione adhibetur. In huiusmodi exsequiis habeatur de more liturgia verbi, prouti in Rituali describitur. Si tamen opportuna aliquando iudicatur Missae celebratio, adhibeatur textus qui sequuntur. In catechesi autem advigilandum est, ne doctrina de necessitate baptismi in mentibus fidelium obscuretur.” 32 

 Appendix

 Tu znajduj si formularze modlitwy wiernych i 酥iewy gregoria雟kie pozdrowie kap豉雟kich, aklamacji, prefacji, modlitw eucharystycznych, uroczystych oracji Wielkiego Pi徠ku, hymnu Exsultet, oraz benedykcji wody chrzcielnej. Dla prefacji podana jest tylko jedna melodia, wzorcowa, wed逝g kt鏎ej nale篡 wykonywa wszystkie inne.

 
Przed nami Ksi璕a O速arza, kap豉雟ka ksi璕a. Ramy tego artyku逝 nie pozwoli造 na oddanie jej wewn皻rznego pi瘯na, ani wszystkich jej zalet. Bogactwo modlitw euchologicznych, prefacji, wzajemna harmonia i przejrzysto嗆 tekst闚, zajm wiele miejsca w przysz造ch komentarzach i opracowaniach ca這軼iowych. Podano tu tylko lu幡e uwagi, kt鏎e powsta造 z ch璚i zasygnalizowania najwa積iejszego dzie豉 posoborowej odnowy liturgicznej.

 Linia tej odnowy ju si powoli zamyka. Mamy ju Ordines r騜nych sakrament闚, mamy ju Msza, czekamy jeszcze na Brewiarz, kt鏎y uka瞠 si w najbli窺zym czasie. Wszystkie te ksi璕i s tylko zewn皻rznymi 廝鏚豉mi odnowy liturgicznej. Czerpanie z nich nale篡 do nas i nie ob璠zie si bez systematycznej pracy, studium, osobistych wysi趾闚, ukochania. Bogactwo liturgicznej modlitwy Ko軼io豉 powszechnego musi si sta w豉sno軼i kap豉n闚. Musimy si ni dzieli z wszystkimi, kt鏎ym mamy u豉twia kontakt z Bogiem.

 Katechezy liturgicznej nic nie zast徙i. Bez niej na nic si przyda o速arz twarz do ludzi, taka czy inna zmiana gest闚 symbolicznych, martwym pozostanie j瞛yk narodowy, bezu篡tecznymi ksi璕i liturgiczne. Liturgia sama w sobie by豉 i b璠zie zawsze dzie貫m Ducha 安., ale korzystanie z niej zak豉da s這wo kap豉na, kt鏎y na mocy 鈍i璚e jest reprezentantem Chrystusa po鈔鏚 ludu Bo瞠go.

Przypisy:
1 KL 47; KK 3, 28; DK 2, 4, 5.

2 Por. KL 26, 27; Instrukcja Eucharisticum Mysterium, z dnia 15. V. 1967 r, n. 3d, w AAS 59(1967)542.

3 Por. KL 28.

4 Por. B.   L u y k x,   Missale, w: Lexikon für Theologie und Kirche, wyd. 2, t. VII, 449.

5 Editio typica, Typis Polyglottis Vaticanis 1970.

6 Por. La presentazione al Papa del nuovo „Missale Romanum”, w: Osservatore Romano Nr 108(33.386) z dnia 13. V. 1970 r.

7 Missale Romanum, s. 7.

8 Ordo Missae, typis Polyglotis Vaticanis 1969, s. 7-12; 13-76.

9 Por.   A.   B u g n i n i,   Il nuouo „Missale Romanum”, w: Osservatore Romano Nr 108(33.386) z dnia 13. V. 1970 r.

10 Por. np. nn. 7, 60, 276.

11 Por. nn. 109, 117, 120, 141, 143, 152, 234a, 242/4, 8b, 14, 283, 290, 298, 300, 415, 316, 319, 322e, 329a, 330, 332, 334, 336.

12 Por. nn. 157, 158, 308, 337

13 Por. nn. 58, 59, 121.

14 Ordo Missae, s. 15.

15 Missale Romanum, s. 29.

16 Por. DK 5; KL 33.

17 Por. Instit. gen., n. 60, w Missale Romanum   P a w  a   VI.   Aspekt ten nie do嗆 wyra幡ie podkre郵ony by w Inst. umieszczonej w Ordo Missae.

18 Zob. n. 76.

19 Por.   B u g n i n i,   art. cyt.

20 To samo dotyczy n. 31 Missae sine populo, a w nowym Missale Romanum n. 138 (Ordo Missae cum populo) oraz n. 31 (Ordo Missae sine populo).

21 Calendarium Romanum ex decreto Sacrosancti Oecumenici Concilii Vaticani II instauratum, auctoritate Pauli PP. VI promulgatum, ed. typica, Typis Polyglottis Vaticanis 1969, str. 7-32.

22 Czas drobiazgowych przepis闚 nale篡 do przesz這軼i. Celebrans ma do嗆 du膨 swobod w wyborze formu liturgicznych, ale nie znaczy to, 瞠 mo積a improwizowa. Jest to raczej spot璕owany obowi您ek uprzedniego przygotowania ca貫] Mszy 鈍.

23 Por.   B u g n i n i,   art. cyt.

24 Missale Romanum, s. 133.

25 Tam瞠, s. 154.

26 Por. powtarzaj帷e si rubryki w Missale Romanum.

27 Tam瞠, s. 315.

28 Tam瞠, s. 325.

29 Tam瞠, s. 339.

30 Tam瞠.

31 Tam瞠, s. 493-511.

32 Missale Romanum, s. 885.

Ks. J霩ef Sroka, Rzym

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 41:1971, f. II, s. 83

Stanis豉w Hartlieb

2. Formu造 b這gos豉wie雟twa nowego msza逝

 Prawdopodobnie tylko historycy orientuj si, 瞠 t.zw. „modlitwa nad ludem” odmawiana w dni ferialne W. Postu, to po prostu formu豉 b這gos豉wie雟twa. Jeste鄉y przyzwyczajeni do znanej powszechnie formu造: Niech was b這gos豉wi B鏬 wszechmog帷y, Ojciec, Syn i Duch 安i皻y. Tymczasem historia zna najrozmaitsze formu造 i obrz璠y b這gos豉wie雟tw. Pierwsze pisane 郵ady formu造 u篡wanej powszechnie w ostatnich wiekach, znajdujemy dopiero w w. XIII. Do najstarszych za nale篡 w豉郾ie modlitwa nad ludem. Spotykamy j w staro篡tnym Rzymie, w Egipcie i Syrii. Odnotowana jest w Konstytucjach Apostolskich,Euchologion Serapiona: jest to wi璚 wiek IV a nawet III. Jeszcze w Sakramentarzu Leonia雟kim b這gos豉wie雟two w tej formie stanowi cz窷 zasadniczego schematu Mszy 鈍. Dopiero Sakramentarz Gregoria雟ki odnotowuje j wy陰cznie w dni powszednie W. Postu. S najrozmaitsze teorie pr鏏uj帷e t逝maczy to zaw篹enie. Najprawdopodobniejsza wydaje si opinia   J u n g m a n n a,   kt鏎y 陰czy ten fakt z bardzo 篡w w czasie   G r z e g o r z a  W.   praktyk pokutnicz. Uwa瘸 on, 瞠 by這 to wtedy b這gos豉wie雟two przeznaczone dla pokutnik闚.

 B這gos豉wienie formu陰 „modlitwy nad ludem” zosta這 z czasem zast徙ione wzgl璠nie przes這ni皻e powszechn obecnie formu陰: Niech was b這gos豉wi B鏬... Sk康 si ona wywodzi? Znany jest staro篡tny zwyczaj b這gos豉wienia przez biskupa wiernych podczas procesji, podczas wychodzenia z ko軼io豉 po Mszy 鈍. Odnotowuje go ju Peregrinatio Aetheriae (w. IV). By這 to jednak b這gos豉wie雟two poszczeg鏊nych os鏏 lub ma造ch grup, o kt鏎e proszono indywidualnie przy wyj軼iu. Zwyczaj ten odnotowuje p騧niej odno郾ie Rzymu Ordo Romanus 1: wychodz帷ego po Mszy 鈍. papie瘸, w miar jak przechodzi przez ko軼i馧, prosili o b這gos豉wie雟two najpierw biskupi, potem kap豉ni, zakonnicy i inne stany. Papie czyni zado嗆 pro軸om formu陰: Niech nas b這gos豉wi Pan. Odpowiadano: Amen. Dopiero dokumenty z w XII notuj, 瞠 b這gos豉wie雟twa tego udziela papie od o速arza. Znan nam dzisiaj formu喚 uroczystego b這gos豉wie雟twa biskupiego spotykamy dopiero w w. XIV. Jednak Rzym d逝go zastrzega prawo b這gos豉wienia biskupom. Powoli, szczeg鏊nie pod wp造wem liturgii galika雟kiej, przyj掖 si zwyczaj b這gos豉wienia tak瞠 przez kap豉n闚. Przyj璚iu si formu造 powszechnie dzisiaj stosowanej sprzyja fakt, 瞠 poza okresem W. Postu msza造 闚czesne nie notowa造 modlitw nad ludem, kt鏎e pojawi造 si w nich po raz pierwszy w w. XIII, lecz u篡wane by造 prawdopodobnie, cho nie powszechnie, ju w w. XI.

 W nowym mszale w formularzach Mszy 鈍. na dni powszednie W. Postu nie spotykamy ju modlitw nad ludem. Natomiast w 鈔odku ksi璕i, zaraz po Ordo Missae, a przed formularzami mszalnymi na uroczysto軼i 鈍i皻ych, znajduje si osobny rozdzia zatytu這wany: B這gos豉wie雟twa i modlitwy nad ludem. Modlitw nad ludem jest 26: dwie na zako鎍zenie Mszy 鈍. w uroczysto軼i 鈍i皻ych, pozosta貫 na inne okazje. Mo積a wi璚 stosowa je nie tylko w W. Po軼ie i nie tylko w dni powszednie. Wydaje si, 瞠 nale篡 je u篡wa w豉郾ie w niedziele i uroczysto軼i, podobnie jak formu造 nazwane „b這gos豉wie雟twa uroczyste”.

 Przepisy rubrycystyczne, poprzedzaj帷e zbi鏎 modlitw nad ludem, wyja郾iaj, 瞠 u篡waj帷 kt鏎ej z tych modlitw, nale篡 j zapowiedzie wezwaniem skierowanym do zgromadzonych: Pochylcie si, aby przyj望 b這gos豉wie雟two. Komentarz ten wypowiada diakon, a w jego nieobecno軼i – kap豉n. W豉軼iw modlitw odmawia, trzymaj帷 nad zgromadzonymi wyci庵ni皻e r璚e, celebrans; zaraz po niej dodaje formu喚: B這gos豉wie雟two Boga wszechmog帷ego, Ojca i Syna, i Ducha 安i皻ego, niech zst徙i na was i pozostanie na zawsze. – R. Amen.

 Jasn wi璚 jest rzecz, 瞠 modlitwa nad ludem jest formu陰 b這gos豉wie雟twa. I dlatego ostatni aklamacj Pan z wami wypowiada celebrans zaraz po komunii, przed modlitw nad ludem. Ta ostatnia, zgodnie z miejscem przeznaczonym dla ko鎍owego b這gos豉wie雟twa, poprzedza bezpo鈔ednio aklamacj Id嬈ie, ofiara spe軟iona.

 Opr鏂z modlitw nad ludem, omawiany rozdzia zawiera formu造 okre郵one jako „b這gos豉wie雟twa uroczyste”. Jest ich dwadzie軼ia. B這gos豉wie雟twa te przeznaczone s na poszczeg鏊ne okresy liturgiczne (nie ma specjalnych na okres W. Postu) lub na 軼i郵e okre郵one uroczysto軼i. Znajdujemy b這gos豉wie雟twa na okres adwentu, na Bo瞠 Narodzenie, pocz徠ek roku, Objawienie Pana, na nabo瞠雟twa dla uczczenia M瘯i Pana, na okres Paschy i specjalne na Wigili oraz I niedziel Paschy, na Wniebowst徙ienie i Zes豉nie Ducha 安i皻ego. Jest te pi耩 formu na okres per annum. Opr鏂z tego formu造 specjalne na uroczysto軼i Matki Bo瞠j, 鈍. Piotra i Paw豉, 鈍. Aposto堯w, innych 鈍i皻ych, po鈍i璚enia ko軼io豉 oraz rocznic tego dnia, jak r闚nie na zako鎍zenie nabo瞠雟tw 瘸這bnych.

 Omawiaj帷 te formu造 trzeba zaznaczy, 瞠 przywr鏂enie ich liturgii zapowiedziane zosta這 i dokona這 si ju w wcze郾iejszych dokumentach Stolicy 安i皻ej. Pierwszy tom odnowionego Pontyfika逝 podaje specjalne formu造 z okazji 鈍i璚e biskupich, odnowione obrz璠y chrztu niemowl徠 oraz b這gos豉wienia ma鹵e雟tw podaj ka盥y po kilka formu do wyboru w tych okazjach.

 Formu造 te zosta造 przywr鏂one liturgii, to znaczy nie s czym nieznanym w historii. Istniej dokumenty, w kt鏎ych dochowa造 si do naszych czas闚 liczne formu造 鈔edniowieczne, kt鏎e wtedy by造 zarezerwowane dla biskupa. Jeden ze zbior闚, pochodz帷y z w. XIV., zawiera ich a 287. W obr瑿ie galika雟kim i mozarabskim ka盥y prawie formularz mszalny ko鎍zy si specjaln formu陰 tego rodzaju.

 Uk豉d b這gos豉wie雟twa uroczystego podobny jest do uk豉du modlitwy nad ludem:

  1. zach皻a: Pochylcie si, aby przyj望 b這gos豉wie雟two;
  2. celebrans, trzymaj帷 r璚e wyci庵ni皻e nad zgromadzonymi, odmawia modlitw sk豉daj帷 si przewa積ie z trzech cz這n闚, na wz鏎 modlitwy arcykap豉雟kiej odnotowanej w ksi璠ze Liczb 1 . Ka盥y cz這n zgromadzeni potwierdzaj aklamacj Amen, chocia nie ko鎍zy si on s這wami przez Chrystusa, Pana naszego ani podobnym zwrotem.
  3. ca這嗆 ko鎍zy sta豉 formu豉: B這gos豉wie雟two Boga wszechmog帷ego, Ojca, Syna i Ducha 安i皻ego, niech zst徙i na was i pozostanie na zawsze. – R. Amen 2 .

 Tak formu造 „b這gos豉wie雟tw uroczystych”, jak i „modlitwy nad ludem” mo積a u篡wa tak瞠 poza Msz 鈍., np. na zako鎍zenie godziny biblijnej wzgl璠nie obrz璠闚 towarzysz帷ych udzielaniu sakrament闚.

Przypisy:
1 Formu豉 na okres „per annum” wzorowana na Lb 6, 24-26, brzmi:
Pan niech nas b這gos豉wi i strze瞠 – Amen.
Niech rozpromieni oblicze swe nad wami i obdarzy was sw 豉sk – Amen.
Niech zwr鏂i ku nam oblicze swoje i obdarzy nas swoim pokojem – Amen.
I b這gos豉wie雟two Boga... – Amen.

Formu豉 z okazji nabo瞠雟tw ku czci m瘯i Pana:
B鏬, Ojciec mi這sierdzia, kt鏎y w m璚e swego Jedynego Syna da wam przyk豉d mi這軼i, niechaj sprawi, aby軼ie s逝膨c Bogu i ludziom, otrzymali niewypowiedziany dar Jego b這gos豉wie雟twa. Amen. Wierzycie, 瞠 przez Jego doczesn 鄉ier, wy unikn瘭i軼ie 鄉ierci wiecznej, aby軼ie otrzymali od Niego dar 篡cia wiecznego. Amen. Tak jak na郵adujecie Jego pokor, aby軼ie uczestniczyli w Jego zmartwychwstaniu. Amen.

2 W staro篡tno軼i i 鈔edniowieczu formu豉 ta nie towarzyszy豉 ani modlitwie nad ludem, ani formule uroczystego b這gos豉wie雟twa, kt鏎e bez tego zako鎍zenia uwa瘸ne by造 za wystarczaj帷 formu喚 liturgiczn.

Ks. Stanis豉w Hartlieb, Konarzewo

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 41:1971, f. II, s. 86

Marian Pisarzak

3. Nowy obrz璠 profesji zakonnej

 Odnowa liturgii obj窸a tak瞠 obrz璠 profesji zakonnej. Wytyczne KL 80 zmierza造 do tego, aby wprowadzi wi瘯sz jednolito嗆, prostot i dostoje雟two oraz zwi您a obrz璠y z liturgi Mszy 鈍. Realizacj tych瞠 postulat闚 stanowi ksi璕a liturgiczna zatytu這wana Ordo professionis religiosae (Typis Polyglottis Vaticanis 1970, s. 126).

 Jest to pierwszy w dziejach dokument, kt鏎y podejmuje zagadnienie liturgii profesji zakonnej maj帷 na uwadze ustalenie zasad i form wsp鏊nych wszystkim rodzajom 篡cia zakonnego, mniszego i apostolskiego, kontemplacyjnego i charytatywnego, kleryckiego i laickiego... Dot康 istnia specjalny obrz璠 konsekracji dziewic, obrz璠 po鈍i璚enia mnicha (ordinatio monachi), obrz璠 profesji 郵ub闚 zwyk造ch (powsta w czasach nowo篡tnych i do dzi by bardzo zr騜nicowany), obrz璠 profesji zamieszczony w Pontyfikale Rzymskim, lecz nie u篡wany oraz benedictio diaconissae znana jeszcze w 鈔edniowieczu, cho zanikaj帷a na skutek upadku tej instytucji.

 Warto zauwa篡, 瞠 przez wiele wiek闚, chyba do czas闚 nowo篡tnych, w istotnych formu豉ch obrz璠闚 zakonnych nie m闚i si o radach ewangelicznych, lecz o stabilizacji miejsca, z kt鏎 wi捫e si trwa豉 wi篥 z konkretn wsp鏊not braci i okre郵ony styl 篡cia, m闚i si o nawr鏂eniu, o przemianie obyczaj闚 (conversio morum) oraz o pos逝sze雟twie opartym nie tyle na uzasadnieniu biblijnym, co przede wszystkim wsp鏊not 篡cia. Ewangeliczna rada ub鏀twa zostaje wyeksponowana dopiero w 鈔ednich wiekach (zakony 瞠bracze).

 Nowy dokument rzymski wprowadza tylko ordo professionis i ritus promissionis, daj帷 przy tym mo磧iwo軼i poszczeg鏊nym zakonom dodania drobnych obrz璠闚 wyra瘸j帷ych specyficzny charakter tych瞠 wsp鏊not 篡cia chrze軼ija雟kiego w duchu Ewangelii.

 Nowe Ordo obowi您uje od 2. II. 1970 roku. Dekret aprobuj帷y wyja郾ia, ze konferencja episkopatu 陰cznie z konferencj wy窺zych prze這穎nych zakonnych zatroszczy si o przek豉d Ordo na j瞛yk narodowy. Poszczeg鏊ne za zakony, je郵i chc do wprowadzi teksty i obrz璠y podkre郵aj帷e ich w豉sny charakter, powinny quam primum przes豉 je Kongregacji Kultu Bo瞠go do zatwierdzenia.

 Nowa edycja zawiera nast瘼uj帷e elementy: dekret kongregacji, wyja郾ienia wst瘼ne (Praenotanda), obrz璠 profesji zakonnik闚 (OPRo) i zakonnic (OPRa), obrz璠 przyrzecze czyli Ritus Promissionis (Rp) oraz dodatek, kt鏎y zawiera wz鏎 formu造 profesyjnej, teksty mszalne: Mszy 鈍. w dniu pierwszej profesji, wieczystej i w dniu odnowienia profesji, a tak瞠 teksty zmienne w modlitwach eucharystycznych, kt鏎e wspominaj konsekracj (ofiar) osobist sk豉daj帷ych profesj wieczyst podczas Mszy 鈍.

 W Praenotanda m闚i si o naturze i znaczeniu profesji zakonnej. Nast瘼nie o obrz璠ach towarzysz帷ych poszczeg鏊nym stopniom 篡cia zakonnego. Stopniami, przez kt鏎e osoby zakonne po鈍i璚aj si Bogu w Ko軼iele s: 1. nowicjat, 2. pierwsza (I) profesja albo inne przyrzeczenia czy zobowi您ania (sacra ligamina) i wreszcie 3. profesja wieczysta. Nale篡 jeszcze do nich, oczywi軼ie wed逝g konstytucji okre郵onego instytutu, 4. tzw. odnowienie 郵ub闚 wzgl璠nie przyrzecze.

 Przyj璚ie do nowicjatu powinno by poza Msz 鈍, bardzo kr鏒kie i proste, wy陰cznie w gronie zakonnym, najlepiej w kapitularzu, oratorium lub innym odpowiednim miejscu. Okres nowicjatu ma charakter zapoznawczy, st康 aspekt eksperymentu ze strony nowicjusza i zakonu, czas wzajemnego poznania.

 Z這瞠nie 郵ub闚 czasowych czyli I profesji mo瞠 mie miejsce w ramach Mszy 鈍., jednak bez szczeg鏊nej uroczysto軼i. Obrz璠 ten przewiduje przede wszystkim przywdzianie habitu (obok wr璚zenia innych ewentualnych insygni闚 篡cia zakonnego), poniewa wed逝g bardzo dawnego zwyczaju str鎩 zakonny jest znakiem konsekracji.

 Ryt przyrzecze albo innych zobowi您a zwykle powinien by po陰czony z liturgi: albo z liturgi s這wa jak jest nabo瞠雟two biblijne (celebratio verbi Dei), albo z oficjum, zw豉szcza z laudesami lub nieszporami, albo ze Msz 鈍.

 W profesji wieczystej, sk豉danej po up造wie odpowiedniej liczby lat, prawem przewidzianej, uobecnia si (representatur) misterium nierozerwalnej i g喚bokiej wi瞛i Chrystusa z Oblubienic-Ko軼io貫m. Podstaw tej wi瞛i i zjednoczenia jest osobowe „wierz” r闚noznaczne z aktem oddania si w mi這軼i (konsekracji) i wypowiedziane publicznie przy Chrzcie 鈍. Dlatego sens obrz璠u profesji wykazuje analogie z liturgi sakramentu Chrztu 鈍. Obrz璠 sam jest bardzo bogaty, powinien by sprawowany raczej (laudabiliter) podczas Mszy 鈍., uroczy軼ie, z udzia貫m wsp鏊noty zakonnej, rodziny i ludu. Profesi dwu lub wi璚ej zakon闚 mog sk豉da profesj wieczyst w ramach tej samej Mszy 鈍., kt鏎 wtedy koncelebruj prze這瞠ni tych zakon闚 pod przewodnictwem biskupa w ko軼iele katedralnym, parafialnym lub w innym znaczniejszym. Wtedy profesi sk豉daj 郵uby przed swoimi prze這穎nymi (OPRo 46, por. OPRa 51).

 W niekt鏎ych rodzinach zakonnych, zgodnie z konstytucjami, w okre郵onym czasie, jest zwyczaj odnawiania 郵ub闚. Odnowienie to mo瞠 by podczas Mszy 鈍., lecz bez szczeg鏊nych uroczysto軼i, zw豉szcza je郵i jest to praktyka do嗆 cz瘰ta albo coroczna. Specjalny obrz璠 liturgiczny odnowienia 郵ub闚 odnosi si tylko do takiego odnowienia, kt鏎e ma moc prawn (cui iuris vis inest). Oczywi軼ie, w niekt鏎ych zakonach jest zwyczaj odnawiania profesji z pobo積o軼i (pietatis causa), co mo瞠 si dokonywa w przer騜ny spos鏏, lecz w rzeczy samej to, co jest spraw prywatnej pobo積o軼i, nie powinno mie charakteru publicznego W ramach Mszy 鈍. Je郵i za wydaje si w豉軼iwym i potrzebnym publiczne odnowienie 郵ub闚, np. w 25 czy 50 rocznic, wtedy mo積a pos逝篡 si liturgicznym obrz璠em odnowienia aptatis aptandis.

 Poniewa ka盥y z om闚ionych rodzaj闚 obrz璠u ma sw鎩 specyficzny charakter, przeto domaga si osobnej celebracji, a przeto nale篡 zupe軟ie unika (omnino vitanda est) 陰czenia tych瞠 w jedn czynno嗆 liturgiczn.

 Ilekro profesja zakonna, zw豉szcza wieczysta, ma miejsce podczas Mszy 鈍., bierze si formularz mszy in die professionis. Je郵i jest dzie liturgiczny zwany uroczysto軼i (sollemnitas) albo niedziela Adwentu, Postu i Paschy, bierze si formularz z dnia, stosuj帷 jednak, wed逝g potrzeby, teksty w豉sne w modlitwach eucharystycznych i w b這gos豉wie雟twie ko鎍owym.

 Gdy jest zakazana msza in die professionis, a istnieje dostateczna racja dostosowania liturgii s這wa, aby ukaza natur i zadania 篡cia zakonnego, wtedy pierwsze czytanie mo積a wzi望 ze specjalnego zestawu czyta, uwzgl璠niaj帷ych t tematyk, nie mo積a jednak tak uczyni w Triduum Sacrum, w uroczysto嗆 Bo瞠go Narodzenia, Epifanii, Wniebowst徙ienia, Pi耩dziesi徠nicy Paschalnej, Bo瞠go Cia豉 i Krwi, albo w inne uroczysto軼i de praecepto. We Mszy 鈍. in die professionis u篡wa si szat liturgicznych koloru bia貫go.

 Wprawdzie poszczeg鏊ne zakony mog wnie嗆 w豉sne akomodacje do Ordo, jednak te mo磧iwo軼i nie s zbyt wielkie. Zwraca si nadto uwag, 瞠 zwyczaj profesji „przed Naj鈍i皻szym Sakramentem”, a wi璚 tu przed sam Komuni 鈍. raczej nie jest w duchu liturgii. St康 na przysz這嗆 nie mo瞠 by przyj皻y przez nowe zakony. Profesja pierwsza lub uroczysta powinna si odbywa ad sedem umieszczonym przed o速arzem, od strony nawy.

 Zwr鵵my teraz uwag na struktur liturgiczn poszczeg鏊nych obrz璠闚 profesji (OPRo, OPRa). B璠zie to uj璚ie schematyczne, w celu poinformowania i uchwycenia ca這kszta速u problematyki nowego Ordo.

 O b r z  d   p r z y j  c i a   d o   n o w i c j a t u

 W swych elementach sk豉dowych obrz璠 ten jest wsp鏊ny dla zakonnik闚 i zakonnic. Mo瞠 by w陰czony w specjalne nabo瞠雟two biblijne (sacra verbi Dei celebratio), kt鏎e ukazuje natur 篡cia zakonnego i charakter zakonu.

  1. Obrz璠y wst瘼ne:
    • pozdrowienie prze這穎nego albo 酥iew psalmu lub hymnu,
    • pytanie prze這穎nego albo pro軸a kandydata,
    • modlitwa (po wezwaniu i chwili milczenia wyg豉sza j prze這穎ny).
  2. Nabo瞠雟two biblijne:
    • czytania, oddzielone 酥iewem pie郾i-psalm闚,
    • homilia albo lektura rozdzia逝 Regu造.
  3. Obrz璠y ko鎍owe:
    • modlitwa powszechna (bardzo polecana),
    • Modlitwa Pa雟ka, do kt鏎ej mo積a doda inn odpowiedni,
    • przekazanie nowicjuszy wychowawcy (magistrowi nowicjatu) wraz z pozdrowieniem lub has貫m w豉軼iwym danemu zakonowi.
    • hymn albo kantyk pochwalny.

 O b r z  d   I   p r o f e s j i   p o d c z a s   M s z y    w.

 W tym obrz璠zie zachodz r騜nice mi璠zy OPRo i OPRa. Dlatego po przedstawieniu OPRo zostan podane uwagi o OPRa.

  1. Obrz璠 wej軼ia:
    • procesja przez ko軼i馧 do o速arza, w tym czasie 酥iewa si pie填 na wej軼ie (introit ze Mszy 鈍.); bardzo si poleca, aby w tym pochodzie uczestniczyli ci, kt鏎zy maj sk豉da profesj, wtedy towarzyszy im magister albo, gdy idzie o zakon laicki, sam prze這穎ny,
    • zaj璚ie swoich miejsc na czas Mszy 鈍.
  2. Liturgia s這wa:
    • odbywa si jak zwykle, zgodnie z przepisami co do doboru czyta we Mszy 鈍. w takiej okoliczno軼i,
    • opuszcza si Wierz, cho熲y nakazywa造 je rubryki dnia.
  3. Profesja zakonna:
    • imienne przywo豉nie (czyni to diakon lub magister) i wst瘼ne pytanie (celebrans, prze這穎ny) albo pro軸a nowicjuszy o z這瞠nie profesji,
    • homilia,
    • dalsze pytania celebransa,
    • pro軸a o 豉sk Bo膨 (divinae gratiae expostulatio),
    • odczytanie formu造 profesji (czytaj wszyscy po kolei albo razem) wobec dw鏂h 鈍iadk闚,
    • wr璚zenie insygni闚: habitu, ksi璕i regu造 lub konstytucji oraz innych rzeczy, je郵i jest to przyj皻e w danym zakonie,
    • modlitwa powszechna, kt鏎a ko鎍zy obrz璠 profesji.
  4. Liturgia eucharystyczna:
    • neoprofesi przynosz do o速arza dary chleba, wina i wody,
    • otrzymuj pax,
    • przyjmuj Komuni 鈍. pod dwiema postaciami.

 Oto niekt鏎e szczeg鏊ne uwagi o OPRa: W przeddzie profesji kap豉n lub odpowiedni minister 鈍i璚i habity, kt鏎e potem tego samego dnia czyli w wigili profesji nowicjuszki otrzymuj (ale bez welonu) z r彗 prze這穎nej. O ile b這gos豉wienie habitu ma charakter prywatny, bez udzia逝 si鏀tr czy nowicjuszek, to wr璚zenie habit闚, w kt鏎ych nast瘼nego dnia przysz貫 siostry p鎩d w procesji do o速arza, ma si odby wobec ca貫go domu zakonnego. Formu喚 profesji zakonnej nowicjuszki odczytuj przed prze這穎n. Potem wr璚za si im welon, ksi璕 regu造 i inne ewentualne znaki 篡cia zakonnego. Ulegaj zmianie teksty niekt鏎ych antyfon.

 O b r z  d y   p r o f e s j i   w i e c z y s t e j   w   c z a s i e   M s z y    w.

 Tu tak瞠 wyst瘼uj nieznaczne r騜nice mi璠zy OPRo i OPRa, o kt鏎ych b璠zie mowa po przedstawieniu OPRo.

  1. Obrz璠 wej軼ia:
    • procesja przez ko軼i馧 do o速arza (zob. obrz璠 I profesji),
    • zaj璚ie swoich miejsc.
  2. Liturgia s這wa:
    • czytania zgodnie z przepisami,
    • opuszcza si Wierz, cho熲y rubryki dnia nakazywa造,
    • opuszcza si modlitw powszechn.
  3. Profesja:
    • imienne przywo豉nie (diakon lub magister) i wst瘼ne pytanie celebransa (prze這穎nego) albo pro軸a profes闚,
    • homilia,
    • dalsze pytania, po kt鏎ych nast瘼uje specjalny dodatek odnosz帷y si do profes闚 zakonu kontemplacyjnego,
    • litania do 鈍i皻ych (profesi w闚czas le膨 albo kl璚z),
    • odczytanie formu造 profesji wobec dw鏂h 鈍iadk闚; stoj帷 przed celebransem (prze這穎nym) ka盥y profes oddzielnie czyta tekst formu造 uprzednio w豉snor璚znie napisany; nast瘼nie, co jest godne pochwa造, zbli瘸 si do o速arza i sk豉da na nim pismo (instrumentum professionis), kt鏎e dopiero teraz podpisuje na o速arzu; potem wraca na swoje miejsce; na zako鎍zenie wszyscy neoprofesi stoj帷 mog za酥iewa odpowiedni antyfon lub kantyk,
    • uroczysta modlitwa b這gos豉wi帷a czyli konsekracyjna neoprofes闚, podczas kt鏎ej kl璚z; jest to modlitwa zanoszona przez celebransa w imieniu ca貫j wsp鏊noty, aby B鏬 zechcia przyj望 ofiar (konsekracj) ich brata,
    • wr璚zenie insygni闚 profesji zakonnej, je郵i s u篡wane zgodnie z prawem i zwyczajem zakonu,
    • znak w陰czenia do wsp鏊noty zakonnej, je郵i jest to przyj皻e w danym zakonie; gestem jest tu odpowiednie s這wo albo poca逝nek pokoju po陰czony ze wsp鏊nym 酥iewem; je郵i b璠zie pax w tym w豉郾ie miejscu, to opuszcza si go p騧niej przed Komuni 鈍.; pomija si modlitw powszechn i dalej nast瘼uje Msza 鈍.
  4. Liturgia eucharystyczna:
    • neoprofesi przynosz do o速arza dary,
    • ich konsekracja (ofiara) jest wspominana w modlitwie eucharystycznej (we wszystkich kanonach s przewidziane specjalne teksty, w I – przed konsekracj dar闚, w II-IV – po konsekracji),
    • otrzymuj pax, je郵i nie by udzielony pod koniec obrz璠u profesji,
    • przyst瘼uj do Komunii 鈍. pod dwiema postaciami.
  5. Obrz璠 ko鎍owy czyli dimissio:
    • po modlitwie po Komunii 鈍. neoprofesi staj przed o速arzem i otrzymuj specjalne b這gos豉wie雟two (trzy formu造), z kt鏎ym po陰czone jest b這gos豉wie雟two ludu; dalej nast瘼uj s這wa Ite, mis軻 est (zob. Ordo Missae, IGMR 124).

 Zakonnice, kt鏎e po鈍i璚aj si Bogu przez profesj wieczyst, na znak tego otrzymuj obr帷zk.

 W OPRa zachodz miejscami nieco inne teksty, zw豉szcza inna jest antyfona po formule profesji, uroczysta modlitwa konsekracyjna oraz b這gos豉wie雟two ko鎍owe. Pax przekazuje si convenienti modo.

 O b r z  d   o d n o w i e n i a    l u b  w   p o d c z a s   M s z y    w.

 Mi璠zy OPRo i OPRa nie ma r騜nic. Obowi您uje on albo z tytu逝 prawa powszechnego albo zakonnego. Oto schemat liturgii:

  1. Liturgia s這wa:
    • czytania, zgodnie z przepisami,
    • pomija si Wierz.
  2. Odnowienie 郵ub闚:
    • pro軸a o 豉sk Bo膨,
    • odnowienie profesji wobec 鈍iadk闚; formu喚 czytaj kolejno poszczeg鏊ni profesi lub wszyscy razem,
    • modlitwa powszechna, kt鏎a ko鎍zy obrz璠.
  3. Liturgia eucharystyczna:
    • odnawiaj帷y profesj przynosz dary do o速arza,
    • otrzymuj pax,
    • przyst瘼uj do Komunii 鈍. pod dwiema postaciami.

 Istnieje mo磧iwo嗆 doboru r騜nych tekst闚 w OPRo i OPRa, kt鏎e s podane na ko鎍u ka盥ego z tych obrz璠闚. Mo磧iwo軼i te obejmuj:

  1. czytanie biblijne
     
    ze Starego Testamentu
    z Nowego Testamentu (opr鏂z Ew.)   
    psalm responsorialny
    werset przed Ewangeli
    Ewangelie
    OPRo  
    4
    15
    8
    7
    12
      OPRa
    8
    16
    9
    7
    15
  2. wr璚zenie insygni闚 I profesji.
  3. modlitw powszechn, kt鏎a ma podw鎩ne sformu這wania intencji.
  4. uroczyst modlitw konsekracji zakonnej.
  5. formu喚(y) b這gos豉wie雟twa ko鎍owego w obrz璠zie profesji wieczystej.

 O b r z  d   p r z y r z e c z e 

 S zakony, w kt鏎ych po nowicjacie prawem przewidzianym nie sk豉da si profesji czasowej, lecz przez pewn liczb lat a do czasu profesji wieczystej jedynie przyrzeczenia lub inne zobowi您ania czasowe. Chocia one (promissio aut alia temporaria ligamina) z natury swojej r騜ni si od profesji, jednak odnosz si do trzech rad ewangelicznych i przygotowuj profesj wieczyst. St康 s逝szne jest, aby tym przyrzeczeniom towarzyszy豉 gor帷a modlitwa, co wi璚ej, Ko軼i馧 poleca, aby by造 one sk豉dane w zwi您ku z czynno軼i liturgiczn jak nabo瞠雟two biblijne, oficjum albo Msza 鈍. W samym obrz璠zie nie powinno by element闚 w豉軼iwych obrz璠owi profesji, a forma ma by bardzo prosta i skromna. Oto tak si przedstawia og鏊ny uk豉d tego obrz璠u:

Schemat liturgii przyrzecze

  1. p o d c z a s   n a b o  e  s t w a   b i b l i j n e g o:
    1. obrz璠y wst瘼ne:
      • pozdrowienie albo 酥iew psalmu lub hymnu,
      • pytanie albo pro軸a,
      • modlitwa;
    2. w豉軼iwe nabo瞠雟two biblijne z homili:
      • czytania m闚i帷e o naturze 篡cia zakonnego lub o charakterze zakonu;
    3. z這瞠nie przyrzecze:
      • odczytanie formu造 (ka盥y osobno lub wszyscy razem);
    4. zako鎍zenie obrz璠u:
      • modlitwa powszechna,
      • Modlitwa Pa雟ka i inna odpowiednia,
      • b這gos豉wie雟two i pozdrowienie wed逝g zwyczaju zakonu,
      • odpowiedni hymn lub pie填 pochwalna;
  2. p o d c z a s   o f i c j u m:
    1. oficjum (nieszpory lub laudesy) do psalmodii w陰cznie, a potem:
      • pytanie prze這穎nego albo pro軸a kandydata,
      • modlitwa;
    2. czytanie biblijne:
      • w miejsce lectio brevis mo積a wzi望 inne czytanie i inne po nim responsorium,
      • homilia;
    3. z這瞠nie przyrzecze:
      • zob. a
    4. zako鎍zenie obrz璠u:
      • Kantyk Zachariasza lub NMP, z antyfon,
      • odpowiednie preces,
      • Modlitwa Pa雟ka wraz z modlitw dnia z oficjum albo inn,
      • b這gos豉wie雟two i pozdrowienie,
      • hymn lub pie填;
  3. p o d c z a s   M s z y    w.   (po Ewangelii):
    • imienne wezwanie albo pro軸a kandydat闚,
    • homilia,
    • pro軸a o 豉sk Bo膨,
    • z這瞠nie przyrzecze,
    • modlitwa powszechna, kt鏎a ko鎍zy obrz璠.

 W liturgii eucharystycznej ci, kt鏎zy dopiero co sk豉dali przyrzeczenia przynosz dary ofiarnicze, otrzymuj pax, przyst瘼uj do Komunii 鈍. pod dwoma postaciami.

 Odprawia si Msz 鈍. z dnia liturgicznego albo, zgodnie z rubrykami, Msz wotywn o Naj鈍. Maryi Pannie albo o 鈍i皻ym, kt鏎y reprezentuje 篡cie zakonne, jest wzorem, albo o misterium, kt鏎e odpowiada duchowi danego zakonu (RP 25).

 Mo瞠 by stosowane odnowienie przyrzecze podobnie jak jest praktykowane odnowienie 郵ub闚 (profesji). Normalnie, aptatis aptandis, stosuje si schematy a, b, c, jak wy瞠j, a wi璚 w ramach liturgii, oczywi軼ie bardzo skromnie.

 Je郵i odnowienie ma miejsce ze wzgl璠u na niepewno嗆 i zmienno嗆 ducha kandydata, to czyni si je prywatnie, poza liturgi (RP 36).

 Na zako鎍zenie kilka uwag og鏊nych, jakie si nasuwaj w trakcie analizowania nowych obrz璠闚 zakonnych, profesji i przyrzecze.

 Nigdzie nie wspomina si o hymnie do Ducha 安i皻ego, cho mo瞠 by, jak si wydaje, zastosowany tam, gdzie si m闚i o 酥iewie odpowiedniego w豉郾ie hymnu lub pie郾i. Hymn do Ducha 安i皻ego wszed do obrz璠闚 profesji niekt鏎ych zakon闚 prawdopodobnie w czasach nowo篡tnych, a do obrz璠u konsekracji dziewic, w miejscu po litanii, wprowadzi go Pontyfika Rzymski (1596).

 畝den z obrz璠闚 (OPRo, OPRa, RP) nie wspomina o zmianie imion 鈍ieckich na zakonne, ani o 軼inaniu w這s闚, nakrywaniu g這wy kapturem przez trzy lub siedem dni po obrz璠zie profesji.

 Teksty nawi您uj do misterium paschalnego Chrystusa, do sakramentu Chrztu 鈍., do tego, 瞠 zakony s znakiem w Ko軼iele (np. OPRo 73), 瞠 profesja jest w陰czeniem si w s逝瘺 Ko軼io豉 na chwal Boga, 瞠 podstawowym prawem 篡cia zakonnego jest Ewangelia i regu豉 wzgl璠nie konstytucje (np. OPRo 57), 瞠 zakonnik powinien si odznacza podstaw doskonalszego i bardziej maksymalnego „p鎩軼ia za Chrystusem”...

 OPRo bardzo nawi您uje do tajemnicy Chrztu i stylu 篡cia, kt鏎y mo積a by nazwa vita baptismalis, natomiast OPRa bardziej podkre郵a moment za郵ubin z Bogiem przez Chrystusa. Ostatecznie oba aspekty wzajemnie si dope軟iaj i ukazuj, 瞠 profesja to akt konsekracji w Ko軼iele i przez Ko軼i馧 umi這wanemu nade wszystko Bogu.

Ks. Marian Pisarzak MIC, Lublin

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 41:1971, f. II, s. 92

II. URZ犵Y I SΣ浮Y

Franciszek Blachnicki

1. S逝瘺a liturgiczna wed逝g Ordo Missae 1969

 Opublikowane dekretem Kongregacji Kultu Bo瞠go z dnia 6 kwietnia 1969 nowe Ordo Missae przynosi wiele nowych i  wa積ych postanowie dotycz帷ych s逝瘺y liturgicznej w zgromadzeniu eucharystycznym, zw豉szcza s逝瘺 sprawowanych przez 鈍ieckich, tzw. ministrant闚.

 O g  l n e   z a s a d y   d o t y c z  c e   s  u  b y   m i n i s t r a n t  w

 Og鏊ne zasady zawarte s w rozdziale III Institutio generalis zatytu這wanym: O urz璠ach i s逝瘺ach we mszy (De officiis et ministeriis in Missa, art. 58-73). Artyku wst瘼ny stwierdza w powo豉niu si na KL 14, 26, 瞠 w zgromadzeniu zebranym na Msz, ka盥y ma prawo i obowi您ek czynnego udzia逝 i to w r騜ny spos鏏, zale積ie od stopnia 鈍i璚e i urz璠u. W dalszym ci庵u artyku powo逝je si na postanowienie KL 28: „W odprawianiu liturgii za, ka盥y spe軟iaj帷y sw funkcj, czy to duchowny, czy 鈍iecki, powinien czyni tylko to i wszystko to, co nale篡 do niego z natury rzeczy i na mocy przepis闚 liturgicznych”. W ten spos鏏 zgromadzenie liturgiczne ukazuje Ko軼i馧, kt鏎y jest ustanowiony w r騜norodno軼i 鈍i璚e i s逝瘺, hierarchicznie uporz康kowanych. Z kolei rozdzia w trzech cz窷ciach omawia obowi您ki is逝瘺y tych co maj wy窺ze 鈍i璚enia (De officiis et ministeriis Ordinis sacri), funkcj i s逝瘺 ludu Bo瞠go (De officio et munere plebis Dei) oraz specjalne s逝瘺y (De ministeriis peculiaribus).

 Cz窷 pierwsza omawia rol biskupa, kap豉na – przewodnicz帷ego zgromadzenia eucharystycznego oraz diakona. Funkcje diakona we Mszy 鈍. s nast瘼uj帷e: zwiastowanie Ewangelii (czasem i g這szenie s這wa Bo瞠go), odmawianie wezwa modlitwy powszechnej, rozdawanie Eucharystii wiernym zw豉szcza pod postaci wina oraz wskazywanie ca貫mu zgromadzeniu gest闚 i postaw cia豉, jakie nale篡 przybiera. Jak wynika z dalszych artyku堯w, w braku diakona, funkcje wymienione na drugim i czwartym miejscu przejmuje psalmista, lektor wzgl璠nie komentator.

 Cz窷 druga, m闚i帷a o funkcji liturgicznej ludu Bo瞠go, polegaj帷ej g堯wnie na s逝chaniu s這wa Bo瞠go, uczestnictwie w modlitwie i 酥iewach, na wsp馧ofiarowaniu i przyjmowaniu Komunii 鈍. zaznacza, 瞠 ka盥y ch皻nie powinien podejmowa si specjalnych s逝瘺 w zgromadzeniu, gdy zostanie o to poproszony. W鈔鏚 wiernych wykonuje swoj s逝瘺 liturgiczn schola 酥iewak闚, lub ch鏎, kt鏎y wykonuje 酥iewy dla siebie przewidziane i podtrzymuje czynne uczestnictwo wiernych w 酥iewie. Powinien tak瞠 by kantor lub kierownik ch鏎u dla dyrygowania 酥iewem ludu. Kantor, je瞠li nie ma scholi, przejmuje cz窷ciowo jej rol, lud jednak zachowuje cz窷ci do niego nale膨ce.

 Cz窷 trzecia omawia szczeg鏊ne s逝瘺y w zgromadzeniu liturgicznym. Na pierwszym miejscu (a. 65) wymieniona jest s逝瘺a subdiakona, kt鏎y jest wy鈍i璚ony „do s逝瘺y o速arza i do pomocy kap豉na oraz diakona”. Do niego szczeg鏊nie nale篡 przygotowanie o速arza i naczy liturgicznych oraz czytanie episto造 (tj. drugiego z trzech czyta mszalnych). Jak wynika z dalszych postanowie, w braku subdiakona, funkcje jego przejmuj ministranci ni窺zego stopnia. Po subdiakonie wymieniony jest lektor. Nawet je瞠li jest to 鈍iecki, wype軟ia on w豉sn s逝瘺 w zgromadzeniu tak瞠 wtedy, gdy obecny jest minister wy窺zego stopnia 鈍i璚e. Funkcja lektora nie jest wi璚 funkcj „delegowan”, wype軟ian w zast瘼stwie tych, co maj 鈍i璚enia, ale funkcj w豉sn 鈍ieckiego, ochrzczonego, kt鏎emu zosta豉 zlecona.

 Lektor czyta wszystkie lekcje z Pisma 鈍i皻ego, z wyj徠kiem Ewangelii i Episto造, je瞠li obecny jest subdiakon. W braku psalmisty odczytuje tak瞠 psalm pomi璠zy lekcjami. Aby wierni przez s逝chanie czyta zostali poci庵ni璚i wewn皻rznie do Pisma 鈍., jest rzecz konieczn, aby lektorzy do tak wa積ego urz璠u wyznaczeni byli naprawd zdatni (apti) i starannie przygotowani. Konferencja episkopatu mo瞠 zezwoli, aby w wypadku, gdy nie ma m篹czyzny odpowiedniego do wykonania urz璠u lektora, odpowiednia niewiasta (mulier idonea), stoj帷 poza prezbiterium, mog豉 czyta lekcje poprzedzaj帷e Ewangeli (a. 66).

 A. 67 m闚i o nowym, pierwszy raz tak wyra幡ie wyodr瑿nionym urz璠zie psalmisty (kt鏎y w innych miejscach nazywany jest tak瞠 kantorem). Jego zadaniem jest wykonywanie psalmu wzgl璠nie innego kantyku biblijnego zachodz帷ego pomi璠zy lekcjami. Dla nale篡tego wykonywania swojej funkcji psalmista powinien mie odpowiednie przygotowanie muzyczne i dykcyjne.

 A. 68 m闚i o pozosta造ch funkcjach, kt鏎e dzieli og鏊nie na wykonywane w prezbiterium i poza prezbiterium. W鈔鏚 pierwszych wymienia tych, kt鏎zy nosz w czasie celebracji msza, krzy, 鈍iece, chleb, wino, wod, kadzielnic. Mowa tu jest o pos逝gach spe軟ianych tradycyjnie przez tzw. ministrant闚. Obecny przepis wprowadza podzia tych s逝瘺 wed逝g przedmiot闚 niesionych wzgl璠nie przynoszonych do o速arza. W oparciu o ten artyku trzeba wi璚 b璠zie zmieni poj璚ia, nazwy i przepisy liturgiczne dotycz帷e s逝瘺y ministrant闚. W tradycyjnym uj璚iu g堯wnym zadaniem ministrant闚 by這 odmawianie na przemian z celebransem tzw. ministrantury, kt鏎a teraz w Missa cum populo zupe軟ie odpada.

 W鈔鏚 funkcji spe軟ianych poza prezbiterium s wyliczone trzy:

  1. Funkcja komentatora, kt鏎y przedk豉da wiernym wyja郾ienia i zach皻y (explicationes et admonitiones), kt鏎a wprowadzaj do celebracji i przysposabiaj lepiej do jej zrozumienia. Komentator zajmuje odpowiednie miejsce przed wiernymi, ale nie na ambonie.
  2. Funkcja porz康kowych, kt鏎zy wed逝g zwyczaj闚 pewnych okolic, stoj帷 przy wej軼iu ko軼io豉 wskazuj wiernym miejsca i pilnuj porz康ku przy procesjach.
  3. Funkcja zbieraj帷ych kolekty.

 A. 69 m闚i, 瞠 zw豉szcza w wi瘯szych ko軼io豉ch i wsp鏊notach powinien by wyznaczony kto (ceremoniarz) kto by si troszczy o odpowiedni podzia oraz nale篡te, uporz康kowane i pobo積e wykonywanie czynno軼i 鈍i皻ych przez ministrant闚.

 A. 70 postanawia, 瞠 wszystkie powy窺ze funkcje ni窺ze od funkcji w豉軼iwych subdiakonowi mog by wykonywane r闚nie przez 鈍ieckich m篹czyzn, funkcje za wykonywane poza prezbiterium mog by wed逝g roztropnego uznania rektora ko軼io豉 zlecone r闚nie niewiastom. Z powy窺zego wynika這by, 瞠 r闚nie funkcja komentatora mo瞠 by spe軟iana przez niewiasty.

 A. 71 i 72 zawiera postanowienia dotycz帷e liczby ministrant闚. Je瞠li jest wi璚ej tych, kt鏎zy mog spe軟ia t sam s逝瘺, nic nie stoi na przeszkodzie, aby podzielili si oni pomi璠zy sob funkcjami. Np. jeden z diakon闚 mo瞠 wykonywa nale膨ce do niego 酥iewy, inny pos逝giwa przy o速arzu. Je瞠li jest wi璚ej lekcji, mo積a je rozdzieli pomi璠zy lektor闚 itp. Je瞠li przy mszy z ludem jest jeden tylko ministrant, mo瞠 on wykonywa r騜ne pos逝gi.

 A. 78 nast瘼nego rozdzia逝 okre郵a jednak, 瞠 normalnie przy missa cum populo celebransowi powinni asystowa lektor, kantor i jeden przynajmniej ministrant. Taka forma odprawiania Mszy 鈍. nazwana jest „typiczn”. Zawsze jednak dopuszczana jest wi瘯sza liczba ministrant闚, kt鏎zy zgodnie z a. 71 powinni podzieli pomi璠zy siebie funkcje, aby ka盥y spe軟ia jak捷 s逝瘺.

 S  u  b a   m i n i s t r a n t  w   p r z y   M i s s a   c u m   p o p u l o

 Przepisy dotycz帷e s逝瘺y ministrant闚 zawarte s w rozdziale IV Institutio generalis (De diversis formis missam celebrandi) oraz w rubrykach Ordo Misae. Missa cum populo powinna by, o ile mo積o軼i, odprawiana ze 酥iewem i odpowiedni liczb ministrant闚. Mo瞠 jednak by odprawiana tak瞠 tylko z jednym ministrantem. Strojem liturgicznym ministrant闚 wszystkich stopni jest alba lub kom瘸.

 1.   P r z y g o t o w a n i a

 Do ministrant闚 nale篡 przygotowanie o速arza i prezbiterium do mszy. O速arz powinien by przykryty jednym przynajmniej obrusem, na nim zapalone 鈍iece (przynajmniej 2 – albo 4 lub 6, a je瞠li celebruje biskup diecezji – 7). Na o速arzu lub blisko niego krzy. Na o速arzu r闚nie k豉dzie si ksi璕 Ewangelii, r騜n od lekcjonarza. 安iece, krzy i ksi璕a Ewangelii mog by przyniesione r闚nie dopiero w procesji wej軼ia. W prezbiterium nale篡 przygotowa: ko這 siedzenia celebransa msza, ewentualnie ksi捫eczk ze 酥iewami; na ambonie lekcjonarz; na kredensie: kielich, korpora, puryfikaterz, ewentualnie palka (kielich przykryty welonem, kt鏎y mo瞠 by zawsze, koloru bia貫go); patena i w razie potrzeby puszki z chlebem dla Komunii kap豉na, ministrant闚 i ludzi; ampu趾i z winem i wod (je瞠li nie zostan te rzeczy przyniesione na ofiarowanie przez wiernych); przybory do lavabo.

 2.   L i t u r g i a   w e j  c i a

 Procesja wej軼ia z udzia貫m ministrant闚 odbywa si w porz康ku nast瘼uj帷ym: Na przedzie idzie ministrant z dymi帷ym kadzid貫m (je瞠li b璠zie msza z kadzid貫m). Nast瘼nie ministrant ze 鈍iecami, pomi璠zy nimi ministrant z krzy瞠m; potem inni ministranci, lektor nios帷y Ewangeli, celebrans. Je瞠li jest kadzid這, celebrans nasypuje przed wyj軼iem procesji. Je瞠li jest koncelebra, koncelebransi id przed celebransem g堯wnym. W czasie procesji 酥iewa si pie填 na wej軼ie. Po doj軼iu do o速arza celebrans z ministrantami czyni g喚boki uk這n lub, je瞠li jest tabernakulum przykl瘯aj. Krzy ustawia si obok o速arza lub w innym miejscu (niewidocznym, je瞠li jest drugi krzy o速arzowy, nie niesiony w procesji), 鈍iece obok o速arza lub na kredensie, ksi璕 Ewangelii k豉dzie si na o速arzu. Nast瘼uje okadzenie o速arza, potem celebrans i ministranci id na swoje miejsca (z tego wynika, 瞠 powinny by przygotowane krzes豉 lub 豉wki dla wszystkich ministrant闚).

 3.   L i t u r g i a   s  o w a

 Lektor czyta z ambony, gdzie ju wcze郾iej przygotowano ksi璕 czyta. Na ko鎍u ka盥ego czytania lektor dodaje: S這wo Pana (Verbum Domini), na co wszyscy odpowiadaj: Bogu niech b璠 dzi瘯i. Psalmista 酥iewa psalm po pierwszym czytaniu z ambony, lektor musi mu wi璚 ust徙i miejsca (je瞠li ten sam lektor czyta obie lekcje). W czasie 酥iewu Alleluja po drugim czytaniu, nast瘼uje nasypanie kadzid豉, a czytaj帷y Ewangeli bierze ksi璕 z o速arza i idzie na ambon. Mog go poprzedza ministranci z kadzid貫m i ze 鈍iecami.

 4.   L i t u r g i a   e u c h a r y s t y c z n a

 Na pocz徠ku liturgii eucharystycznej (po oratio fidelium, w czasie cantus ad offertorium) ministranci przynosz do o速arza: korpora (rozk豉daj), puryfikaterz, kielich i msza. Wypada, aby dary chleba i wina przynie郵i wierni do o速arza, nie jest to wi璚 funkcja ministrant闚. Ministranci natomiast wspomagaj celebransa w przyjmowaniu dar闚 (mog to by tak瞠 inne dary, w naturze, na potrzeby ko軼io豉 i biednych). Chleb i wino k豉d na o速arzu, inne dary w odpowiednim miejscu poza o速arzem. Jeden z ministrant闚 podaje celebransowi paten z chlebem (a. 102: accipit a ministro patenam cum pane – poniewa omawiana tu jest forma typica, nie chodzi tu o diakona, lecz ministranta!). Nast瘼nie, jak dot康, ministranci podaj ampu趾i, us逝guj do kadzid豉 (je瞠li si okadza dary, o速arz, kap豉na i wiernych) i do lavabo. W dalszym ci庵u liturgii eucharystycznej ministranci nie maj 瘸dnej specjalnej i nowej funkcji.

 Drugie wydanie Institutio Generalis zawarte w editio typica Msza逝 rzymskiego II Soboru Watyka雟kiego z roku 1970 przynosi jednak w a. 109 wzmiank o dzwonieniu na podniesienie, kt鏎ej nie by這 w wydaniu pierwszym. Brzmi ona nast瘼uj帷o: „Na kr鏒ko przed konsekracj ministrant, je瞠li to jest wskazane (pro opportunitate), daje znak dzwonkiem. Podobnie uderza dzwonkiem na ka盥e podniesienie, zgodnie z miejscowymi zwyczajami". Poza tym, do ko鎍a liturgii eucharystycznej na uwag zas逝guj momenty nast瘼uj帷e:

  1. Celebrans mo瞠 udziela ministrantom poca逝nku pokoju.
  2. Ministranci normalnie us逝guj celebransowi do ablucji naczy i odnosz je na kredens. Jest tylko jedna ablucja kielicha, rubryki nic nie m闚i o drugiej ablucji palc闚. Ministranci powinni tak瞠 po komunii zabra z o速arza wszystkie niepotrzebne przedmioty.
  3. Przed powrotem do zakrystii razem z celebransem czyni g喚boki sk這n lub kl瘯aj.

 S  u  b a   m i n i s t r a n t  w   p r z y   M i s s a   s i n e   p o p u l o

 Przez Missa sine populo nale篡 rozumie msz odprawian przez kap豉na z jednym tylko ministrantem, kt鏎y wykonuje modlitwy i czynno軼i nale膨ce do ludu. Bez ministranta wolno odprawia tylko ex gravi necessitate. Kielich przygotowuje si na o速arzu lub kredensie, msza k豉dzie si po lewej stronie o速arza. Po przyj軼iu do o速arza kap豉n z ministrantem czyni g喚boki uk這n, nast瘼nie kap豉n robi znak krzy瘸, ministrant odpowiada: Amen. Nast瘼nie kap豉n zwr鏂ony do ministranta pozdrawia go (Pan z wami – lub inna formu豉), ten odpowiada. Potem kap豉n razem z ministrantem odmawiaj Confiteor (skr鏂one – z et tibi, frater), kap豉n czyni absolucj, ministrant odpowiada: Amen. Kyrie odmawia kap豉n razem z ministrantem, na przemian, Gloria odmawiaj wsp鏊nie.

 Ministrant mo瞠 czyta lekcje i 酥iewy mi璠zylekcyjne. Credo r闚nie odmawia kap豉n wsp鏊nie z ministrantem. Mo瞠 by modlitwa powszechna, kt鏎ej kap豉n odmawia intencje, ministrant odpowiada w miejsce ludu. Antyfon na Ofiarowanie opuszcza si. W dalszym ci庵u ministrant czyni wszystko, co przy Missa cum populo. Trzeba jednak pami皻a o nowo軼iach: ministrant m闚i aklamacj po Podniesieniu oraz po embolizmie z kap豉nem m闚i: Sanctus, Pater nosterAgnus Dei. Kap豉n mo瞠 udzieli poca逝nku pokoju ministrantowi. Je瞠li ministrant komunikuje – ryt jak przy missa cum populo. Antyfon ad communionem odmawia kap豉n po swojej komunii, przed wykomunikowaniem ministranta. Po puryfikacji ministrant odnosi kielich, opuszcza si formu喚 rozes豉nia, msza ko鎍zy si wi璚 benedykcj.

Ks. Franciszek Blachnicki, Lublin

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 41:1971, f. II, s. 96

Bogus豉w Nadolski

2. Nadzwyczajny szafarz sakramentu Eucharystii

 Post瘼uj帷a odnowa liturgiczna, kt鏎 nale篡 uwa瘸 za rzeczywisto嗆 permanentn, a nie stan przej軼iowy, zaskakuje nas coraz to nowymi bogactwami wydobywanymi ze skarbca 篡cia Ko軼io豉. Kwietniowy numer „La Documentation Catholi徜e” z r. 1970 anonsuje now instrukcj rozpoczynaj帷 si od s堯w Fidei Custos, kt鏎a jeszcze nie ukaza豉 si wprawdzie w AAS, rozes豉na zosta豉 jednak do konferencji episkopat闚. Instrukcja ta przyznaje prawo udzielania komunii 鈍i皻ej ludziom 鈍ieckim. Poszczeg鏊ne episkopaty mog korzysta z tego prawa po uprzednim uzyskaniu zgody Stolicy Apostolskiej. Po uzyskaniu takiej zgody korzystanie w danej diecezji zale篡 od poszczeg鏊nego ordynariusza. W szczeg鏊no軼i instrukcja przewiduje przyk豉dowo nast瘼uj帷e wypadki:

  1. brak zwyczajnego szafarza (kap豉n, diakon),
  2. przeszkody u zwyczajnego szafarza (choroba, podesz造 wiek, zaj璚ie duszpasterskie),
  3. wielka liczba komunikuj帷ych, przed逝瘸nie si Mszy 鈍.

 Prawo udzielania komunii 鈍. przez ludzi 鈍ieckich mo瞠 posiada podw鎩n form: a) upowa積ienie ad actum, b) upowa積ienie permanentne. W oparciu o instrukcj Fidei Custos, episkopat francuski wystosowa pro軸 do Stolicy Apostolskiej o mo積o嗆 korzystania z uprawnienia. Po otrzymaniu pozytywnej odpowiedzi przyst徙iono do opracowania sposobu przekazania tego uprawnienia, jak r闚nie opracowano obrz璠 udzielania komunii 鈍. przez nadzwyczajnego szafarza: a. w kaplicy lub ko軼iele, b. w domu chorego.

 Forma upowa積ienia ad actum jest niezwykle prosta. Po Baranku Bo篡 kap豉n zwraca si do upatrzonej osoby np. takimi s這wami: Niech Pan Ci b這gos豉wi, poniewa p鎩dziesz udziela twoim braciom chleba, kt鏎ego sam Pan udziela lub: Oto chleb 篡cia, id pos逝giwa twoim braciom przy stole Pana. Wyznaczona osoba przyjmuje sama Komuni 鈍., po czym rozpoczyna udzielanie innym. Obrz璠 przekazania takiego upowa積ienia na sta貫, mo瞠 odby si podczas Mszy 鈍. albo podczas specjalnego nabo瞠雟twa. Mo瞠 go dokona ordynariusz lub proboszcz czy delegowany przez biskupa kap豉n. Po homilii celebrans wyja郾ia zebranym sens i znaczenie obrz璠u, nast瘼nie wyznaczonej osobie stawia nast瘼uj帷e pytania:

  1. Czy chcesz podj望 wyznaczon ci funkcj podawania Cia豉 Pa雟kiego twoim braciom, by przez to s逝篡 Ko軼io這wi i przyczyni si. do jego wzrostu?
  2. Czy chcesz 篡 tym Chlebem 篡cia, a 篡cie swoje upodabnia do Chrystusowej ofiary?
  3. Czy chcesz t pos逝g Ko軼io豉 wykonywa z najwi瘯sz trosk i pietyzmem?

 Po otrzymaniu potwierdzaj帷ej odpowiedzi, celebrans udziela b這gos豉wie雟twa m闚i帷: Niech B鏬 Wszechmog帷y, 廝鏚這 wszelkiej 豉ski i b這gos豉wie雟twa zechce pob這gos豉wi ciebie, kt鏎y przyjmujesz obowi您ek podawania Cia豉 Chrystusa braciom. Wzmacniaj si tak瞠 sam tym sakramentem, by mia udzia w wiecznej rado軼i nieba. Przez Chrystusa Pana naszego.

 Na marginesie instrukcji warto zaznaczy, i prawo udzielania Komunii 鈍. przez ludzi 鈍ieckich nie jest nowo軼i. Wiadomo bowiem, 瞠 pierwsi chrze軼ijanie sami sobie udzielali Komunii 鈍. i sami zabierali 鈍i皻e postacie do dom闚.

Ks. Bogus豉w Nadolski TCh., Pozna

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 41:1971, f. II, s. 97

III. LITURGICZNA WSP粌NOTA

Stre軼i Franciszek Blachnicki

1. Pawe VI o nowej pedagogii ducha wsp鏊noty

 Podczas audiencji generalnej w dniu 2 czerwca 1970   P a w e    VI   m闚i o nowej pedagogii ducha wsp鏊noty w Ko軼iele (por. „Osservatore Romano” z 3 czerwca 1970). Numer 55 „Notitiae” (czerwiec 1970) umieszcza na wst瘼ie to przem闚ienie, bo uwydatnia ono ide przewodni posoborowej odnowy liturgii. Ojciec 鈍. stwierdzi na wst瘼ie, 瞠 jedn z najbardziej rzucaj帷ych si w oczy cech charakterystycznych formacji duchowej chrze軼ijanina wynikaj帷ej z soboru jest z pewno軼i duch wsp鏊noty. Ka盥y, kto d捫y do przyj璚ia ducha i norm soborowej odnowy, musi by uformowany przez now pedagogi, kt鏎a go zobowi您uje do tego, aby pojmowa i wyra瘸 swoje 篡cie religijne, moralne i spo貫czne jako funkcj wsp鏊noty ko軼ielnej, do kt鏎ej nale篡. Sob鏎 m闚i o Ko軼iele, kt鏎y jest ludem Bo篡m, Cia貫m mistycznym Chrystusa, wsp鏊not. Jest rzecz niemo磧iw zapomina o tej egzystencjalnej rzeczywisto軼i, je瞠li chce si by chrze軼ijaninem, katolikiem, „wiernym”. 砰cie religijne nie mo瞠 by praktykowane jako wyraz indywidualistycznej relacji pomi璠zy cz這wiekiem a Bogiem, chrze軼ijaninem a Chrystusem, katolikiem a Ko軼io貫m... Duch wsp鏊noty jest atmosfer konieczn dla wierz帷ego.

 Oczywi軼ie, fakt religijny w swojej istocie, jest zawsze wydarzeniem osobowym, a wi璚 wolnym, rozgrywaj帷ym si w g喚bi indywidualnego sumienia, w momencie, gdy cz這wiek czuje si osob, w pe軟i odpowiedzialn i decyduj帷 o swoim losie. Z drugiej strony jednak udzia w 篡ciu wsp鏊nym Ko軼io豉, w jego modlitwie liturgicznej, w spo貫cznych relacjach sprawiedliwo軼i i mi這軼i, to 篡cie osobowe rozbudza. Bo przecie wiar, 豉sk i poznanie Chrystusa otrzymujemy za po鈔ednictwem Ko軼io豉.

 Ten duch wsp鏊noty, do kt鏎ego dzi prowadzi Ko軼i馧, nie jest jak捷 nowo軼i, ale raczej nawrotem do pocz徠k闚 duchowo軼i chrze軼ija雟kiej. ㄠczy si to z przypomnieniem i o篡wieniem przez sob鏎 prawdy o „kr鏊ewskim kap豉雟twie” w豉軼iwym wszystkim ochrzczonym.

 K o  c i     l o k a l n y

 Podobne uwagi nasuwaj si w zwi您ku z uprawnionym i opatrzno軼iowym istnieniem w Ko軼iele grup, kt鏎e tworz partykularne zgromadzenia zakonne, w celu na郵adowania Chrystusa przez praktyk rad ewangelicznych, wed逝g w豉snych tradycji uznany przez autorytet Ko軼io豉, dla d捫enia do doskona這軼i chrze軼ija雟kiej. Tak瞠 one wed逝g sobie w豉軼iwego stylu 篡j w Ko軼iele, dla Ko軼io豉 i przez Ko軼i馧. Nie mog one 篡 bez wewn皻rznej i zewn皻rznej wsp鏊noty z nim, w stopniu wy窺zym ni inni, musz one posiada zmys, smak i gorliwo嗆 ducha wsp鏊noty.

 To samo mo積a powiedzie o istnieniu Ko軼io堯w partykularnych, z w豉snymi tradycjami, obrz璠ami i normami prawnymi. Wreszcie trzeba wymieni tak瞠 Ko軼io造 lokalne, kt鏎e nie s od豉mami autonomicznymi w ramach Ko軼io豉 powszechnego, ale jego 篡wymi cz這nkami, ga喚ziami kwitn帷ymi, obdarzonymi w豉sn 篡wotno軼i wyp造waj帷 z jednego jedynego principium wiary i 豉ski; s one tak瞠 jego wyrazem, w tym samym d捫eniu do nadania pe軟i jego wewn皻rznej komunii oraz w 鈍iadectwie genialnej i jedynej w swoim rodzaju harmonii r騜norodno軼i w jedno軼i.

 Ko軼i馧 wi璚, o篡wiony na nowo i o鈍iecony przez sob鏎, przedstawia si dzi bardziej ni w czasach minionych w swoim charakterze wsp鏊notowym. Im bardziej rozszerza si w 鈍iecie, tym bardziej okre郵a siebie i jak捷 wewn皻rzn i konstytutywn konieczno軼i jako wsp鏊nota-communio. To okre郵enie wskazuje na jak捷 szczytow form spo貫czn istnienia ludzko軼i. Ludzko嗆 mo瞠 by rozpatrywana jako masa, jako wielko嗆 numeryczna, jako prosta kategoria istnienia ludzkiego, t逝m bezkszta速ny i pozbawiony g喚bszych wi瞛闚 wewn皻rznych lub jako spo貫czno嗆 pluralistyczna i anonimowa, zespolona przez partykularne cele i interesy, jako nar鏚 lub spo貫czno嗆 mi璠zynarodowa. W ko鎍u jako wsp鏊nota-communio i to jest ludzko嗆, kt鏎ej chce Chrystus.

 K o  c i     –   c i a  o   o r g a n i c z n e

 Jakie s uwarunkowania i elementy tej najwy窺zej formy istnienia spo貫cznego ludzko軼i? S nimi: wiara, Duch 安i皻y, hierarchia. Jest ni Ko軼i馧, nasz Ko軼i馧.

 Je瞠li Ko軼i馧 jest wsp鏊not, to co z tego wynika, jaka jest dynamika takiej definicji? Obejmuje ona najpierw fundament r闚no軼i jakim jest godno嗆 osoby, wsp鏊ne braterstwo, wzrastaj帷a solidarno嗆, zdyscyplinowane pos逝sze雟two, lojalna wsp馧praca, wsp馧odpowiedzialno嗆 za rozw鎩 dobra wsp鏊nego. Nie wynika z niej jednak jednolito嗆 funkcji, kt鏎e s we wsp鏊nocie ko軼ielnej zr騜nicowane, albowiem jest ona organiczna i hierarchiczna.

 Z powy窺zych prawd wynika, 瞠 musimy pomna瘸 w sobie ducha wsp鏊noty oraz odpowiadaj帷e mu cnoty, zw豉szcza mi這嗆, kt鏎a jest tym duchem wsp鏊notowym, w kt鏎ym sob鏎 pragnie wychowa wiernych. Aby鄉y w my郵 nauki 鈍. Paw豉 „篡j帷 prawdziwie w mi這軼i” sprawili „by wszystko ros這 ku temu, kt鏎y jest G這w – ku Chrystusowi. Z Niego ca貫 Cia這 – zespolone i utrzymywane w 陰czno軼i dzi瘯i ca貫j wi瞛i umacniaj帷ej ka盥ego z cz這nk闚 stosownie do jego miary – przyczynia sobie wzrostu dla budowania siebie w mi這軼i” (Ef 4, 15-16).

Stre軼i ks. Franciszek Blachnicki, Lublin

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 41:1971, f. II, s. 98

Franciszek Blachnicki

2. Msza 鈍i皻a dla ma造ch grup

 Epoka dziej闚 Ko軼io豉, w kt鏎 wprowadzi nas II Sob鏎 Watyka雟ki, b璠zie z pewno軼i r闚nie epok ma造ch grup wzgl璠nie ma造ch wsp鏊not chrze軼ija雟kich, Wynika to bowiem z samej natury i struktury wsp鏊noty chrze軼ija雟kiej, kt鏎a jako wsp鏊nota osobowa mo瞠 si realizowa tylko w bezpo鈔ednich kontaktach i relacjach mi璠zyosobowych, kt鏎e zn闚 z natury rzeczy mog obejmowa tylko ograniczon i niezbyt wielk liczb os鏏. Dlatego organizm Ko軼io豉 lokalnego czy Ko軼io豉 powszechnego b璠zie si sk豉da z 篡wych kom鏎ek, kt鏎ymi b璠 najr騜norodniejsze ma貫 grupy tworzone spontanicznie przez 篡wych czyli rozbudzonych w swoim 篡ciu osobowym chrze軼ijan. Grupy te, o ile b璠 o篡wione autentycznym duchem ewangelicznym, nie b璠 przy tym grupami zamkni皻ymi, nie b璠 tworzy造 getta czy sekty, ale b璠 otwarte solidarnie ku nadrz璠nym wsp鏊notom; i misyjnie ku ludziom b璠帷ym jeszcze poza zasi璕iem widzialnego Ko軼io豉, z nich b璠zie wychodzi wszelki wzrost i wszelka dynamika apostolska Ko軼io豉.

 Obraz wsp馧czesnego 篡cia Ko軼io豉 przedstawia rzeczywi軼ie ogromne bogactwo najrozmaitszych ma造ch grup powstaj帷ych w r騜nych krajach, stanowi帷ych cz瘰to 篡we kom鏎ki dziel帷e si i rozmna瘸j帷e w ramach wi瘯szych, nieraz ju og鏊noko軼ielnych ruch闚. Grup tych jest tak wiele, 瞠 trudno nawet pokusi si o pe軟e ich zarejestrowanie 1 .

 Nic wi璚 dziwnego, 瞠 post瘼uj帷a realizacja odnowy liturgii musia豉 natkn望 si tak瞠 na problem ma造ch grup 篡cia chrze軼ija雟kiego i zaj望 si nimi z w豉snego punktu widzenia. W liturgiczne pole widzenia za dosta造 si te ma貫 grupy z tej racji, 瞠 coraz bardziej odkrywaj one w liturgii zgromadzenia eucharystycznego „廝鏚這 i szczyt” swojej w豉snej egzystencji jako wsp鏊noty. Mno膨ce si spontanicznie Msze 鈍. dla ma造ch grup i szukanie w nich w豉snych form wyrazu spowodowa造 wi璚 konieczno嗆 unormowania liturgiczno-prawnego zwi您anych z tym problem闚. Temu celowi ma s逝篡 instrukcja Kongregacji dla Kultu Bo瞠go o Mszach 鈍i皻ych dla ma造ch grup (De missis pro coetibus particularibus), zatwierdzona przez papie瘸 15 maja 1970, opublikowana w „Acta Apostolicae Sedis” 61(1969)806-811 2 . Numer 3/1970 (maj-czerwiec) czasopisma „Rivista Liturgica” przynosi nie tylko tekst w這ski tej instrukcji (475-480) wraz z komentarzem   F.   D e l'  O r o   (480-489), ale tak瞠 tekst instrukcji Komisji Liturgicznej episkopatu Francji wydanej w zwi您ku z tym dokumentem (490-500), tekst instrukcji wydanej przez episkopat Belgii (501-509) oraz tekst projektu roboczego podobnej instrukcji przygotowywanej przez Komisj Liturgiczn w Austrii (510-515).

 Og鏊ne zapoznanie si z tymi tekstami ukazuje wyra幡ie dwie zasadnicze tendencje znajduj帷e si u ich podstaw. Pierwsza o charakterze bardziej negatywnym zmierzaj帷a do zabezpieczenia eklezjalnego charakteru celebracji Eucharystii w ma造ch grupach, w obliczu zbyt daleko posuni皻ej dowolno軼i w eksperymentowaniu, wyra瘸 si szczeg鏊nie w dokumencie rzymskim, druga, uwydatniaj帷a pozytywne aspekty i warto軼i Mszy 鈍. w ma造ch grupach, charakteryzuje instrukcj francusk i wzorowan na niej belgijsk. Instrukcja Kongregacji Actio pastoralis Ecclesiae, podkre郵iwszy na wst瘼ie warto軼i i wa積o嗆 dzia豉lno軼i duszpasterskiej w ma造ch grupach oraz zasadnicz s逝szno嗆 tendencji do sprawowania Eucharystii w tych grupach, ustala w 11 punktach nast瘼uj帷e normy maj帷e regulowa tego rodzaju celebracje:

 1.  Nale篡 w ka盥ym poszczeg鏊nym wypadku rozwa篡, czy z punktu widzenia pastoralnego wskazana jest celebracja eucharystyczna czy jaka inna celebracja religijna.

 2. W鈔鏚 grup, dla kt鏎ych wolno sprawowa Eucharysti mo積a wyliczy nast瘼uj帷e:

  1. Grupy zebrane na rekolekcje, jedno- lub kilkudniowe studia religijne i pastoralne, zebrania apostolatu 鈍ieckich lub r騜nych stowarzysze.
  2. Zebrania grup parafialnych w celach duszpasterskich.
  3. Grupy wiernych zamieszka造ch daleko od ko軼io豉, gromadz帷e si w celach formacji religijnej.
  4. Podobne grupy gromadz帷e si w celach formacji religijnej dostosowanej do wymaga ich stanu.
  5. Grupy rodzinne zgromadzone wok馧 chorego lub innej osoby nie mog帷ej uczestniczy w zgromadzeniu eucharystycznym w ko軼iele.
  6. Zgromadzenie rodziny z okazji modlitw przy zw這kach zmar貫go lub z innej okazji religijnej.

 3.  Celebracja eucharystyczna dla takich grup powinna zasadniczo mie miejsce w pomieszczeniu sakralnym.

 4.  Zezwole na celebrowanie poza miejscem sakralnym udziela ordynariusz miejsca lub ordynariusz zakonny, o ile miejsce wybrane na celebracj jest odpowiednie i godne (w 瘸dnym wypadku nie mo瞠 to by sypialnia).

 5.  Nale篡 przestrzega zasad podanych w instrukcji Eucharisticum Mysterium, szczeg鏊nie dotycz帷ych jedno軼i ofiary i uczty eucharystycznej, publicznego charakteru Mszy 鈍. b璠帷ej zawsze celebracj Ko軼io豉, a nie spraw partykularnej grupy oraz charakteru latreutycznego kultu Naj鈍i皻szego Sakramentu.

 6.  Punkt ten zestawia normy dotycz帷e czynnego uczestnictwa wiernych w celebracji, przypominaj帷 og鏊ne zasady z innych dokument闚 liturgicznych. Celebracj mo瞠 poprzedzi rozwa瘸nie Pisma 鈍., konferencja duchowa odpowiadaj帷a charakterowi danej grupy. Wierni nie mog w陰cza si w czasie celebracji przez nieprzewidziane w obrz璠zie uwagi, upomnienia itp. – poza tym, co mo瞠 m闚i komentator. Czyta – poza Ewangeli, mog wszyscy obecni, tak瞠 niewiasty. Do modlitwy wiernych mog obecni dodawa swoje intencje, musi by jednak zachowany charakter powszechny tej modlitwy wed逝g og鏊nych przepis闚.

 7.  Do pe軟ego uczestnictwa we Mszy 鈍. nale篡 uczestnictwo sakramentalne. Odno郾ie sposobu udzielania Komunii 鈍. oraz komunii pod dwoma postaciami nale篡 trzyma si og鏊nych przepis闚 danego miejsca. W domach prywatnych komunii pod dwoma postaciami wolno udziela tylko w zwi您ku z udzielaniem Wiatyku.

 8.  Poleca si u篡wanie 酥iewu i muzyki, ale tak瞠 zgodnie z og鏊nymi przepisami liturgicznymi.

 9.  Nie nale篡 wprowadza do celebracji w ko軼iele dla wszystkich, element闚 dozwolonych tylko dla Mszy w ma造ch grupach.

 10.  Odno郾ie celebracji poza miejscem sakralnym, zw豉szcza w domach prywatnych, nie nale篡 na nie pozwala, poza szczeg鏊nymi wypadkami, w niedziele i 鈍i皻a nakazane. O celebracji nale篡 zawsze powiadomi miejscowego proboszcza. Je瞠li w zwi您ku z Eucharysti odbywa si wsp鏊ny posi貫k (agapa) nie mo瞠 on bezpo鈔ednio poprzedza Mszy 鈍., je瞠li odbywa si po niej, to o ile mo積o軼i przy innym stole. Hostie powinny by sporz康zone w spos鏏 przyj皻y dla innych Mszy 鈍., por odprawiania nie mo瞠 by p騧na noc. Ze Mszy 鈍. rodzinnej nie mo積a wykluczy innych, kt鏎zy pragn w niej uczestniczy.

 11.  Odno郾ie doboru tekst闚 liturgicznych trzeba je bra z aprobowanych ksi庵 liturgicznych. Odno郾ie sprz皻闚 liturgicznych i gest闚, nale篡 stosowa si do og鏊nych przepis闚.

 Instrukcja ko鎍zy si upomnieniem pod adresem tych, kt鏎zy w nieuporz康kowanym poszukiwaniu nowo軼i w liturgii lekcewa膨 przepisy Ko軼io豉.

 Jak wida z powy窺zego, instrukcja rzymska przenikni皻a jest trosk o zachowanie dyscypliny liturgicznej w celebracji eucharystycznej i w wi瘯szo軼i wypadk闚 ogranicza si do przypomnienia og鏊nie obowi您uj帷ych przepis闚.

 Instrukcja episkopatu francuskiego natomiast, mieszcz帷 si w ca這軼i w ramach przepis闚 instrukcji kongregacji, uwypukla jednak szereg moment闚 pozytywnych, si璕aj帷 w tym celu do innych, sk康in康 znanych przepis闚 i dyrektyw. W zwi瞛貫j i prawniczej formie wyra穎ne rygory i zakazy uzasadnia lepiej, ukazuj帷 ich g喚bszy, teologiczny sens. We wst瘼ie wi璚 tekst francuski zwraca uwag na sens nowego dokumentu, w kt鏎ym wyra瘸 si troska o ducha prawdziwej wsp鏊noty w Ko軼iele, w wytwarzaniu kt鏎ego tak wa積 rol odgrywaj ma貫 grupy. Te ma貫 grupy okre郵a bli瞠j w swej strukturze socjologicznej oraz w swojej funkcji organicznej i s逝瞠bnej na rzecz ca貫j wsp鏊noty ko軼ielnej. Do ma造ch grup zalicza tak瞠 grupy w ramach Akcji Katolickiej, r騜ne grupy apostolskie i formacyjne, ma貫 grupy formowane w pewne dni w ramach wi瘯szej wsp鏊noty (np. seminaria, kolegia). W sprawowaniu Eucharystii w ma造ch grupach nale篡 podkre郵a, 瞠 Eucharystia jest pami徠k Paschy Pana, 瞠 jest akcj ludu Bo瞠go Nowego Przymierza oraz, 瞠 jest ona skierowana ku niedzielnemu zgromadzeniu ca貫j parafii, jako Ko軼io豉 lokalnego. Z powy窺zych wzgl璠闚 nale篡 unika wszystkiego, co sprawowaniu Eucharystii w ma造ch wsp鏊notach nadawa這by charakter prywatny, wy陰czaj帷y w jakim aspekcie z 篡cia ca貫go Ko軼io豉. Taka jest ostateczna racja wszystkich z pozoru „negatywnych” przepis闚 instrukcji rzymskiej.

 W dyrektywach praktycznych instrukcja episkopatu francuskiego okre郵a np., 瞠 ze wzgl璠u na wymagania prostoty kap豉n m鏬豚y by ubrany tylko w alb i stu喚, uczestnicy mog by zgromadzeni wok馧 sto逝, celebrans mo瞠 dostosowa teksty modlitw zawarte w mszale do konkretnej sytuacji uczestnicz帷ych, w ramach homilii mo積a stworzy okazj do dialogu i wypowiedzenia si obecnych, z tym, 瞠 celebrans zachowuje rol przewodnicz帷ego, daj帷 podsumowanie i konkluzj.

 Przed prefacj, sugeruje w dalszym ci庵u instrukcja, po s這wach W g鏎 serca mogliby uczestnicy poda aktualne intencje dzi瘯czynienia, kt鏎e potem celebrans w陰cza do prefacji s這wami: Za to i za wszystko, co B鏬 czyni w 鈍iecie przez Jezusa Chrystusa, dzi瘯i sk豉dajmy Panu i Bogu naszemu, na co zgromadzenie odpowiada w zwyk造 spos鏏.

 Instrukcja belgijska jest wzorowana na francuskiej, jest utrzymana w tym samym duchu i powtarza nawet te same sformu這wania i wskazania praktyczne. Og馧em, oba omawiane teksty s przyk豉dem pozytywnej i tw鏎czej adaptacji dokumentu prawno-liturgicznego wydanego przez autorytet centralny wed逝g potrzeb i sytuacji Ko軼io豉 lokalnego.

 Projekt roboczy instrukcji austriackiej utrzymany jest w innym tonie. Ocenia dokument rzymski b. krytycznie i wysuwa szereg postulat闚 sprzecznych z jego postanowieniami, jak np. zniesienie obrz璠闚 wej軼ia i przygotowania dar闚, szat liturgicznych (wystarczy sama stu豉), u篡cie zwyczajnego chleba itp.

 Wydaje si, 瞠 i nasze warunki domagaj si opracowania podobnej instrukcji wykonawczej do instrukcji o Mszach 鈍. dla ma造ch grup, kt鏎a uwzgl璠ni豉by nasze potrzeby i do鈍iadczenia, zw豉szcza zwi您ane z duszpasterstwem akademickim i r騜nymi formami duszpasterstwa wczasowo-turystycznego.

Przypisy:
1 We W這szech, w Mediolanie zacz窸o wychodzi w 1970 nawet czasopismo „Litterae Communionis” po鈍i璚one, jak wskazuje podtytu (Strumento per gruppi di comunità cristiana) 篡ciu ma造ch grup w Ko軼iele.

2 Por. r闚nie Notitiae 51(1970) 50-55.

Ks. Franciszek Blachnicki, Lublin

 

 

 

 


    Zapis elektroniczny Biuletynu Odnowy Liturgii przygotowa Jerzy Paczkowski
 
 

 

 

 

 


 s. 77

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 77

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 78

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 79

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 80

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 81

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 82

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 83

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 84

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 85

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 86

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 87

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 88

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 89

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 90

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 91

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 92

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 93

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 94

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 95

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 96

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 97

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 98

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 99

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 100

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 101