Biuletyn Odnowy Liturgii * . w: Collectanea Theologica 40:1970, f. IV, s. 71-90.

drukuj          
(dokument z oryginaln
numeracj stron)

Zawarto嗆:
I. DOKUMENTY ODNOWY

1. Instrukcja Kongregacji Kultu Bo瞠go o sposobie udzielania Komunii 鈍. – Stre軼i F. B.
2. Nowe Ordo exsequiarum – F. Greniuk

II. PROBLEMY ODNOWY
1. Wsp鏊na data 鈍i徠 Paschy oraz odnowa liturgii jej wigilii w duchu Vaticanum II – S. Hartlieb
2. Szczyt i 廝鏚這 篡cia Ko軼io豉 – F. Blachnicki

III. PRAKTYKA ODNOWY
1. Nowy uk豉d Mszy 鈍. cd. – S. Hartlieb
2. Wyja郾ienia w徠pliwo軼i rubrycystycznych – W. G這wa

* Redaktorem niniejszego biuletynu jest ks. Franciszek  B l a c h n i c k i,  Lublin.

 

 

 

 

I. DOKUMENTY ODNOWY

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 40:1970, f. IV, s. 71

Stre軼i F.[ranciszek] B.[lachnicki]

1. Instrukcja Kongregacji Kultu Bo瞠go o sposobie udzielania Komunii 鈍. (29 V 1969)

 Instrukcja zajmuje si zagadnieniem, czy mo積a odst徙i od tradycyjnego sposobu udzielania Komunii 鈍. przez podawanie jej do ust, wprowadzaj帷 k豉dzenie komunikant闚 na r瘯 wiernym, kt鏎zy sami potem wk豉daj je do ust. Jest ona spowodowana pro軸ami skierowanymi w tej sprawie do kongregacji przez kilka konferencji episkopat闚 oraz niekt鏎ych pojedynczych biskup闚 oraz faktem, 瞠 w niekt鏎ych 鈔odowiskach ju wprowadzono ten nowy obrz璠 bez uzyskania zgody Stolicy Apostolskiej oraz bez nale篡tego przygotowania wiernych.

 Instrukcja najpierw uzasadnia sens i warto嗆 dotychczasowego sposobu udzielania Komunii 鈍., powo逝j帷 si na 鈍iadectwo tradycji oraz na wzgl康 nale積ej czci, jak wierni powinni okazywa 鈍i皻ym postaciom eucharystycznym. Dlatego nale篡 zasadniczo utrzyma tradycyjny spos鏏 udzielania Eucharystii, kt鏎y w niczym nie uw豉cza godno軼i osoby przyjmuj帷ej ten sakrament. Poniewa chodzi tu o zmian staro篡tnej i czcigodnej tradycji, papie poleci zasi璕n望 opinii biskup闚 Ko軼io豉 rzymskiego. Przed這穎no wi璚 biskupom trzy nast瘼uj帷e pytania:

  1. Czy nale篡 wys逝cha pr騥b, aby obok sposobu tradycyjnego dopuszczony by tak瞠 spos鏏 przyjmowania Komunii 鈍. na r瘯? Odpowiedzi by造 nast瘼uj帷e: Placet – 567; Non placet – 1233; Placet iuxta modum – 315.
  2. Czy nale篡 przeprowadzi eksperymenty z nowym obrz璠em najpierw w ma造ch wsp鏊notach za zgod ordynariusza miejsca? – Placet – 751; Non placet – 1215.
  3. Czy nale篡 przypuszcza, 瞠 wierni, po odpowiednim przygotowaniu katechetycznym przyjm ch皻nie ten nowy obrz璠? – Placet – 835; Non placet – 1185.

 Z przeprowadzonej ankiety wynika wi璚, 瞠 wi瘯szo嗆 biskup闚 opowiada si za zachowaniem dyscypliny dotychczasowej. Dlatego Ojciec 安. nie widzi potrzeby dokonania og鏊nej zmiany przyj皻ego sposobu udzielania Komunii 鈍. Z drugiej strony jednak, tam, gdzie nowy spos鏏 przyjmowania Komunii 鈍. ju si rozszerzy, konferencje episkopat闚, w tajnym g這sowaniu, wi瘯szo軼i 2/3 g這s闚 mog uchwali jego wprowadzenie. Decyzja ta jednak musi by zatwierdzona przez Stolic Apostolsk.

 Obok instrukcji opublikowany zosta list Kongregacji Kultu Bo瞠go do konferencji episkopat闚 prosz帷ych o indult na nowy spos鏏 udzielania Komunii  鈍., zawieraj帷y szczeg馧owe wskazania duszpasterskie w tej sprawie. List zawiera 7 wytycznych:

  1. Nowy spos鏏 przyjmowania Komunii 鈍. nie mo瞠 by wprowadzony ekskluzywnie, z wy陰czeniem sposobu tradycyjnego. Nale篡 ka盥emu z wiernych pozostawi mo積o嗆 przyjmowania Komunii 鈍. sposobem dotychczasowym. Oba sposoby komunikowania mog wi璚 koegzystowa w ramach tej samej akcji liturgicznej.
  2. Nowy obrz璠 nale篡 wprowadza stopniowo, zaczynaj帷 od grup i 鈔odowisk lepiej przygotowanych. Wiernych nale篡 przygotowa przez odpowiedni katechez, aby nale積a cze嗆 Naj鈍i皻szego Sakramentu nie ponios豉 szkody.
  3. Mo磧iwo嗆 przyjmowania Komunii 鈍. do r彗 nie mo瞠 stwarza okazji do szerzenia si pogl康u, i Eucharystia jest tylko zwyczajnym chlebem lub jak捷 rzecz po鈍i璚on. Raczej powinno to pog喚bi 鈍iadomo嗆 godno軼i cz這nka Cia豉 Mistycznego Chrystusa oraz wiar w realno嗆 Cia豉 i Krwi Chrystusa.
  4. Co do samego sposobu udzielania Komunii 鈍., mo積a przyj望 dwa warianty: albo kap豉n wzgl璠nie diakon k豉d hosti na r瘯 komunikuj帷ych, albo komunikuj帷y sami bior hosti ze 鈍i皻ego naczynia. W ka盥ym wypadku musz oni spo篡 hosti przed powrotem na swoje miejsce. Asystuj帷y kap豉n lub diakon wymawiaj tak瞠 przyj皻 formu喚 Cia這 Chrystusa, na co wierni odpowiadaj: Amen.
  5. Nale篡 te przy ka盥ym z przyj皻ych sposob闚 zachowa ostro積o嗆, aby hostia lub fragmenty nie spada造 na ziemi oraz zwr鏂i uwag na czysto嗆 r彗 oraz w豉軼iw postaw i gesty, zgodnie ze zwyczajami r騜nych lud闚.
  6. W wypadku udzielania Komunii 鈍. pod dwoma postaciami per intinctionem nie wolno nigdy hostii zamaczanej w Krwi Chrystusa k豉嗆 na r瘯.
  7. Biskupi, kt鏎zy uzyskali zezwolenie na wprowadzenie nowego sposobu udzielania Komunii 鈍. powinni po 6 miesi帷ach nades豉 sprawozdanie do Kongregacji Kultu Bo瞠go.

Por. Ephemerides Liturgicae 83(1969)466-494)
Stre軼i F. B.

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 40:1970, f. IV, s. 72

Franciszek Greniuk

2. Nowe Ordo exsequiarum (15 VIII 1969)

 Od dawna postulowana odnowa liturgii pogrzebowej zosta豉 zadekretowana przez Konstytucj o Liturgii 鈍i皻ej: „Obrz璠 pogrzebowy powinien ja郾iej wyra瘸 paschalny charakter 鄉ierci chrze軼ija雟kiej i lepiej odpowiada warunkom i  tradycjom poszczeg鏊nych region闚, r闚nie co do barwy liturgicznej” (art. 81); „Nale篡 starannie rozpatrzy obrz璠 pogrzebu dzieci i do陰czy do Msz w豉sn” (art. 82).

 Dlatego jeden z zespo堯w roboczych Rady Wykonawczej Konstytucji o 鈍. Liturgii zaj掖 si praktyczn realizacj tych postanowie dokumentu soborowego. Owocem prac s postanowienia zawarte w tymczasowych dyrektywach praktycznych, np. w numerze 23 i 24 instrukcji Tres abhinc annos z dnia 4 maja 1967 roku.

 By造 to jednak postanowienia tylko tymczasowe, daj帷e si zrealizowa i wprowadzi w 篡cie przy zastosowaniu dotychczasowych ksi庵 liturgicznych, w tym przypadku rytua堯w. Prace te by造 wyznaczone dwiema naczelnymi zasadami praktycznymi. Pierwsza z nich nakazywa豉 dopuszczenie du瞠j r騜norodno軼i obrz璠闚 pogrzebowych, stosownie do potrzeb i tradycji lokalnych poszczeg鏊nych kraj闚, czy region闚. Zasada ta pozwala豉 spodziewa si wprowadzenia kilku wariant闚 obrz璠闚 pogrzebowych, dostosowanych do sytuacji, w kt鏎ych pogrzeb nie mo瞠 by odprawiany w pe軟i, we wszystkich etapach np. w domu, ko軼iele i na cmentarzu.

 Druga za zasada przewidywa豉 wi瘯sz elastyczno嗆 ryt闚 pogrzebowych. Zgodnie z t zasad kap豉n lub prowadz帷y liturgi pogrzebow laik, b璠zie mia wi瘯sz mo磧iwo嗆 wyboru modlitw, 酥iew闚, czyta biblijnych oraz czynno軼i liturgicznych np. pokropienia lub okadzania.

 Zasady te i og鏊ne kierunki prac nad odnow liturgii pogrzebowej om闚ione zosta造 autorytatywnie w imieniu zespo逝 roboczego Rady Wykonawczej na 豉mach „Notitiae” przez  P.   P.   G y   (por. Ordo exsequiarum pro adultis, Notitiae 2 (1966) nr 24, s. 353-363).

 Prace wspomnianego zespo逝 Rady Wykonawczej nad liturgi pogrzebow obrz康ku rzymskiego Ko軼io豉 katolickiego zosta造 ju zako鎍zone. Na mocy bowiem dekretu Kongregacji do Spraw Kultu Bo瞠go Ritus exsequiarum z dnia 15 VIII 1969 r. opublikowane zosta這 Ordo exsequiarum jako cz窷 przysz貫go Rytua逝 Rzymskiego. Pe軟y tytu publikacji wydanej przez drukarni watyka雟k jest nast瘼uj帷y: Rituale Romanum ex decreto sacrosancti oecumenici Concilii Vaticani II instauratum, auctoritate Pauli PP. VI promulgatum. Ordo exsequiarum. Editio typica.

 Vacatio legis okre郵ono w dekrecie wprowadzaj帷ym do dnia 1 czerwca 1970 r. Jednak瞠 tam, gdzie liturgi pogrzebow odprawia si po 豉cinie, mo積a do tego czasu u篡wa wed逝g uznania albo rytu istniej帷ego w dotychczasowym rytuale albo ju nowego; po tym za terminie tylko tego nowego. Konferencje biskupie, po adaptacji i przygotowaniu przek豉d闚 na j瞛yki ojczyste oraz zatwierdzeniu ich przez Stolic Apostolsk, mog tak瞠 wyznaczy inny termin wej軼ia w 篡cie nowego rytu liturgii pogrzebowej, nie p騧niej jednak瞠 ni 1 czerwca 1970 roku.

 W豉軼iwe teksty liturgii pogrzebowej poprzedzone zosta造 przez tzw. praenotanda, w kt鏎ych podane s zasady teologiczne i racje liturgiczno-pastoralne tkwi帷e u pod這瘸 postanowie szczeg馧owych.

 Podstaw i racj sprawowania przez Ko軼i馧 liturgii pogrzebowej jest ufne przekonanie, 瞠 chrze軼ijanie wszczepieni przez chrzest w Chrystusa umar貫go i zmartwychwsta貫go, wraz z Nim przez 鄉ier przejd do innego 篡cia, potrzebuj帷 jednak瞠 oczyszczenia duchowego. Dlatego Ko軼i馧 sprawuje za zmar造ch paschaln Ofiar eucharystyczn oraz modli si i zanosi b豉gania, aby we wzajemnej wsp鏊nocie wszystkich cz這nk闚 Chrystusa by這 to dla jednych duchow pomoc, a dla innych pociech w nadziei chrze軼ija雟kiej. Podczas liturgii pogrzebowej chrze軼ijanie potwierdzaj nadziej w 篡cie wieczne, pomni na warunki i mentalno嗆 oraz zwyczaje wsp馧czesne. Powinni aprobowa przy tym z lokalnych zwyczaj闚 i tradycji wszystko, co nie sprzeciwia si duchowi Ewangelii. Uwa瘸j za godne czci cia豉 wiernych zmar造ch, poniewa by造 one mieszkaniem Ducha 安i皻ego, czyni帷 to jednak bez zb璠nej i pr騜nej okaza這軼i. Za g堯wne momenty liturgii za umar造ch nale篡 uwa瘸 modlitwy w domu zmar貫go, ze z這瞠niem cia豉 do trumny i przeniesieniem do ko軼io豉, odprawienie Mszy 鈍. w gronie najbli窺zych lub nawet ca貫j wsp鏊noty, wreszcie przeniesienie na cmentarz i z這瞠nie do grobu.

 Celem uwypuklenia tych wa積iejszych moment闚 opublikowane Ordo exsequiarum zawiera trzy warianty liturgii pogrzebowej, a mianowicie:   1)   t y p   p i e r w s z y,   przewiduj帷y trzy stacje tj. w domu zmar貫go, w ko軼iele i na cmentarzu;   2)   t y p   d r u g i,   przewiduj帷y jedynie dwie stacje tj. w kaplicy cmentarza i przy grobie;   3)   t y p   t r z e c i   wreszcie, przewiduj帷y jedynie stacj w domu zmar貫go.

 Przy przygotowaniu rytua堯w partykularnych poszczeg鏊ne konferencje episkopat闚 mog albo zatrzyma wszystkie trzy typy liturgii pogrzebowej, albo przestawi ich kolejno嗆 lub nawet opu軼i jeden z nich.

 Po Mszy 鈍. egzekwialnej nale篡 przewidzie specjalny obrz璠 瘸這bny, w kt鏎ym nie nast瘼uje wprawdzie akt usprawiedliwienia zmar貫go z jego grzech闚, co ma miejsce w Ofierze eucharystycznej, lecz raczej po瞠gnanie, w kt鏎ym wsp鏊nota chrze軼ija雟ka pozdrawia swego cz這nka przed pogrzebaniem go. Jakkolwiek bowiem chrze軼ijanie jako cz這nkowie Chrystusa s w Nim nawzajem zjednoczeni, to jednak 鄉ier jest pewnego rodzaju rzeczywist roz陰k. W takiej liturgii po瞠gnania zmar貫go powinny mie miejsce nast瘼uj帷e momenty: zapowied liturgii i wprowadzenie do niej ze strony kap豉na lub laika prowadz帷ego celebracj, w pewnych momentach milczenie, gesty pokropienia i okadzania oraz 酥iewy egzekwialne z odpowiednio dobranymi tekstami i melodiami.

 Praenotanda wprowadzaj przy tym kapitaln zasad, 瞠 taka liturgia po瞠gnalna mo瞠 mie miejsce tylko wtedy, gdy cia這 zmar貫go jest rzeczywi軼ie obecne – ritus ultimae commendationis et valedictionis haberi nequit nisi in ipsa tantum actione exsequiali seu praesente cadavere (n. 10). Postanowienie to wi璚 znosi tzw. nabo瞠雟twa 瘸這bne po陰czone z modlitwami przy katafalku, w czasie kt鏎ych po鈍i璚a si i okadza pust trumn, podczas gdy gesty te maj sens i racj jedynie w stosunku do cia豉 zmar貫go chrze軼ijanina.

 W liturgii pogrzebowej powinno si dowarto軼iowa znaczenie czyta s這wa Bo瞠go. Czytania te bowiem og豉szaj tajemnic paschaln, nadziej ponownego spotkania w Kr鏊estwie Bo篡m oraz ucz pietyzmu w stosunku do zmar造ch.

 Do uczestniczenia w liturgii pogrzebowej wierni powinni by przygotowani odpowiedni katechez, kt鏎ej przedmiotem powinna by tre嗆 psalm闚 cz窷ciej stosowanych, sens czyta biblijnych oraz znaczenie samej liturgii za zmar造ch. Mo積a zachowa tam, gdzie taki zwyczaj istnieje, 酥iewanie oficjum za zmar造ch. Jednak瞠 w miejsce takiego oficjum, kieruj帷 si wsp馧czesnymi racjami pastoralnymi, lepiej jest urz康za wigili czyli nabo瞠雟two s這wa Bo瞠go, byleby nie bezpo鈔ednio przed Msz 鈍.; w takim bowiem wypadku mia這by miejsce dublowanie liturgii s這wa.

 Omawiany dokument przypomina, 瞠 w organizowaniu liturgii pogrzebowej powinna by przestrzegana zasada specyfikacji funkcji we wsp鏊nocie Ludu Bo瞠go. W liturgii tej bowiem sobie w豉軼iw funkcj maj rodzice lub najbli窺i zmar貫go, do kt鏎ych nale篡 troska o zorganizowanie pogrzebu jak wsp鏊nota chrze軼ija雟ka, czy wreszcie sam kap豉n. Wyst瘼uje on w roli nauczyciela wiary i pocieszyciela, przewodniczy akcji liturgicznej oraz odprawia Eucharysti. Wszyscy, a zw豉szcza kap豉ni, polecaj帷 mi這sierdziu Bo瞠mu w liturgii 瘸這bnej swoich zmar造ch, winni pami皻a, 瞠 ich zadaniem jest tak瞠 podtrzymywa nadziej obecnych, wspiera ich wiar w tajemnic paschaln Chrystusa oraz w zmartwychwstanie cia.

 Ca貫 egzekwie, z wyj徠kiem oczywi軼ie Mszy 鈍., mo瞠 odprawia tak瞠 diakon. Za zgod Stolicy Apostolskiej, konferencja biskup闚 mo瞠 dla wa積ych racji duszpasterskich dopu軼i do wype軟iania tej funkcji tak瞠 laika. W wypadku za braku kap豉na czy diakona zaleca si, aby w liturgii 瘸這bnej pierwszego typu stacje w domu zmar貫go i na cmentarzu, a tak瞠 w zasadzie wigilie czyli czuwania 瘸這bne przy zmar造ch, mogli odprawia laicy.

 Przy odprawianiu liturgii 瘸這bnej nie nale篡 robi 瘸dnych r騜nic w ceremoniach czy w zewn皻rznej okaza這軼i. Wyj徠ek stanowi r騜nice wynikaj帷e z racji pe軟ienia funkcji liturgicznych lub przyj皻ych 鈍i璚e.

 Z kolei omawiany dokument zawiera zasady adaptacji obrz璠u dokonywanej przez konferencje biskupie zgodnie z lokalnymi zwyczajami i tradycjami. Konferencje te winny mi璠zy innymi zadecydowa, czy laicy mog odprawia liturgi pogrzebow, okre郵i kolor liturgiczny 瘸這bny, wybra jeden lub trzy typy liturgii za zmar造ch, pozwala na opuszczanie pokropienia i okadzania, dodawa ze swej strony pewne modlitwy odmawiane tam, gdzie Rituale Romanum przewiduje formu造 dowolne (ad libitum).

 Praenotanda okre郵aj i szczeg馧owo podkre郵aj rol kap豉na przygotowuj帷ego i organizuj帷ego liturgi pogrzebow. Winien on liturgi 瘸這bn organizowa stosownie do okoliczno軼i uwzgl璠niaj帷 w miar mo磧iwo軼i 篡czenia rodziny i wsp鏊noty, ch皻nie wykorzystuj帷 mo磧iwo軼i ukazane przez Ordo exsequiarum. Wolno kap豉nowi w zasadzie zamienia wszystkie teksty liturgiczne dla osi庵ni璚ia wi瘯szej ich zgodno軼i z rzeczywist sytuacj w zale積o軼i od warunk闚, w jakich jest sprawowana liturgia pogrzebowa. Pewne elementy w postaci tekst闚 i ceremonii s dowolne np. modlitwa za bolej帷ych w domu zmar貫go. Kap豉n wi璚 ma du膨 swobod w doborze tekst闚 modlitw, psalm闚 i innych element闚 liturgii pogrzebowej.

 Odpowiednie i godne sprawowanie liturgii pogrzebowej, tak jak i ca貫go pos逝giwania kap豉na wobec wiernych, zak豉da organiczne przemy郵enie tajemnicy chrze軼ija雟twa i pos逝giwania pasterskiego we wsp鏊nocie ludu Bo瞠go. Mi璠zy innymi do kap豉na nale篡:
1) by przy chorych i umieraj帷ych zgodnie z zaleceniami odpowiedniej cz窷ci Rytua逝 Rzymskiego; 2) poucza o znaczeniu 鄉ierci chrze軼ija雟kiej; 3) pociesza stosownie rodzin zmar貫go, uzgadnia z ni odprawienie liturgii pogrzebowej, korzystaj帷 z mo磧iwo軼i ukazanych przez Ordo exsequiarum; 4) wreszcie dostosowa liturgi 瘸這bn do 篡cia liturgicznego i pos逝giwania pastoralnego w parafii.

 Omawiane Ordo exsequiarum przewiduje wprowadzenie nowo軼i, nie znanej w dotychczasowym Rytuale Rzymskim, a mianowicie mo積o嗆 odprawiania specjalnej wigilii w intencji zmar貫go oraz modlitw podczas sk豉dania do trumny cia豉 zmar貫go. Wigilia taka ma charakter nabo瞠雟twa s這wa Bo瞠go odprawianego przez kap豉na lub laika. Sk豉da si ona ze wst瘼nej zapowiedzi, psalmu i modlitwy, czytania lub czyta, oraz – je郵i prowadzi j kap豉n – z homilii. Ko鎍zy si za modlitw powszechn i odm闚ieniem Modlitwy Kap豉雟kiej lub innej stosownej. Wigili tak mo積a odprawia tak瞠 i w ko軼iele w odpowiedniej porze, jednak瞠, jak ju wspomniano, nie bezpo鈔ednio przed Msz 鈍., by nie dublowa liturgii s這wa.

 Podczas za sk豉dania cia豉 zmar貫go do trumny mo積a odmawia psalmy np. De profundis (129), czy Dominus regit me (22) wzgl璠nie inny, czyta si tak瞠 kr鏒kie teksty biblijne i ko鎍zy stosown modlitw. W wypadku urz康zania wigilii opuszcza si stacj w domu zmar貫go przewidzian w zasadniczym rycie liturgii pogrzebowej, przynajmniej pierwszego i drugiego typu.

 Zasadnicza cz窷 Ordo exsequiarum zawiera liturgi 瘸這bn za zmar造ch doros造ch w trzech typach oraz liturgi 瘸這bn za zmar貫 dzieci. Po tej cz窷ci zasadniczej zamieszczone s r騜ne teksty zamienne u篡wane ad libitum w liturgii 瘸這bnej za doros造ch, za dzieci ochrzczone oraz za dzieci, kt鏎e – cho rodzice pragn瘭i ochrzci – jednak瞠 zmar造 bez tego sakramentu. Liturgia za zmar貫 dzieci jest organizowana zgodnie z odpowiednim typem liturgii za zmar造ch doros造ch, z mo磧iwo軼i jednak瞠 dostosowania obrz璠u do okoliczno軼i rzeczywistych poprzez dobieranie odpowiednich tekst闚 i koloru szat liturgicznych. Szaty te w liturgii za zmar貫 dzieci powinny by koloru 鈍i徠ecznego paschalnego.

 Wed逝g Ordo exsequiarum liturgia pogrzebowa   t y p u   p i e r w s z e g o,   najpe軟iejszego, przedstawia si bardzo okazale. Zawiera ona bowiem trzy stacje.   S t a c j a   p i e r w s z a   ma miejsce w domu zmar貫go. Kap豉n ubrany w szaty koloru pogrzebowego, maj帷 na sobie alb lub kom輳, stu喚, a tak瞠 ewentualnie kap, w towarzystwie ministrant闚 nios帷ych krzy i wod 鈍i璚on, wchodzi do domu zmar貫go, pozdrawia obecnych wyra瘸j帷 pociech s這wami przyk豉dowo podanymi, zaczerpni皻ymi z Pisma 鈍. Nast瘼nie pokrapia cia這 zmar貫go, je郵i jest taki zwyczaj, odmawia za zmar貫go psalm i modlitwy odpowiednio dobrane. W tym miejscu mo瞠 tak瞠 pomodli si za bolej帷ych z racji straty zmar貫go. Z kolei nast瘼uje procesja do ko軼io豉 w czasie kt鏎ej mo積a 酥iewa psalmy np. 50, 114, 115 wzgl璠nie inne stosowne pie郾i 瘸這bne. Je郵i takiej stacji nie urz康za si w domu zmar貫go, kap豉n w drzwiach ko軼io豉 czyni to co wy瞠j podano.

 S t a c j a   d r u g a   odbywa si w ko軼iele. Cia這 mo積a ustawi zgodnie ze zwyczajem, a wi璚 w pozycji zajmowanej w zgromadzeniu liturgicznym: laik twarz do o速arza, maj帷y za 鈍i璚enia twarz do ludu. Na trumnie mo積a umie軼i Ewangeliarz, Pismo 鈍. lub krzy. Przy katafalku mo積a umie軼i zapalone 鈍iece; mo積a jednak瞠 ustawi przy g這wie zmar貫go tylko sam pascha wielkanocny. W czasie wprowadzenia cia豉 do ko軼io豉 mo積a 酥iewa jak捷 pie填, chocia Instiiutio generalis missalis romani przewiduje na pocz徠ku Mszy 鈍. jeden tylko 酥iew, chyba 瞠 czego innego domagaj si racje pastoralne. Racj tak mog豉by by przerwa mi璠zy wprowadzeniem cia豉, a Msz 鈍. potrzebn na wyspowiadanie wiernych.

 W czasie Mszy 鈍. w liturgii s這wa mog by trzy czytania, z kt鏎ych pierwsze ma by wzi皻e ze Starego Testamentu. Mo積a dobra tak瞠 specjalne, obszerniejsze 酥iewy mi璠zylekcyjne z Graduale Romanum lub Graduale simplex. Po Ewangelii g這si si homili, unikaj帷 jednak瞠 pochwalnych panegiryk闚. Po homilii jest modlitwa wiernych. Mo積a zachowa istniej帷y gdzieniegdzie zwyczaj procesji podczas sk豉dania dar闚 ofiarnych, byleby taka procesja zako鎍zy豉 si w odpowiednim czasie, konkretnie przed modlitw nad darami (dawniej sekret). Zaleca si aby wierni, zw豉szcza cz這nkowie rodziny, przyj瘭i Komuni 鈍. w intencji zmar貫go. Je郵i liturgi s這wa odprawia si bez Mszy 鈍., po 酥iewie na wej軼ie odmawia si stosown modlitw, z kolei nast瘼uj czytania przeplatane 酥iewami, jest tak瞠 homilia i modlitwa wiernych zako鎍zona odm闚ieniem Modlitwy Pa雟kiej.

 Stacja w ko軼iele obejmuje tak瞠 liturgi polecenia (commendatio) i po瞠gnania (valedictio). Po odm闚ieniu Postcommunio, lub – je郵i liturgia 瘸這bna odprawiana jest bez Mszy 鈍. – po liturgii s這wa, kap豉n ubrany w ornat lub kap podchodzi do trumny, zwr鏂ony twarz do wiernych, maj帷 przy sobie ministrant闚 z wod 鈍i璚on i kadzielnic zwraca si ze s這wami zach皻y do zebranych wed逝g wybranej formu造. Po chwili ciszy obowi您uj帷ej mo瞠 by wprowadzone, zgodnie z decyzj konferencji episkopatu, stosowne po瞠gnanie ze strony bliskich zmar貫go. Nast瘼nie ma miejsce pokropienie i okadzenie cia豉 zmar貫go, podczas kt鏎ego 酥iewa si Subvenite, Sancti Dei... lub inny stosowny tekst. Z kolei kap豉n odmawia modlitw podan w tek軼ie Ordo exsequiarum wzgl璠nie inn dobran. Po modlitwie wynosi si cia這 zmar貫go z ko軼io豉 przy 酥iewie pie郾i 瘸這bnych. Stacja przy trumnie zmar貫go w ko軼iele nie jest konieczna. Mo積a j urz康zi tak瞠 na cmentarzu. W takim przypadku bezpo鈔ednio po Mszy 鈍. wynosi si cia這 z ko軼io豉, przy 酥iewie odpowiednich pie郾i.

 Je郵i kap豉n nie mo瞠 wzi望 udzia逝 w pogrzebie na cmentarzu nast瘼uj帷e z kolei modlitwy i obrz璠y mo瞠 sprawowa tak瞠 laik. W czasie drogi na cmentarz, je郵i to jest mo磧iwe, 酥iewa si przyk豉dowo podane psalmy.

 S t a c j a   t r z e c i a   ma miejsce na cmentarzu. Je郵i gr鏏 nie jest po鈍i璚ony, 鈍i璚i si go przed z這瞠niem do cia豉 zmar貫go, odmawiaj帷 podan modlitw. W tym miejscu mo瞠 nast徙i pokropienie oraz kadzenie cia豉 i grobu, chyba 瞠 b璠zie to mia這 miejsce w ramach liturgii polecenia i po瞠gnania, takiej jak w ko軼iele. Pogrzeb mo瞠 nast徙i albo w tym momencie, albo dopiero po ca趾owitym zako鎍zeniu liturgii cmentarnej. Gdy cia這 jest sk豉dane do grobu, wzgl璠nie wcze郾iej, kap豉n odmawia wed逝g uznania stosown oracj oraz modlitw wiernych, kt鏎a ko鎍zy si albo Modlitw Pa雟k albo podan w Ordo Exsequiarum. Na zako鎍zenie pogrzebu mo積a 酥iewa jak捷 pie填, stosownie do lokalnych zwyczaj闚.

 Omawiane Ordo exsequiarum przewiduje tak瞠 specjalny ryt przyj璚ia do ko軼io豉 cia豉 zmar貫go bez odprawiania bezpo鈔ednio po tym liturgii pogrzebowej. Ryt ten przewiduje pokropienie cia豉 przez kap豉na u drzwi ko軼io豉 i odm闚ienie stosownej modlitwy, wprowadzenie przy 酥iewie do wn皻rza 鈍i徠yni, przeczytanie jakiej perykopy ewangelicznej, 酥iew psalmu lub modlitwy wiernych oraz odm闚ienie Modlitwy Pa雟kiej. Po tym obrz璠zie cia這 zmar貫go sk豉dane jest w odpowiedniej kaplicy zmar造ch.

 D r u g i   t y p   liturgii pogrzebowej przewiduje stacje w kaplicy cmentarnej i przy grobie. Liturgia wed逝g tego typu nie zawiera Mszy 鈍., kt鏎 odprawia si w stosowniejszym czasie, za pozwoleniem ordynariusza, nawet w domu zmar貫go.
Wed逝g tego typu liturgia pogrzebowa rozpoczyna si liturgi s這wa organizowan wed逝g typu pierwszego oraz liturgi polecenia i po瞠gnania. Dalszy przebieg liturgii jest taki sam, jak wed逝g typu pierwszego.

 T r z e c i   t y p   liturgii pogrzebowej przewiduje odprawienie jej jedynie w domu zmar貫go. Po przygotowaniu cia豉 zmar貫go do pogrzebu (u nas po z這瞠niu do trumny) mo積a odmawia wszystkie te modlitwy oraz 酥iewa te pie郾i, kt鏎e s przewidziane na ten okres w liturgii typu pierwszego. Przy zmar造m, w jego domu, mo積a zorganizowa liturgi s這wa Bo瞠go na wz鏎 wigilii, w kt鏎ej ukazuje si r騜ne aspekty prawdy o 鄉ierci chrze軼ijanina. Za pozwoleniem ordynariusza mo積a w domu zmar貫go odprawi Msz 鈍. egzekwialn. Obrz璠 ostatniego polecenia i po瞠gnania odprawia si tak瞠 zgodnie z rytem przewidzianym w liturgii typu pierwszego.

 Liturgi za zmar貫 dzieci, ochrzczone i nieochrzczone: organizuje si wed逝g wybranego typu egzekwii, o kt鏎ych mowa powy瞠j, z zastosowaniem specjalnie przewidzianych na te okoliczno軼i tekst闚, zar闚no czyta jak i modlitw.

 W omawianym Ordo exsequiarum nie podano, nawet przyk豉dowo, 瘸dnych melodii. Prawdopodobnie chodzi這 o to, aby nie stwarza pokusy p鎩軼ia po linii najmniejszego oporu i przy adaptacji zadowoli si tylko podstawieniem tekst闚 w j瞛ykach ojczystych pod melodie z tekstem 豉ci雟kim. Omawiany dokument nic nie m闚i o j瞛yku liturgii pogrzebowej, ale mo積a chyba za這篡, 瞠 ma to by j瞛yk ojczysty. Spodziewa si nale篡, 瞠 po odpowiedniej adaptacji obrz璠闚 i tekst闚 przez Konferencj Episkopatu Polski, po skomponowaniu stosownych melodii, ryt liturgii pogrzebowej w swej odnowionej postaci, przyczyni si do g喚bszego zrozumienia tajemnicy 鄉ierci chrze軼ijanina i u豉twi prze篡cie w duchu nadziei zbawczej odej軼ia do Pana jednego z cz這nk闚 wsp鏊noty rodzinnej i wsp鏊noty lokalnej ludu Bo瞠go.

Ks. Franciszek Greniuk

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 40:1970, f. IV, s. 78

II. PROBLEMY ODNOWY

Stanis豉w Hartlieb

1. Wsp鏊na data 鈍i徠 Paschy oraz odnowa liturgii jej wigilii w duchu Vaticanum II

 Zjednoczenie wszystkich wierz帷ych w Chrystusa przy鈍ieca這   J a n o w i   XXIII.   Z pragnienia tej jedno軼i zrodzi si sob鏎, a dla uproszenia tej 豉ski Proboszcz 安iata sk豉da Bogu w ofierze cierpienia swej choroby i 鄉ierci.

 Jest rzecz oczywist, uznawan przez aposto堯w ekumenizmu, 瞠 jedno嗆 t trzeba budowa przede wszystkim od wewn徠rz, 瞠 trzeba d捫y do pog喚bienia w鈔鏚 wiernych prawdziwej, Chrystusowej mi這軼i. Przejawy zewn皻rzne powinny te jedno嗆 po鈍iadcza. Dlatego w postanowieniach Vaticanum II znajdujemy jasn wypowied na temat daty 鈍i徠 Paschy; wszyscy chrze軼ijanie powinni czci to zbawcze wydarzenie w tym samym dniu roku; odwieczne r騜nice w tej dziedzinie nale篡 usun望.

 Pragnienie to przypomina raz po raz   P a w e    VI,   m.in. przed rokiem w li軼ie paschalnym do patriarchy Aleksandrii,   M i k o  a j a   VI.   Bardzo aktywnym w tej dziedzinie jest niestrudzony bojownik ekumenizmu, patriarcha   A t e n a g o r a s   I.   Przed rokiem, w swym or璠ziu paschalnym do chrze軼ijan apeluje gor帷o, aby wszyscy w這篡li szczery, powa積y wysi貫k w d捫eniu do tego celu. „Zmartwychwstanie jest wsp鏊nym fundamentem wiary wszystkich chrze軼ijan: jedno tylko jest Zmartwychwstanie, jeden Pan, kt鏎y zmartwychwsta, jedna kerygma Zmartwychwstania: podobnie jedna i wsp鏊na powinna by celebra tego Wielkiego 安i皻a. Trzeba zjednoczy nasze 酥iewy, jedna i niezm帷ona powinna by rado嗆 paschalna, wsp鏊nie i tego samego dnia powinny by og這szone or璠zia Zmartwychwstania”. Prasa grecka przyj窸a ten apel patriarchy z wielkim entuzjazmem.

 T sam spraw omawiano w 1969 r. na dw鏂h sympozjach naukowych. Pierwsze odby這 si w Rzymie, w dniu 10 maja, drugie w Atenach, w dniu 11 czerwca, pod patronatem   A t e n a g o r a s a   I.   Chodzi這 o wszechstronne om闚ienie sprawy przez teolog闚, prawnik闚 i astronom闚.   A t e n a g o r a s   I   w przys豉nym przez siebie or璠ziu, wys逝chanym przez uczestnik闚 na pocz徠ku sympozjum, zaproponowa przyj璚ie drugiej niedzieli kwietnia jako sta貫j „panchrze軼ija雟kiej” daty 鈍i徠. Podstaw tej propozycji (odno郾ie terminu) jest oparta na dotychczasowych dociekaniach naukowych opinia, 瞠 鄉ier Pana Jezusa i Zmartwychwstanie mia造 miejsce w dniach mi璠zy 9 a 21 kwietnia r. 30. Widz帷 w przyj璚iu wsp鏊nej daty 鈍i徠 nie tylko znak jedno軼i chrze軼ijan, lecz r闚nie pozytywny krok na drodze do niej prowadz帷ej, patriarcha prosi wszystkich o jasne sprecyzowanie stanowiska poszczeg鏊nych Ko軼io堯w.

 W wyg這szonych referatach i dyskusjach wyja郾iono, 瞠 „celem Soboru Nicejskiego by這 nie tyle ustalenie dok豉dnej daty 鈍i徠 Paschy, co usuni璚ie niezgody istniej帷ej w tamtych czasach w Ko軼iele, tak w teorii jak w praktyce, oraz podniesienie Zmartwychwstania do rangi znaku jedno軼i”. 畝dna z odno郾ych reform tego soboru nie mia豉 znaczenia teologicznego lub moralnego, w tym wi璚 duchu nale篡 podchodzi do jego uchwa. Nale篡 r闚nie pami皻a, 瞠 w wi瘯szo軼i wypadk闚 Ko軼io造 nie zachowuj dok豉dnie tych uchwa na skutek niedoskona這軼i kalendarza julia雟kiego.

 Sympozjum wykaza這, 瞠 nie ma nieusuwalnych przeszk鏚 dla osi庵ni璚ia jedno軼i w tej dziedzinie. Wszyscy uczestnicy sympozjum wypowiadali si pozytywnie. Prasa grecka i teraz popar豉 zdecydowanie te d捫enia ekumeniczne. Jednak ca豉 akcja ma tylko warto嗆 wypowiedzi nieoficjalnych, gdy 安i皻y Synod Ko軼io豉 w Grecji nie udzieli jej swego oficjalnego poparcia.

 Ko軼i馧 katolicki wypowiedzia si w tej materii jasno przez Vaticanum II, 瞠 przyjmie termin wsp鏊ny, byleby uzgodni造 t spraw inne Ko軼io造. Czekaj帷 na t decyzj Ojciec 鈍. zaleci braciom obrz康k闚 wschodnich zjednoczonych z Rzymem oraz innym katolikom 篡j帷ym w krajach prawos豉wnych, aby tymczasem obchodzili 鈍i皻a Zmartwychwstania w tych samych dniach, co inni chrze軼ijanie zamieszkali na danym terytorium.

 R闚nocze郾ie z tym d捫eniem do wsp鏊nego przynajmniej w dacie, je郵i nie w ca造m obchodzie (koncelebrze) prze篡wania tych najwa積iejszych 鈍i徠 chrze軼ija雟kich dokonuje si dalsza reforma obrz璠闚 tych 鈍i徠 w Ko軼iele rzymskim. Niekt鏎e kraje (np. Austria, Belgia, Francja) korzysta造 ju w 1969 r. z nowego, po raz drugi w latach powojennych reformowanego uk豉du Wigilii Paschy.

 Zmian istotn jest z陰czenie obrz璠闚 i modlitw, kt鏎e dotychczas poprzedzaj liturgi eucharystyczn, w ramach jednej mszalnej liturgii s這wa. To, co dotychczas poprzedza這 Msz 鈍., staje si obecnie cz窷ci Mszy 鈍. Znikaj w ten spos鏏 dwutorowo嗆 akcji oraz dublety.

 Zgodnie z faktami, z histori 鈍i璚enia Wielkiej Nocy, przyj皻o jako czas odprawiania Wigilii ca陰 noc: od jej zapadni璚ia do 鈍itu niedzieli. Przekre郵ono uprzywilejowanie p馧nocy (nikt nie zna godziny zmartwychwstania Jezusa). Na skutek tego mo積a zacz望 Wigili w sobot, na pocz徠ku nocy, ale mo積a r闚nie przed jej zako鎍zeniem, w niedziel. W tym ostatnim wypadku procesja rezurekcyjna, „koronuj帷a” Msz Wigilii mo瞠 tradycyjnie okr捫a ko軼i馧 o 鈍icie. Uczestnicy tej Mszy 鈍. odprawionej w nocy, niezale積ie od godziny, spe軟iaj sw鎩 obowi您ek niedzielny. Przez ca造 czas liturgii kap豉ni oraz inni duchowni u篡waj bia造ch szat.

 Obrz璠 wej軼ia Mszy 鈍. wigilijnej stanowi procesja z pascha貫m. Je郵i jest to mo磧iwe, wszyscy wierni uczestnicz w 鈍i璚eniu ognia poza ko軼io貫m. Ju w tym miejscu, zaraz po zapaleniu od ognia pascha逝 – pomini皻o rysowanie krzy瘸, daty oraz liter greckich – 酥iewa si pierwszy raz aklamacj: 安iat這 Chrystusa! Druga stacja jest w bramie Ko軼io豉, trzecia przed o速arzem: twarz do wiernych. Zale積ie od lokalnych mo磧iwo軼i mo積a opu軼i 鈍i璚enie ognia. Obrz璠 zaczyna si wtedy w bramie 鈍i徠yni zapalaniem pascha逝. Wierni stoj na swych miejscach, zwracaj帷 si w tym kierunku. Ka盥y przychodzi z w豉sn 鈍iec: zapala si j od pascha逝 podczas drugiej stacji.

 Exsultet 酥iewa si z ambony, przy kt鏎ej mo積a ustawi pascha. Zachowano tekst dotychczasowy, tak nieroz陰cznie zro郾i皻y z liturgi Wigilii, jednak duszpasterz mo瞠 opu軼i z niego mniej wi璚ej jedn trzeci. Skr鏒 ten przynosi tekstowi wi璚ej prostoty i logiki, co jest decyzj bardzo pozytywn.

 Na liturgi s這wa sk豉da si siedem czyta ze Starego Testamentu, a po ka盥ym nast瘼uje psalm responsoryjny, kt鏎y mo積a zast徙i cisz oraz modlitw celebransa. Przed lekcj z listu do Rzymian 酥iewa si Chwa豉 na wysoko軼i. Ewangelia zmienia si w cyklu trzyletnim. W wyj徠kowej sytuacji mo積a opu軼i nawet pi耩 z czyta St. Testamentu, jednak w dokumencie podkre郵ono, 瞠 mo積a to uczyni tylko w ostateczno軼i: nale篡 bowiem pami皻a, 瞠 „czytanie S這wa Bo瞠go jest fundamentem tej wigilii”.

 Po ewangelii i homilii ma miejsce liturgia Chrztu. Zaczyna si 酥iewan w postaci stoj帷ej ca陰 litani do Wszystkich 安i皻ych: sk豉da si ona jednak w tym dniu tylko z 32 wezwa. W鈔鏚 opuszczonych – zgodnie z zasad nakazuj帷 usuwanie dublet闚 – pomini皻o Baranku Bo篡; b璠zie przecie przed komuni 鈍.

 W formule po鈍i璚enia wody, kt鏎a nie jest ju prefacj, opuszczono wszelkie akcenty egzorcyzm闚, pomini皻o r闚nie mniej dzisiaj znane wiernym figury St. Testamentu oraz wlewanie do wody po鈍i璚onych olej闚. Ubogacono formu喚 teologi Pawiow i starano si o bardziej logiczny rozw鎩 my郵i modlitewnej. Istotn tre嗆 modlitwy b這gos豉wi帷ej wod kap豉n mo瞠 (nie musi) ukaza wiernym w obrz璠zie wk豉dania pascha逝 do wody, podobnie jak dotychczas. Pomini皻o wszystkie inne znaki towarzysz帷e jeszcze obecnie temu po鈍i璚eniu. Obrz璠 ko鎍zy si aklamacj wiernych: B這gos豉wcie 廝鏚豉 Pana, chwalcie i wywy窺zajcie Go na wieki.

 Teraz udziela si Chrztu katechumenom: obrz璠 zbawczej k徙ieli poprzedza jedynie wyrzeczenie si Szatana i wyznanie wiary. Neofitom doros造m udziela si r闚nie od razu bierzmowania.

 Nast瘼uje odnowienie obietnic chrztu przez wszystkich wiernych. Podczas nale膨cej do obrz璠u aspersji wszyscy 酥iewaj Vidi aquam lub odpowiedni inn pie填. W tym czasie ministranci przynosz naczynie z wod chrzcieln do baptisterium (je郵i po鈍i璚enie mia這 miejsce gdzie indziej). Modlitwa powszechna ko鎍zy t wigilijn, pi瘯n i bogat liturgi s這wa.

 Obrz璠y liturgii eucharystycznej s takie same jak w ka盥y inny dzie: jest obrz璠 pokoju, 酥iewa si w zwyk造 spos鏏 Baranku Bo篡, nie ma po Komunii 鈍. szcz徠kowych modlitw kap豉雟kich z kantykiem Zachariasza, natomiast wszyscy uczestnicy w Wigilii, za zgod ordynariusza, mog zjednoczy si z Chrystusem spo篡waj帷 obydwie postacie eucharystyczne.

 Oceniaj帷 ca這嗆 nowego uk豉du Wigilii widzimy, 瞠 liturgia, kt鏎a jest szczytem roku ko軼ielnego, staje si prostsza, logiczniejsza. Oczyszczona z obrz璠闚 nieistotnych, wzgl璠nie niezrozumia造ch dzisiejszemu wierz帷emu, jest doskona陰 katechez zasadniczych prawd Chrystusowych oraz fundamentem g喚bokich prze篡 dla cz這wieka wierz帷ego. Nas Polak闚 cieszy szczeg鏊nie mo磧iwo嗆 po陰czenia z tak odnowion liturgi Wigilii tradycyjnej procesji rezurekcyjnej o 鈍icie. Wszyscy przyjm z zadowoleniem powa積y skr鏒 ca貫go nabo瞠雟twa tak bardzo po膨dany i oczekiwany  1 .

1 Artyku ten omawia projekt odnowy. Mog w nim zaj嗆 przed ostatecznym og這szeniem dalsze zmiany. Punktem dyskutowanym jest np. Chwa豉 na wysoko軼i w projektowanym miejscu.

Ks. Sanis豉w Hartlieb

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 40:1970, f. IV, s. 80

Franciszek Blachnicki

2. Szczyt i 廝鏚這 篡cia Ko軼io豉

 Najwa積iejszym problemem odnowy liturgii nadal jest nale篡te zrozumienie i dowarto軼iowanie miejsca i roli liturgii w 篡ciu Ko軼io豉 i jego urzeczywistnianiu si. Brak tego zrozumienia grozi wypaczeniem odnowy w kierunku reformy czysto zewn皻rznej i rubrycystycznej, a g喚bia tego zrozumienia b璠zie zawsze proporcjonalna do gorliwo軼i w podejmowaniu wysi趾闚 nad realizacj odnowy.

 Zagadnieniu znaczenia liturgii w 篡ciu Ko軼io豉 i jej specyfikacji w ca這kszta販ie wysi趾闚 zmierzaj帷ych do budowania wsp鏊noty Ko軼io豉 lokalnego po鈍i璚i ciekawy i oryginalny artyku   B.   L a n g e m e y e r 2 .

 Autor wychodzi ze stwierdzenia art. 10 KL, 瞠 „Liturgia jest szczytem, do kt鏎ego zmierza dzia豉lno嗆 Ko軼io豉, i jednocze郾ie jest 廝鏚貫m, z kt鏎ego wyp造wa ca豉 jego moc”. Owo culmen et fons okre郵a teologiczne miejsce liturgii w 篡ciu Ko軼io豉 i wiernych, lecz wymaga g喚bszego wyja郾ienia.

 Zachodzi pewna paralela pomi璠zy powy窺zym stwierdzeniem a okre郵eniem Ko軼io豉 sakramentem czyli znakiem i narz璠ziem zjednoczenia ludzi z Bogiem i pomi璠zy sob (KK 1). Obie pary poj耩 wskazuj na podw鎩n funkcj Ko軼io豉 i liturgii: funkcj znaku czyli wyra瘸nia i oznaczania oraz funkcj przekazywania zbawienia. Ten podw鎩ny charakter Ko軼io豉 i liturgii wynika z pielgrzymuj帷ego stanu Ko軼io豉, kt鏎y uczestniczy ju w eschatologicznej chwale Chrystusa, b璠帷 r闚nocze郾ie jeszcze „w drodze”. Zgodnie z tym liturgia wyra瘸 udzia Ko軼io豉 w chwale eschatologicznej, wskazuj帷 r闚nocze郾ie wiernym drog do tej chwa造.

 Powstaje pytanie o wzajemn relacj tych dw鏂h aspekt闚: czy najpierw istnieje sakrament, z kt鏎ego wynikaj potem skutki w 篡ciu, czy te istniej帷e ju 篡cie wiary, nadziei i mi這軼i znajduje potem sw鎩 punkt kulminacyjny w liturgii? Z tym 陰czy si problem pastoralny: czy nale篡 podj望 budow wsp鏊noty od o速arza, skoro uczestnictwo w liturgii zak豉da istnienie 篡wych cz這nk闚 wsp鏊noty?

 Teologia musi da odpowied na pytanie, ukazuj帷 racj, dlaczego i w jaki spos鏏 liturgia jest szczytem i 廝鏚貫m 篡cia wsp鏊noty Ko軼io豉.

 W tym celu autor przeprowadza najpierw analiz poj璚ia kultu w Nowym Testamencie w og鏊e. Nie jest ono tam zwi您ane z konkretnymi miejscami i rytami. 安i徠yni jest cia這 Chrystusa wydane w pos逝sze雟twie Ojcu na ofiar. Ta ofiara tworzy liturgi Nowego Testamentu. Przed逝瘸 si ona w cz這nkach Cia豉 Chrystusa, kt鏎e jest w ca這軼i now 鈍i徠yni. Pos逝sze雟twu Chrystusa wobec Ojca odpowiada pos逝sze雟two chrze軼ijan w wierze (por. Rz 1, 5;  16, 26; Hbr 5, 8 i n.; 1 P 1, 2. 22). Musi to by wiara czynna przez mi這嗆 (Gal 5, 6; Jk 2, 14-26; l P 1, 22). Mi這嗆 ta musi si konkretyzowa w relacji do bli幡ich (1 J 3, 14). Liturgi i s逝瘺 Bo膨 w Nowym Testamencie jest tak瞠 dzia豉lno嗆 apostolska (Rz 15, 16), dawniej ja軛u積y (2 Kor 9, 12). Wiara czynna przez mi這嗆 we wsp鏊nocie braterskiej jest w豉軼iw liturgi Nowego Przymierza, a wzorem tej liturgii jest Chrystus, kt鏎y wyda samego siebie z mi這軼i ku nam. Ale Chrystus jest nie tylko wzorem. Wiara i mi這嗆 staj si liturgi dopiero dzi瘯i zjednoczeniu wiernych z Chrystusem, kt鏎y jest obecny w swoich cz這nkach przez swojego Ducha (Rz 5, 9; 2 Kor 1, 22; 5, 5; Ef 1, 14).

 Na tym polega codzienna liturgia 篡cia chrze軼ija雟kiego. W jakim stosunku do niej pozostaje liturgia eucharystyczna? Odpowied zasadnicza na to pytanie brzmi: Eucharystia jest uroczysto軼i (Feier), jest uroczyst s逝瘺 Bo膨 wsp鏊noty lokalnej!

 Od鈍i皻ny i uroczysty charakter wyra瘸 istotn r騜nic pomi璠zy liturgi 篡cia, a liturgi sakramentaln. Dlatego dla okre郵enia istoty liturgii oraz jej roli w 篡ciu Ko軼io豉, trzeba si璕n望 do teologii 鈍i皻a wzgl璠nie „鈍i皻owania” lub „uroczysto軼i”. Mo積a by j zarysowa w nast瘼uj帷ych stwierdzeniach:

  1. Uroczysto嗆 wzgl璠nie uroczysty obch鏚 (celebracja) podnosi aktualizacj wiary (Glaubensvollzug) wsp鏊noty na p豉szczyzn tego, co jest powszechne i eschatologicznie trwa貫. W uroczysto軼i lij wsp鏊nota jakby antycypuje ostateczne, eschatologiczne zwyci瘰two zbawienia, a wiara prze篡wa tutaj powszechny, eschatologiczny wymiar zbawienia, kt鏎e ju zosta這 dokonane w zmartwychwstaniu Chrystusa. W ten spos鏏 zarazem Ko軼i馧 prze篡wa i realizuje siebie jako „znak i narz璠zie” nadchodz帷ego zbawienia ca貫go 鈍iata.
  2. Celebracja liturgiczna czyni urzeczywistnianie si wsp鏊noty reprezentatywnym dla spo貫czno軼i wszystkich wiernych. Tutaj Ko軼i馧 jako Ko軼i馧 staje si „g這郾y i aktywny”. Ukazuje si on jako obiektywna rzeczywisto嗆, kt鏎a jest czym wi璚ej ni sum pojedynczych wiernych. Wprawdzie liturgia jest „niesiona” przez wiar wsp鏊noty, jednak wiara ta mo瞠 si wyra瘸 tylko w stopniu minimalnym jako intencja czynienia tego, co chce czyni Ko軼i馧, jako pewnego rodzaju gotowo嗆 i pos逝sze雟two, aby pozwoli siebie w陰czy w s逝瘺 Bo篡ch plan闚 zbawczych. Dzi瘯i temu Ko軼i馧 staje si obecny, jest reprezentowany w liturgii przez pos逝g upowa積ionego urz璠u.
  3. W uroczysto軼i wzgl璠nie celebracji liturgicznej s這wo i czyn staj si symbolem tajemnicy, kt鏎a w 篡ciu codziennym nie mo瞠 by w pe軟i urzeczywistniona. Symbol ten nie jest jednak tylko wyrazem subiektywnej wiary, ale obiektywnej rzeczywisto軼i b璠帷ej przedmiotem wiary. S這wo wyznania wiary jest proklamacj rzeczywisto軼i obecnej w symbolu, w ge軼ie za symbolicznym realizuje si to, co proklamuje s這wo.

 W ten spos鏏 liturgia staje si szczytem realizacji Ko軼io豉 jako eschatologicznej wsp鏊noty w sakramencie, a wi璚 w spos鏏 odpowiadaj帷y sytuacji Ko軼io豉 pielgrzymuj帷ego. Poniewa jest szczytem, jest zarazem 廝鏚貫m 篡cia chrze軼ija雟kiego zasilaj帷ego jego wiar i nadziej oraz wysi趾i podejmowane w kierunku wiary czynnej przez mi這嗆.

2 Der Gottesdienst der Pilger und Fremdlinge. Lebendiges Zeugnis (1966) 124-144.

Ks. Franciszek Blachnicki

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 40:1970, f. IV, s. 82

III. PRAKTYKA ODNOWY

Stanis豉w Hartlieb

1. Nowy uk豉d Mszy 鈍. [cd.]

III.   L i t u r g i a   e u c h a r y s t y c z n a

b) Modlitwa eucharystyczna

 Modlitwa eucharystyczna rozpoczyna si prefacj, ko鎍zy za tzw. dotychczas „ma造m podniesieniem”, gdy kap豉n podnosz帷 konsekrowane postacie m闚i: Przez Niego, z Nim i w Nim... Modlitwa ta jest szczytem i centrum ca貫j liturgii mszalnej, jest modlitw dzi瘯czynienia i konsekracji. Przez ni ca貫 zgromadzenie jednoczy si z Chrystusem, aby uwielbia wielkie dzie豉 Bo瞠 i z這篡 ofiar. Wierni ofiaruj Chrystusa przez r璚e kap豉na, a r闚nocze郾ie razem z nim ucz si sk豉da w ofierze siebie samych.

 Okre郵enie modlitwa eucharystyczna jest nieznane nawet w Uk豉dzie Mszy 鈍. z r. 1965. W dokumencie tym nie wida r闚nie wyra幡ej granicy mi璠zy przygotowaniem dar闚 a prefacj, podczas gdy t ostatni oddziela od dalszej cz窷ci Mszy 鈍. wielkimi literami wydrukowana nazwa Kanon. W obecnym Uk豉dzie nie ma nawet 郵adu takiego podzia逝. Zbi鏎 prefacji zaczyna si wyra幡ym tytu貫m: Modlitwa eucharystyczna. Nazwa kanon jest jedynie podtytu貫m pierwszej modlitwy eucharystycznej.

 Nowe okre郵enie najwa積iejszej cz窷ci Mszy 鈍. podkre郵a motyw dzia豉nia Chrystusa, kt鏎y wzi掖 chleb i kielich dzi瘯i sk豉daj帷 Ojcu, podkre郵a postaw jaka powinna dominowa w nas: tak podczas uczestniczenia w sakramentalnej Ofierze Chrystusa, jak w ca造m naszym 篡ciu. Przypomina j ka盥a prefacja: Zaprawd godne to i sprawiedliwe, s逝szne i zbawienne, aby鄉y zawsze i wsz璠zie Tobie sk豉dali dzi瘯czynienie.

 W nowym Uk豉dzie Mszy 鈍. wpisano obok pierwszej modlitwy eucharystycznej r闚nie pozosta貫 trzy, obowi您uj帷e w ca造m Ko軼iele ju od 15 sierpnia 1968 r.

 We wszystkich modlitwach eucharystycznych mo積a odr騜ni nast瘼uj帷e zasadnicze elementy:
– d z i  k c z y n i e n i e   wyra瘸 si przede wszystkim w prefacji. Kap豉n w imieniu ca貫go Ludu Bo瞠go uwielbia Boga Ojca i dzi瘯uje Mu – zale積ie od dnia, 鈍i皻a, okresu – za ca貫 dzie這 zbawienia lub w spos鏏 szczeg鏊ny ze jedn z Jego niepoj皻ych 豉sk;
– a k l a m a c j a:   ca貫 zgromadzenie razem z kap豉nem, jednocz帷 si z duchami w niebie, 酥iewa lub recytuje 安i皻y;
– e p i k l e z a:   Ko軼i馧 b豉ga Ducha 安i皻ego, aby u鈍i璚i dary z這穎ne przez cz這wieka, aby one sta造 si cia貫m i krwi Chrystusa, a niepokalana 瞠rtwa pomog豉 spo篡waj帷ym do zbawienia;
– o p i s   u s t a n o w i e n i a:   przez s這wa i czyny Chrystusa uobecnia si Ostatnia Wieczerza, podczas kt鏎ej sam Chrystus ustanowi sakrament swej m瘯i i zmartwychwstania, gdy pod postaciami chleba i wina da Aposto這m do po篡wania swe Cia這 i Krew oraz polecenie, aby sprawowali t tajemnic;
– a n a m n e z a:   Ko軼i馧, wype軟iaj帷 rozkaz Chrystusa przekazany przez Aposto堯w, sprawuje pami徠k Chrystusa celebruj帷 przede wszystkim Jego b這gos豉wion m瘯 oraz chwalebne zmartwychwstanie i wniebowst徙ienie;
– z  o  e n i e   o f i a r y:   w czasie tej pami徠ki, Ko軼i馧, przede wszystkim ten aktualnie zgromadzony, ofiaruje Ojcu w Duchu 安i皻ym niepokalan 瞠rtw; Ko軼i馧 pragnie r闚nocze郾ie, aby wierni uczyli si r闚nie ofiarowa samych siebie i w ten spos鏏 z dnia na dzie jednoczyli si coraz 軼i郵ej przez Chrystusa z Bogiem i z bra熤i, aby w ko鎍u B鏬 by wszystkim we wszystkich;
– w s t a w i e n n i c t w a,   p r o  b y:   w tych modlitwach dostrzega si wyra幡ie, 瞠 Eucharystia jest sprawowana w 陰czno軼i z ca造m Ko軼io貫m ziemskim i pozaziemskim oraz jest ofiar sk豉dan za ten Ko軼i馧, za jego cz這nk闚 篡wych i umar造ch, kt鏎zy zostali wezwani do uczestnictwa w odkupieniu i zbawieniu cen Cia豉 i Krwi Chrystusa;
– d o k s o l o g i a   k o  c o w a:   wyra瘸 uwielbienie dla Boga, kt鏎e potwierdza aklamacja ludu.

 Do nowego Uk豉du Mszy 鈍. w陰czono r闚nie prefacje opublikowane w r. 1968 razem z nowymi modlitwami eucharystycznymi. W zwi您ku z tym prefacja o Przenaj鈍i皻szej Tr鎩cy nie jest ju prefacj niedzieln. W jej miejsce wchodz dwie prefacje adwentowe oraz dwie na niedziele „w ci庵u roku”. Te ostatnie b璠 nam nieustannie przypomina造, 瞠 niedziela to cotygodniowa Pascha, dzie w kt鏎ym mamy szczeg鏊nie dzi瘯owa za 豉sk odkupienia oraz wezwania do chwa造 zmartwychwstania w Chrystusie. Dotychczasow prefacj niedzieln u篡wa b璠ziemy jedynie w Mszach 鈍. o Tr鎩cy 安. Usuni皻o ca趾owicie dotychczasow prefacj na dni powszednie, wprowadzaj帷 dwie nowe. Przy okazji zmieniono wyd德i瘯 prefacji o Aposto豉ch, gdy zgodnie z charakterem tej cz窷ci Mszy 鈍., przesta豉 by pro軸, a obecnie jest dzi瘯czynieniem. Prefacja o Naj鈍. Sakramencie, w por闚naniu z tekstem wprowadzonym do najnowszego msza逝 polskiego, jest bogatsza w swej tre軼i, poniewa widzi w Eucharystii nie tylko nasze obmycie i pokarm, ale uczt mesja雟k zapowiadaj帷 powt鏎ne przyj軼ie Chrystusa.

 Obok tej zasadniczej zmiany trzeba odnotowa:

 1.   U j e d n o l i c e n i e   s   w   k o n s e k r a c j i   oraz postawy kap豉na w tym momencie. Ujednolicony tekst we wszystkich czterech modlitwach eucharystycznych brzmi: „Bierzcie i jedzcie z tego wszyscy, to jest bowiem Cia這 moje, kt鏎e za was b璠zie wydane. – Bierzcie i pijcie z niego wszyscy, to jest bowiem kielich Krwi mojej, nowego i wiecznego przymierza, kt鏎a za was i za wielu b璠zie wylana na odpuszczenie grzech闚. – To czy鎍ie na moj pami徠k”. W zwi您ku z tym wprowadzono r闚nie do „kanonu rzymskiego” aklamacj zgromadzonego ludu z pozosta造ch trzech modliw eucharystycznych. Jest to decyzja pozytywna. Kraje, kt鏎e wprowadzi造 ju g這郾 recytacj kanonu rzymskiego w j瞛yku ojczystym wnet zauwa篡造, 瞠 lud jest bardzo bierny w tej najwa積iejszej cz窷ci Mszy 鈍. Studia por闚nawcze liturgii chrze軼ija雟kich unaoczni造, 瞠 wierni obrz康k闚 wschodnich w豉郾ie wtedy s aktywni i cz瘰to w陰czaj si w modlitw przewodnicz帷ego. Z punktu widzenia duszpasterskiego jest po膨dane jak najintensywniejsze czynne uczestnictwo zgromadzonych w ca貫j Mszy 鈍., a szczeg鏊nie w tej jej cz窷ci.

 Aklamacj t opuszcza si we Mszy 鈍. odprawianej bez udzia逝 ludu. Jednak jest ona integraln cz窷ci modlitwy eucharystycznej, podobnie jak 安i皻y, czy ko鎍owe Amen. ㄠczy si ona naj軼i郵ej ze s這wami Chrystusa: To jest moje Cia這 wydane... Krew wylana. Jest wyrazem wiary zgromadzonych: tak, my sprawujemy misterium 鄉ierci Chrystusa zmartwychwsta貫go tak d逝go a On powr鏂i w chwale (1 Kor 11, 26).

 Form sw przypomina ta aklamacja wszystkim bardzo dobitnie prze篡wane w znaku Wieczerzy Pa雟kiej misterium Paschy, misterium do kt鏎ego jeste鄉y w陰czeni przez chrzest, kt鏎e powinno aktualizowa si w nas coraz wi璚ej przez ka盥e uczestnictwo w Mszy 鈍., coraz wyra幡iej orientuj帷 eschatologicznie nasze 篡cie. W ten spos鏏 przez t aklamacj wszyscy zgromadzeni wezwani s do czynnego uczestnictwa w tym, co jest istot modlitwy eucharystycznej.

 Nowy Uk豉d Mszy 鈍. proponuje tutaj trzy teksty. Pierwszy Mortem tuam wzi皻y jest z najstarszej tradycji, a wyst瘼uje w liturgiach Palestyny i Egiptu. Drugi tekst Quotiescumque manducamus jest nowy, ale wiernie wyra瘸 my郵 zapisan przez 鈍. Paw豉 (1 Kor). Trzeci Salvator mundi nie jest najszcz窷liwszy, gdy form sw nie odpowiada przeznaczeniu.

 Wszystkie aklamacje wprowadza celebrans obwieszczeniem Mysterium fidei. Jest to znowu oryginalny kompromis. Pierwszy spotkali鄉y w odniesieniu do aklamacji Kyrie eleison. Historycznie jest ona pozosta這軼i modlitwy wiernych, kt鏎a przez pewien czas (za papie篡   D a m a z e g o,   G r z e g o r z a   W.)   przeniesiona zosta豉 przed liturgi s這wa, na pocz徠ek Mszy 鈍. By豉 wi璚 dotychczas b豉ganiem, obecnie b璠zie wyra瘸豉 przeb豉ganie.

 Z Mysterium fidei sprawa ma si podobnie. Wiadomo jest powszechnie, 瞠 wielu domaga這 si usuni璚ia tych wyra瞠 z formu造 konsekracyjnej. W tym duchu g這sowali ojcowie na I Synodzie Biskup闚 w r. 1967.   P a w e   VI   zachowa wyra瞠nie, przesuwaj帷 je w tek軼ie modlitw i zmieniaj帷 jego sens. Dotychczas odnosi這 si ono do kielicha i podkre郵a這 ekonomi zbawienia przez krew. Obecnie wskazuje na 鄉ier i zmartwychwstanie sprawowane w Eucharystii a do Paruzji.

 Odno郾ie sposobu wypowiadania s堯w konsekracji oraz opowiadania o ustanowieniu Naj鈍. Sakramentu, czytamy: „s這wa Pa雟kie nale篡 wypowiada, zgodnie z ich sensem, wyra幡ie i jawnie” (distincte et aperte) czyli g這郾o. Znajduj帷e si w rubrykach msza逝 trydenckiego zalecenie wypowiadania tych s堯w po cichu, opuszczono.

 Pomini皻o r闚nie, nakazywane jeszcze w Uk豉dzie z r. 1965 (nr 66) oparcie 這kci kap豉na o o速arz. Kap豉n opowiada o ustanowieniu Naj鈍. Sakramentu: Stoi wi璚 wyprostowany, nie sk豉nia g這wy. Dopiero s這wa konsekracji: „bierzcie...” wypowiada „lekko pochylony”. Nast瘼nie hosti i kielich   p o k a z u j e   ludowi. Oczywi軼ie, je郵i nie odprawia Mszy 鈍. twarz do zgromadzonych, aby pokaza, podnosi postacie konsekrowane. Ale trzeba sobie u鈍iadomi, 瞠 celem tego obrz璠u jest pokazanie postaci, a nie ich podniesienie.   P a w e   VI, odprawiaj帷 Msz 鈍. na placu 鈍. Piotra, otoczony wiernymi z trzech stron, obracaj帷 si w trzech kierunkach, pokazuje Cia這 i Krew Pa雟k. W zwi您ku z powy窺zym nale瘸這by zaprzesta u篡wania terminu „podniesienie”, mo瞠 na korzy嗆 okre郵enia: przeisto czenie. Zyska這by na tej zmianie zrozumienie jednego z istotnych moment闚 Mszy 鈍.

 2.   Z m i a n y   w   o b r z  d z i e   k o  c z  c y m   m o d l i t w    e u c h a r y s t y c z n .   S這wa pozostaj te same: „Przez Niego, z Nim i w Nim...”. Zmienia si. jednak forma tego obrz璠u. Kap豉n   p o d n o s i   Cia這 i Krew Pa雟k. S這wo podniesienie jest tu jak najw豉軼iwsze i znajdujemy je wyra幡ie w nowym Uk豉dzie Mszy 鈍. Nie ma ju mowy o „ma造m podniesieniu”. To jest   j e d y n e   podniesienie.

 Obserwator tego obrz璠u, zw豉szcza je郵i nie rozumie s堯w wypowiadanych wtedy przez kap豉na, mo瞠 s康zi, 瞠 to jest powt鏎ne pokazanie konsekrowanych postaci. M鏬 go w tym utwierdzi dotychczasowy spos鏏 trzymania w tym momencie hostii i dlatego jest on obecnie zmieniony. W rzeczywisto軼i bowiem obrz璠 ko鎍z帷y modlitw eucharystyczn jest   w i e l k i m   g e s t e m   o f i a r n i c z y m   i mo積a go por闚na z obrz璠em „ko造sania przed Panem” (Kp 23, 11).

 Kap豉n, podnosz帷 chleb i wino, w kt鏎ych Chrystus sakramentalnie uobecni jedyn ofiar, 陰czy si jak gdyby z Jego s這wami na krzy簑: Ojcze, w r璚e Twoje oddaj. Przestawia t ofiar Chrystusa Ojcu w imieniu swoim, zgromadzonego ludu oraz ca貫go Ko軼io豉. T ofiar dzi瘯uje i uwielbia, przeprasza i b豉ga. St康 waga aklamacji wiernych:   A m e n.   Zrozumia貫 te jest, 瞠 kap豉n trzyma konsekrowane postacie podczas ca貫j doksologii, a do ko鎍owego Amen w陰cznie.

 Tak rozumian tre軼i tego obrz璠u mo積a te uzasadni zniesienie przepisu nakazuj帷ego kap豉nowi adorowa przez ukl瘯ni璚ie Cia這 i Krew Pa雟k po ich ponownym z這瞠niu na o速arzu. Patrzymy bowiem w tym momencie na Chrystusa przede wszystkim jako na Syna Maryi, cz這wieka, brata naszego, kt鏎y prowadzi nas do Ojca.

 Nowy Uk豉d Mszy 鈍. nie precyzuje dok豉dnie gestu, cho b璠zie on inny ni dotychczas. Hostia b璠zie podnoszona na patenie. Czytamy bowiem: „Bierze paten z hosti i kielich i podnosz帷 oboje, m闚i”. Czy patena ma spoczywa na kielichu, czy w jednej r璚e kielich, a w drugiej patena, nie wyja郾iono. Sprawa jest jasna, gdy kap豉nowi asystuje diakon. W tym wypadku „diakon stoj帷 obok kap豉na, trzyma podniesiony kielich, podczas gdy kap豉n podnosi paten z hosti tak d逝go, a lud zawo豉: Amen (Uk豉d Mszy 鈍. nr 135).

 W ten spos鏏 przywr鏂ono form obrz璠u odnotowan m.in. w Ordo I Romanus. Ksi璕a ta opisuje uk豉d Mszy 鈍. w ostatnich latach w VII w. W Rzymie. Wed逝g tego dokumentu archidiakon podnosi ci篹ki kielich, r闚nocze郾ie za celebrans dotyka go konsekrowanym chlebem lub po prostu chleb ten podnosi.

 3.   Z m i a n a   w   g e s t a c h   k a p  a n a   t o w a r z y s z  c y c h   a k l a m a c j o m   w s t  p n y m.   Gdy kap豉n odprawia Msze 鈍. twarz do 軼iany, pozdrawiaj帷 lud s這wami Pan z wami na pocz徠ku prefacji, spokojnie opuszczone r璚e opiera o o速arz. Obecnie jednak odprawia coraz cz窷ciej twarz do ludu. Dlatego b璠zie wykonywa w tym momencie ten sam gest, kt鏎y czyni przy wypowiadaniu tych瞠 s堯w na pocz徠ku Mszy 鈍. Wo豉j帷: W g鏎 serca!, do g鏎y r闚nie podniesie r璚e. Rozk豉daj帷 za je przy aklamacji Dzi瘯i sk豉dajmy, Panu, Bogu naszemu, z這篡 je dopiero na 酥iew 安i皻y. S to zmiany logiczne i wymowne.

 4.   Z m i a n y   d o t y c z  c e   t y l k o   k a n o n u   r z y m s k i e g o   (pierwszej modlitwy eucharystycznej). Istotnym celem tych zmian jest wprowadzi wi璚ej jedno軼i i zwarto軼i w tej modlitwie. Dlatego usuni皻o w czterech miejscach formu喚 przez Chrystusa Pana naszego. Amen, zachowuj帷 tylko ostatni, ko鎍z帷 ca這嗆. Ze zmiany tej mo瞠 korzysta kap豉n zale積ie od swego uznania. Podobnie mo瞠 opu軼i litani imion 鈍i皻ych Jakuba, Jana... Damiana, w modlitwie Zjednoczeni w 鈍i皻ych obcowaniu oraz Ignacego... Anastazji w modlitwie R闚nie nam grzesznym. Imiona te niewiele m闚i造 wsp馧czesnym uczestnikom Mszy 鈍.

 Zgodnie z tre軼i wymawianych s堯w przenosi si r闚nie gest wyci庵ni皻ych r彗 z modlitwy Prosimy Ci,... aby 豉skawie przyj掖 t ofiar... na nast瘼n Racz te dary ofiarne... pob這gos豉wi... Gest wyci庵ni皻ych r彗 jest znakiem b豉gania o specjaln moc Ducha 安i皻ego potrzebn dla uobecnienia ofiary Chrystusa i dlatego nazywa si z greckiego j瞛yka gestem epikletycznym. Ten sam gest znajdujemy m.in. w odpowiednich momentach udzielania sakramentu bierzmowania i kap豉雟twa. Przygl康aj帷 si tym dwom modlitwom kanonu rzymskiego zauwa瘸my, 瞠 pro軸 odpowiadaj帷 znaczeniu tego gestu, a wi璚 tak zwan epiklez Mszy 鈍. w tym wypadku jest druga, nie za pierwsza z nich.

 5.   Z m i a n y   d o t y c z  c e   t y l k o   m o d l i t w   II,  III   o r a z   IV.   Ka盥 z tych modlitw odmawia teraz celebrans oraz koncelebransi w postawie wyprostowanej. Pochyla si jedynie lekko na s這wa konsekracji. Zniesiono natomiast przepis, podany przy pierwszym opublikowaniu tych modlitw, zalecaj帷y pochylenie podczas odmawiania drugiego cz這nu modlitwy po konsekracji.

 Interpretuj帷 modlitw eucharystyczn w duchu odnowy warto uprzytomni sobie, 瞠 z po鈔鏚 czterech formu nale篡 wybra t, kt鏎a najlepiej odpowiada potrzebom zgromadzonych. Zale積ie od okoliczno軼i mo積a zasi璕n望 ich opinii w tej sprawie. Kap豉n, podobnie jak najwy窺zy Kap豉n Jezus Chrystus przychodzi ministrare non ministrari.

 Zawsze m闚imy g這郾o ca陰 modlitw eucharystyczn, gdy odmawiamy j w imieniu ca貫go zgromadzenia i dla tego zgromadzenia, a popiera j aprobata obecnych. Jedn z form czynnego uczestnictwa jest uwa積e s逝chanie i duchowe, wewn皻rzne zjednoczenie si z modlitw tego, kt鏎y j wypowiada w imieniu Ko軼io豉. Jest to mo磧iwe w liturgii jedynie wtedy, gdy lud s造szy s這wa modlitwy i rozumie je. Tylko w takiej sytuacji aklamacje po prefacji, po konsekracji, po doksologii nabieraj pe軟ego sensu, staj si wypowiedzi 鈍iadom, godn cz這wieka jako istoty rozumnej. Chodzi jednak nie tylko o g這郾e wypowiadanie s堯w modlitwy eucharystycznej. Sposobem wypowiadania powinien kap豉n stara si, by zgromadzeni mogli wnikn望 w jej g喚bok tre嗆, w陰czy si w t modlitw, uczyni j swoj osobist.

 O ile to tylko mo磧iwe, nale瘸這by zawsze 酥iewa dialog wst瘼ny, prefacj wraz z 安i皻y, aklamacj po przeistoczeniu oraz doksologi. Celebrans przez ton 酥iewu, gesty, przez sw wewn皻rzn rado嗆 powinien stara si o wytworzenie w zgromadzeniu klimatu 鈍i皻a. W momencie dialogu wst瘼nego powinno wyst徙i wyra幡e crescendo po spokojnym, funkcjonalnym obrz璠zie przygotowywania dar闚. Nale篡 wtedy wiernych zespoli od nowa, o ile to tylko mo磧iwe w stopniu najwy窺zym, aby celebra osi庵n窸a sw鎩 najwy窺zy dynamizm. Doksologia jest r闚nie szczytem i domaga si pewnej solenno軼i, wspania這軼i, wraz z ko鎍owym Amen. W tym miejscu Mszy 鈍. jest ono najwa積iejsze, co powinien zauwa篡 i uczestniczy w nim ka盥y ze zgromadzonych.

 Zale積ie od okoliczno軼i wskazany jest 酥iew s堯w konsekracyjnych, zw豉szcza w mszach niedzielnych. Je郵i jednak s這wa te nie s 酥iewane, nale篡 pami皻a, 瞠 s one zwi您ane z ca陰 modlitw eucharystyczn, ich szczeg鏊ne znaczenie wynika z kontekstu (epiklezy, anamnezy). Nale篡 wi璚 wypowiada te s這wa z prostot jako opowiadanie.

 

 c) Obrz璠y Komunii 鈍.

 Obrz璠y Komunii 鈍. udzielanej w 陰czno軼i z Msz 鈍. zaczynaj si nadal, zgodnie z staro篡tn tradycj, wprowadzon w tym uk豉dzie do obrz康ku rzymskiego przez papie瘸   G r z e g o r z a   W.,   Modlitw Pa雟k a ko鎍zy je modlitwa kap豉na poprzedzaj帷a ostatnie b這gos豉wie雟two. Ju   A m b r o  y   i   C y p r i a n   po鈍iadczaj, 瞠 Ojcze nasz jest istotnym i doskona造m przygotowaniem do Komunii 鈍. Pierwsze wieki widz w czwartej pro軸ie przede wszystkim b豉ganie o chleb sakramentalny. Nast瘼na za: I odpu嗆 nam nasze winy, jako i my odpuszczamy naszym winowajcom odpowiada doskonale nauce Chrystusa uzale積iaj帷ej godne uczestnictwo w ofierze od 篡cia w zgodzie z bli幡imi oraz czysto軼i wewn皻rznej, czemu pro軸a ta s逝篡 lepiej ni wprowadzona p騧niej spowied powszechna. Te my郵i okresu patrystycznego Ko軼i馧 wsp馧czesny przyjmuje zn闚 w pe軟i. Warto pod tym k徠em spojrze r闚nie na zmiany wprowadzone obecnie do spowiedzi powszechnej, b璠帷ej cz窷ci obrz璠u pokuty. Zgromadzeni spowiadaj si Bogu wszechmog帷emu i wam, bracia, a wi璚 nie tylko ojcu-kap豉nowi, ale wszystkim, co wymaga zgody z nimi. Nowy Uk豉d Mszy 鈍. ustala zwyczaj, wprowadzony w r. 1964, wsp鏊nego odmawiania tej „modlitwy dzieci Bo篡ch” przez wszystkich zgromadzonych. Trzeba jednak na pocz徠ku tych uwag u鈍iadomi sobie, 瞠 obrz璠 Komunii 鈍. cho jest cz窷ci liturgii eucharystii, powinien jednak r騜ni si swym charakterem. Modlitwa eucharystyczna to centrum i szczyt Mszy 鈍., czego nie mo積a powiedzie w odniesieniu do Komunii 鈍.

 Dlatego wskazane jest, aby celebrans pozwoli zgromadzonym „us造sze cisz” mi璠zy Amen doksologii, a wezwaniem do Modlitwy Pa雟kiej. Unikaj帷 przesady, mo瞠 osi庵n望 ten cel powolno軼i ruch闚 przy sk豉daniu na o速arzu eucharystycznych postaci oraz przy przewracaniu kartek w mszale.

 Zach璚aj帷 do wsp鏊nego odmawiania Ojcze nasz opuszcza si zwrot M鏚lmy si, bowiem przedtem nic innego nie robili鄉y, a wi璚 wezwanie takie jest zbyteczne. Podobnie wydaje si niew豉軼iwe 酥iewanie formu造 poprzedzaj帷ej Modlitw Pa雟k. Ojcze nasz nie jest aklamacj, lecz synowsk, ufn modlitw ca貫go zgromadzenia. Powinna by 酥iewana lub recytowana spokojnie, rytmicznie, a je郵i zgromadzenie jest bardzo liczne, raczej p馧g這sem. Kap豉n, zw豉szcza gdy korzysta z mikrofonu, powinien uwa瘸, aby wtedy jego g這s nie dominowa nad zgromadzeniem. Zach皻a do tej modlitwy powinna by pozbawiona wszystkiego co tr帷i emfaz. Formu喚 t nale篡 wypowiedzie z prostot, a 酥iewa dopiero s這wa samej modlitwy. Spokojna i umiarkowana tonacja wydaje si wskazana w ca造m obrz璠zie Komunii 鈍.

 Przechodz帷 do om闚ienia dalszych element闚 obrz璠u Komunii 鈍. trzeba u鈍iadomi sobie, 瞠 wprowadzono tu powa積e zmiany. Zamiast 10 prywatnych modlitw kap豉na, s tylko 4, a w鈔鏚 nich jedna tylko zosta豉 bez zmian.

 Wprowadza si bardzo korzystn zmian w tzw. embolizmie czyli: modlitwie rozwijaj帷ej tre嗆 ostatniej pro軸y Ojcze nasz. W dyskusjach poprzedzaj帷ych obecn reform da造 si s造sze g這sy domagaj帷e si ca趾owitego usuni璚ia tej modlitwy. Jednak autorzy nowego uk豉du nie poszli t drog. Podobne modlitwy znajduj si w tym miejscu prawie we wszystkich obrz璠ach chrze軼ija雟kich. Uznaj帷 krytyczne wypowiedzi zmieniono radykalnie jej tre嗆 i zako鎍zenie: Wybaw nas, prosimy Ci, Panie, od z豉 wszelkiego i udziel nam 豉skawie pokoju za dni naszych. Niech nas wspomaga Twoje mi這sierdzie, aby鄉y zawsze byli wolni od grzechu i bezpieczni od wszelkiego nieszcz窷cia, oczekuj帷 b這gos豉wionej nadziei i przyj軼ia Zbawiciela naszego Jezusa Chrystusa. (Lud) Bo Twoje jest kr鏊estwo, pot璕a i chwa豉 na wieki.

 Widzimy w tej zmianie z jednej strony uaktywnienie obecnych oraz usuni璚ie niepotrzebnych powt鏎ze. Wstawiennictwa Matki Zbawiciela i Jego Aposto堯w przyzywamy w ka盥ej modlitwie eucharystycznej, a wiec bezpo鈔ednio przed Ojcze nasz. Z drugiej za strony zmiana w drugiej cz窷ci embolizmu oraz nowa aklamacja, jeszcze wi璚ej podkre郵aj w liturgii mszalnej eschatologiczny cel i charakter Ko軼io豉, tak wyra幡ie przypomniany przez ostatni sob鏎. Podobne my郵i wprowadzono w III i IV modlitwie eucharystycznej. Prawda o powt鏎nym przyj軼iu Chrystusa i naszym oczekiwaniu tej chwili zawarta jest w dw鏂h formu豉ch aklamacji po przeistoczeniu. Prze篡wanie tej prawdy niesie z sob pragnienie Chrystusa, ci庵陰 czujno嗆, walk przeciw zasadzkom szatana, m瘰two p造n帷e z wiary i nadziei przyj軼ia Chrystusa uwielbionego i naszego upodobnienia si do Niego. W obecnym uj璚iu embolizm wraz z aklamacj podkre郵a nie tylko nasz wiar w powt鏎ne przyj軼ie Pana, ale wi捫e bezpo鈔ednio nadziej eschatologiczn z wype軟ieniem w doczesno軼i tego, co wynika z faktu, 瞠 Jezus jest Kr鏊em i Panem wszech鈍iata.

 Sama aklamacja pochodzi z najstarszych 廝鏚e. Znajdujemy j w Didache, zapisana jest nawet w niekt鏎ych r瘯opisach ewangelii 鈍. Mateusza (6, 13). U篡wana jest powszechnie w obrz康kach wschodnich, podobnie jak w liturgii protestanckiej. Zachowanie wi璚 embolizmu w nowej formie jest aktem ekumenicznym czerpi帷ym m康rze ze skarb闚 tradycji. Pi瘯nym podkre郵eniem i w豉軼iwym akcentem by豉by kilkug這sowa kompozycja muzyczna dla s堯w aklamacji.

 Dotychczasowy obrz璠 豉mania chleba, wrzucanie jego cz御tki do kielicha, przy r闚noczesnej aklamacji Pok鎩 Pa雟ki niech b璠zie zawsze z wami oraz cicha, prywatna modlitwa kap豉na nie by造 zrozumia貫. Historycy po dzi dzie nie zdo豉li w pe軟i wyja郾i, jak dosz這 do tego po陰czenia i zmieszania kilku obrz璠闚 znanych w Ko軼iele pierwotnym.

 Pewnym jest istnienie w Rzymie obrz璠u Fermentum: przed spo篡ciem postaci wina wrzucano do kielicha kawa貫k postaci chleba, postaci konsekrowanej w innej Mszy 鈍. Cz御tk tak papie posy豉 kap豉nowi wzgl璠nie biskupowi jako znak duchowej jedno軼i. Znany ju w w. II, przed papie瞠m   W i k t o r e m   I,   stosowany by jeszcze w w. VII, szczeg鏊nie podczas Mszy 鈍. odprawianej w Wigili Paschy.

 Powszechnie znany jest obrz璠 豉mania jednego chleba na cz御tki potrzebne dla udzielenia komunii wszystkim zgromadzonym. Dokonany w Wieczerniku przez Pana Jezusa, w czasach apostolskich da nazw ca貫j Mszy 鈍.: „spotykali si na 豉maniu chleba”. Przetrwa w pe軟ej formie przynajmniej do w. VIII. Znajdujemy potwierdzenie tego faktu jeszcze w Ordo I Romanus, gdy wszyscy kap豉ni, zgromadzeni przy katedrze papie瘸, 豉mi chleb potrzebny do Komunii 鈍. Powszechnym jest r闚nie w pierwszych wiekach ca貫mu chrze軼ija雟twu obrz璠 pokoju. Bywa wyra瘸ny w rozmaity spos鏏 w r騜nych okolicach, ale zawsze mia to samo znaczenie.

 Wszystkie te obrz璠y by造 dotychczas dziwnie i niezbyt zrozumiale zmieszane. Historycy przypuszczaj, 瞠 sta這 si to oko這 w. IX w krajach rz康zonych przez Karoling闚. Wprowadzano tam w tym okresie ksi璕i liturgiczne Rzymu. Brak dok豉dnej znajomo軼i opisanej w nich liturgii, skr鏒y dokonywane nieraz przez kopist闚, mog造 doprowadzi do zamieszania, kt鏎e utrwali造 p騧niej a do naszych czas闚 msza造 trydenckie. Reformy ostatnich czterech lat w tej dziedzinie by造 niewystarczaj帷e. Nowy Uk豉d Mszy 鈍. przywraca tutaj po膨dan jasno嗆 ustawiaj帷 w kolejno軼i trzy odr瑿ne obrz璠y:

 a)   O b r z  d   p o k o j u:   pok鎩 i jedno嗆 s darem dla Ko軼io豉 i ludzi, o kt鏎y b豉gamy Boga. Obrz璠 ten jest r闚nocze郾ie przypomnieniem dla wiernych, 瞠 osi庵ni璚ie tych dar闚 jest nie豉twym obowi您kiem, kt鏎y nale篡 wype軟i. Pok鎩 Chrystusa wyra瘸 si w jedno軼i my郵i i woli, zmienia serce cz這wieka i usuwa bariery dziel帷e poszczeg鏊nych ludzi. Chrystus przyszed wszystkich ca趾owicie zjednoczy.

 Takie „profetyczne” wymiary ma obrz璠 pokoju. Dlatego jest w豉軼iwe wprowadzenie go do zgromadze liturgicznych skupiaj帷ych podzielonych ludzi.

 W nowym Uk豉dzie Mszy 鈍. obejmuje on modlitw o pok鎩 i jedno嗆 w Ko軼iele oraz gest wyra瘸j帷y wzajemn mi這嗆 potrzebn mi璠zy uczestnikami tego samego chleba. Bezpo鈔ednio po doksologii ko鎍z帷ej embolizm, kap豉n wyprostowany, w ge軼ie oranty wypowiada w liczbie mnogiej pierwsz z dotychczasowych prywatnych modlitw przed Komuni 鈍.: Panie... kt鏎y rzek Aposto這m swoim: Pok鎩... Potwierdz j wszyscy ko鎍owym Amen. Dopiero teraz kap豉n wezwie zgromadzonych: Pok鎩 Pa雟ki niech zawsze b璠zie z wami. Uczyni to z takim samym gestem, jaki towarzyszy normalnie pozdrowieniu Pan z wami. Zale積ie od decyzji konferencji episkopatu, po tej aklamacji wszyscy zgromadzeni wyra膨 sobie wzajemn mi這嗆 odpowiednim gestem. Decyzja ta nie b璠zie 豉twa.

 Poca逝nek pokoju powszechny w pierwszych wiekach, p騧niej ograniczony do komunikuj帷ych, sta si na Zachodzie powoli obrz璠em stosowanym wy陰cznie mi璠zy duchownymi, i to tylko w mszach z asyst. Zagin掖 r闚nocze郾ie ze stygni璚iem pierwotnej gorliwo軼i, w miar wyrastania mi璠zy wierz帷ymi nowych barier, kt鏎e podzieli造 tych, kt鏎ych serce powinno by jedno.

 Dzisiaj liturgia przywraca ten obrz璠 i to w ka盥ej Mszy 鈍. odprawianej z udzia貫m ludu. Nie podtrzymuje jednak formy dotychczasowej. Obrz璠 pokoju nie potrzebuje wychodzi od o速arza do nawy. Ma by wyrazem braterstwa zgromadzonych i wystarczy okaza swoje uczucia najbli瞠j stoj帷ym. Obrz璠 ten nie musi by poca逝nkiem. Mo瞠 tu by wprowadzony ka盥y inny gest, a o jego odpowiednio軼i decyduje lokalna konferencja episkopatu.

 Jaki gest wybra? Jak to wprowadzi w dzisiejszych parafiach – kolosach, parafiach – okr璕ach administracyjnych? W豉郾ie tam szczeg鏊nie potrzebny jest ten obrz璠. Ma貫 zgromadzenia, do pewnego stopnia rodzinne, np. uczestnicy obrz璠u sakramentu ma鹵e雟twa, nie cierpi tak powa積ie na brak jedno軼i i pokoju, chocia瘺y dlatego, 瞠 go軼ie weselni s specjalnie wybierani przez nupturient闚. Inna jest sytuacja w wielkich zgromadzeniach. Rezygnacja z tego obrz璠u w takich okoliczno軼iach by豉by powa積ym nieporozumieniem, dotkliwym b喚dem duszpasterskim.

 Jak jednak wprowadza ten obrz璠 w czasach, gdy cz這wiek zna sportowca, czy aktora z drugiej p馧kuli, a nie zna i cz瘰to nie chce zna s御iada zza 軼iany? Obrz璠 pokoju, wyra瘸ny dotychczas najcz窷ciej przez poca逝nek, jest bardzo bezpo鈔ednim i wi捫e si z poj璚iem Ko軼io豉 – Rodziny Bo瞠j. Wydaje si jednak, 瞠 w tym miejscu dzisiaj forma poca逝nku rzadko b璠zie gestem odpowiednim. Je郵i r闚nocze郾ie uprzytomnimy sobie, 瞠 istotnym celem odnowy liturgicznej jest usuni璚ie niezrozumia造ch formu貫k i podej軼ia formalistycznego na korzy嗆 prawdy i szczero軼i, dojdziemy do wniosku, 瞠 trzeba spraw dobrze przemy郵e, dobrze przygotowa si wewn皻rznie, aby przywracany obrz璠 by znakiem prawdziwym oraz, aby – je郵i mi璠zy wielu wierz帷ymi brakuje tego zrozumienia rodzinno軼i Ko軼io豉 – znak ten, pomaga krok po kroku do wytwarzania takiej atmosfery podczas Mszy 鈍. i w 篡ciu codziennym. Ten „styl” w 篡ciu wierz帷ych jest konieczny.

 b)   O b r z  d    a m a n i a   c h l e b a,   jak zaznacza nowy Uk豉d Mszy 鈍., posiada nie tylko cel praktyczny, lecz zgodnie z wyja郾ieniem 鈍. Paw豉 oznacza r闚nie nasz jedno嗆: „Poniewa jeden jest chleb, przeto my, liczni, tworzymy jedno cia這. Wszyscy bowiem bierzemy z tego samego chleba” (1 Kor 10, 17). Ta wymowa znaku chleba i wina by豉 bliska odczuciom pierwszych chrze軼ijan. Notuje to najstarszy dokument patrystyczny Didache, a rozwijaj Ojcowie Ko軼io豉: chleb powstaje z wielu ziaren, wino – z soku wyci郾i皻ego z wielu winnych jag鏚. Podobnie Ko軼i馧 gromadzi dzieci Bo瞠, kt鏎e by造 rozproszone (J 11, 52). St康 najbardziej stosowna jest 酥iewana dzisiaj w niejednym ko軼iele pro軸a: Jak ten chleb po陰czy z這te ziarna, tak niech z陰czy mi這嗆 nas ofiarna; jak ten kielich 陰czy kropel wiele, tak nas Chryste w Twoim z陰cz Ko軼iele.

 Forma obrz璠u 豉mania chleba uwolniona zostaje od swoistej „geometrii”. Chleb dzieli si na tyle i na takie cz御tki, jakie s potrzebne w danej Mszy 鈍. Jedna cz御tka dla wrzucenia jej do kielicha z winem. Dalsze 豉manie zale篡 od tego, czy i ilu jest koncelebrans闚 wzgl璠nie wiernych pragn帷ych przyst徙i do komunii 鈍. Bardzo si zaleca, aby przynajmniej niekt鏎zy uczestnicy Mszy 鈍. otrzymali cz御tki po豉manej hostii celebransa. Przy wi瘯szej liczbie komunikuj帷ych mo積a zabra do o速arza kawa趾i chleba ju z g鏎y przygotowane. Chleb ten ma by pszenny i niekwaszony (prza郾y), nie wymaga si jednak obecnie, aby by w kszta販ie ko豉 czy bia貫go op豉tka. Przeciwnie, powinien by tak przyrz康zony, aby wygl康a jak prawdziwy pokarm. Chleb dla celebransa oraz dla wiernych mo積a z這篡 na jednej, wi瘯szej patenie. Tego wszystkiego domaga si   l o g i k a   z n a k u   i jego wyrazisto嗆 i moc. W obrz璠zie 豉mania chodzi o znak jedno軼i wszystkich oraz ich mi這軼i, gdy wszyscy dziel mi璠zy siebie jeden chleb.

 c)   O b r z  d   p o   c z e n i a   c h l e b a   z   w i n e m   nast瘼uje po obrz璠zie 豉mania. We Wskazaniach og鏊nych nie znajdujemy dla niego komentarza. Zachowano tradycyjny zwyczaj, nie przywi您uj帷 do niego specjalnego znaczenia. Mo積a snu pewne wnioski jedynie na podstawie cichej modlitwy celebransa towarzysz帷ej temu obrz璠owi oraz danych historycznych.

 Formu豉 To sakramentalne po陰czenie Cia豉 i Krwi Pana naszego... oraz jej pokrewne s bardzo staro篡tne, gdy do Mszy 鈍. w Rzymie zosta豉 wprowadzona oko這 r. 800. Spotykamy j jednak w liturgii kilka wiek闚 wcze郾iej. Szczeg鏊n trudno嗆 w jej zrozumieniu stanowi這 s這wo consecratio, obecnie opuszczone. Niekt鏎zy widz w tym obrz璠zie aluzj do faktu, 瞠 cho Jezus Chrystus uobecnia sakramentalnie we Mszy 鈍. swoj Ofiar, jednak jest tam obecny jako Zmartwychwsta造. Cia這 i Krew Chrystusa by造 rzeczywi軼ie roz陰czone tylko w godzinach m瘯i i 鄉ierci na Golgocie.

 Podczas 豉mania chleba i mieszania go z winem 酥iewa si Baranku Bo篡..., tak d逝go jak trwa ten obrz璠. Mo積a wi璚 酥iewa wi璚ej ni trzy razy z tym zastrze瞠niem, 瞠 aklamacj obdarz nas pokojem 酥iewa si tylko raz na ko鎍u. Tak samo post瘼uje si we Mszy 鈍. 瘸這bnej, a nie 酥iewa si ju tutaj dona eis requiem. Przy okazji warto zauwa篡, 瞠 nowy uk豉d doprowadza do ko鎍a usuwanie wszelkich r騜nic stosowanych dotychczas w odniesieniu do sposobu odprawiania Mszy 鈍. 瘸這bnych. Nie tylko b這gos豉wi si wiernych i rozsy豉 aklamacj Ite, missa est. Ca逝je si r闚nie ewangeliarz, stosuje te same okadzenia, 酥iewa alleluia, nie opuszcza 瘸dnego elementu obrz璠u pokoju. Nie ma 瘸dnej r騜nicy w obrz璠zie przygotowania dar闚 ani w obrz璠ach wst瘼nych. W chwili oddawania artyku逝 do druku nie jest wiadome, czy 酥iew na wej軼ie b璠zie si r闚nie ko鎍zy doksologi Chwa豉 Ojcu.

 Wskazania og鏊ne (56 c) przyjmuj, 瞠 inwokacje Baranku Bo篡 酥iewa schola lub kantor. Lud odpowiada jedynie wo豉niem zmi逝j si... obdarz nas pokojem. 如iew w takim uk豉dzie daje zgromadzonym wi璚ej mo磧iwo軼i na osobiste skupienie, w po陰czeniu za z chwil ciszy zalecon bezpo鈔ednio po obrz璠zie 豉mania, a poprzedzaj帷 moment spo篡wania Cia豉 i Krwi Pa雟kiej przyj皻y b璠zie prawdopodobnie pozytywnie.

 Pierwsza z dotychczasowych „prywatnych” modlitw celebransa przed Komuni 鈍. b璠zie, jak ju wspomniano, modlitw odmawian g這郾o, w imieniu ca貫go zgromadzenia. Druga i trzecia troch skr鏂ona, obie za bez zako鎍zenia Qui vivis et regnas... pozostan nadal prywatnymi z tym, 瞠 kap豉n stoj帷 prosto b璠zie odmawia tylko jedn, kt鏎 sam wybierze w danej Mszy 鈍. W tym samym momencie zgromadzeni przygotowuj si w ciszy do uczty ofiarnej. Ta cisza nie jest specjalnie podkre郵ana w og鏊nym schemacie Mszy 鈍., wydaje si, 瞠 b璠zie mog豉 by po陰czona z delikatn gr organ闚.

 Spo篡wanie Cia豉 i Krwi Pa雟kiej poprzedzone jest jak dot康 obrz璠em pokazania postaci chleba. Do s堯w 鈍. Jana Chrzciciela Oto Baranek... dodano jeszcze jedn zach皻: Szcz窷liwi, kt鏎zy zostali wezwani na gody Baranka. Tradycje Apostolskie (pocz. w. III) notuj, 瞠 biskup przewodnicz帷y inicjacji katechumen闚 (tzn. udzielaniu im sakrament闚 chrztu, bierzmowania i Eucharystii) przemawia w momencie podawania Cia豉 i Krwi Chrystusa, aby uprzytomni tym, kt鏎zy po raz pierwszy zbli瘸li si do Sto逝 Pa雟kiego, warto嗆 daru, kt鏎y przyjmuj. W tym 鈍ietle wskazane jest wyja郾i wiernym w katechezie, 瞠 odpowiednikiem s這wa Beati w wsp馧czesnym j瞛yku polskim jest wyra瞠nie szcz窷liwi. Trzeba tylko podkre郵i chrze軼ija雟kie poj璚ie szcz窷cia.

 Dopiero po takiej zapowiedzi ukorzymy si przed Chrystusem wypowiadaj帷 s這wa setnika, ale tylko jeden raz. Zach璚i to nas do zwi瘯szenia intensywno軼i tego o鈍iadczenia, zmobilizuje do mniej mechanicznego powtarzania formu造. Forma podawania postaci (wprowadzona odno郾ie chleba w r. 1964, odno郾ie wina w r. 1965) nie ulega 瘸dnym zmianom. Idziemy wi璚 do sto逝 Pa雟kiego pe軟i pokory, wyznaj帷 nasz wiar, zgadzaj帷 si z g鏎y na coraz pe軟iejsze zjednoczenie w Cia這 Mistyczne Chrystusa.

 Uproszczono obrz璠 spo篡wania postaci przez samego celebransa. Pomini皻o prawie wszystkie dotychczasowe prywatne modlitwy. Jedynie spo篡wanie ka盥ej postaci poprzedza b璠zie kr鏒ka pro軸a Cia這 (Krew) Chrystusa niechaj strze瞠 mnie na 篡cie wieczne. Niechaj strze瞠 nie tylko dusz moj, ale i cia這, mnie ca貫go. Przecie „Kto po篡wa moje cia這 i pije moj krew, ma 篡cie wieczne, a ja go wskrzesz w dniu ostatecznym... trwa we mnie, a ja w nim” (J 6, 54-56).

 We Wskazaniach og鏊nych znajdujemy wszystkie znane ju z poprzednich dokument闚 zasady odno郾ie Komunii 鈍. pod dwoma postaciami. Wierzymy, 瞠 w ka盥ej cz御tce obu postaci eucharystycznych jest ca造 i 篡wy Pan Jezus. Ko軼i馧 jednak przywraca i ten tradycyjny zwyczaj, widz帷 w nim pe軟iejszy, wymowniejszy znak dokonywanych tajemnic. W tym znaku Pan Jezus lepiej ukazuje „rodzaj” swej obecno軼i, swoje pragnienia. Wiara, kt鏎a odczytuje znaki sakramentalne, dostrzega w tej formie Komunii 鈍. misterium Nowego przymierza zawartego w Krwi Chrystusa, widzi antycypacj eschatologicznej uczty w Kr鏊estwie.

 O b m y c i e   n a c z y .   Z zadowoleniem dostrzegamy tutaj odrzucenie dotychczasowego formalizmu na rzecz rzeczywisto軼i: obmywa si palce, je郵i rzeczywi軼ie przywar造 do nich cz御tki 鈍i皻ych postaci, p逝cze si kielich tyle razy, ile wymaga tego dobre oczyszczenie; podobnie u篡wa si palk tylko wtedy, je郵i zagra瘸 rzeczywi軼ie niebezpiecze雟two zanieczyszczenia postaci wina. Do obmycia naczy wystarcza sama woda; mo瞠 to uczyni diakon przy kredencji wypijaj帷 r闚nie wod czy wino potrzebne do tej czynno軼i. W Mszach 鈍. odprawianych z udzia貫m ludu jest rzecz najw豉軼iwsz – zw豉szcza je郵i naczy jest wiele, odnie嗆 je na kredencj i oczy軼i po Mszy 鈍.

 如iew towarzyszy obrz璠owi od momentu, w kt鏎ym kap豉n spo篡wa posta chleba a do obmycia naczy w陰cznie. Wskazania og鏊ne (56 i) widz w nim wyraz jedno軼i duchowej komunikuj帷ych, obraz rado軼i wewn皻rznej i 鈔odek pomagaj帷y wi瘯szemu zbrataniu wszystkich id帷ych procesjonalnie po Cia這 i Krew Chrystusa. Bo powinni鄉y wtedy i嗆 w procesji; a procesja ta, wed逝g wielu komentator闚, powinna by najpi瘯niejsz procesj Mszy 鈍. Obrazuje nasz wsp鏊n drog z Chrystusem do Ojca, Doborem pie郾i kieruj podobne zasady jak podczas obrz璠u wej軼ia. Je郵i tekst wyznaczony nie jest 酥iewany, nale篡 go recytowa po komunii kap豉na, a przed komuni wiernych.

 C i s z a   o r a z   k a n t y k   d z i  k c z y n n y.   Dozwolone przez instrukcj z dnia 4 maja 1967 r., staj si normaln cz窷ci Mszy 鈍., cho zostawione roztropnemu uznaniu celebransa. Na ich czas kap豉n wraca na miejsce, z kt鏎ego przewodniczy liturgii s這wa. Wszyscy obecni i on sam siadaj. Cisza w tym momencie, umo磧iwiaj帷a osobist modlitw prywatn ka盥emu ze zgromadzonych, jest jak najbardziej wskazana. Niekt鏎zy wierni wytrwale o ni prosz. Innych, kt鏎zy jej nie rozumiej, trzeba do niej wychowa, za co b璠 bardzo wdzi璚zni.

 Zako鎍zeniem, poprzedzaj帷ym modlitw pokomunijn, mo瞠 by pie填 uwielbienia dla Boga. Nie powinna by zbyt d逝ga, aby obrz璠y rozes豉nia nie sta造 si zbytnim ci篹arem. Mo積a jednak pie填 t opu軼i, du穎 wa積iejszy jest 酥iew podczas rozdawania Komunii 鈍. Najlepiej wprowadzi, urozmaicenie, zale積ie od okoliczno軼i: albo tylko cisza, albo tylko pie填 uwielbienia, albo jedno i drugie. Czasem ani cisza, ani pie填.

 M闚i帷 o ciszy trzeba zaznaczy, 瞠 w liturgii znajdujemy dwa jej rodzaje. Jedna jest nakazana w czasie modlitw przewodnicz帷ego w imieniu zebranych oraz w czasie czyta, by wszyscy inni mogli dobrze us造sze teksty. Tutaj nale篡 tak瞠 cisza po przeistoczeniu. Druga, cisza bezwzgl璠na, gdy wszyscy milcz, aby mogli rozwa瘸 i modli si osobi軼ie. Tak cisz spotykamy po wezwaniu M鏚lmy si, podczas aktu pokuty, w niekt鏎ych formu豉ch modlitwy powszechnej, po homilii, przed i po Komunii 鈍. Pami皻ajmy, 瞠 cisza jest jednym ze sposob闚 prze篡wania tajemnic Bo篡ch w liturgii. Dobrze b璠zie pokona pokus po酥iechu, gdy op豉ci si to sowicie.

 Obrz璠y Komunii 鈍. ko鎍zy kap豉n znan nam modlitw „po Komunii 鈍.” Nie poprzedza jej jednak obecnie aklamacja Pan z wami. Wydaje si wskazane zaleci wiernym w tym momencie postaw siedz帷. Modl si w tej postawie podczas ciszy, siedz帷 wys逝chaj za chwil ostatnich poucze i ewentualnie og這sze, nie ma wi璚 瘸dnej konieczno軼i, aby w mi璠zyczasie wstawali. Wystarczy, 瞠 wstan dopiero odpowiadaj帷 na aklamacj Pan z wami, aby w postawie pe軟ej czci dla Boga, przyj望 z r彗 kap豉na jego b這gos豉wie雟two.

 Podobne zachowanie wydaje si w豉軼iwe podczas modlitwy nad darami. Ten obrz璠 jest pewnym „relaksem” mi璠zy intensywnym uczestnictwem w liturgii s這wa a centrum ca貫j celebry – modlitw eucharystyczn. Gdy t ostatni poprzedza specjalny komentarz, b璠zie najw豉軼iwsze wsta dopiero odpowiadaj帷 na aklamacje dialogu przed prefacj.

 O b r z  d y   k o  c o w e

 Modlitw po Komunii 鈍. kap豉n odmawia przy o速arzu lub w miejscu, z kt鏎ego przewodniczy liturgii s這wa. Z tego samego miejsca mo瞠 po tej modlitwie, podobnie jak przed aktem pokuty, przed liturgi s這wa, przed modlitw eucharystyczn, teraz ca陰 „akcj zamkn望”. Tu dopiero jest w豉軼iwe miejsce na og這szenia aktualne, kt鏎ych nie wolno wtr帷a mi璠zy czytania i homili.

 Przekazawszy zgromadzonym te ko鎍owe uwagi oraz aktualia, aklamacj Pan z wami kap豉n zaczyna obrz璠y ko鎍z帷e Msz 鈍. Po pozdrowieniu przypominaj帷ym jeszcze raz rzeczywist, nadprzyrodzon obecno嗆 Chrystusa, w dobiegaj帷ym do ko鎍a zgromadzeniu, udziela obecnym b這gos豉wie雟twa. R騜ne b璠 jego formu造. Obok u篡wanej dotychczas w ka盥ej Mszy 鈍., znamy ju niekt鏎e formu造 uroczyste, sk豉daj帷e si z kilku inwokacji. Nowy pontyfika zawiera formu造 w豉軼iwe z okazji 鈍i璚e biskupich, a trzy formu造 wprowadzono z okazji Mszy 鈍. 郵ubnej, pozostawiaj帷 ich wyb鏎 celebransowi. W okresie W. Postu, zgodnie z histori, b這gos豉wie雟twem tym b璠zie modlitwa nad ludem. Teraz dopiero zrozumia陰 stanie si dla wszystkich aklamacja Pochylcie g這wy wasze przed Panem.

 B這gos豉wie雟two to ostatnie s這wa nale膨ce do kap豉na we Mszy 鈍. Nast瘼ne: Id嬈ie, ofiara spe軟iona wypowiada zasadniczo diakon. Czytamy nieraz komentarze widz帷e w tych s這wach powierzenie wychodz帷ym jakiej misji, pos豉nnictwa. Teksty omawianego dokumentu Stolicy 安i皻ej nie daj podstaw do takiej interpretacji. Obrz璠 nazwany jest dimissio, zwolnienie, potwierdzaj帷 w ten spos鏏 w豉軼iwo嗆 polskiego t逝maczenia: Id嬈ie, ofiara spe軟iona.

 Przed liturgi s這wa kap豉n wchodz帷 do 鈍i徠yni rozpocz掖 Msz 鈍. ca逝j帷 o速arz. Tym samym obrz璠em j ko鎍zy.

 Wszystkie obrz璠y ko鎍owe opuszcza si, je郵i bezpo鈔ednio po Mszy 鈍. jest jakakolwiek akcja liturgiczna. Aklamacja B這gos豉wmy Panu staje si obrz璠em ko鎍z帷ym jedynie modlitwy (np. nieszpory), nie za Msz 鈍.

ks. Stanis豉w Hartlieb

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 40:1970, f. IV, s. 93

W豉dys豉w G這wa

2. Wyja郾ienia w徠pliwo軼i rubrycystycznych

 Wiele wa積ych dla praktyki duszpasterskiej wyja郾ie, z odpowiednim na鈍ietleniem teologicznym, podaj „Notitiae”, w numerach wrzesie-pa寮ziernik 1969 r. (wyja郾ienia 11-23) i stycze 1970 r. (wyja郾ienia 24-28). Wyja郾ienia te odnosz si do Wprowadzenia og鏊nego do Msza逝 rzymskiego, Uk豉du Mszy 鈍i皻ej, Kalendarza oraz do innych kwestii nie mieszcz帷ych si w wy瞠j wymienionych dzia豉ch.

 

 a)   W y j a  n i e n i a   d o t y c z  c e   W p r o w a d z e n i a   o g  l n e g o   d o   M s z a  u   r z y m s k i e g o   (11-13; 24-26)

 Pod punktem 11 jest odpowied na pytanie, czy obrz璠 Asperges nadal pozostaje. Odpowied ta jest twierdz帷a. Obrz璠 ten bowiem jest potrzebny dla przypomnienia w niedziel obmycia w wodzie Chrztu 鈍i皻ego. Jednakowo w nowym mszale obrz璠 powy窺zy b璠zie udoskonalony, aby by organicznie z陰czony z aktem pokutnym Mszy 鈍.

 Negatywnie odpowiedziano na zapytanie, czy w Niedziel M瘯i Pa雟kiej nale篡 u篡wa koloru czerwonego   t y l k o   w procesji z palmami, wyja郾iaj帷, 瞠 przez ca造 liturgiczny dzie Niedzieli M瘯i Pa雟kiej czyli Niedzieli Palmowej, tzn. od pierwszych nieszpor闚 a do drugich, nale篡 u篡wa tego koloru i to zar闚no we Mszy 鈍., jak i w ch鏎owym odmawianiu brewiarza. To samo dotyczy Wielkiego Pi徠ku (12).

 Dalsze wyja郾ienie (13) odnosi si do spo貫czno軼i zakonnych. Czy pozwolenia udzielonego zakonnikom na binacj w celebrze lub koncelebrze, kt鏎ej przewodniczy wy窺zy prze這穎ny zakonny, mo積a tak瞠 skorzysta w przypadku, gdy przewodniczy jej jego delegat. W udokumentowaniu odpowiedzi twierdz帷ej jest powo豉nie si na analogiczn sytuacj w przypadku kap豉n闚 diecezjalnych koncelebruj帷ych ze swoim biskupem lub jego delegatem (por. Wprowadzenie og鏊ne, n. 158 d).

 Wyra瞠nie „chleb eucharystyczny”, zawarte we Wprowadzeniu og鏊nym pod numerem 283, sta這 si powodem r騜nych domys堯w. St康 pytanie, co nale篡 rozumie przez powy窺ze wyra瞠nie. W徠pliwo嗆 wyja郾iono tymi s這wy: Nic innego nie nale篡 rozumie jak hosti lub partyku喚, a do tego czasu u篡wan, znaczniejszych jednak rozmiar闚. Wyra瞠nie bowiem zawarte w drugim wierszu („chleb eucharystyczny”), jest wyja郾ione czwartym wierszem: (aby) „kap豉n m鏬 rzeczywi軼ie po豉ma hosti na r騜ne cz窷ci...”. Tak wi璚 w drugim wierszu jest mowa o rodzaju chleba eucharystycznego, w czwartym za o jego kszta販ie. St康 okre郵enie „chleb eucharystyczny” w drugim wierszu nie mo瞠 by tak rozumiane, jakoby wskazywa這, 瞠 w miejsce tradycyjnej hostii mo積a by wprowadzi chleb stosowany w u篡ciu powszechnym. Wprowadzenie og鏊ne do msza逝 nie chce zmienia kszta速u hostii i partyku, ale tylko dopuszcza zmian wielko軼i, grubo軼i i koloru, tak, aby mia造 wygl康 prawdziwego chleba i by造 nim co do istoty (24).

 Dwa nast瘼ne zapytania (25 i 26) dotycz obrz璠u ofertoryjnego. Pierwsze z nich pyta o znaczenie tego obrz璠u. Podstaw trudno軼i jest opis ofertorium Mszy 鈍., gdzie jest mowa tylko o przygotowaniu dar闚, o ich sk豉daniu na o速arzu, o sk豉daniu ofiar przez wiernych na ko軼i馧 i biednych, nie ma za 瘸dnej wzmianki o sk豉daniu ofiary.

 Odpowied powo逝je si na argument historyczny. Historia bowiem uczy, 瞠 obrz璠 ten jest czynno軼i przygotowuj帷 ofiar, podczas kt鏎ej kap豉n celebruj帷y i ci, kt鏎zy us逝guj, zbieraj dary sk豉dane przez wiernych. Jedne s sk豉dnikami celebry eucharystycznej (chleb i wino), inne za darami przeznaczonymi dla ko軼io豉 i wiernych. Takie znaczenie, a mianowicie „przygotowanie”, zawsze by這 uwa瘸ne za szczeg鏊n w豉軼iwo嗆 rytu ofertoryjnego, chocia same teksty mniej to ukazywa造 i raczej m闚i造 o ofierze. Nowy obrz璠 t w豉軼iwo嗆 „przygotowania” stawia w ja郾iejszym 鈍ietle, czy to przez czynny udzia wiernych w przynoszeniu dar闚 do o速arza, czy to za pomoc tekst闚, jakich u篡wa celebrans przy sk豉daniu chleba i wina na o速arzu.

 Z drugiego pytania odno郾ie obrz璠u ofertoryjnego (26), przebija jaki niepok鎩, czy po usuni璚iu modlitw, kt鏎e towarzyszy造 ofiarowaniu chleba i wina, obrz璠 ten nie zosta zubo穎ny. Odpowied stwierdza, 瞠 dawne modlitwy Przyjmij Ojcze 安i皻y..., Ofiarujemy Tobie Panie..., w ma造m stopniu wyra瘸造 w豉軼iwe znaczenie obrz璠u ofertoryjnego, jedynie uprzedza造 prawdziwe i w豉軼iwe. sk豉danie ofiary, co ma dopiero miejsce w modlitwie eucharystycznej po konsekracji, kiedy Chrystus ju zosta uobecniony jako dar ofiarny. Nowe modlitwy w spos鏏 prosty wychwalaj Boga, kt鏎y jest 廝鏚貫m wszystkich rzeczy i wszelkich dar闚, jakie ludzie otrzymuj, i w ten spos鏏 dobrze wyra瘸j warto嗆 ludzkiej dzia豉lno軼i i w陰czaj j w misterium Chrystusa.

 

 b)   W y j a  n i e n i a   d o t y c z  c e   U k  a d u   M s z y    w.   (14-15; 27-28)

 14 pytanie dotyczy formu造 b這gos豉wie雟twa ko鎍owego udzielanego przez biskupa we Mszy 鈍. W nowym Uk豉dzie Mszy nie ma na ten temat 瘸dnej uwagi, dlatego wyja郾ia si, 瞠 biskupi przy udzielaniu b這gos豉wie雟twa ko鎍owego we Mszy 鈍. mog stosowa formu喚 bardziej uroczyst, kt鏎a znajduje si w Mszale rzymskim, albo formu喚 dotychczas u篡wan: Niech Imi Pa雟kie b璠zie b這gos豉wione... Wspomo瞠nie nasze... (znacz帷 si krzy瞠m)... Niech was b這gos豉wi..., czyni帷 przy tym potr鎩ny znak krzy瘸.

 Na zapytanie, czy nale篡 jeszcze pos逝giwa si w豉snymi formu豉mi kanonu rzymskiego we mszy Wielkiego Czwartku, odpowied jest twierdz帷a. W nowym Uk豉dzie Mszy 鈍., nie ma tych tekst闚, znajduj si bowiem w Mszale rzymskim we mszy Wieczerzy Pa雟kiej Wielkiego Czwartku (15).

 W 瘸dnym wypadku nie mo積a opu軼i obrz璠u Lavabo. Zar闚no Wprowadzenie og鏊ne (nn. 52, 106, 222), jak Uk豉d Mszy (z ludem, n. 24; bez ludu, n. 18), ukazuj ten obrz璠 jako cz窷 sk豉dow przygotowania dar闚. Nie chodzi oczywi軼ie tutaj o obrz璠 o wielkim znaczeniu, ale nie nale篡 go omija ze wzgl璠u na jego symbolik, „瞠by przez ten obrz璠 wyra瘸 pragnienie wewn皻rznej czysto軼i” Wprowadzenie og鏊ne, n. 52).

 W czasie prac przygotowawczych wiele dyskutowano o znaczeniu Lavabo, o jego miejscu, o milczeniu, czy te o tekstach towarzysz帷ych temu obrz璠owi, gdy chodzi natomiast o utrzymanie tego obrz璠u, wszyscy byli jednomy郵ni. Chocia czynno嗆 umycia r彗 ju od 鈔ednich wiek闚 nie ma praktycznego znaczenia, to jednak wyra瘸 symbolik, kt鏎 wszyscy 豉two rozumiej (por. Konst. o Lit., n. 34). R闚nie we wszystkich liturgiach wschodnich obrz璠 ten jest w u篡ciu.

 

 c)   W y j a  n i e n i a   d o t y c z  c e   K a l e n d a r z a   (16-21)

 Zagadnienie mo磧iwo軼i przeniesienia na niedziel rocznicy po鈍i璚enia Ko軼io豉 i uroczysto軼i patrona, albo tytu逝 ko軼io豉, omawia wyja郾ienie 16. Odpowied   t w i e r d z  c a   dotyczy wypadku, gdy chodzi o niedziele zwyk貫 (dominica per annum), albo o niedziele w okresie Bo瞠go Narodzenia, oraz gdy chodzi o rocznic po鈍i璚enia w豉snego Ko軼io豉, uroczysto嗆 patrona g堯wnego danego miejsca czy tytu逝 ko軼io豉 w豉snego. Te uroczysto軼i s obchodzone jako 鈍i皻a i na wszystkich mszach z udzia貫m wiernych mo積a si pos逝篡 formularzem w豉snym danej uroczysto軼i (por. Normy o roku liturgicznym i o kalendarzu, n. 58).

 Odpowied   p r z e c z  c a   dotyczy wypadk闚, gdy te uroczysto軼i mia造by by przeniesione na niedziele Adwentu, Wielkiego Postu i Paschy, lub na niedziele w kt鏎e ju wypada jaka uroczysto嗆 Pa雟ka, Matki Bo瞠j, czy te 鈍i皻ych przepisane przez kalendarz powszechny, wzgl璠nie, gdyby tu chodzi這 o rocznic po鈍i璚enia ko軼io豉 katedralnego lub patrona danej krainy, narodu czy patrona drugorz璠nego.

 Sprawa mszy wotywnych o Jezusie Chrystusie Najwy窺zym i Wiecznym Kap豉nie, o Naj鈍i皻szym Sercu Pana Jezusa i o Niepokalanym Sercu Maryi, odprawianych z racji Pierwszego Czwartku, Pierwszego Pi徠ku i Pierwszej Soboty miesi帷a, to nast瘼ny problem. Chodzi mianowicie o to, jak post徙i w przypadku kolizji tych wotyw ze „wspomnieniem obowi您kowym” (memoria obligatoria).

 Odpowied brzmi, 瞠 wy瞠j wymienione wotywy mog by sprawowane zgodnie z norm n. 333. Wprowadzenia og鏊nego do Msza逝 rzymskiego: „je郵i prawdziwa konieczno嗆 tego wymaga w celebracji z ludem”. Za prawdziw konieczno嗆 nale篡 uwa瘸 wzgl康 na wra磧iwo嗆 i pobo積o嗆 wiernych (17).

 Nale瘸這 r闚nie wyja郾i, czy jest potrzebna zmiana tych tytu堯w ko軼io堯w, kt鏎e 陰cz si z pewnymi trudno軼iami historycznymi, wzgl璠nie tych, kt鏎ych nie ma ju w nowym kalendarzu powszechnym. Zmiany takiej nie nale篡 wprowadza. Ka盥y ko軼i馧 niech zachowuje sw鎩 w豉sny tytu i niech 鈍i璚i dzie zwi您any z tym tytu貫m, chocia瘺y ju nie uwzgl璠nia go kalendarz powszechny. W przypadku podj璚ia prac nad odnow kalendarza w豉snego, do zmiany tytu逝 ko軼io豉 mo積a powr鏂i, uwzgl璠niaj帷 nie tylko zastrze瞠nia historyczne, ale tak瞠 racje duszpasterskie i duchowe wiernych (18).

 Przecz帷o brzmi odpowied na zapytanie, czy w uroczysto軼i wypadaj帷e w czasie Adwentu i Wielkiego Postu nale篡 wspomina ferie. Nie ma wi璚 瘸dnego wspomnienia zar闚no we mszy, jak i w brewiarzu (19).

 Dalsze wyja郾ienie (20) dotyczy Dni Krzy穎wych i Suchych Dni. W dniach, kt鏎e przedtem by造 dniami krzy穎wymi lub suchymi, zar闚no msza, jak i oficjum jest z ferii lub ze 鈍i皻ego wypadaj帷ego w tym dniu. Biskup za, wzgl璠nie konferencja episkopatu, mo瞠 wyznaczy na te dni szczeg鏊ne obrz璠y, inne np. dla 鈔odowiska wiejskiego, inne dla miasta, uwzgl璠niaj帷 r騜ne potrzeby (zbiory, pok鎩, jedno嗆 Ko軼io豉, rozkrzewienie wiary itp.). W takim wypadku nale篡 stosowa msz wotywn.

 Wreszcie ostatnie wyja郾ienie zwi您ane z kalendarzem dotyczy pytania, czy rano w dniu 24 grudnia mo積a pos逝篡 si formularzem z wigilii Bo瞠go Narodzenia. Nale篡 stosowa formularz z ferii, poj璚ie wigilii bowiem zosta這 gruntownie zmienione. Obecnie, wieczorem dnia poprzedzaj帷ego jak彗olwiek uroczysto嗆, bierze si formularz mszy z wigilii, kt鏎a ju nale篡 do uroczysto軼i, jest to wi璚 ju msza 鈍i徠eczna (21).

 

 d)   W y j a  n i e n i a   r   n e (22-23)

 Na zapytanie, czy w spo貫czno軼iach zakonnych koncelebruj帷y kap豉n mo瞠 na liturgi s這wa zaj望 miejsce przy organach, odpowied jest twierdz帷a. Wypada bowiem, aby msza konwentualna, kt鏎a ma wielkie znaczenie dla 篡cia duchownego spo貫czno軼i zakonnej, by豉 sprawowana ze stosown okaza這軼i, z pe軟ym uczestnictwem wszystkich cz這nk闚, stosownie do posiadanych 鈍i璚e (por. Wprowadzenie og鏊ne, n. 76). Organista sprawuje pos逝g liturgiczn (tam瞠, n. 63), kt鏎a w przypadku kap豉na zakonnika osi庵a sw鎩 szczyt w koncelebracji. Gdy kontuar organowy jest w pobli簑 siedze w ch鏎ze, kap豉n pe軟i帷y funkcj organisty, mo瞠 by przy organach a do modlitwy nad darami albo a do Sanctus, nast瘼nie za stoi razem z pozosta造mi kap豉nami przy o速arzu a do Komunii (22).

 Ostatnie z omawianych pyta brzmi: czy drog radiow, albo telewizyjn mo瞠 by transmitowana msza w momencie jej celebrowania lub w innym dniu? Odpowied jest nast瘼uj帷a: istota tych transmisji le篡 w tym, aby ci, kt鏎zy nie mog uczestniczy we Mszy 鈍., mogli duchem jednoczy si z celebr sprawowan w danym momencie. Je郵i z powodu powa積ych trudno軼i msza nie mo瞠 by bezpo鈔ednio transmitowana, nale篡 o tym poinformowa tych wszystkich, kt鏎zy s逝chaj mszy przez radio lub ogl康aj j w telewizji (23).

Ks. W豉dys豉w G這wa

 

 

 

 


    Zapis elektroniczny Biuletynu Odnowy Liturgii przygotowa Jerzy Paczkowski
 
 

 

 

 

 


 s. 71

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 71

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 72

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 73

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 74

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 75

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 76

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 77

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 78

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 79

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 80

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 81

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 82

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 83

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 84

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 85

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 86

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 87

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 88

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 89

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 90

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 91

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 92

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 93

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 94

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 95

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 96