Biuletyn Odnowy Liturgii * . w: Collectanea Theologica 40:1970, f. III, s. 75-102.

drukuj          
(dokument z oryginaln
numeracj stron)

Zawarto嗆:
1. Nowy uk豉d Mszy 鈍. (c.d.) – S. Hartlieb
2. Urz康zenie wn皻rza ko軼io豉 w 鈍ietle nowego Ordo Missae – F. Greniuk
3. Litania 鈍i皻ych wed逝g nowego kalendarza – W. Danielski
4. Ordo lectionum Missae 1969 – S. Hartlieb

* Redaktorem niniejszego biuletynu jest ks. Franciszek Blachnicki, Lublin. Obecny biuletyn nie posiada dotychczasowych dzia堯w ze wzgl璠u na konieczno嗆 uzupe軟ienia relacji o wa積ych dokumentach odnowy liturgii.

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 40:1970, f. III, s. 75

Stanis豉w Hartlieb

1. Nowy uk豉d Mszy 鈍. (c.d.)

 II.   L i t u r g i a   s  o w a

 Pan Jezus jest nie tylko najwy窺zym kap豉nem i 瞠rtw. T逝my id帷e za Nim widz w Jego osobie Proroka. M闚i to g這郾o po cudownym nakarmieniu chlebem (6, 14), jako proroka przedstawiaj Go w Jerozolimie w niedziel Palmow (Mt 21, 11). Proroka widzi w Nim Samarytanka (Jan 4, 19). Sam Chrystus stosuje ten tytu do siebie w Nazarecie (Mt 13, 57).

 Prorokiem, kt鏎y przychodzi od Boga (J 9, 17) dla nas jest Chrystus w ka盥ej Mszy 鈍. Dlatego nie ma Mszy 鈍. bez liturgii s這wa. Aposto這wie, razem z pierwszymi uczniami, chodz do 鈍i徠yni. Ju 鈍.   J u s t y n   pisze: „W dniu, kt鏎y nazywa si dniem s這鎍a, wszyscy gromadz si w jednym miejscu. S wtedy publicznie czytane listy Aposto堯w i pisma prorok闚”  1 . Nie nale篡 t逝maczy tego publicznego czytania faktem nieposiadania ksi庵 lub nieumiej皻no軼i czytania. W publicznym czytaniu B鏬 przemawia do swego ludu (KL 33). W ten spos鏏, przez swoje s這wo, sam Chrystus jest obecny w po鈔odku wiernych (KL 7).

 Trzeba koniecznie zwalcza pokus lekcewa瞠nia liturgii s這wa, rzekomego wst瘼u do Mszy 鈍. To nie jest wst瘼, lecz cz窷 integralna i to bardzo wa積a. Ojcowie Soboru Trydenckiego nauczaj: „Nale篡 podkre郵i w ka盥ym sakramencie znaczenie S這wa Bo瞠go, kt鏎e doprowadza do wiary. Wiara jest fundamentem i korzeniem wszelkiego usprawiedliwienia: bez niej gesty zewn皻rzne przeradzaj si w pusty formalizm, w magi” 2 .

 To stwierdzenie przypomniane mocno przez ostatni sob鏎 wprowadza w 篡cie dokonywana aktualnie odnowa liturgii. Publikowane obecnie dokumenty s tego oczywistym dowodem: wszystkie bowiem sakramenty – nawet udzielane poza Msz 鈍. poprzedzone b璠 liturgi s這wa.

 W pe軟ym zrozumieniu sensu takiej odnowy biskupi t逝macz: „Msza 鈍. nie jest akcj magiczn, kt鏎a dokonuje si ca趾owicie poza nami i naszym przyzwoleniem. Nie jest te 獞iczeniem pobo積ym, kt鏎ego warto嗆 zale瘸豉by przede wszystkim od 瘸rliwo軼i obecnych. Msza 鈍. to akt Chrystusa, kt鏎y wzywa nas do 鈍iadomej wsp馧pracy do zjednoczenia we wierze. I dlatego proklamacja S這wa Bo瞠go jest w niej tak wa積a” 3 .

 Liturgia s這wa zaczyna si po modlitwie celebransa ko鎍z帷ej obrz璠y wst瘼ne. Mo瞠 by poprzedzona kr鏒kim wyja郾ieniem wprowadzaj帷ym w jej tre嗆. Decyzja ta, jest jeszcze jednym dowodem troski, by S這wo Bo瞠 zosta這 przyj皻e jak najbardziej 鈍iadomie, by by這 najpe軟iej zrozumiane.

 Zasadniczym elementem liturgii s這wa s czytania: w niedziele i najwa積iejsze 鈍i皻a: trzy (I ze Starego Testamentu, II z pism Aposto堯w, III Ewangelia), w pozosta貫 dni – dwa jak dotychczas. Potr鎩ne czytanie w wprowadzanym uj璚iu na鈍ietla jedno嗆 dw鏂h Testament闚 i ci庵這嗆 dzie豉 zbawienia: og這szone i zapocz徠kowane w Starym Testamencie, osi庵a pe軟e urzeczywistnienie w misterium paschalnym Chrystusa, a przez apostolskie przepowiadanie dociera do wszystkich pokole ludzko軼i. Ten rozk豉d perykop – bardzo po篡teczny dla przepowiadania kap豉na – praktycznie jest jedynym sposobem przekazywania wszystkim wiernym pewnej liczby tekst闚 Starego Testamentu, kt鏎ych wi瘯szo嗆 nie zna 4 .

 Czytanie ewangelii otoczone jest od wiek闚 bogatym ceremonia貫m. Czytaj帷y, przynajmniej diakon, prosi najpierw o pomoc Bo膨, aby m鏬 godnie obwie軼i Dobr Nowin. Ksi璕 przenosi z o速arza na ambon w uroczystej procesji. Ju teraz wszyscy wstaj – podczas radosnego 酥iewu alleluja, wzgl璠nie innego odpowiedniego tekstu. Przed samym czytaniem przypomina obecno嗆 Chrystusa Pan z wami. Czyni帷 znak krzy瘸 na tek軼ie wyja郾ia, 瞠 za chwil obwie軼i s這wa Tego, kt鏎y tak nas ukocha, 瞠 odda za nas swe 篡cie. Tote oddaje Mu cze嗆 okadzaj帷 ksi璕, kt鏎a zawiera Jego s這wo, a wszyscy – czytaj帷y i s逝chaj帷y – stoj帷 zwr鏂eni do ksi璕i (nie do o速arza) czyni znak krzy瘸 na czole, ustach i sercu, wyznaj publicznie swe oddanie Chrystusowi ukrzy穎wanemu i zmartwychwta貫mu, sw gotowo嗆 bezwzgl璠nego przyj璚ia, zastosowania tego pos豉nnictwa we w豉snym 篡ciu i przekazywania go innym.

 Wszystkie om闚ione obrz璠y, razem z ko鎍ow aklamacj Chwa豉 Tobie, Chryste!, kt鏎 obecnie b璠zie mo積a 酥iewa, dobitnie podkre郵aj: to m闚i Pan. Wydaje si, 瞠 takie – w formie czynnej wyra穎ne – t逝maczenie zwrotu Verbum Domini, kt鏎ym nale篡 ko鎍zy ka盥 perykop mszaln, by這by najwymowniejsze 5 . Okadzenie ksi璕i, otoczenie jej zapalonymi 鈍iecami, uroczysta procesja by造 w okresie potrydenckim zarezerwowane dla tzw. Mszy z asyst. Jednak ju pierwsza Instrukcja z wrze郾ia 1964 r. wprowadza te obrz璠y do ka盥ej Mszy 鈍. 酥iewanej, a nowy Uk豉d do Mszy 鈍. – do ka盥ej Mszy 鈍. odprawianej z udzia貫m ludu. Ze wzgl璠u na wymow znaku zawartego w tych obrz璠ach wydaje si, 瞠 wskazane jest ich zastosowanie w ka盥ej Mszy 鈍. niedzielnej.

 Podkre郵aj帷 godno嗆 s這wa Bo瞠go, Wskazania og鏊ne (nr 272) zalecaj by ambona by豉 sta造m, nie przeno郾ym urz康zeniem ko軼io豉. Ma by wy陰cznie przeznaczona dla g這szenia S這wa Bo瞠go przez czytanie, 酥iew po lekcjach, homili oraz dla modlitwy powszechnej. W Wielk Noc z niej nale篡 酥iewa or璠zie paschalne Weselcie si, ju zast瘼y Anio堯w w niebie... Mniej za odpowiednie jest, by na ambon wchodzili komentator lub dyrygent ch鏎u. Najw豉軼iwsze wydaje si zostawienie na ambonie, po obwieszczeniu s這wa Bo瞠go, ksi璕i ewangelii: otoczona zapalonymi 鈍iecami, otwarta w miejscu aktualnej perykopy i obr鏂ona kartkami do wiernych, mo瞠 tam by do ko鎍a Mszy 鈍. Wtedy lektor odniesie j, podobnie jak przyni鏀 w procesji wej軼ia.

 Postaw wszystkich uczestnik闚 liturgii s這wa mo積a zamkn望 w nast瘼uj帷ym zdaniu: s逝chamy uwa積ie, pytaj帷 siebie, co Chrystus chce mi dzisiaj powiedzie, do czego mnie wzywa, powo逝je? Jest to postawa w豉軼iwa r闚nie przewodnicz帷emu kap豉nowi. I on powinien s逝cha S這wa Bo瞠go. Ca豉 tradycja po鈍iadcza, 瞠 czytanie nie nale篡 do niego, lecz do ministr闚. Nowy Uk豉d Mszy 鈍. zaleca, by w braku diakona ewangeli czyta inny kap豉n, chocia on, przewodnicz帷y powinien g這si homili. Nie powtarzaj帷 za dotychczasowego przepisu, domagaj帷ego si, by ten inny kap豉n asystowa przez ca陰 Msz 鈍., rozwi您anie takie u豉twia i wydaje si szczeg鏊nie zalecane w wypadku, gdy ten inny kap豉n g這si homili.

  p i e w y   m i  d z y l e k c y j n e 6 . Dotychczas w niejednym ko軼iele nie by造 zauwa穎ne. Pierwszy z tych 酥iew闚 nowy Uk豉d Mszy 鈍. okre郵a jako integraln cz窷 liturgii s這wa. Celem jego jest, by lud przyswoi sobie s這wo Bo瞠 co dopiero us造szane. Jest to zatem wa積y 酥iew, najwa積iejszy mi璠zy wszystkimi zmiennymi 酥iewami: nie towarzyszy on 瘸dnemu innemu obrz璠owi, ma sw鎩 w豉sny, wyra幡y cel. Tekst jego powinien by dobrany odpowiednio do tre軼i czyta, powinien by tak 酥iewany lub czytany, by uczestnicy mogli go dobrze zrozumie: w braku kantora nale篡 go obowi您kowo odrecytowa. Do tego 酥iewu mo積a w szczeg鏊ny spos鏏 zastosowa nazw spotykan ostatnio w niekt鏎ych mszalikach: 酥iew medytacyjny. W陰czaj帷 si przez refren (responsorium) w pe軟e liryki s這wa psalmisty, nie tylko odpowiadamy Bogu przemawiaj帷emu do nas w perykopach, ale s逝chamy nadal Boga, kt鏎y teraz uczy nas nawet, w jaki spos鏏 mamy wyra瘸 nasze wewn皻rzne, religijne uczucia. Nast瘼ny 酥iew, ten kt鏎y poprzedza czytanie ewangelii, nowy Uk豉d Mszy 鈍. stawia wyra幡ie w drugiej kolejno軼i. Jest to bowiem 酥iew, kt鏎y towarzyszy procesji z ksi璕, t procesj u鈍ietnia. Dlatego, je郵i nie ma kantora, tekst ten mo積a ca趾owicie opu軼i. Jednak gdy jest 酥iewany, wszyscy obecni, 陰cznie z celebransem, stoj. Oddaj w ten spos鏏 ho責 Chrystusowi, kt鏎y za chwil przem闚i do nich s這wami zapisanymi w tej ksi璠ze.

 Tre嗆 poszczeg鏊nych werset闚 psalmu przekazuje zgromadzonym kantor. Tekst ten zatem powinien by – je郵i to tylko mo磧iwe – 酥iewany i to solowo. Dlaczego? 如iew daje s這wom wi瘯sz si喚 przenikania, pozwala na intensywniejsz uwag i zjednoczenie my郵i. Wydaje si, 瞠 酥iew najlepiej umo磧iwia prawdziwe zjednoczenie i to zjednoczenie najlepiej wyra瘸. R闚nocze郾ie nadaje celebrze charakter 鈍i徠eczny i odpowiada szczeg鏊nie jako wyraz dzi瘯czynienia oraz uwielbienia. Form 酥iewu solo zaleca troska o umo磧iwienie pe軟ego zrozumienia przekazywanej tre軼i. Wsp鏊ny 酥iew trzeba dobrze przygotowa. Wobec faktu codziennego odprawiania Mszy 鈍. i zmienno軼i tekst闚, nie zawsze to jest mo磧iwe. Lecz refreny, responsoria, a szczeg鏊nie aklamacje Alleluja powinny wci庵n望 wszystkich i w ten spos鏏 jeszcze wi璚ej ich zjednoczy. Pi瘯n i bardzo po篡teczn rol mog i powinny tu spe軟ia ch鏎y parafialne i grupy 酥iewak闚 pe軟i帷 rol przodownik闚 tego 酥iewu; grupy takie powinny by w ka盥ej parafii.

 Tylko dwie sekwencje zostan jako obowi您kowe: wielkanocna (tylko w niedziel) oraz w Zes豉nie Ducha 安i皻ego. Sekwencje: wielkanocna w dniach oktawy, na uroczysto嗆 Bo瞠go Cia豉 oraz Matki Boskiej Bolesnej s pozostawione do woli celebransa. Sekwencja 瘸這bna zosta豉 usuni皻a ca趾owicie. Wszystkie za odmawia si lub 酥iewa po II czytaniu, lecz przed Alleluja, kt鏎e jest 酥iewem towarzysz帷ym procesji z ksi璕 ewangelii.

 Pozwala to m.in. na ca趾owicie paschalne „ustawienie” Mszy 鈍. pogrzebowych. Korzystaj帷 z nowych 酥iew闚 7 , nowych perykop 8 , zast瘼uj帷 酥iew Libera me Domine pe軟ym mocy Wierz i 篡je m鎩 Odkupiciel... w ciele mym ujrz Zbawiciela mego, pogrzeb nie tylko zrzuci czarne szaty, lecz wyra幡ie powie uczestnikom wszystkimi tekstami i obrz璠ami: przez 鄉ier id do domu Ojca, zaczynam uczestniczy w pe軟i w Jego 篡ciu, w niepoj皻ej i nieko鎍z帷ej si rado軼i.

 W uroczysto嗆 Bo瞠go Cia豉 staje si praktycznie mo磧iwe przeniesienie sekwencji lub jej cz窷ci poza Msz 鈍. Bardzo by這by wskazane wystawienie Naj鈍. Sakramentu w po陰czeniu ze 酥iewem Oto chleb Anio堯w b這gi oraz ca造m obrz璠em odprawianym dotychczas przed ewangeli. Zachowana by豉by pi瘯na tradycja polska przy r闚noczesnym uszanowaniu ducha odnowy.

 H o m i l i a.   Wspomina j ju 鈍.   J u s t y n:   „Gdy lektor sko鎍zy, przemawia przewodnicz帷y” 9 . Zgodnie z tym dokumentem nowy Uk豉d Mszy 鈍. stwierdza, 瞠 g這szenie homilii nale篡 zasadniczo do przewodnicz帷ego. Jest ona koniecznym pokarmem 篡cia chrze軼ijan. Odno郾ie tre軼i homilii czytamy dos這wnie wszystkie istotne wskazania zawarte w numerze 54 Instrukcji z 26. IX. 1964 r. „Przez homili, maj帷 za punkt wyj軼ia tekst 鈍i皻y, nale篡 rozumie wyja郾ienie jakiego szczeg馧u z czyta Pisma 鈍. lub innego tekstu, kt鏎y si wybra這 z Ordinarium albo Proprium Mszy 鈍. danego dnia, uwzgl璠niaj帷 jednak celebrowane misterium i szczeg鏊ne potrzeby s逝chaczy”. Przypomniano r闚nie jeszcze raz KL 52 stwierdzaj帷, 瞠 homilia jest cz窷ci liturgii danego dnia. W niedziele i 鈍i皻a obowi您kowo nale篡 g這si homili w ka盥ej Mszy 鈍. odprawianej z udzia貫m ludu.

 W 鈍ietle tych zasad trzeba przemy郵e, jakie jest w豉軼iwe miejsce dla komunikat闚 episkopatu. S one konieczno軼i 篡cia, czasem jednak w 瘸den spos鏏 nie 陰cz si z liturgi dnia. Mi璠zy og這szeniami, przed b這gos豉wie雟twem? Nie zawsze. Omawiaj sprawy wa積e, obejmuj nieraz kilka stron maszynopisu. Wydaje si wi璚 by rzecz najwa積iejsz odczyta je podczas obrz璠闚 wst瘼nych, zaraz po powitalnym Pan z wami, przed komentarzem wprowadzaj帷ym do liturgii dnia.

 S y m b o l,   czyli wyznanie wiary jest po to, aby lud us造szawszy w czytaniach i homilii s這wo Bo瞠, wyrazi na nie sw zgod i odpowied oraz, by – zanim zacznie odprawia liturgi eucharystyczn – przypomnia sobie zasady wiary, nie tylko te, kt鏎e zwi您ane s z liturgi dnia, lecz ca造 ich zesp馧. Symbol odmawiany b璠zie w ka盥 niedziel i najwa積iejsze 鈍i皻a. Mo積a go te odm闚i z okazji szczeg鏊nej uroczysto軼i. Normalnie symbol poprzedza modlitw powszechn. Jednak w niekt鏎ych wypadkach, np. w Mszy 鈍. 郵ubnej, ko鎍zy liturgi s這wa, poprzedzony modlitw powszechn.

 Na pierwszym Synodzie Biskup闚 poddano pod dyskusj mo磧iwo嗆 zast徙ienia czasem symbolu Sk豉dem Apostolskim. W odpowiedzi ojcowie, w ogromnej wi瘯szo軼i (na 183 g這suj帷ych oponowa這 jedynie 22) ustosunkowali si pozytywnie do tego projektu. Rozesz造 si nawet pog這ski, 瞠 konferencje episkopatu otrzyma造 w tej dziedzinie jakie upowa積ienia. M闚iono r闚nie o jakiej nowej formie wypowiadaj帷ej pozytywnie wiar Ko軼io豉 w uj璚iu Vaticanum II. Jednak nowy Uk豉d Mszy 鈍. nic nie m闚i na ten temat. Pozostawia nienaruszon pozycj symbolu nicejsko-konstantynopolskiego. Sta這 si tak na skutek sprzeciwu wniesionego przez kard.   B e a   w imieniu Sekretariatu dla jedno軼i chrze軼ijan: wszystkie Ko軼io造 wschodnie znaj jedynie symbol nicejsko-konstantynopolski i odmawiaj go we wszystkich Mszach 鈍. Sk豉d Apostolski jest wyznaniem znanym jedynie w Ko軼iele rzymskim, a wprowadzenie go do Mszy 鈍. by這by sprzeczne z wymogami ekumenizmu.

 M o d l i t w a   p o w s z e c h n a.   Wspomina j r闚nie 鈍.   J u s t y n,   znana by豉 przedtem w synagodze i w 鈍i徠yni narodu wybranego. Jest obowi您kowa w Mszy 鈍. odprawianej z udzia貫m ludu, mo瞠 by r闚nie w innych Mszach 鈍. odmawiana. Nowy Uk豉d Mszy 鈍. podtrzymuje jej tradycyjne miejsce w liturgii, zachowane po dzi dzie niezmiennie w W. Pi徠ek; nie przed czytaniami, jako by這 przej軼iowo w czasach papie篡   D a m a z e g o,   G r z e g o r z a   W.   (pozosta這軼i tego zwyczaju jest Kyrie eleison odmawiane w obrz璠ach wst瘼nych), lecz po czytaniach.

 Modlitwa cz這wieka to odpowied na s這wo Boga. W modlitwie trzeba umie s逝cha Boga: trzeba najpierw pozna Jego prawd, Jego mi這嗆. One musz formowa modlitw. Takie obcowanie z Bogiem na modlitwie rozszerzy serce cz這wieka, pomo瞠 mu ogarn望 mi這軼i, na wz鏎 Boga, ca造 鈍iat. Taka modlitwa b璠zie upodobnia豉 do Boskiego Nauczyciela, b璠zie prowadzi豉 cz這wieka przez ziemi do domu Ojca w niebie.

 Koniecznie trzeba uprzytomni sobie t nauk zawart w odnowionej liturgii: nauk w豉軼iwej modlitwy. Zrozumienie tej prawdy pozwoli r闚nie odpowiednio oceni wprowadzenie przez Ordo lectionum Missae z r. 1969 tak bogatych skarb闚 Objawienia do Mszy 鈍. Przecie wszystko, co B鏬 powiedzia ludzko軼i przez natchnionych autor闚 oraz swego Syna, jest dla naszego u鈍i璚enia, dla zbawienia ca貫go 鈍iata. Powinno to dociera do cz這wieka i formowa go.

 W Mszy 鈍. odczytane s這wo Bo瞠 i jego komentarz w homilii przypominaj zgromadzonym zamiary Bo瞠 wobec 鈍iata i nasz specjaln odpowiedzialno嗆 w ich wype軟ianiu. Przez mi這嗆, przez powo豉nie Bo瞠, jeste鄉y zobowi您ani do budowy lepszego 鈍iata. 安iadomi tego wstajemy i w modlitwie polecamy Bogu potrzeby Ko軼io豉 i 鈍iata: st康 nazywa si ona powszechna. Kap豉n j zapowiada, diakon zwr鏂ony do ludu poddaje intencje, zgromadzony lud odpowiada, a celebrans ko鎍zy modlitw kap豉雟k, kt鏎a stanowi piecz耩 zamykaj帷 b豉gania wszystkich.

 Jest to modlitwa zgromadzenia w przeciwie雟twie do tzw. modlitw prezydencjalnych, nale膨cych wy陰cznie do kap豉na przewodnicz帷ego zgromadzeniu. Kap豉n ma w niej sw specjaln rol, r闚nocze郾ie jednak bierze w niej udzia jak ka盥y inny cz這nek ludu Bo瞠go. Modlitwa ta w 篡ciu wiernych – po uczestnictwie w sakramentach – jest pierwszorz璠nym aktem liturgicznym ich kap豉雟twa.

 I dlatego jej inwokacji nie powinien wyg豉sza kap豉n przewodnicz帷y Mszy 鈍. On wprowadza t modlitw, albo ostatnimi s這wami homilii, albo specjalnym invitatorium (opuszcza si w tym miejscu dotychczasowe Pan z wami), on j ko鎍zy tzw. kolekt czyli modlitw „zbieraj帷” wszystkie wezwania. Intencje jednak, w braku diakona, wyg豉sza kantor lub kto spo鈔鏚 zgromadzonych, mo瞠 to by r闚nie niewiasta, kt鏎a jednak nie wchodzi do prezbiterium. Celebrans, kt鏎y jest jednym z cz這nk闚 ludu Bo瞠go, razem ze wszystkimi wsp鏊n aklamacj przedstawia intencje Bogu.

 W tej modlitwie przez usta zgromadzonych wiernych wypowiada si Chrystus i Ko軼i馧, kieruj帷 t modlitw do Boga z g喚bok wiar w obcowanie 鈍i皻ych i swoje powo豉nie powszechne, objawia si w niej jako „adwokat ca貫j ludzko軼i” 10 . Modlitwa ta, b璠帷 odpowiedzi cz這wieka na us造szane s這wo Bo瞠, jest szczytem uczestnictwa w liturgii s這wa.

 Wspomniano ju o miejscu i przeznaczeniu ambony: ma by sta豉, nie za przeno郾a. Analogicznie nowy Uk豉d Mszy 鈍. „usztywnia” miejsca, w kt鏎ych maj si odprawia poszczeg鏊ne obrz璠y liturgii s這wa. Poprzednie dokumenty odnowy postanawia造: s這wo Bo瞠 mo積a czyta z ambony, od o速arza, przy balustradzie. Obecnie nie ma tych mo磧iwo軼i. Liturgii s這wa przewodniczy kap豉n ad sedem, zwr鏂ony twarz do ludu. Przechodzi tam zaraz po poca這waniu o速arza i jego okadzeniu 11 . Perykopy Pisma 鈍. nale篡 czyta tylko z ambony 12 . Jedynie niewiasta czytaj帷a lekcj (na podstawie pozwolenia konferencji episkopatu) czyni to stoj帷 poza prezbiterium 13 .

 Poniewa homili mo瞠 g這si przewodnicz帷y lub kto inny, konieczne s dla niej dwa miejsca: ambona i miejsce przewodnicz帷ego. Celebrans – je郵i ewangeli czyta kto inny – przemawia w miejscu, z kt鏎ego przewodniczy liturgii s這wa, mo瞠 jednak r闚nie i嗆 na ambon. Ka盥y inny kaznodzieja g這si homili tylko z ambony 14 . Podobne zasady kieruj wyborem miejsca dla przewodniczenia modlitwie powszechna 15 . Chocia Uk豉d Mszy 鈍. nic nie m闚i o miejscu przewodniczenia wyznaniu wiary 16 , trzeba analogicznie przyj望 i tutaj te same miejsca.

 Psalmista, kantor, komentator, dyrygent ch鏎u wykonuj swoje czynno軼i z odpowiedniego miejsca: m篹czyzna mo瞠 sta w prezbiterium, jednak nie na ambonie 17 , niewiasta – zawsze poza prezbiterium 18 . Jedynie psalm responsoryjny 酥iewa kantor z ambony 19 .

 Sob鏎 Trydencki poucza, 瞠 w ka盥ej Mszy 鈍. Chrystus zastawia nam dwa sto造 – s這wa i chleba Bo瞠go. Vaticanum II ukazuje t prawd wszystkim w znaku, tworz帷 odr瑿ne miejsce dla liturgii s這wa oraz dla liturgii Eucharystii. Liturgii s這wa nie mo積a odprawia przy o速arzu: jest on przeznaczony wy陰cznie dla przewodniczenia w liturgii eucharystycznej.

 

 III.   L i t u r g i a   E u c h a r y s t i i

 a)   p r z y g o t o w a n i e   d a r  w

 Pierwszym obrz璠em liturgii eucharystycznej jest przygotowanie dar闚. Koniecznie trzeba zapami皻a okre郵enie   d a r y,   nie za ofiary. Taki tytu znajdujemy we Wskazaniach og鏊nych (nr 49), kt鏎e m闚i o tym obrz璠zie. Chleb i wino sk豉dane na o速arzu nie s ju niepokalan hosti i kielichem zbawienia. Te formu造, kt鏎ych usuni璚ia domagano si ju od ojc闚 Soboru Trydenckiego, jako wyra幡ych nadu篡 20 , znikn窸y obecnie ca趾owicie z modlitw omawianego obrz璠u. Chleb i wino to materia, kt鏎a umo磧iwia p騧niejsze uobecnienie prawdziwej Ofiary w momencie przeistoczenia. R闚nie do momentu przeistoczenia odnosi si s這wo „ofiara” (sacrificium), kt鏎e spotykamy w zachowanej modlitwie Przyjmij nas Panie.

 Poza tym autorzy omawianego dokumentu starannie zmieniaj dotychczasow terminologi. Jeszcze Uk豉d Mszy 鈍. wydany w r. 1965 u篡wa zwrot闚: bierze paten z hosti i ofiaruj帷 j, m闚i, lub bierze kielich i ofiaruj帷, m闚i 21 . Obecnie czytamy: bierze paten z chlebem i podnosz帷 j troszeczk nad o速arzem, m闚i. Podobne sformu這wania spotykamy przy przygotowywaniu wina. Wymowa tych precyzyjnych zmian jest powa積a. Zachowanie za takich okre郵e jak „酥iew na offertorium” mo積a zrozumie pami皻aj帷, 瞠 przez pewien czas b璠ziemy jeszcze korzystali ze starych msza堯w i 酥iewnik闚, kt鏎e pos逝guj si nimi. O zwrocie quod Tibi offerimus, zawartym w modlitwie podczas sk豉dania na o速arzu chleba i wina, powiemy ni瞠j.

 Odnowa wprowadza w tym obrz璠zie wielkie zmiany. Z dotychczasowych siedmiu modlitw „prywatnych” celebransa zosta豉 tylko jedna i cz窷 drugiej. Trzeba jednak zaznaczy, 瞠 w stosunku do Mszy normatywnej przedstawionej ojcom I Synodu Biskup闚, ostateczna forma tego obrz璠u wykazuje powa積e, prawdopodobnie najwi瘯sze w stosunku do ca貫go projektu, zmiany. Pomimo ostrych ci耩, wprowadzony obecnie w 篡cie obrz璠 tej cz窷ci Mszy 鈍. wydaje si by kompromisem mi璠zy wielu tendencjami. Wprowadzenie og鏊ne m闚i w spos鏏 bardzo jasny i oczywisty o prostym i funkcjonalnym obrz璠zie przygotowania, jednak ten punkt widzenia nie jest przeprowadzony konsekwentnie w Uk豉dzie Mszy 鈍.

Msza trydencki
(obowi您kowo)
Msza normatywna
(nieobowi您kowo)
Nowy uk豉d Mszy 鈍.
(obowi您kowo)
1. Ojcze 安i皻y ... przyjmij t niepokalan hosti 1. nowa modlitwa
2. Bo瞠, kt鏎y godno嗆... 2. skr鏂ona do 1/3
3. Ofiarujemy... kielich zbawieniatylko trzy modlitwy3. nowa modlitwa
4. Przyjmij nas... w duchu pokory 4. Przyjmij nas... w duchu pokory...
5. Przyjd U鈍i璚icielu... 5. Obmyj mnie, Panie z mojej winy... (Ps 50)
6. Umywam... mi璠zy niewinnymi r璚e... (Ps 25)  
7. Przyjmij, Tr鎩co...  
8. M鏚lcie si, bracia... M鏚lcie si...
9. Modlitwa nad daramimodlitwa nad daramimodlitwa nad darami

 Widzimy wi璚, 瞠 w stosunku do Mszy normatywnej, na skutek 篡cze ojc闚 I Synodu Biskup闚, przywr鏂ono obowi您kowo嗆 modlitw odmawianych przez kap豉na podczas przygotowywania dar闚, powi瘯szono ich liczb z trzech do pi璚iu i zachowano z Msza逝 trydenckiego modlitw: M鏚lcie si, bracia wraz z odpowiedzi.

 Przygl康aj帷 si odnowionemu obrz璠owi zauwa瘸my, 瞠:

 1) Nazwa „liturgia eucharystyczna” umieszczona w nowym Uk豉dzie ju przed tym obrz璠em – nie spotykana jeszcze w Uk豉dzie z r. 1965 – odpowiada prawdzie. Obrz璠 wprowadza wyra幡ie ju w tym momencie element dzi瘯czynienia. Kap豉n, sk豉daj帷 na o速arzu chleb i wino, modli si:

       B這gos豉wiony jeste, Panie, Bo瞠 wszech鈍iata,
       bo dzi瘯i Twojej hojno軼i otrzymali鄉y chleb (wino),
       owoc ziemi (winnego krzewu) oraz pracy r彗 ludzkich,
       kt鏎y Tobie przynosimy (offerimus),
       aby sta si dla nas chlebem 篡cia (napojem duchowym)
 22 .

 W przygotowywaniu dar闚 jest to dzi瘯czynienie wyra穎ne modlitw kap豉na i faktem przyniesienia chleba i wina. Fakt ten przypomina obrz璠y Starego Testamentu: „Nie b璠ziesz oci庵a si z oddaniem pierwocin ze zbior闚 i z winnicy twojej” (Wj 22, 28). „Kiedy wejdziecie do ziemi, kt鏎 ja wam dam i sko鎍zycie 積iwa, przynie軼ie do kap豉na snop jako pierwociny waszego plonu. On dokona obrz璠u ko造sania snopu przed Jahwe, aby by przeze 豉skawie przyj皻y” (Kp 23, 10-11). Obrz璠y Starego Testamentu s zaledwie s豉bym cieniem zapowiadaj帷ym doskona貫 dzi瘯czynienie, kt鏎e z這篡 Jezus Chrystus; r闚nocze郾ie jednak przypominaj obowi您ek wdzi璚zno軼i wobec Boga za wszystkie dary, r闚nie za przyrodzone, naturalne.

 Dzi瘯czynienie za dary przyrodzone, zalecane w Starym Testamencie, widoczne wyra幡ie w jego obrz璠ach, by這 uwypuklone szczeg鏊nie uroczy軼ie w obchodach paschalnych, w kt鏎e w陰czy si Jezus podczas swego ziemskiego 篡cia. Dzi瘯czynienie to by這 znane w liturgii Ko軼io豉 pierwszych wiek闚, a zosta這 przechowane bez przerwy w niekt鏎ych obrz璠ach wschodnich. Przywr鏂ono je cz窷ciowo w naszej liturgii z chwil wprowadzenia IV Modlitwy Eucharystycznej, a obecnie zdobywa prawo obywatelstwa w ka盥ej Mszy 鈍.

 2) Dary przynoszone s jednak nie tylko z motywu wdzi璚zno軼i dla Boga. ㄠczy si ona w tym obrz璠zie z mi這軼i bli幡iego. Zwyczaj Ko軼io豉 pierwszych wiek闚, tak nierozerwalnie zro郾i皻y z istot chrze軼ija雟twa – religii mi這軼i, zostaje obecnie wyra幡ie podkre郵ony: „Nale篡 r闚nie przyj望 pieni康ze albo inne dary dla biednych lub Ko軼io豉, przyniesione przez wiernych lub zebrane w 鈍i徠yni: dlatego niech b璠 z這穎ne w odpowiednim miejscu poza sto貫m eucharystycznym” (nr 49).

 Powszechnym zwyczajem ostatnich wiek闚 jest zbieranie w czasie Mszy 鈍. sk豉dki, tzw. „tacy”. Niewielu wierz帷ych rozumie, 瞠 jest to wsp馧czesny wyraz dawnej procesji z darami. A jeszcze mniejsza liczba uprzytamnia sobie, 瞠 „wymowa” tej tacy jest istotna w obrz璠zie przygotowania dar闚. Wymowa tego znaku sformalizowa豉 si. W wielu wypadkach zbieranie sk豉dki uwa瘸ne jest za co niew豉軼iwego, odczuwane jako przykry zgrzyt. Zatapiamy si w modlitwach „na ofiarowanie” przeznaczonych dla celebransa, obecnie usuni皻ych i zast徙ionych innymi. Wpatrujemy si w podnoszon paten z chlebem i kielich z winem. W tym momencie trzeba uczestniczy w豉郾ie w obrz璠zie sk豉dania dar闚 „dla biednych lub dla Ko軼io豉”.

 Nowe przepisy nie wyznaczaj dok豉dnej formy tego obrz璠u: mo瞠 to by – jak dotychczas – zbieranie sk豉dki (spos鏏 bardzo praktyczny). Jednak w tym wypadku trzeba zastanowi si, co zrobi, aby ta sk豉dka nie by豉 czym formalistycznym, oboj皻nym czy nawet niemi造m dla wiernych, co zrobi, aby ona wewn皻rznie anga穎wa豉, aby wo豉豉 wielkim g這sem, 瞠 chrze軼ijanin musi widzie brata, kt鏎y jest w potrzebie materialnej lub duchowej, aby uczy豉 ukochania ka盥ego cz這wieka?

 Jednym ze sposob闚 pomagaj帷ych w takim przesuni璚iu punktu widzenia mo瞠 by wyznaczenie danej sk豉dce konkretnych i bliskich cel闚. B璠zie te dobr rzecz – od czasu do czasu – wprowadza inne formy: zbieranie dar闚 w naturze, przyjmowanie deklaracji bezinteresownej pomocy dla potrzebuj帷ych, urz康zenie procesji z takimi darami przez ca造 ko軼i馧 itp. Zaanga簑jemy tutaj nie ministrant闚, lecz stale innych parafian, tak瞠 niewiasty: mog one przynie嗆 dary do stopni o速arza, gdzie odbierze je od nich celebrans.

 Rzecz bardzo wa積 jest r闚nie, aby zbieranie czy sk豉danie dar闚 nie przeci庵a這 si poza modlitw nad darami. Rzecz w豉軼iw jest, aby dary dla biednych oraz ko軼io豉 przyniesiono razem z chlebem i winem, potrzebnymi do eucharystycznej Ofiary.

 Jak 鈍iadcz wieki, istot sk豉dania dar闚 wyra瘸j s這wa: „Je郵iby kto, wiedzia, 瞠 brat jego cierpi niedostatek, a zamyka przed nim swe serce, jak mo瞠 trwa w nim mi這嗆 Bo瘸?” (1 J 3, 17). Przychodzimy na Msz 鈍., aby t mi這嗆 Bo膨 rozp這mieni w sobie i w innych, aby j umocni. Jej sprawdzianem i wyrazem, sposobem jej pog喚bienia, jest w szczeg鏊ny spos鏏 ukochanie bli幡ich.

 3) Nowy obrz璠 anga簑je wi璚ej wiernych. Trzeba tu koniecznie zauwa篡 nast瘼uj帷e stwierdzenie: „Jest rzecz godn pochwa造, je郵i chleb i wino przedstawione zostan przez wiernych” (Instit. nr 49). W odnowionym obrz璠zie sakramentu ma鹵e雟twa wskazano w豉郾ie na nowo瞠鎍闚 jako tych, kt鏎zy mog przynie嗆 chleb i wino 23 . Szukaj帷 uzasadnienia tego przepisu, czytamy: „Chocia ten chleb i wino nie s jak dawniej w豉sno軼i wiernych, jednak obrz璠 ich przynoszenia zachowuje duchow moc i warto嗆 znaku” (Inst. 49). Komentatorzy wyja郾iaj: „przynosz帷 t materi dla Ofiary zaznaczamy, 瞠 jeste鄉y gotowi w陰czy si w Ofiar Chrystusa, gotowi sta si z Nim ofiar   p r z y j e m n    (Rz 12, 1) Ojcu, przygotowani r闚nie na przyj璚ie pe軟i Jego mi這軼i przez zjednoczenie z Jego Cia貫m” 24 . Tym wi璚ej – jak ju zaznaczono – wierni powinni przynosi na o速arz dary mi這軼i.

 Zaanga穎waniem wiernych jest r闚nie aklamacja po z這瞠niu na o速arzu chleba i wina 25 . Jednak komentatorzy nie s zachwyceni i przypominaj mocno, 瞠 nie jest obowi您kowa. Uzasadniaj帷 swoje stanowisko, powo逝j si na Institutio generalis, kt鏎a podkre郵a, 瞠 obrz璠 z這瞠nia chleba i wina jest zwyk造m przygotowaniem materii (nr 48-49). My nie ofiarowujemy chleba i wina, lecz Cia這 i Krew Chrystusa. Mo瞠my powiedzie jedynie, 瞠 ofiarujemy siebie samych lub nasze ziemskie trudy, o ile jako zgromadzeni przez Ducha 安i皻ego w jedno Cia這, staniemy si razem z Chrystusem ofiar ku chwale Ojca. Ale to staje si aktualne dopiero w czasie Modlitwy Eucharystycznej, jak to pi瘯nie wyra瘸 jej IV formu豉: Wejrzyj, Bo瞠, na ofiar, kt鏎 sam da貫 swojemu Ko軼io這wi i spraw, aby wszyscy, kt鏎zy b璠 spo篡wali ten sam Chleb i pili z jednego Kielicha zostali przez Ducha 安i皻ego z陰czeni w jedno cia這 i stali si w Chrystusie 篡w ofiar ku Twojej chwale.

 Aklamacja ludu jest wi璚 przesadnym podkre郵eniem obrz璠u przygotowania na niekorzy嗆 momentu w豉軼iwej ofiary, dokonywuj帷ej si w trakcie modlitwy eucharystycznej. Ukaza這by si to szczeg鏊nie wtedy, gdyby aklamacja po przeistoczeniu by豉 tylko recytowana, nie za 酥iewana. Dlatego przede wszystkim w takich sytuacjach wydaje si jak najbardziej wskazane pomini璚ie aklamacji: Bo瞠, b康 b這gos豉wiony na wieki.

 4) Obecnie, gdy obrz璠 przygotowania dar闚 podkre郵a wyra幡ie, 瞠 na o速arzu nie ma jeszcze niepokalanej hostii, ani kielicha zbawienia, lecz zwyk造 chleb i wino, kt鏎e stan si dopiero chlebem 篡cia i napojem duchowym, przypominamy sobie inn g喚bok symbolik odnotowan przez 鈍.   I r e n e u s z a   (+ ok. 202): „Ziarna zbo瘸, kt鏎e upadaj na ziemi, umieraj, rozmna瘸j si i wzrastaj moc Ducha Bo瞠go, kt鏎y ogarnia wszystko. M康ro嗆 Bo瘸 przeznacza je wtedy na u篡tek ludzki. P騧niej, przez S這wo Bo瞠 staj si one Eucharysti czyli Cia貫m i Krwi Jezusa Chrystusa. W ten spos鏏 nasze cia豉, 篡wione tym pokarmem, z這穎ne do ziemi, zniszczone i ca趾owicie rozpadni皻e, w swoim czasie zmartwychwstan, poniewa S這wo Bo瞠 wskrzesi je dla chwa造 Boga Ojca” 26 .

 Staje nam r闚nie przed oczyma wa積a prawda, 瞠 wszystko pochodzi od Boga i wraca do Boga. W Eucharystii ca貫 stworzenie, przetworzone ju r瘯ami cz這wieka, wraca do Stw鏎cy: „Stworzenie gor帷o oczekuje objawienia si chwa造 syn闚 Bo篡ch. Ca貫 bowiem stworzenie zosta這 poddane marno軼i... w nadziei, 瞠 r闚nie i ono zostanie wyzwolone z niewoli zepsucia, by uczestniczy w wolno軼i i chwale dzieci Bo篡ch” (Rz 8, 19-21).

 Po tych uwagach og鏊nych przyjrzyjmy si odnowionemu obrz璠owi w szczeg馧ach.

 Po zako鎍zeniu liturgii s這wa minister przygotowuje o速arz: rozmieszcza na nim korpora, kielich, puryfikaterz (palk, je郵i jest potrzebna) oraz msza. W tym czasie kap豉n siedzi jeszcze w miejscu, z kt鏎ego przewodniczy liturgii s這wa. O速arzowi odda cze嗆 przez poca逝nek i ewentualnie przez okadzenie ju na pocz徠ku Mszy 鈍. zaznaczaj帷 w ten spos鏏 wewn皻rzny zwi您ek obu jej cz窷ci. Jednak do tego momentu o速arz s逝篡 jedynie jako miejsce z這瞠nia ksi璕i ewangelii. „W豉軼iwym miejscem akcji tej pierwszej cz窷ci Mszy 鈍. by豉 dla czyta ambona, a dla przewodnicz帷ego – specjalne miejsce poza sto貫m eucharystycznym.

 Teraz wszystko si zmienia. Kap豉n zbli瘸 si do o速arza i pozostaje tam a do Komunii 鈍. w陰cznie, wzgl璠nie nawet a do ko鎍a Mszy 鈍. Wierni przynosz dary dla biednych oraz dla ko軼io豉, a r闚nocze郾ie chleb i wino konieczne do eucharystycznej ofiary. Kap豉n odbiera je przed stopniami o速arza. Dary mi這軼i sk豉da w odpowiednim miejscu w prezbiterium, a chleb i wino – w ilo軼i zale積ej od uczestnik闚 ofiarnej uczty mszalnej – na o速arzu.

 Obrz璠owi z這瞠nia na o速arzu chleba i wina towarzysz wy瞠j wspomniane modlitwy 27 . Wlewaj帷 do kielicha wod i wino, kap豉n odmawia istotne s這wa dotychczasowej modlitwy. Czyni to z boku o速arza i bez znaku krzy瘸 鈍. nad wod. Diakon mo瞠 uczyni to na kredencji, on te odmawia zwi您an z obrz璠em modlitw.

 Odm闚iwszy, pochylony nad o速arzem, dotychczasow modlitw: Przyjmij nas... w duchu pokory, celebrans mo瞠 okadzi dary i o速arz, minister za – jego oraz wiernych. Kap豉n nie odmawia przy tym dotychczasowych modlitw, bo sam ten obrz璠 (rozumiany w 鈍ietle Apk 5, 8; 8, 3-5) m闚i, 瞠 zgromadzeni pragn, aby Ofiara Ko軼io豉 oraz jego modlitwa dotar造 do Boga, podobnie jak dym kadzid豉 unosi si w g鏎. Obrz璠 ten, zw豉szcza stosowany r闚nie do wiernych, uprzedza wezwanie kap豉na, kt鏎e skieruje do nich na pocz徠ku prefacji: W g鏎 serca!

 Sens obmycia r彗 t逝maczy r闚noczesna modlitwa, w kt鏎ej kap豉n prosi: Obmyj mnie, Panie, z mojej winy i oczy嗆 mnie z grzechu mojego (Ps 50, 4) 28 . Czyni to z boku o速arza. Wr鏂iwszy potem na 鈔odek, wzywa wszystkich zebranych do modlitwy, znanymi s這wami M鏚lcie si, aby... 29 . Gdy ci wype軟i jego pro軸, odmawia modlitw nad z這穎nymi darami, ko鎍z帷 je formu陰 skr鏂on.

 Wszystkie wy瞠j wspomniane modlitwy, a do M鏚lcie si wy陰cznie, mo瞠 kap豉n odmawia po cichu. Zgromadzony lud 酥iewa wtedy „pie郾i na offertorium”. 如iew ten powinien towarzyszy przynajmniej ca貫j procesji z darami oraz obrz璠owi z這瞠nia ich na w豉軼iwym miejscu. Je郵i z jakichkolwiek powod闚 wierni nie 酥iewaj, teksty te opuszcza si ca趾owicie, nie recytuje si ich wtedy. Takie pomini璚ie mo瞠 by wyra幡ie zaplanowane w tym celu, by kap豉n m鏬 odm闚i g這郾o modlitwy, kt鏎e w wypadku 酥iewania antyfony odmawia po cichu. W takiej sytuacji wierni mog (nie musz) zako鎍zy modlitwy towarzysz帷e sk豉daniu na o速arzu chleba i wina aklamacj: Bo瞠, b康 b這gos豉wiony na wieki.

 Kap豉n mo瞠 odm闚i g這郾o jedynie modlitwy przy sk豉daniu na o速arzu chleba i wina, zaczynaj帷e si od s堯w: B這gos豉wiony jeste, Panie, Bo瞠 wszech鈍iata. Inne (towarzysz帷e nalewaniu wina i wody oraz symbolicznemu obmyciu r彗) m闚i zawsze po cichu.

 

Przypisy:

1 Apologia 1,67.

2 Sob鏎 Trydencki, sesja VI, rozdzia 8.

3 Directoire-Messe, nr 68-70 (Francja).

4 G.   F o n t a i n e,   Commentarium ad Ordinem Lectionum Missae, Notitiae 1969, 262-263.

5 Niekt鏎zy komentatorzy 瘸逝j, 瞠 zadecydowano aklamacje po ka盥ej perykopie. Wychodz z za這瞠nia, 瞠 jedno jest Objawienie, a ka盥a ksi璕a zawiera s這wo Bo瞠 – takim samym s這wem jest psalm responsoryjny. Wydaje si wi璚 w豉軼iwa tylko jedna aklamacja: po ewangelii.

6 Por.   P a w l a k,   如iewy mi璠zylekcyjne, Msza 鈍. 1969, 104.

7 Graduale Simplex 1967, 367-385.

8 Ordo lectionum Missae 1969, 294-297.

9 Apologia 1, 67.

10 De oratione communi seu fidelium 1966, 7.

11 Institutio generalia Missalis Romani 1969, nr 86, 271; Ordo Missae cum populo 1969, nr 2.

12 Institutio... nr 89, 91, 95, 96; Ordo... nr 7, 9, 12.

13 Institutio... nr 66.

14 Tam瞠, nr 97.

15 Tam瞠, nr 99.

16 Tam瞠, nr 98.

17 Tam瞠, nr 68, 90, 92, 272.

18 Tam瞠, nr 70.

19 Tam瞠, nr 272.

20 Notitiae 1967, 374.

21 Ordo Missae 1965, nr 20, 22.

22 Spotykamy tu w oryginale zwrot offerimus Tibi, kt鏎y wprowadza zamieszanie u niekt鏎ych t逝maczy. Wi瘯szo嗆 rozumie jednak, 瞠 offerre to co innego ni sacrificare. Potwierdzenie tego znajdujemy m.in. w t逝maczeniu Modlitw Eucharystycznych zaaprobowanych przez Konferencj Episkopatu Polski. W modlitwie III, zwrot: offerimus Tibi, gratias referentes, hoc sacrificium vivum et sanctum przet逝maczono: sk豉damy Ci, w鈔鏚 dzi瘯czynnych mod堯w, t 篡w i 鈍i皻 ofiar. Podobnie post徙iono w modlitwie IV. R闚nie najnowszy msza polski t逝maczy zwrot oratio super oblata na modlitwa nad darami, a nie modlitwa nad ofiarami. Staranne oczyszczenie Institutio generalis oraz Ordo Missae 1969 od s這wa offerre i zast徙ienie go w opisie obrz璠u zwrotami bierze, podnosi, oraz sens wyst瘼uj帷y szczeg鏊nie w nr 48-49 Institutio generalis, wydaj si wskazywa, 瞠 i w tym wypadku wyra瞠nie offerimus nale篡 rozumie w jego naturalnym znaczeniu: przynosimy.

23 Ordo celebrandi matrimonium 1969, nr 30.

24 R a b a u, La Messe, 79.

25 Bo瞠, b康 b這gos豉wiony na wieki. Odmawia si j tylko wtedy, gdy nie 酥iewa si antyfony na ofiarowanie. Mo瞠 by powt鏎zona dwukrotnie: przy sk豉daniu na o速arzu chleba oraz przy ustawianiu kielicha z winem.

26 Adv. Haer. V, 2-3.

27 Pojawiaj si opinie, 瞠 je郵i wprowadzono w tym wypadku identyczne w tre軼i modlitwy, by這by rzecz w豉軼iwsz przyj璚ie obrz璠u w formie stosowanej przez Zakon Kaznodziejski: r闚noczesne przedstawienie chleba i wina w jednym ge軼ie oraz modlitwie.

28 Jest to wyra幡a zmiana w stosunku do modlitwy poprzedniej: Lavabo inter innocentes... ego autem in innocentia mea ingressus sum. Obecnie kap豉n b璠zie odmawia werset pokutny Ps 50. Komentatorzy dziwi si pozostawieniu tego obrz璠u i to z t modlitw, kt鏎a czyni z niego dublet w stosunku do aktu pokuty. Jest rzecz wiadom r闚nie, 瞠 w Mszy normatywnej obmycie r彗 mia這 poprzedza zbli瞠nie si celebransa do o速arza; by豚y to funkcjonalny obrz璠 kap豉na, kt鏎y przyjmuje dary dla biednych oraz Ko軼io豉, gdy mo瞠 zachodzi realna potrzeba umycia r彗.

29 Modlitwy tej nie spostrzegamy w Mszy normatywnej. Wprowadzona zosta豉 do liturgii rzymskiej stosunkowo p騧no jako zwyczaj franko雟ki. Niekt鏎zy komentatorzy widz w niej 郵ad „klerykalizacji” liturgii, uwa瘸j r闚nie, 瞠 jest w tre軼i niezgodna z Konstytucj o liturgii 鈍i皻ej, kt鏎a zaleca, „aby chrze軼ijanie... ofiaruj帷 niepokalan hosti nie tylko przez r璚e kap豉na, lecz tak瞠 razem z nim, uczyli si samych siebie sk豉da w ofierze” (KL 48). Pozostawiona w Mszy 鈍. na 篡czenie ojc闚 I Synodu Biskup闚 z r. 1967. Niekt鏎e t逝maczenia oficjalne oczyszczaj j z tych historycznych „obci捫e”. I tak kraje m闚i帷e j瞛ykiem francuskim b璠 si modli造 s這wami:
kap豉n: Prions ensemble en moment d'offrir le sacrifice de toute l'Eglise.
lud:        Pour la gloire de Dieu et la salut du monde.

Ks. Stanis豉w Hartlieb, Konarzewo

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 40:1970, f. III, s. 86

Franciszek Greniuk

2. Urz康zenie wn皻rza ko軼io豉 w 鈍ietle nowego Ordo Missae

 Sprawowanie liturgii czyli uobecnianie paschalnego mysterium Chrystusa, z racji czasowo-przestrzennego wymiaru cz這wieka, cz這nka wsp鏊noty ludu Bo瞠go, w豉軼iwego podmiotu czynno軼i liturgicznych, dokonuje si zawsze w okre郵onym czasie i okre郵onej przestrzeni. Problem wi璚 nale篡tej organizacji przestrzeni wchodzi w zakres zasadniczych zagadnie, z kt鏎ymi trzeba si zetkn望 na p豉szczy幡ie odnowy liturgicznej i to zar闚no od strony praktycznej, jak i prawodawczej. Wiadomo bowiem, 瞠 miejsce sprawowania liturgii, najcz窷ciej ko軼i馧, nie jest pustk, przestrzeni nieuporz康kowan, lecz zespo貫m zorganizowanym organicznie – jak m闚i   J.   G e l i n e a u   – w kt鏎ym ka盥a osoba i ka盥a zasadnicza dla kultu funkcja znajduje sobie w豉軼iwe miejsce 1 .

 U pod這瘸 zasadniczych ustale normatywnych i praktycznych w zakresie urz康zenia przestrzeni sakralnej le篡 odpowiednia koncepcja budynku ko軼ielnego. Nie jest to koncepcja mieszkania Boga, tak charakterystyczna naszym czasom a w gruncie rzeczy z genezy poga雟ka, lecz koncepcja ko軼io豉 jako miejsca gromadzenia si ludu Bo瞠go. Koncepcja ta opiera si na wczesnochrze軼ija雟kim poj璚iu ecclesia, o kt鏎ym 鈍iadczy chocia瘺y 鈍.   A u g u s t y n   stwierdzaj帷: ecclesia dicitur locus quo ecclesia congregatur 2 . Ko軼i馧 bowiem jako budynek sakralny ma za zadanie gromadzi wiernych s逝chaj帷ych s這wa Bo瞠go, uczestnicz帷ych w ofierze Pana i modl帷ych si do Niego.

 Konieczno嗆 odpowiedniej organizacji przestrzeni sakralnej wynika z dw鏂h racji: z r騜nicy istniej帷ej pomi璠zy samymi czynno軼iami liturgicznymi, oraz z r騜nic istniej帷ych mi璠zy osobami wype軟iaj帷ymi rozmaite funkcje w ramach wsp鏊nej akcji liturgicznej. W豉軼iwa wi璚 organizacja przestrzeni sakralnej musi te r騜nice uwzgl璠nia, je郵i ma doprowadzi do nale篡tej funkcjonalno軼i 鈍i皻ego miejsca.

 Konieczno嗆 odnowy na tym odcinku 篡cia liturgicznego stawa豉 si coraz bardziej oczywista na tle osi庵ni耩 ruchu liturgicznego naszych czas闚.

 Konstytucja o liturgii 鈍i皻ej wypowiada si na ten temat nast瘼uj帷o: „Przy wznoszeniu za ko軼io堯w nale篡 troskliwie dba o to, aby nadawa造 si do funkcji liturgicznych oraz do czynnego uczestnictwa wiernych (KL 124). Ten sam dokument zobowi您uje do tego, aby „jak najpr璠zej podda krytycznemu przegl康owi kanony i statuty odnosz帷e si do rzeczy materialnie zwi您anych z kultem, zw豉szcza do godnego i celowego wznoszenia ko軼io堯w, budowy i kszta速u o速arzy, dostojnej formy, umieszczania i zabezpieczenia tabernakulum, odpowiedniego wygl康u i powagi chrzcielnicy jak r闚nie do wizerunk闚 安i皻ych, upi瘯sze i ozd鏏. Przepisy, (kt鏎e nie zgadzaj si z odnowion liturgi, nale篡 poprawi lub usun望, te kt鏎e jej sprzyjaj nale篡 zatrzyma lub wprowadzi” (KL 128).

 Te og鏊ne dyrektywy Soboru Watyka雟kiego II zosta造 rozwini皻e w postaci konkretnych postanowie prawnych pierwszej instrukcji wykonawczej Inter oecumenici z dnia 26. IX. 1964. Jej rozdzia V po鈍i璚ony jest tym sprawom. Nosi tytu: Budowa ko軼io堯w i o速arzy w spos鏏 u豉twiaj帷y czynne uczestnictwo wiernych. Om闚iono w nim uk豉d ko軼io豉, wielki o速arz, siedzenia celebransa i asysty, o速arze boczne i ich zdobienie, przechowywanie Naj鈍i皻szego Sakramentu, ambonk, pomieszczenia ch鏎u i organ闚, miejsca dla wiernych, chrzcielnic.

 Problem ten podejmuje ponadto instrukcja Eucharisticum mysterium z dnia 25. V. 1967 r. w numerze 24 zatytu這wanym: Znaczenie dostosowania ko軼io豉 dla w豉軼iwego organizowania nabo瞠雟tw. W punkcie tym dokument przypomina rol i znaczenie w豉軼iwej organizacji domu modlitwy oraz konieczno嗆 wprowadzenia w 篡cie praw uprzednio w tym wzgl璠zie wydanych.

 Problem ten zosta wreszcie podj皻y i nale篡cie znormalizowany ca這軼iowo w jednym dokumencie, a mianowicie w Institutio generalis Missalis Romani 3 , og這szonym dnia 6. IV. 1969 r. Uczyniono to ca這軼iowo i ostatecznie w rozdziale pi徠ym, kt鏎y nosi tytu: De ecclesiarum dispositione et ornatu ad Eucharistiam celebrandam (n. 253-280).

 W豉軼iwe postanowienia tego rozdzia逝 poprzedzone zosta造 zasadami og鏊nymi, ukazuj帷ymi racje dogmatyczne i pastoralne szczeg馧owych norm praktycznych.

 Poniewa lud Bo篡 celem sprawowania Eucharystii zbiera si najcz窷ciej w ko軼iele lub, w wypadku jego braku, w innym godnym miejscu, wypada, aby zar闚no ko軼i馧, jak i to miejsce by造 godne tak wznios貫j tajemnicy.
Ponadto jednak powinny one by odpowiednie do sprawowania 鈍i皻ych czynno軼i oraz same przez si u豉twia czynny udzia wiernych. Budynki wiec sakralne i inne rzeczy odnosz帷e si do kultu Bo瞠go powinny by godne, pi瘯ne oraz winny spe軟ia rol znak闚 wyra瘸j帷ych rzeczy wy窺ze i tre軼i nadprzyrodzone. Dlatego Ko軼i馧 docenia i uwzgl璠nia szlachetn rol sztuki i dopuszcza pluralizm 鈔odk闚 wyrazu w tym wzgl璠zie spo鈔鏚 wszystkich narod闚 i region闚 鈍iata. Stara si zachowa skrabiec sztuki przechowany z przesz這軼i, oraz w miar potrzeb dostosowywa do wymaga naszych czas闚. W u鈍iadamianiu i kszta販eniu artyst闚 oraz w doborze nowych dzie sztuki do ko軼io堯w, nale篡 zwraca uwag na ich prawdziw warto嗆 artystyczn, kszta速uj帷 wiar i pobo積o嗆, na ich warto嗆 wychowawcz jako znaku oraz odpowiednio嗆 do celu przeznaczenia.
Ko軼i馧 nale篡 w miar mo磧iwo軼i uroczy軼ie konsekrowa. Wierni niech nawiedzaj z odpowiedni czci ko軼i馧 katedralny swej diecezji oraz w豉sny, uznaj帷 je za znak duchowy tego Ko軼io豉, kt鏎y maj budowa i rozszerza z mocy swego chrze軼ija雟kiego powo豉nia.

 Wszyscy zainteresowani budow nowych, odbudow czy adptacj 鈍i皻ych budowli, powinni konsultowa si z diecezjaln komisj liturgiczn i sztuki sakralnej. Ze zdaniem i opini tej瞠 komisji powinien liczy si tak瞠 ordynariusz miejsca, ilekro og豉sza odpowiednie rozporz康zenia w tej dziedzinie, wzgl璠nie zatwierdza plany nowych ko軼io堯w oraz gdy podaje rozstrzygni璚ie niekt鏎ych problem闚 praktycznych w tym wzgl璠zie.

 Punkt II tego rozdzia逝 po鈍i璚ony jest zagadnieniu odpowiedniej koncepcji przestrzeni sakralnej.

 Lud Bo篡, zbieraj帷y si na sprawowanie Eucharystii, ma wewn皻rznie zwart i hierarchicznie zr騜nicowan struktur, kt鏎a wyra瘸 si w specyfikacji funkcji i czynno軼i r騜nych cz窷ci celebracji eucharystycznej. Og鏊ne wi璚 rozplanowanie 鈍i皻ego budynku powinno wyra瘸 struktur tego zgromadzenia, u豉twia nale篡t jego organizacj i sprzyja wype軟ianiu funkcji przys逝guj帷ych ka盥emu z uczestnik闚. Wierni i schola 酥iewacza otrzymuj miejsce u豉twiaj帷e im czynny udzia w 鈍i皻ych czynno軼iach. Kap豉ni za i asysta zajmuj miejsce w prezbiterium, to jest w cz窷ci ko軼io豉 wskazuj帷ej na ich funkcj hierarchiczn, w kt鏎ej przewodnicz modlitwie czy te g這sz s這wo Bo瞠 wzgl璠nie us逝guj przy samym o速arzu.

 Wszystko to jednak, jakkolwiek wyra瘸 hierarchiczno嗆 rozplanowania i wielorako嗆 funkcji, powinno stanowi wewn皻rznie zwart i zorganizowan jedno嗆. Dzi瘯i temu uka瞠 si wyra幡ie tak瞠 jedno嗆 ca貫go ludu 鈍i皻ego. Struktura za oraz pi瘯no miejsca i ca貫go sprz皻u 鈍i皻ego niech przyczynia si do wzrostu pobo積o軼i i ukazuje 鈍i皻o嗆 sprawowanych tajemnic.

 W punkcie III, po鈍i璚onym prezbiterium, IGMR nakazuje wyr騜nienie go od ca這軼i ko軼io豉 przez pewne podwy窺zenie albo przez specjalne rozplanowanie poziome i przestrzenne, a tak瞠 przez nale篡te ozdobienie. Prezbiterium powinno by na tyle obszerne, aby mo積a by這 odpowiednio i estetycznie sprawowa 鈍i皻e czynno軼i.

 O速arz (p. IV), na kt鏎ym uobecnia si w znakach sakramentalnych ofiara krzy穎wa, jest tak瞠 sto貫m i miejscem Uczty Pa雟kiej. Lud Bo篡 w czasie Mszy 鈍. jest wzywany do uczestniczenia w ofierze i w uczcie. O速arz jest tak瞠 centrum dzi瘯czynienia, kt鏎e sk豉dane jest Bogu przez Eucharysti. Sprawowanie Eucharystii w miejscu 鈍i皻ym powinno dokonywa si na o速arzu sta造m lub przeno郾ym. Poza miejscem 鈍i皻ym za, zw豉szcza je郵i dzieje si to sporadycznie, mo瞠 dokonywa si tak瞠 na odpowiednim stole, z u篡ciem jednak瞠 zawsze obrusa i korpora逝. Z przepisu tego wynika wi璚 zmiana dotychczasowych wymaga w tym wzgl璠zie. Zniesienie konieczno軼i u篡wania podczas odprawiania Mszy 鈍. na o速arzach przeno郾ych poza ko軼io貫m tzw. portatylu, zawieraj帷ego relikwie 鈍i皻ych m璚zennik闚 u豉twi odprawianie Mszy 鈍. polowych, tak cz瘰tych zw豉szcza w czasach rozwijaj帷ego si ruchu turystycznego i mszy domowych, np. u chorych.

 O速arz jest „sta造” wtedy, gdy jest zbudowany w taki spos鏏, i 陰czy si trwale z pod這瞠m i nie mo瞠 by przenoszony. O速arz „przeno郾y” za, to taki, kt鏎y mo瞠 by rzeczywi軼ie przenoszony. Przepis ten jest znowu ca趾owitym odst瘼stwem od dotychczasowych poj耩, wed逝g kt鏎ych o sta這軼i o速arza decydowa這 wi璚ej szczeg馧闚 technicznych, a o速arz przeno郾y by cz瘰to niemo磧iwym do przeniesienia.

 O速arz wielki nale篡 budowa w oddaleniu od 軼iany, tak aby 豉two mo積a go by這 obej嗆, oraz aby mo積a by這 odprawia przy nim twarz do wiernych. Powinien on zajmowa takie miejsce, aby by rzeczywistym punktem centralnym, kt鏎y skupia uwag ca貫go zgromadzenia wiernych. O速arz wielki powinien by w zasadzie sta造 i konsekrowany. Zgodnie z tradycj i funkcj oznaczania mensa o速arza sta貫go powinna by kamienna, mo磧iwie z kamienia naturalnego, tak jak to najcz窷ciej bywa這 dotychczas. Jednak瞠, zgodnie ze zdaniem konferencji episkopatu, mo積a j zrobi tak瞠 z innego materia逝, byleby godnego, solidnego i nale篡cie ukszta速owanego. Podstawa za czy kolumny podtrzymuj帷e mens mog by wykonane z jakiegokolwiek materia逝, byleby tak瞠 godnego i solidnego. O速arz przeno郾y natomiast mo瞠 by wykonany z jakiegokolwiek materia逝 godnego i solidnego, dostosowanego do u篡tku liturgicznego zgodnie z tradycj i zwyczajami poszczeg鏊nych region闚.

 Zgodnie z obrz璠em Pontyfika逝 Rzymskiego konsekruje si o速arze sta貫, o速arze za przeno郾e mo積a jedynie po鈍i璚a.

 Zwyczaj zamurowywania w o速arzu konsekrowanym relikwi 鈍i皻ych wzgl璠nie sk豉dania ich pod o速arzem, nale篡 w miar mo磧iwo軼i zachowa. Autentyczno嗆 jednak瞠 tych瞠 relikwi musi by bezwzgl璠nie pewna.

 O速arzy bocznych powinno by mo磧iwie jak najmniej, a w nowych ko軼io豉ch niech b璠 umieszczane w kaplicach oddzielonych w pewien spos鏏 od nawy g堯wnej. Mo積a chyba wyrazi 瘸l, 瞠 przepisu tego nie sformu這wano bardziej kategorycznie, wprowadzaj帷 zasad, tam gdzie to jest oczywi軼ie mo磧iwe, jednego tylko o速arza w ko軼iele, ze wzgl璠u na jego symbolik: jeden Chrystus, jedna ofiara, jeden St馧 ofiarny.

 Wyposa瞠nie o速arza (p. V) powinno by odpowiednie. Ze wzgl璠u na cze嗆 nale積 sprawowaniu Pami徠ki Pana i godno嗆 Uczty, podczas kt鏎ej podawane s Cia這 i Krew Pa雟ka, na o速arzu nale篡 k豉嗆 przynajmniej jeden obrus. Form, rozmieszczeniem i ozdob winien on harmonizowa ze struktur samego o速arza i ko軼io豉.

 Lichtarze ze 鈍iecami, kt鏎e s konieczne przy ka盥ej czynno軼i liturgicznej z racji uszanowania i podkre郵ania uroczystego charakteru 鈍i皻ych czynno軼i, nale篡 umieszcza na o速arzu albo w jego pobli簑, w zale積o軼i od struktury o速arza i prezbiterium; wymaga si, by wiernym nie stwarza przeszkody w obserwowaniu tego, co si na o速arzu dzieje i na mim znajduje. Na o速arzu lub w jego pobli簑 powinien znajdowa si krucyfiks, dobrze widoczny zgromadzeniu wiernych.

 Postanowienia powy窺ze odno郾ie 鈍iec i krzy瘸 o速arzowego, znosz dotychczas obowi您uj帷y przepis nakazuj帷y uzyskiwanie zgody ordynariusza na umieszczenie tych瞠 przedmiot闚 poza o速arzem. Pozostawiono w tym wzgl璠zie wi瘯sz swobod organizacji wyposa瞠nia wn皻rza, kt鏎a oczywi軼ie powinna by rozumnie wykorzystana.

 Miejsce celebransa i asysty (p. VI) maj wskazywa na to, 瞠 celebrans przewodniczy zgromadzeniu wiernych oraz kieruje modlitwami wsp鏊noty. Dlatego stosowan jest rzecz, aby siedzenie dla celebransa by這 zwr鏂one do wiernych, umiejscowione u szczytu prezbiterium, a wi璚 w miejscu centralnym, chyba 瞠 struktura budynku lub inne racje uniemo磧iwiaj takie rozwi您anie np. gdyby na skutek zbyt wielkiej odleg這軼i od wiernych by utrudniony kontakt mi璠zy kap豉nem a wiernymi. Siedzenie dla celebransa nie mo瞠 w 瘸dnym wypadku przypomina tronu. Siedzenia za dla asysty maj by tak瞠 umieszczone w prezbiterium, w odpowiednim miejscu, aby z 豉two軼i mogli oni wype軟ia powierzon sobie funkcj liturgiczn.

 Pulpit (ambonka) (p. VII), czyli miejsce, z kt鏎ego g這si si s這wo Bo瞠, zas逝guje na szczeg鏊n uwag. Godno嗆 bowiem s這wa Bo瞠go domaga si, aby w ko軼iele by這 odpowiednie miejsce, z kt鏎ego by這by ono g這szone, i na kt鏎e, w czasie liturgii s這wa, zwraca豉by si spontanicznie uwaga wiernych. Wypada, aby w zasadzie miejscem tym by豉 ambonka sta豉, a nie tylko prosty ruchomy pulpit. W zale積o軼i od struktury ka盥ego z ko軼io堯w ambonka ta ma by tak ustawiona, aby przemawiaj帷y z niej mogli by przez wiernych dobrze widziani i s造szani.

 Z ambonki s czytane lekcje, psalm responsoryjny i praeconium paschalne; mo積a z niej g這si tak瞠 homili oraz prowadzi modlitw wiernych czyli powszechn. Rzecz mniej stosown by這by, gdyby na ambonce wype軟ia sw funkcj komentator liturgiczny, kantor lub dyrygent ch鏎u czy prowadz帷y 酥iew ludu. Nale篡 przygotowa dla nich specjalne miejsce, stosowne do wype軟iania ich funkcji. Gdyby rol t mia豉 spe軟ia kobieta, miejsce to powinno znajdowa si poza prezbiterium.

 Miejsca wiernych (p. VIII) powinny by starannie zorganizowane, aby mogli 豉two widzie i duchowo uczestniczy w 鈍i皻ych czynno軼iach. Zgodnie ze zwyczajem nale篡 przewidzie dla nich siedzenia (豉wki). Pot瘼ia si jednak zwyczaj rezerwowania miejsc wy陰cznie dla pewnych os鏏 prywatnych, tzn. nie wype軟iaj帷ych 瘸dnej funkcji w zgromadzeniu liturgicznym. Przy ustawianiu siedze dla wiernych nale篡 dba o to, aby mogli oni 豉two przyjmowa odpowiedni postaw cia豉, przewidzian zgodnie z natur r騜nych cz窷ci czynno軼i 鈍i皻ych, oraz by mogli nale篡cie przyst瘼owa do Komunii 鈍.

 Nale篡 tak瞠 dba o to, by kap豉na i spe軟iaj帷ych r騜ne funkcje liturgiczne, wierni mogli nie tylko widzie, ale tak瞠 dobrze s造sze przy ewentualnym zastosowaniu wsp馧czesnych 鈔odk闚 technicznych wzmacniaj帷ych g這s.

 Miejsce scholi, organ闚 i innych instrument闚 muzycznych (p. IX) powinno by dobrane, uwzgl璠niaj帷e struktur ka盥ego z ko軼io堯w. Z tego doboru ma wynika rola scholi, a mianowicie to, 瞠 jest cz窷ci zgromadzenia wsp鏊noty i spe軟ia specjaln funkcj. Spe軟ienie tej funkcji nale篡 u豉twia. Ka盥emu z cz這nk闚 scholi nale篡 zapewni mo磧iwo嗆 pe軟ego uczestnictwa we Mszy 鈍., tj. mo磧iwo嗆 przyj璚ia Komunii 鈍. sakramentalnej.

 W odpowiednim miejscu nale篡 tak瞠 umie軼i organy oraz inne instrumenty muzyczne, dopuszczone do u篡tku liturgicznego przez w豉dz ko軼ieln, zgodnie z miejscow tradycj. Organy te i instrumenty powinny wspomaga w 酥iewie schol i lud. W wypadku u篡wania ich jedynie do gry bez towarzyszenia 酥iewowi, powinny by dobrze s造szane.

 Przechowywanie Naj鈍i皻szego Sakramentu (p. X) om闚ione jest z powo豉niem si przez IGMR na instrukcj Eucharisticum mysterium (nr 53). Omawiany dokument postanawia zdecydowanie, 瞠 miejsce przechowywania Naj鈍. Sakramentu winno znajdowa si w kaplicy odpowiedniej dla modlitwy prywatnej, a wi璚 w zasadzie odddzielonej od zasadniczej nawy ko軼io豉. Gdyby by這 to nieosi庵alne, w zale積o軼i od uk豉du poszczeg鏊nych ko軼io堯w i zgodnie z miejscowymi zwyczajami, nale篡 przechowywa Naj鈍. Sakrament na jakim o速arzu albo poza nim, zawsze jednak w godnej cz窷ci ko軼io豉 oraz w miejscu nale篡cie ozdobionym. Miejscem tym b璠zie oczywi軼ie prezbiterium wzgl璠nie przednia partia nawy ko軼ielnej. Ozdoby za zale膨 od stylu ko軼io豉 (mog to by ozdoby natury architektonicznej, trwa貫j, albo czasowe tylko np. odpowiednie przybranie kwiatami). Eucharysti nale篡 przechowywa w jednym tylko miejscu, w jednym tabernakulum. Powinno ono by solidne i na trwale przymocowane. Dlatego w zasadzie w ko軼iele mo瞠 by tylko jedno tabernakulum. Inne za w ramach koniecznej adaptacji wn皻rza nale篡 usun望, aby wiernych nie wprowadza造 w b陰d.

 Obrazy 鈍i皻ych (p. XI) s wystawiane ku czci wiernych zgodnie z dawn tradycj. S to obrazy Chrystusa, Matki Bo瞠j i innych 鈍i皻ych. Nale篡 jednak przestrzega, aby nie powi瘯sza przesadnie ich liczby oraz odpowiednio je rozmieszcza, aby nie odwraca造 uwagi wiernych od 鈍i皻ych czynno軼i. IGMR stawia przy tej okazji jasn zasad, cz瘰to w naszych polskich ko軼io豉ch nie przestrzegan: w tym samym ko軼iele nie mo瞠 by wi璚ej jak jeden obraz tego samego 鈍i皻ego (unius autem eiusdemque Sancti plus quam una imago ne habeatur). Dotyczy to oczywi軼ie tak瞠 obraz闚 Matki Bo瞠j.

 Najog鏊nej rzecz bior帷, w przyozdabianiu i urz康zaniu ko軼io豉 nale篡 mie na wzgl璠zie pobo積o嗆 ca貫j wsp鏊noty, a nie tylko poszczeg鏊nej kategorii os鏏 czy grup i zamieszcza jedynie takie obrazy, kt鏎e maj na wzgl璠zie podniesienie pobo積o軼i wszystkich.

 Dyrektywa og鏊na (p. XII) odno郾ie urz康zenia 鈍i皻ego miejsca, domaga si, aby zmierza raczej do szlachetnej prostoty ni do przepychu. W wyborze poszczeg鏊nych element闚 ozdoby wn皻rza nale篡 przestrzega prawdziwo軼i rzeczy i form oraz zmierza do tego, aby s逝篡這 do zbudowania wiernych, a tak瞠 przyczynia這 si do podkre郵enia godno軼i miejsca 鈍i皻ego.

 Nale篡te urz康zenie ko軼io豉 i jego wyposa瞠nie, kt鏎e winno odpowiada potrzebom naszych czas闚, domaga si, aby troszczy si nie tylko o to, co bezpo鈔ednio jest konieczne i ma zastosowanie przy sprawowaniu 鈍i皻ych czynno軼i, ale tak瞠 o to, co s逝篡 odpowiedniej wygodzie wiernych, kt鏎e to rzeczy nale篡 przewidzie w tych miejscach, gdzie stale gromadzi si wsp鏊nota wiernych. S康zi nale篡, 瞠 tw鏎cy IGMR maj tu na uwadze odpowiednie o鈍ietlenie i ogrzewanie ko軼io豉, stosowne pomieszczenia pomocnicze np. dla matek z niemowl皻ami (wymaganie wyra幡ie stawiane przez nowe Ordo Baptismi parvulorum) oraz w odpowiednim miejscu zlokalizowane urz康zenia sanitarno-higieniczne. Ta troska 鈍iadczy dodatnio o nastawieniu pastoralnym tw鏎c闚 tego dokumentu odnowy, kt鏎y normuje zasadnicze problemy w豉軼iwej organizacji przestrzeni sakralnej.

 W ca這軼i tego dokumentu zebrano postanowienia inspirowane przez soborow Konstytucj o liturgii 鈍i皻ej. Nie ograniczono si jednak jedynie do zwyk貫go tylko ich przypomnienia, lecz uczyniono krok naprz鏚. Niejedno postanowienie idzie dalej ni przepisy niedawnej nawet przesz這軼i. Cieszy si wi璚 nale篡 i wypada z tego, 瞠 prawodawca ko軼ielny zebra w jednym miejscu, dokumencie podstawowym w dziedzinie liturgii eucharystycznej, obowi您uj帷e przepisy przy okazji zespalaj帷 je i porz康kuj帷. Uderza odst瘼stwo od szeregu postanowie dawniejszych, cz瘰to zbyt drobiazgowych i nie maj帷ych ju w豉軼iwego uzasadnienia dla cz這wieka dzisiejszego 鈍iata i wsp馧czesnej mentalno軼i. Zwolennik闚 odnowy ucieszy zdecydowane postawienie jako zasady sprawy o速arza tak usytuowanego, aby mo積a by這 na nim odprawia twarz do wiernych, sprawa miejsca przechowywania Naj鈍i皻szego Sakramentu oraz nakaz odpowiedniego przemy郵enia ilo軼i, jako軼i i rozmieszczenia wizerunk闚  rze嬌 鈍i皻ych, tak cz瘰to zagracaj帷ych nasze ko軼io造. 砰czy sobie nale篡, aby duchowie雟two polskie, przy czynnej wsp馧pracy wiernych 鈍ieckich, przyst徙i這 jak najszybciej do adaptacji wn皻rz ko軼io堯w i kaplic, by wraz z wej軼iem w 篡cie nowego Ordo Missae realizowano tak瞠 na tym odcinku wymagania odnowy liturgicznej. Odnowa ta tylko w闚czas mo瞠 przynie嗆 spodziewane owoce i skutki, gdy b璠zie rozumiana i przeprowadzana integralnie, jednocze郾ie na wszystkich odcinkach 篡cia liturgicznego. Rzecz za odpowiednich prze這穎nych b璠zie przypilnowanie wype軟ienia tych nakaz闚 Ko軼io豉. Mi這 jest stwierdzi, 瞠 Episkopat Polski maj帷 na wzgl璠zie konieczno嗆 przeprowadzania odnowy na tym odcinku 篡cia liturgicznego, wyda przed paru laty Instrukcj o ochronie zabytk闚 i kierunkach rozwoju sztuki ko軼ielnej (16. IV. 1966 r.), kt鏎a w du瞠j mierze ju w闚czas stawia豉 wymagania zbie積e z postanowieniami IGMR.

 Przypisy:

1 Por. La nef et son organisation, La Maison Dieu (1960) nr 63, 69.

2 Quaestiones in Pentateuchum 1.3, c. 57.

3 Cytowana dalej w skr鏂ie: IGMR.

Ks. Franciszek Greniuk, Lublin

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 40:1970, f. III, s. 91

Wojciech Danielski

3. „Litania 鈍i皻ych” wed逝g nowego kalendarza

 Litania 鈍i皻ych (s逝szniej by這by unika nazwy: do i wszystkich), posiada jak dawniej trzy formu造:   d  u  s z    przeznaczon na Dni Krzy穎we i inne obchody b豉galne,   s k r  c o n    dla obchod闚 wigilii Paschalnej i obrz璠闚 Pontyfika逝, wreszcie   k r  t k    w modlitwach przy konaj帷ych. Zasad rewizji jej tekstu by這: 1° znie嗆 powt鏎zenia, 2° od鈍ie篡 zestaw 鈍i皻ych, 3° u豉twi udzia wiernych, 4° dopu軼i wielo嗆 form, 5° zezwoli konferencjom biskup闚 na lokalne przystosowania.

 1.  Zniesiono powt鏎zenia zachodz帷e mi璠zy litani a Ordo Missae, gdy litani odmawia si podczas Mszy np. przy 鈍i璚eniach kap豉雟kich lub chrzcie. A wi璚 cz窷 III litanii (Ut... digneris) b璠帷a dublowaniem Modlitwy Powszechnej, ma by odmawiana na jej miejscu, z w陰czeniem pr騥b za osoby, kt鏎ych obrz璠 dotyczy. Ponadto, usunie si z litanii 酥iew Baranku Bo篡, poniewa od VII w. jest 酥iewem w豉軼iwym podczas „ζmania Chleba”, cho w innych formach litanii nadal nale篡 do jej struktury.

 Inne powt鏎zenia wewn徠rz litanii r闚nie zostaj zniesione. Mianowicie w cz窷ci I wst瘼nej, zwanej Supplicatio ad Deum, dubluj帷e Kyrie eleison formu造 chrystologiczne: Christe, audi nos. Christe, exaudi nos b璠 odt康 jedynie u篡wane na ko鎍u zamiennie z Agnus Dei, za trynitarne Pater de caelis... itd. – zamiennie z Kyrie eleison. Ponadto w kr鏒szej formie litanii pomija si tytu造 Matki Bo瞠j, poprzestaj帷 na wezwaniu Sancta Maria.

 2.  Zestaw 鈍i皻ych w cz窷ci II Invocatio Sanctorum wymaga rewizji, podobnie jak kalendarz, dla zachowania r闚nowagi geograficznej i chronologicznej. Dlatego wy陰czono 鈍i皻ych legendarnych, dodano za wa積iejszych 鈍i皻ych Wschodu i 鈍i皻ych nowszych czas闚 (dot康 najp騧niejszy by 鈍. Franciszek z Asy簑) oraz niekt鏎ych 鈍i皻ych Starego Przymierza analogicznie do dotychczasowej litanii przy konaj帷ych. Grupy za 鈍i皻ych s wzywane og鏊nie (invocationes generales) tylko w litanii d逝窺zej: Anio這wie, Patriarchowie i Prorocy, Aposto這wie, Uczniowie Pa雟cy, M璚zennicy, Wszyscy 安i璚i i 安i皻e Bo瞠. Maj one nowe znaczenie, gdy obejmowa maj wszystkich 鈍i皻ych danej grupy nie wymienionych z imienia, dlatego nie m闚i si Wszyscy 鈍i璚i Aposto這wie, je郵i wzywa si osobno ka盥ego z Dwunastu. Tak wi璚 w wersji najd逝窺zej w grupie Anio堯w jedno wezwanie obejmuje 鈍. Micha豉, Gabriela, Rafa豉, w grupie Patriarch闚 i Prorok闚 kr鏒sza wersja ma tylko 鈍. J霩efa i Jana Chrzciciela, d逝窺za – przedtem Abrahama, Moj瞠sza i Eliasza. W grupie Aposto堯w, w kt鏎ej mo積a wzywa osobno wszystkich zw豉szcza przy 鈍i璚eniach biskupich, kr鏒sza wersja ma tylko trzy wezwania: 鈍. Piotra i Paw豉, Andrzeja oraz Jana, d逝窺za wraz z Janem podaje Jakuba, a w osobnych wezwaniach wzywa Tomasza i Mateusza. W grupie uczni闚 Pa雟kich kr鏒sza wersja ma tylko 鈍. Mari Magdalen, d逝窺za tak瞠 鈍. ㄆkasza, Marka i Barnab. Z m璚zennik闚 w kr鏒szej litanii jest tylko pi耩 wezwa: do 鈍. Szczepana, Ignacego z Antiochii, Wawrzy鎍a, Perpetuy i Felicyty, oraz Agnieszki, d逝窺za za ma 16 wezwa i opr鏂z wymienionych podaje 鈍. Polikarpa, Justyna, Cypriana, Bonifacego, Tomasza Becketa, Jana Fishera wraz z Tomaszem More, Paw豉 Miki, Izaaka Jogues i Tomasza de Brebeuf, Piotra Chanel, Karola Lwanga, nadto 鈍. Mari Goretti. Z biskup闚 i doktor闚 mamy pi耩 wezwa w kr鏒szej wersji: 鈍. Grzegorz, Augustyn, Atanazy, Bazyli, Marcin. Wersja d逝窺za 陰czy z 鈍. Grzegorzem – Leona, a nadto wzywa 鈍. Ambro瞠go, Hieronima, z Bazylim wi捫e Grzegorza z Nazjanzu, dalej wymienia Jana Chryzostoma, Patryka, Cyryla i Metodego, Karola Boromeusza, Franciszka Salezego oraz Piusa X – razem 13 wezwa. W grupie kap豉n闚 i zakonnik闚 widzimy 鈍. Benedykta, Franciszka razem z Dominikiem, Franciszka Ksawerego i Jana Mari Vianney, Katarzyn ze Sieny i Teres z Avila, razem 6 wezwa, a w d逝窺zej litanii nadto 鈍. Antoniego Pustelnika, Bernarda, Tomasza z Akwinu, Ignacego Loyol, Wincentego a Paulo, Jana Bosco i R騜 z Limy – razem 13 wezwa. 安i皻ych 鈍ieckich – tylko w litanii d逝窺zej, reprezentuj 鈍. Ludwik, Monika i El瘺ieta W璕ierska. Razem wezwania do 鈍i皻ych, pocz患szy od Naj鈍. Maryi Panny, w kr鏒szej wersji dochodz do liczby 26, a w d逝窺zej – wraz z og鏊nymi – 69. Na szczeg鏊n uwag zas逝guje podawanie nazwisk lub miejsc pochodzenia 鈍i皻ych i to nie w wersji zlatynizowanej, lecz oryginalnej, w豉郾ie dla podkre郵enia powszechno軼i.

 3.  Wezwania b豉galne cz窷ci III i IV zosta造 uwsp馧cze郾ione i poprawione zgodnie z duchem soboru. Zreszt jeszcze niedawno niekt鏎e z nich zosta造 dodane: Od kl瘰ki trz瘰ienia ziemiOd powietrza, g這du i wojny wesz造 za   K l e m e n s a   XI w 1703 r., a Aby wszystkich b陰dz帷ych... za   P i u s a   XI. St康 do minimum ograniczono wezwania cz窷ci II (Libera nos, Domine): w kr鏒szej wersji tylko 6, w d逝窺zej – 15, ale pro軸y dotycz tylko obrony duchowej, a tajemnice zbawienia s uzupe軟ione na ko鎍u przez Per gloriosum adventum tuum. Jest to jednak tylko wariant A tej II cz窷ci litanii, nazwanej Invocatio ad Christum; wariant B zaczyna si od Christe Fili Dei vivi, miserere nobis i dodaje 9 wezwa wymieniaj帷ych tajemnice Chrystusoweg o dzie豉 zbawienia zaczynaj帷 od Qui in hunc mundum venisti, miserere nobis. Jest to zupe軟a nowo嗆.

 Cz窷 IV Supplicatio pro diversis necessitatibus w wersji kr鏒kiej ma tylko cztery wezwania: o kierownictwo Ko軼io貫m, o zachowanie w pobo積o軼i papie瘸 i wszystkich stan闚 Ko軼io豉, o pok鎩 i o zgod dla wszystkich lud闚 (cunctis, nie tylko populo christiano) i o zachowanie nas samych w s逝瘺ie Bo瞠j. Tu ma doj嗆 wezwanie za nowochrzczonych w Wigili Paschaln, trzykrotne za wy鈍i璚anych do kap豉雟twa, lub jedno przy konsekracji ko軼io豉. W d逝窺zej litanii s zn闚 dwa warianty, mi璠zy kt鏎e podzielono wezwania dotychczasowe, cz瘰to do siebie podobne, np. Ut nobis parcas – Ut nobis indulgeas, w jednym – pi耩, w drugim – sze嗆 wezwa. Ko鎍z si one cz窷ci niezmienn, zawieraj帷 cztery wezwania za potrzeby Ko軼io豉: dwie wspomniane wy瞠j, nadto o dar jedno軼i dla wszystkich wyznawc闚 Chrystusa i o 鈍iat這 Ewangelii dla wszystkich ludzi.

 Konkluzja litanii w formie kr鏒szej zawsze zawiera powt鏎zone wezwania: Christe, audi nos. Christe, exaudi nos (poprzedza je Jesu Fili Dei vivi, miserere nobis); stanowi one wariant A w litanii d逝窺zej, wymienny z wariantem B, dotychczasowym wo豉niem Agnus Dei, kt鏎e jednak trzykrotnie zawiera odpowied ludu: Miserere nobis.

 4.  Udzia wiernych wymaga uproszczenia ich odpowiedzi, aby mo磧iwie nie zawiera造 zbyt wiele odmian. Podobnie jak wspomniane ju uproszczenie przy Aguns Dei, zmieniono te dotychczasowe, wyj徠kowe wezwanie Omnes Sancti et Sanctae Dei, intercedite pro nobis na orate pro nobis, a wezwania Kyrie eleison czy Christe, audi nos maj by po prostu powtarzane przez wiernych za kantorami. Litania bowiem jest deprecatio popularis per excellentiam (komentarz, s. 162) i trzeba ten udzia umo磧iwi, nie komplikuj帷 zbytnio jego formy.

 5.  Celem litanii jest kierowa b豉gania ludu chrze軼ija雟kiego do Chrystusa i do 鈍i皻ych. Wyra瞠nie za s這wami tego b豉gania mo瞠 by r騜ne nie tylko mi璠zy krajami, ale i w ramach tej samej wsp鏊noty. Dlatego wprowadzono propozycj wielo軼i form i mo磧iwo軼i uzupe軟iania przez dodanie imion 鈍i皻ych, zwi您anych ze wsp鏊not miejscow lub aktualnym zgromadzeaiem liturgicznym (patron闚, tytu逝 鈍i徠yni, fundatora, bardziej czczonych, wreszcie chrzestnych patron闚 neofit闚 w Wigili Paschaln lub nowo wy鈍i璚onych przy udzielaniu kap豉雟twa, wreszcie swobod dodawania specjalnych wezwa zwi您anych z aktualnymi potrzebami i sprawami wiernych. Tego przystosowania mo瞠 dokona przede wszystkim konferencja biskup闚, tworz帷 schemat litanii og鏊nokrajowej, ale tak瞠 biskup w swojej diecezji. Nie mo積a jednak wykluczy mo磧iwo軼i, jak m闚i komentarz opublikowany wraz z tekstem nowych litanii, by dokonywa tego bezpo鈔ednio proboszcz lub sam celebrans. Nie wolno jednak znosi ani zmienia wezwa o charakterze powszechnym ze schematu og鏊nego, a dodatkowe – w wypadku druku – oznaczy nale瘸這by inn czcionk.

 Wydaje si, 瞠 w Polsce w陰czeni b璠 dotychczasowi patronowie, a wi璚 鈍. Wojciech i Stanis豉w (mo瞠 nawet razem), zapewne po 鈍. Bonifacym; dalej 鈍. Jadwiga przed 鈍. Katarzyn ze Sieny, a 鈍. Kazimierz po 鈍. Ludwiku. Nale瘸這by jednak zastanowi si nad w陰czeniem 鈍. Jana Kantego i ewentualnie 鈍. Stanis豉wa Kostki czy 鈍. Jacka (w grupie kap豉n闚 i zakonnik闚). Zapewne powinno by w litanii wskazane miejsce, gdzie w陰czani b璠 patronowie diecezji, miasta, parafii i 鈍i徠yni. Wezwania za b豉galne cz窷ci IV mo積a by z g鏎y przewidzie na okre郵one okoliczno軼i i do陰czy je w tek軼ie kursyw: powinny tam znale潭 si masze potrzeby, o kt鏎ych by豉 mowa przy koncepcji Dni Kwartalnych, mianowicie powo豉nia kap豉雟kie, zakonne i apostolskie, katechizacja i religijne wychowanie m這dzie篡 i dzieci, wierno嗆 i trwa這嗆 ma鹵e雟tw, 鈍iadectwo wiary naszej w鈔鏚 niewierz帷ych, trze德o嗆, pracowito嗆, sprawiedliwo嗆, zgoda s御iedzka itp.

 Wtedy Litania 安i皻ych odmawiana wsp鏊nie b璠zie bliska 篡ciu wiernych i stanie si jeszcze bardziej popularn praktyk pokuty osobistej.

Ks. Wojciech Danielski, Lublin

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 40:1970, f. III, s. 94

Stanis豉w Hartlieb

4. Ordo lectionum Missae 1969

 Nowy uk豉d czyta mszalnych opublikowany przez Kongregacj dla Kultu Bo瞠go w dniu 25 maja 1969 r.  1  „jest tak u這穎ny, aby rozwija si coraz wi璚ej u wiernych   g   d   s  o w a   B o  e g o,   kt鏎y – kierowany przez Ducha 安i皻ego – prowadzi lud Nowego Przymierza ku doskona貫j jedno軼i Ko軼io豉. Mamy g喚bok ufno嗆, 瞠 w ten spos鏏 kap豉ni i wierni u鈍i璚 pe軟iej swe serca przygotowuj帷 si do Wieczerzy Pa雟kiej: r闚nocze郾ie za, rozwa瘸j帷 g喚biej Pisma 安i皻e, b璠 si z dnia na dzie obficiej karmili S這wami Pana. Owocem tego b璠zie, 瞠 – zgodnie z pragnieniami Vaticanum II – Pismo 安i皻e b璠zie dla wszystkich niewyczerpanym 廝鏚貫m 篡cia duchowego, a zarazem pierwszorz璠nym narz璠ziem dla przekazywania nauki chrze軼ija雟kiej oraz rdzeniem ca貫j teologii”. Tak ocenia nowy dokument   P a w e   VI  2 . Z dokumentu tego – zale積ie od decyzji konferencji episkopatu – mo積a korzysta ju od I niedzieli Adwentu 1969.

 Polecenie wprowadzenia nowego uk豉du czyta zawarte jest w wielu miejscach konstytucji Sacrosanctum Concilium  3 . Albowiem „Pismo 鈍i皻e ma donios貫 znaczenie w odprawianiu liturgii... St康 w trosce o odnowienie 鈍i皻ej liturgii, jej rozw鎩 i dostosowanie nale篡 rozbudzi to serdeczne i 篡we umi這wanie Pisma 鈍i皻ego, o kt鏎ym 鈍iadczy czcigodna tradycja obrz璠闚 wschodnich i zachodnich”  4 . Szczeg馧owe polecenia odno郾ie Mszy 鈍. znajdujemy w tej瞠 konstytucji w art. 51.

 Prace nad wykonaniem tego polecenia rozpocz窸y si zaraz po ukonstytuowaniu Consilium ad exsequendam Constitutionem de Sacra Liturgia, ju wiosn 1964 r. Grupa z這穎na z osiemnastu expert闚 w dziedzinie liturgii, Pisma 鈍., katechezy oraz duszpasterstwa okre郵ona zosta豉 jako Coetus XI „De lectionibus in Missa”. Prace przebiega造 w nast瘼uj帷ych etapach:

 1.  Rozpocz皻o od przygotowania systematycznego wykazu perykop biblijnych czytanych w liturgii mszalnej. W tym celu przestudiowano: liturgie 豉ci雟kie wieku VI-XII; ksi璕i pi皻nastu obrz康k闚 wschodnich; lekcjonarze u篡wane od XVI w. a do naszych dni w Ko軼io豉ch reformowanych;
 Dokonano te syntezy poszukiwa przeprowadzonych w tej dziedzinie na przestrzeni ostatnich 80 lat  5 . Starano si wi璚 „zachowa zdrow tradycj, a jednocze郾ie otworzy drog do uprawnionego post瘼u”. D捫ono do tego, aby „formy nowe wyrasta造 niejako organicznie z form ju istniej帷ych”  6 .

 2.  W r. 1965 trzystu biblist闚 ustali這 list perykop Starego i Nowego Testamentu, kt鏎e powinny znale潭 si w lekcjonarzu niedzielnym. Wykaz ten przekazano nast瘼nie stu konsultorom zaanga穎wanym szczeg鏊nie w katechezie oraz duszpasterstwie.

 3.  Coetus XI omawia przygotowany projekt podczas czternastu sesji odbywanych w r騜nych cz窷ciach Europy. Ka盥a sesja trwa豉 kilka dni, nawet dziewi耩. Cz這nkowie Consilium dyskutowali nad przedstawionymi projektami podczas czterech sesji generalnych.

 4.  W dniu 14 pa寮ziernika 1965 r. zaaprobowano prowizoryczne lekcjonarze na dni powszednie: francuski i niemiecki. Przygotowali je eksperci danych narodowo軼i. Na ich podstawie komisja opublikowa豉 ad experimentum trzeci wz鏎, kt鏎y wszed w 篡cie m.in. we W這szech od Adwentu 1966 r.

 5.  W lipcu 1967 Consilium opublikowa這 na prawach manuskryptu Ordo lectionum pro dominicis, feriis et festis Sanctorum, rozsy豉j帷 go do poszczeg鏊nych konferencji episkopatu oraz do o鄉iuset ekspert闚 w dziedzinie liturgii, Pisma 鈍., katechezy i duszpasterstwa. Konstultowano te w tej sprawie ojc闚 I Synodu Biskup闚.

 6.  Na podstawie otrzymanych wypowiedzi przepracowano gruntownie projekt opublikowany w r. 1967. Prace rozpocz皻o w styczniu 1968 r. Najwa積iejsze z wprowadzonych zmian zosta造 zaaprobowane przez cz這nk闚 Consilium podczas sesji generalnej w dniach 23-30 kwietnia 1968 r. Ca造 lekcjonarz odno郾ie temporale oddano do drukarni w lipcu 1968.

 7.  Pozosta貫 cz窷ci lekcjonarza opracowano w zimie 1968/69  7 . Omawiana ksi璕a, obejmuj帷a 434 strony in 8°, zawiera po kolei nast瘼uj帷e rozdzia造:

  1. Proprium de Tempore (1-210)
    1. Lectiones pro Dominicis (1-79): s tutaj r闚nie czytania na 鈍i皻a Bo瞠go Narodzenia, Naj鈍. Serca P. Jezusa i inne podobne.
    2. Lectiones pro feriis (81-210).
  2. Proprium de Sanctis (211-246), u這穎ne zgodnie z kalendarzem 鈍ieckim od 1 stycznia do 31 grudnia.
  3. Communia: Dedicationis Ecclesiae, Beatae Mariae Virginis, Martyrum, Pastorum, Doctorum Ecclesiae, Virginum, Sanctorum et Sanctarum (249-268). Zauwa篡my przestawienie kolejno軼i: dedicatio Ecclesiae i Beata Maria V. przed 鈍i皻ymi oraz opuszczenie niekt鏎ych tytu堯w 鈍i皻ych, jak np. Confessor, zgodne z zasadami podanymi w Calendarium  8 .
  4. Missae rituales (271-299). Znajdujemy tutaj czytania na dni zwi您ane z sakramentem chrztu 鈍., bierzmowania, I Komuni 鈍., kap豉雟twa oraz ma鹵e雟twa. Wykaz czyta w Mszach 瘸這bnych, ostatni w tym dziale, poprzedza zbi鏎 czyta w dniu b這gos豉wienia opata, konsekracji dziewic oraz profesji zakonnej.
  5. Missae ad diversa (303-326).
    1. Pro Sancta Ecclesia (s. 303-312). Dzia ten obejmuje wykaz czyta na dzie wyboru papie瘸 wzgl璠nie biskupa, jak r闚nie z okazji specjalnych mod堯w w ich intencji. Obok czyta na dni modlitw dla uproszenia powo豉 kap豉雟kich i zakonnych, jedno軼i chrze軼ijan oraz ewangelizacji lud闚 znajdujemy inne: z okazji nabo瞠雟tw w intencji chrze軼ijan prze郵adowanych oraz spotka duchowych (rekolekcje) wzgl璠nie duszpasterskich.
    2. Pro rebus publicis (s. 313-314): dla modlitw o zachowanie pokoju i sprawiedliwo軼i oraz w dniach wojen i przewrot闚.
    3. In diversis circumstantiis publicis (s. 315-324). W tym wykazie, obok czyta na dni zasiew闚 wzgl璠nie zbior闚 p這d闚 rolnych, na dni g這du wzgl璠nie choroby, znajdujemy czytania dla nabo瞠雟tw odprawianych z okazji pocz徠ku roku cywilnego, dla Mszy 鈍., kt鏎ych celem jest uproszenie u鈍i璚enia pracy cz這wieka oraz polecenie Bogu wygna鎍闚 i tu豉czy. Tutaj znajdujemy r闚nie czytania do znanych nam formularzy: pro quacumque necessitate oraz pro gratiarum actione.
    4. Pro quibusdam necessitatibus particularibus (s. 325-326). Obejmuje dwa rodzaje czyta: z okazji modlitw o odpuszczenie grzech闚 oraz uproszenie 豉ski dobrej 鄉ierci.
  6. Missae votivae (s. 320-340). Odpowiednik wotyw msza逝 trydenckiego wyznaczonych na poszczeg鏊ne dni tygodnia. Wymowne s jednak pomini璚ia: opuszczono wotywy o Anio豉ch, 鈍. J霩efie, 鈍.鈍. Piotrze i Pawle, o Panu naszym Jezusie Chrystusie, najwy窺zym i wiecznym Kap豉nie, o M璚e Pana. Wprowadzono tutaj czytania do wotyw o Naj鈍. Sercu Pana Jezusa, o Jego Najdro窺zej Krwi oraz Imieniu. Wotywy te nie s zwi您ane z 瘸dnym z dni tygodnia.

 Obok szczeg馧owego wykazu czyta, om闚ionego wy瞠j, dokument zawiera cenne tablice, wykazuj帷e systematycznie (wed逝g ksi庵 Pisma 鈍.), kiedy (dni lub okazje) s wykorzystane poszczeg鏊ne perykopy. Pozwala to pos逝giwa si tym opracowaniem nie tylko podczas Mszy 鈍., lecz r闚nie w r騜nych innych sytuacjach. Wykazy te znajduj si na stronach 343-431.

 Autorzy nowego uk豉du czyta Mszy 鈍. przyj瘭i mi璠zy innymi nast瘼uj帷e zasady:

 Niedziele oraz najwa積iejsze 鈍i皻a, okre郵ane jako sollemnitates  9 , posiadaj trzy czytania:   p i e r w s z e   ze Starego Testamentu zast徙ione w okresie paschalnym perykopami z Dziej闚 Apostolskich;   d r u g i e   z list闚 Aposto堯w wzgl璠nie z ksi璕i Objawienia 鈍. Jana;   t r z e c i e   z Ewangelii. Cykl czyta niedzielnych rozk豉da si na trzy lata. Z Ewangelii w roku „A” czytany b璠zie 鈍. Mateusz, w r. „B” – 鈍. Marek, a w r. „C” – 鈍. ㄆkasz. Ewangelia 鈍. Jana w ostatnich tygodniach W. Postu oraz w okresie paschalnym. Rozdzia VI 鈍. Jana czytany b璠zie w roku „B”, w niedziel XVII-XXI.

 Fakt trzech czyta w liturgii zachodniej po鈍iadcza m.in.   鈍.   A m b r o  y,   a znany jest w Rzymie na pewno w w. III i przetrwa prawdopodobnie do w. V. Ko軼io造 wschodnie zachowa造 t praktyk do czas闚 wsp馧czesnych oraz spotykamy j tak瞠 w Mediolanie. Trzy czytania z obu Testament闚 podkre郵aj ich jedno嗆 oraz ci庵這嗆 Objawienia.

 Konstytucja o liturgii 鈍i皻ej nie okre郵i豉 dok豉dnie okresu na jaki nale篡 roz這篡 czytania, zaleca豉 jedynie czas d逝窺zy ni jeden rok, aby mo積a by這 odczyta wa積iejsze perykopy skrypturystyczne (KL 51). Wybrano dla niedziel cykl trzyletni. Przyjmuj帷 okres dw鏂h lat, nie zdo豉noby wype軟i zalecenia konstytucji; okres czteroletni zmusza豚y do wielu powt鏎ze oraz trudno by這by u這篡 czytania brewiarzowe i wprowadzi tam teksty nie umieszczone w mszale. Za przyj璚iem cyklu trzech lat przemawia造 tak瞠 wzgl璠y ekumeniczne, gdy np. Ko軼io造 lutera雟kie narod闚 skandynawskich oraz Ko軼i馧 reformowany we Francji przyj窸y ostatnio r闚nie cykl trzech lat.

 Wszystkie inne dni opr鏂z niedziel i sollemnitates maj tylko dwa czytania. Dla formularzy mszalnych przeznaczonych dla poszczeg鏊nych 鈍i皻ych znajdujemy bogaty wykaz perykop w proprium oraz w commune. W powszednie dni tygodnia, poza okresem quadragesimy, wprowadzono czytanie „na p馧 ci庵貫” (semicontinuae). Odno郾ie ewangelii jest to cykl jednoroczny: w okresie per annum czyta b璠ziemy najpierw 鈍. Marka, potem 鈍. Mateusza, na ko鎍u 鈍. ㄆkasza. 安. Jana spotykamy znowu pod koniec okresu W. Postu i w czasie paschalnym. Pierwsze czytania wzi皻e s z pozosta造ch ksi庵 Pisma 鈍. W roku „I” znajdujemy w dwudziestu tygodniach czytania ze Starego Testamentu, w roku „II” – w osiemnastu; pozosta貫 (czterna軼ie wzgl璠nie szesna軼ie tygodni) zajmuj czytania z Nowego Testamentu. Uwzgl璠niwszy fakt, 瞠 Nowy Testament spotykamy w tym miejscu przez ca造 okres paschalny, 豉two zauwa篡, 瞠 poza okresem Wielkiego Postu oraz Objawienia Pana (od I niedzieli Adwentu do niedzieli Chrztu Pana), kt鏎e rz康z si prawami specjalnymi, roz這穎no Stary Testament na trzydzie軼i osiem tygodni. Nowy Testament natomiast na trzydzie軼i (w wymiarze dwuletnim) w okresie per annum oraz siedem w czasie paschalnym. Dzi瘯i temu osi庵ni皻o wi璚 r闚nowag.

 Dwa czytania mszalne, przewidziane na dni powszednie roku, nie s uzale積ione od siebie, nie s specjalnie dobierane, aby tworzy造 軼is陰 jedno嗆 tematyczn dnia. Pierwsze czytania to cykl perykop ca趾owicie niezale積y od cyklu ewangelii. Jedynie rozk豉d poszczeg鏊nych ksi庵, wzgl璠nie ich cz窷ci, starano si dostosowa do charakteru okresu roku liturgicznego. I tak np. w ostatnich dniach roku, przed Adwentem, spotykamy ksi璕i Daniela, Machabejskie, Apokalips oraz eschatologiczne perykopy 鈍. ㄆkasza. Podobnie dobierano w innych okresach, kt鏎e maj tradycyjnie specjalne, w豉sne „zabarwienie”. W znalezieniu punktu stycznego mi璠zy ewangeli i pierwszym czytaniem pomagaj szczeg馧owe tytu造 ka盥ej perykopy.

 W niedziele per annum przyj皻o identyczn zasad odno郾ie ewangelii i cyklu czyta z Nowego Testamentu. Perykopy ze Starego Testamentu starano si dobra tematycznie do ewangelii dnia. St康 mo瞠 powsta wra瞠nie, 瞠 uk豉d ich jest chaotyczny: nast瘼uj帷e po sobie w poszczeg鏊ne niedziele perykopy Starego Testamentu nie maj ze sob bezpo鈔edniego zwi您ku, 陰cz si bowiem z ewangeli. Podobnie jak cykl ewangelii w dni powszednie rozwija si niezale積ie od pierwszego czytania, podobnie cykl niedziel jest ca趾owicie niezale積y od cyklu dni powszednich. Niekt鏎e perykopy niedzielne powtarzaj si w dni powszednie.

 Od zasady czytania p馧ci庵貫go wy陰czono: niedziele i dni powszednie Wielkiego Postu; pierwsze trzy niedziele paschalne oraz sam oktaw; niedziele Adwentu oraz dni powszednie ostatniego tygodnia; niedziele Bo瞠go Narodzenia; wszystkie sollemnitates i festa.

 Dobieraj帷 teksty perykop do liturgii mszalnej tych dni wzgl璠nie okres闚 starano si o ich wzajemn harmonizacj. Powstaje pytanie, dlaczego nie post徙iono w ten spos鏏 w ka盥ym wypadku. Wiadomo, 瞠 by造 petycje, aby zw豉szcza ka盥ej niedzieli wyznaczy dok豉dny temat, da szczeg馧owy tytu, np. niedziela wiary, mi這軼i.

 Jak uk豉da czytania? Harmonizacja czy czytanie ci庵貫? Zagadnienie to 篡wo i wszechstronnie dyskutowano w r騜nych zespo豉ch. Odrzucono 軼is陰 tematyzacj poszczeg鏊nych dni, kieruj帷 si katechizmami. Jedno嗆 liturgii buduje si w inny spos鏏, jej tylko w豉軼iwy. Nie mo積a nikogo zobowi您ywa do jednoznacznego i wy陰cznego komentowania perykop biblijnych. Ka盥a perykopa mo瞠 by podstaw do r騜nych homilii, mo瞠 uwypukla inny aspekt tajemnicy chrze軼ija雟twa, nie tylko ten, kt鏎y dostrzegaj w niej autorzy Ordo lectionum Missae  10 .

 Przyj皻o wi璚 zasad, 瞠 w zasadniczych okresach roku liturgicznego, szczeg鏊nie w Wielkim Po軼ie, perykopy dobierane b璠 wed逝g wymaga pewnej harmonizacji. Podobnie b璠 uzgadniane z ewangeli niedzieln ca貫go roku perykopy ze Starego Testamentu.

 Najprostszym jest odniesienie si do Starego Testamentu, gdy ewangelia wspomina jaki fakt lub s這wo tam zanotowane: m闚i np. o mannie, wieczerzy paschalnej. W takich wypadkach wprowadzono jako pierwsze czytanie perykopy paralelne ze Starego Testamentu. Podobna 豉two嗆 jest wtedy, gdy w Starym Testamencie mo積a znale潭 pewne analogie (rozmno瞠nie chleba uzdrowienie tr璠owatego).

 Ciekawsze i wi璚ej wzbogacaj帷e tre軼iowo s harmonizacje per opositionem. Przed opisem uzdrowienia tr璠owatego czytamy wyj徠ek z Ksi璕i Kap豉雟kiej m闚i帷y o wyp璠zaniu tr璠owatych oraz ich dramatycznej sytuacji. Przed seri opis闚 uzdrowie z choroby czyta b璠ziemy teksty ksi璕i Joba, przypominaj帷e do jakiego stanu psychicznego doprowadza cierpienie. W ka盥ym takim wypadku n璠za, grzech i nie豉d panuj帷e w 鈍iecie przed przyj軼iem Chrystusa, zestawione s z radykaln zmian dokonan przez Niego.

 Inn, cz瘰t form powi您ania perykop jest ci庵這嗆 tematu. B鏬 objawi si ju w Starym Testamencie, przygotowywa swoje przyj軼ie w Chrystusie. Nawo造wanie Jezusowe do nawr鏂enia poprzedza tre嗆 ksi璕i Jonasza; do wytrwa貫j modlitwy b豉galnej zach璚a Abraham modl帷y si za mieszka鎍ami Sodomy; przypowie嗆 o dzier瘸wcach winnicy, kt鏎zy morduj syna jej w豉軼iciela wywo逝je niejedn asocjacj ze Starego Testamentu.

 Najwa積iejszym powi您aniem perykop jest wype軟ienie si w Chrystusie proroctw Starego Testamentu. S這wa Anio豉 zwiastuj帷e, 瞠 Jezus Chrystus zajmie tron Dawida, swego ojca, s ukoronowaniem oczekiwa mesja雟kich zapocz徠kowanych przez proroka Natana. Wyp璠zanie szatana jest decyduj帷ym etapem walki zapowiedzianej ju w raju. Nazywaj帷 siebie „Synem Cz這wieczym”, Jezus wype軟ia wizj Daniela. W tych sytuacjach i podobnych czytanie ewangelii domaga si perykop ze Starego Testamentu  11 .

 Drugim sposobem harmonizacji, a przynajmniej podkre郵ania specjalnego charakteru poszczeg鏊nych okres闚 liturgicznych, jest dob鏎 odpowiednich ksi庵. Zaznaczono to ju wcze郾iej w odniesieniu do ostatnich tygodni roku liturgicznego. Jeszcze wi璚ej zaznacza si to w g堯wnych okresach. I tutaj, podobnie jak w doborze perykop, starano si wykorzysta wszystkie pozytywne przekazy tradycji, ubogacaj帷 je najnowszymi zdobyczami egzegezy. Zgodnie z tym b璠ziemy czytali w okresie paschalnym Dzieje Apostolskie  12 , oraz pierwsze listy 鈍. Jana oraz 鈍. Piotra; w r. „C” odpowiednie cz窷ci Apokalipsy. W Adwencie b璠zie nam towarzyszy stale i prawie wy陰cznie prorok Izajasz.

 Szczytem harmonizacji s czytania i psalmy responsoryjne niedziel wielkopostnych. Claude   W i é n e r   m闚i nawet, 瞠 ich brakiem jest „przesadne bogactwo” tre軼i  13 . Serie ewangelii na poszczeg鏊ne trzy lata to pe軟e wtajemniczenie (inicjacja) chrzcielna, a r闚nocze郾ie ukazanie misterium Paschy oraz wezwanie do nawr鏂enia. Lekcje uzupe軟iaj i wyja郾iaj te prawdy. R闚nocze郾ie czytania ze Starego Testamentu staraj si ukaza w tych pi皻nastu perykopach skr鏒 historii zbawienia. Dobrze zrozumiane teksty niedziel wielkopostnych pomog skutecznie we w豉軼iwym przyj璚iu i zrozumieniu wszystkich pozosta造ch  14 . Nale篡 uczyni wszystko, aby takie do nich podej軼ie sta這 si rzeczywisto軼i naszego 篡cia liturgi.

 Por闚nuj帷 perykopy przewidziane na niedziel z perykopami dni powszednich, zauwa瘸my znamienn r騜nic w zasadach u篡tkowania tego doboru. Odno郾ie niedziel wprowadzono 軼is造 rygor, gdy rzadko mo積a wprowadzi tutaj inne czytania. Podobnie ma si sprawa w g堯wne 鈍i皻a roku. Co innego spotykamy w dni powszednie, poniewa mamy do wyboru na p馧 ci庵貫 czytania ferialne, propriacommunia 鈍i皻ych, perykopy Mszy obrz璠owych oraz wszelkich innych wotywnych. Wprawdzie w dni zaliczone do tzw. memoria zalecane s usilnie czytania z lekcjonarza ferialnego, jednak w niejednej sytuacji mo瞠my i powinni鄉y skorzysta z innych, a liczba ich jest obfita, bowiem Commune Sanctorum et Sanctarum zawiera 22 perykopy ewangelii oraz 31 z innych ksi庵 Pisma 鈍.

 Rygor w odniesieniu do perykop niedzielnych uzasadniony jest potrzebami w豉軼iwego, pe軟ego uformowania wierz帷ych. W tym bowiem celu konieczne jest poznanie najwa積iejszych prawd objawionych. Szeroka wolno嗆 wyboru w dniach pozosta造ch pozwala na dostosowanie liturgii mszalnej do aktualnych potrzeb lokalnych danego zgromadzenia.

 Ustalono pewne zasady, kt鏎ymi nale篡 kierowa si w wyborze:

  • Je郵i konferencja episkopatu, maj帷 s逝szne racje duszpasterskie zdyspensuje na pewien okres od obowi您ku trzech czyta, duszpasterz wybiera jako I czytanie perykop Starego lub Nowego Testamentu. Nie powinien jednak nieustannie „przeskakiwa” w wyborze. Zalecana mocno zasada czytania ci庵貫go powinna sk這ni go do wybrania jednego z Testament闚 je郵i nie na ca造 rok, to przynajmniej na d逝窺ze okresy.
  • Sollemnitates i festa oraz niekt鏎e inne okazje nie dopuszczaj czyta ferialnych. W tym wypadku kap豉n mo瞠 wybiera odpowiednie w jego warunkach rozwi您anie: mo瞠 z陰czy w jedno czytania z r騜nych dni, chocia sollemnitas wypad豉 np. w 鈔od, mo瞠 opu軼i perykopy z jakiegokolwiek innego dnia w danym tygodniu rozk豉daj帷 pozosta貫 w ten spos鏏, 瞠 b璠zie zachowana ich ci庵這嗆.
  • Zdarzaj si czasem powt鏎zenia perykop niedzielnych w tygodniu. Zachodzi to do嗆 cz瘰to np. w czwart niedziel Adwentu, trzeba w闚czas na pocz徠ku tygodnia pomy郵e o rozwi您aniu.

 Por闚nuj帷 lekcjonarz dotychczasowy z nowym, obecnie wprowadzonym, trzeba podkre郵i cenne jego wzbogacenie. Wprawdzie wierny, przychodz帷y obecnie na Msz 鈍. w ka盥 niedziel zna dobrze wszystkie wa積e wydarzenia w 篡ciu Pana Jezusa. S豉ba jednak jest u niego znajomo嗆 nauki Chrystusa, gdy nie zna np. wi璚ej ni po這wy kazania na g鏎ze, spotkania z bogatym m這dzie鎍em, dzi瘯czynienie Ojcu za objawienie dane maluczkim. Cz這wiekowi takiemu nieznane s ca趾owicie Marta i Maria, namaszczenie P. Jezusa w Betanii, przypowie嗆 o zbrodniczych dzier瘸wcach winnicy, dziesi璚iu pannach, o talentach oraz S康zie Ostatecznym, o natr皻nym przyjacielu i o synu marnotrawnym oraz o bogaczu i ζzarzu; nie wie on nic o przebaczeniu jawnogrzesznicy ani o rozmowie z Samarytank czy Nikodemem. Nie s造sza o 郵eponarodzonym, wskrzeszeniu ζzarza, modlitwie arcykapla雟kiej. W ten spos鏏 wymykaj si z r彗 okazje katechezy na temat niejednej fundamentalnej prawdy. Katecheza ta nie mo瞠 by w pe軟i doskona豉, a dzisiejszy katolik nie s造sz帷 w 瘸dn niedziel roku perykop ze Starego Testamentu, spotyka je jedynie w kilka 鈍i徠, przede wszystkim maryjnych  15 .

 Te braki przechodz obecnie do historii, gdy otrzymujemy lekcjonarz przebogaty, tym doskonalszy, 瞠 obok perykop wprowadzono r闚nie psalm responsoryjny. Wprawdzie dopuszcza si r闚nie korzystanie z tego samego psalmu wzgl璠nie wersetu responsoryjnego przez wszystkie dni poszczeg鏊nego okresu, jednak Ordo lectionum Missae wskazuje specjalne na ka盥y dzie roku. W這穎no w to ogromn prac wybieraj帷 mi tylko psalmy, lecz odpowiednie w danym dniu wersety z tych瞠. Podobnie wybrano wersety do Alleluja 酥iewanego przed ewangeli.

 Ma這 kto z uczestnik闚 Mszy 鈍. s造szy obecnie 酥iew mi璠zylekcyjny: gradua, tractus wzgl璠nie Alleluja. Teraz tre嗆 psalmu responsoryjnego dotrze do ka盥ego. 如iewany przez kantora, wzgl璠nie w wyj徠kowych okazjach recytowany, pomo瞠 w medytacji us造szanego S這wa oraz w jego utrwaleniu w pami璚i, b璠zie uczy r闚nie modlitwy.

 Stoi przed nami ogromna praca: t逝maczenie tekst闚, kompozycje melodii, opracowanie graficzne i  wydanie drukiem. R闚nocze郾ie trud nauczenia wiernych wielu nowych rzeczy. Cieszy jednak i zach璚a do wysi趾u duszpasterskie, nie formalistyczne ustawienie zagadnienia. Uwydatnia si to w ca這軼i omawianego dokumentu, tak w doborze perykop, jak w zasadach odnosz帷ych si do ich stosowania. Wymienimy niekt鏎e z tych zasad.

 W szerokim wachlarzu mo磧iwo軼i dobierania perykop, skracania ich wzgl璠nie opuszczania, duszpasterz ma kierowa si potrzeb duszpastersk uczestnik闚 liturgii. I tak np..:

  • w niedziel Palmow mo瞠 wybra kr鏒szy wariant opisu M瘯i Pana;
  • w Bo瞠 Narodzenie nie musi korzysta z wszystkich trzech formularzy mszalnych, lecz mo瞠 dobiera je zgodnie z aktualnymi wskazaniami lokalnymi;
  • z siedmiu czyta Starego Testamentu w Wigili Paschy mo瞠 wybra w ostateczno軼i tylko dwa, mo瞠 jednak skorzysta ze wszystkich, czy z innej liczby;
  • w niedziel III, IV i V Wielkiego Postu mo瞠 w latach „B” i „C” wzi望 perykopy roku „A”;
  • w miejsce w豉snego na dany dzie psalmu responsoryjnego mo瞠 skorzysta z responsorium wzgl璠nie nawet ca貫go psalmu okresowego. Przepis to aktualny w ko軼io豉ch mniejszych pozbawionych odpowiedniego psalmisty;
  • wy瞠j zaznaczano ju szerokie mo磧iwo軼i wyboru perykop ferialnych.

 Zawsze jednak, w ka盥ej podobnej sytuacji przypomniana jest zasada zapisana ju w instrukcji Eucharisticum Misterium (n. 46): sacerdotes inter celebrationis formas a iure permissas, eas in singulis casibus eligere satagant quae fidelium necessitati vel utilitati eorumque participationi magis consulere videantur. T zasad powtarzaj cz瘰to dokumenty wydane obecnie. Odno郾ie wyboru perykop czytamy, 瞠 nale篡 wybra nie kr鏒sz, nie 豉twiejsz, nie znan, ale t, kt鏎ej uczestnicy nabo瞠雟twa potrzebuj dla swego pe軟ego 篡cia Chrystusem. Zasada ex hominibus assumptus... pro hominibus constituitur... non veni ministrari, sed ministrare przypomniana jest dobitnie kap豉nom epoki Vaticanum II. Tylko przyj璚ie jej i powa積e potraktowanie pozwoli w pe軟i wykorzysta dla dobra Ko軼io豉 Chrystusowego skarb tak cenny jak Ordo lectionum Missae 1969.

 Nowy uk豉d perykop mszalnych jest ju faktem dokonanym. Przez lata przygotowywania, projektowania wysuwano najr騜niejsze dezyderaty. Jedni pragn瘭i ca趾owitej wolno軼i wyboru czyta dla ka盥ego kap豉na, inni domagali si 軼is貫j tematyzacji na wz鏎 katechizm闚. Obecnie czytamy ju wypowiedzi krytyk闚, komentator闚 opublikowanego dokumentu. Jeden z nich pisze mi璠zy innymi spostrze瞠niami: „Lekcjonarz d捫y do skontaktowania wiernych ze wszystkim, co jest istotne w Pi鄉ie 鈍., aby – o ile to tylko mo磧iwe – us造szeli ca貫 S這wo Bo瞠. Takie post瘼owanie zak豉da wiar w zdolno嗆 przyj璚ia przez nich tego S這wa oraz w to, 瞠 B鏬 chcia przem闚i do nich wszystkimi tymi s這wami. Zawarte jest w tym post瘼owaniu, przekonanie, 瞠 ani wyb鏎 osobisty oparty na upodobaniach ka盥ego, ani selekcja uzasadniona sytuacj pastoraln nie s pokarmem wystarczaj帷ym. Postanowiono zaufa, 瞠 chrze軼ijanie s zdolni do dojrza這軼i we wierze przez kontakt z ca造m S這wem Bo篡m, kt鏎e przyjm w ko軼iele. Mo磧iwe, 瞠 w ten spos鏏 – 鈍iadomie czy nie鈍iadomie – rzucono w 鈍iat posiew jedno軼i: jedno軼i mi璠zy katolikami, kt鏎ych to samo S這wo przyjmowane we wierze powinno doprowadzi do kroczenia po zbie積ych drogach: jedno軼i z innymi chrze軼ijanami przez wzrost wsp鏊nego pokarmu S這wa. Oznacza to z這瞠nie ufno軼i w Duchu 安i皻ym oraz w wiernych”  16 .

 I jeszcze jedna uwaga ko鎍owa natury praktycznej. Tak obszerne uj璚ie Ordo lectionum Missae sprowadza konieczno嗆 wydania go w kilku cz窷ciach. Podzia pozostawiony jest ca趾owicie poszczeg鏊nym wydawcom. Wydaje si, 瞠 chc帷 wprowadzi procesj z ksi璕 Ewangelii w miejscu wyznaczonym przez obrz璠y, po czytaniach pierwszym wzgl璠nie drugim, nale瘸這by wydrukowa osobn ksi璕 z perykopami ewangelicznymi.

 Od strony typograficznej zaleca si roz這瞠nie perykop na cz窷ci uwydatniaj帷e w spos鏏 zewn皻rzny poszczeg鏊ne my郵i; w miejsce pisania ci庵貫go dobrze b璠zie wprowadzi wersety. Wst瘼y w rodzaju In illo tempore, Fratres oraz zako鎍zenie Verbum Domini nale篡 przet逝maczy w duchu danego j瞛yka. W niejednym wypadku nie potrzeba specjalnego wst瘼u. W t逝maczeniu ca這軼i nale篡 zastosowa si do wskaza instrukcji z dnia 25. I. 1969 roku De popularibus interpretationibus liturgicis. Niekt鏎e wersety, wskazane szczeg馧owo w Ordo, nale篡 t逝maczy secundum hebraicam veritatem – decyzja bardzo ekumeniczna...

1 Ordo lectionum Missae (editio typica), Watykan 1969.

2 Konstytucja apostolska Missale Romanum z 3 IV 1969.

3 Art. 7, 16, 24, 33, 35, 48, 51, 56, 90, 92, 106, 109.

4 Tam瞠, 24.

5 najcenniejsze prace odnosz帷e si do lekcjonarzy napisali   G.   M o r i n   (1893-1911),   S.   B e i s s e l   (1907),   A.   W i l m a r t   (1913-1937),   D.   D e   B r u y n e   (1921),   A.   B a u m s t a r k   (1921-1942),   G.   G o d u   (1922),   H.   L e c l e r c q  (1922-1929),   W.  H.   F r e r e   (1934-1935),   T.   K l a u s e r   (1935),   A.   D o l d   (1930-1959),   B.   C a p e l l e   (1938),   E.   R a n k e   (1947),   P e r e z   d e   U r b e l   (1950-1955),   P.   S a l m o n   (1951-1952),   A.   C l a v a s s e   (1952-1961),   R.  J.   H e s b e r t   (1956),  K.   G a m b e r   (1959-1962),   G.  G.   W i l l i s   (1962),   J.   L e n g e l i n g   (1964),   J.  M.   Pinell (1965).   Podaj za   F o n t a i n e,   Commentarium ad Ordinem lectionum Missae, Notitiae 47, 259, odn. 14.

6 KL 23.

7 Por.   G.   F o n t a i n e,   art.cyt., 259-262.

8 Calendarium Romanum (editio typica), Watykan 1969, 82.

9 Poniewa nie ustalono jeszcze oficjalnego t逝maczenia termin闚 sollemnitas, festum, memoria obligatoria vel ad libitum i t逝maczenie to wywo逝je sprzeczne opinie dyskutant闚, w opracowaniu niniejszym pozostawiono te okre郵enia w j瞛yku 豉ci雟kim.

10 „Pozw鏊my, niech m闚i Duch 安i皻y, a nie nasze ludzkie konstrukcje”, por.   C.   W i é n e r,   Présentation du nouveau lectionnaire, La Maison Dieu, nr 99, 35.

11 Por. tam瞠, 43-45.

12 Ksi璕a ta ukazuje dobrze, 瞠 Pascha inauguruje ca貫 篡cie Ko軼io豉, zaczyna „czasy nowe”, b璠帷e pod tchnieniem Chrystusa Zmartwychwsta貫go. Od pierwszych chwil organizowania si roku liturgicznego, charakteryzuje w wielu regionach „pi耩dziesi徠nic paschaln”, okres szczeg鏊nej rado軼i, ci庵貫 czytanie Dziej闚 Ap. W czasie paschalnym czytana jest r闚nie odpowiednia cz窷 ewangelii 鈍. Jana, ewangelia w szczeg鏊ny spos鏏 „duchowa”: t逝maczy ona g喚boko mysterium Chrystusa, kt鏎y „ukocha swoich a do ko鎍a”, do „Godziny” wyznaczonej przez Ojca.

13 Por.   C.   W i é n e r,   art. cyt., 46.

14 Tam瞠.

15 Tam瞠, 30-31.

16 Tam瞠, 36-37.

Ks. Stanis豉w Hartlieb, Konarzewo

 


    Zapis elektroniczny Biuletynu Odnowy Liturgii przygotowa Jerzy Paczkowski
 
 

 

 

 

 


 s. 75

 

 

 

 

 

 

 


 s. 75

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 76

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 77

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 78

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 79

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 80

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 81

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 82

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 83

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 84

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 85

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 86

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 87

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 88

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 89

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 90

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 91

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 92

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 93

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 94

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 95

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 96

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 97

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 98

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 99

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 100

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 101

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 102