Biuletyn Odnowy Liturgii * . w: Collectanea Theologica 40:1970, f. II, s. 77-104

drukuj          
(dokument z oryginaln
numeracj stron)

Zawarto嗆:
I. DOKUMENTY ODNOWY

1. 安i皻a Kongregacja dla Kultu Bo瞠go – oprac. F. Blachnicki
2. Odnowa obrz璠u chrztu dzieci – S. Hartlieb
3. Ordo lectionum Missae – F. Blachnicki
4. Nowy kalendarz 鈍i皻ych – W. Danielski

II. PROBLEMY ODNOWY
Stan odnowy liturgii w Polsce w przededniu nowych zada – Gabryel Mar [F. Blachnicki]

III. PRAKTYKA ODNOWY
1. Nowy uk豉d Mszy 鈍. (obrz璠y wst瘼ne) – S. Hartlieb
2. S逝瘺a liturgiczna wed逝g Ordo Missae 1969 – F. Blachnicki

 

* Redaktorem niniejszego biuletynu jest ks. Franciszek Blachnicki, Lublin.

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 40:1970, f. II, s. 77-78

I. DOKUMENTY ODNOWY

oprac. F. B.[lachnicki]

1. 安i皻a Kongregacja dla Kultu Bo瞠go

 Na konsystorzu w dniu 28 kwietnia 1969 roku papie   P a w e    VI   zapowiedzia reorganizacj 安i皻ej Kongregacji Obrz璠闚, maj帷 polega na jej podziale na dwie odr瑿ne kongregacje, jedn dla spraw 軼i郵e liturgicznych, drug dla spraw beatyfikacyjnych i kanonizacyjnych. Zapowied t realizuje konstytucja apostolska Sacra Rituum Congregatio z dnia 8 maja tego roku. W my郵 tej konstytucji dotychczasowa 安i皻a Kongregacja Obrz璠闚 zosta豉 podzielona na dwie kongregacje: dla kultu Bo瞠go (Sacra Congregatio pro Cultu Divino) i dla spraw 安i皻ych (Sacra Congregatio pro Causis Sanctorum). Konstytucja w pierwszej cz窷ci przedstawia kr鏒ki rys historii 安i皻ej Kongregacji Obrz璠闚, utworzonej przez   S y k s t u s a   V   w roku 1588, wskazuj帷 na jej zas逝gi w dziele odnowy liturgii po Soborze Trydenckim i za pontyfikatu ostatnich papie篡. Nast瘼nie przypomina, 瞠 ju konstytucja apostolska Regimini Ecclesiae z roku 1967 nakaza豉 podzia Kongregacji Obrz璠闚 na dwie sekcje, dla spraw kultu Bo瞠go i dla spraw proces闚 beatyfikacyjnych. Obecnie nadszed czas na usamodzielnienie tych sekcji jako osobnych kongregacji. Dotychczasowa za Rada dla wykonania Konstytucji o 鈍i皻ej Liturgii (Consilium ad exsequendam Constitutionem de Sacra Liturgia) przestaje istnie jako odr瑿na instytucja, b璠zie natomiast kontynuowa豉 swoj dzia豉lno嗆 jako osobna komisja w ramach Kongregacji dla Kultu Bo瞠go, a do uko鎍zenia dzie豉 wydania nowych ksi庵 liturgicznych.

 Druga cz窷 konstytucji okre郵a sk豉d i zakres kompetencji nowych kongregacji. Nale膨 do niej trzy zakresy spraw, kt鏎ym odpowiadaj 3 officia (urz璠y), na jakie dzieli si kongregacja:

 1. Officium pierwsze zajmuje si sprawami liturgicznego kultu Bo瞠go w og鏊no軼i w aspekcie obrz璠owym i pastoralnym. Opracowuje wi璚 i wydaje teksty liturgiczne, zatwierdza kalendarze lokalne, formularze mszalne i oficja brewiarzowe diecezjalne i zakonne, interpretuje normy i rubryki zawarte w ksi璕ach liturgicznych itp.

 2. Officium drugie za豉twia sprawy liturgiczne z konferencjami episkopat闚 badaj帷 i zatwierdzaj帷 ich akty liturgiczne wykonywane zgodnie z art. 36  3 oraz 40 Konstytucji o 鈍i皻ej Liturgii, szczeg鏊nie dotycz帷ych adaptacji liturgii do tradycji i zwyczaj闚 lokalnych.

 3. Officium trzecie utrzymuje kontakty z r騜nego rodzaju komisjami i instytucjami liturgicznymi oraz o鈔odkami apostolstwa liturgicznego. Bada stan 篡cia liturgicznego w Ko軼iele, zajmuje si mi璠zynarodowymi zjazdami liturgicznymi, w og鏊e wszystkimi sprawami dotycz帷ymi ruchu liturgicznego w Ko軼iele.

 Kongregacja sk豉da si z kardyna堯w, biskup闚 oraz z konsultor闚 i ekspert闚 w sprawach liturgicznych wybieranych przez papie瘸 z ca貫go 鈍iata, pracuj帷ych w r騜nych zespo豉ch i komisjach.

 Prefektem Kongregacji dla Kultu Bo瞠go zosta mianowany w dniu wydania konstytucji Sacra Rituum Congregatio kard. Benno   G u t,   sekretarzem Hannibal   B u g n i n i,   podsekretarzem Vergilius   N o e.   Miesi璚znik „Notitiae”, dotychczasowy organ posoborowej Rady liturgicznej, od nr 46 ukazuje si ju jako organ Kongregacji dla Kultu Bo瞠go.

Wg „Notitiae” 46, 128-133, opr. F. B.

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 40:1970, f. II, s. 78-85

I. DOKUMENTY ODNOWY

S. Hartlieb

2. Odnowa obrz璠u chrztu dzieci

 15 maja 1969 r., w uroczysto嗆 Wniebowst徙ienia Pa雟kiego, opublikowany zosta nowy obrz璠 chrztu dzieci. Powinien by wprowadzony w 篡cie 8 wrze郾ia tego roku, w 鈍i皻o Narodzenia Naj鈍i皻szej Maryi Panny. Termin ten, na pro軸 licznych konferencja episkopat闚 przed逝瘸no do Wielkiej Nocy roku nast瘼nego z tym zastrze瞠niem, 瞠 – zale積ie od lokalnych warunk闚 – mo積a korzysta z terminu pierwotnego oraz po鈔ednich.

 Wprowadzenie nowego obrz璠u to rzecz ogromnej wagi. Jest to pierwszy obrz璠 chrztu, kt鏎y rzeczywi軼ie uwzgl璠nia fakt, 瞠 sakrament ten przyjmuje niemowl. Czego podobnego nie notuj dotychczas przez dwa tysi帷e lat 瘸dne dokumenty historyczne. Ten zasadniczy zwrot sprawia, 瞠 zmiany w obrz璠ach s radykalne. Udzielanie sakramentu przestaje by ma這 zrozumia陰 formu趾, jest liturgi aktywizuj帷 wszystkich obecnych, jest ich aktem 鈍iadomym, 篡wym.

 Podobnie jak KL, a ostatnio nowe Ordo Missae czy Calendarium, dokument niniejszy podaje w uwagach wst瘼nych i w rubrykach samego obrz璠u uzasadnienie teologiczne. Czyni to zwrotami zaczerpni皻ymi szczodrze z Pisma 安i皻ego oraz dokument闚 Vaticanum II.

 I tak czytamy na samym wst瘼ie: „Przez sakramenty wtajemniczenia chrze軼ija雟kiego wybawieni z mocy ciemno軼i, wsp馧umarli, wsp馧pogrzebani i wsp鏊zmartwychwstali z Chrystusem, ludzie otrzymuj Ducha przybrania za syn闚 i obchodz z ca造m ludem Bo篡m pami徠k 妃ierci i Zmartwychwstania Pana” 1 .

 „Albowiem wcieleni przez chrzest w Chrystusa, tworz lud Bo篡, a otrzymawszy odpuszczenie wszystkich grzech闚, ze stanu w jakim si urodzili przeniesieni s do przybrania na syn闚, istawszy si nowym stworzeniem z wody i Ducha 安i皻ego. Dlatego nazywaj si Synami Bo篡mi i s nimi. Naznaczeni za darem tego Ducha w bierzmowaniu, doskonalej upodobniaj si do Pana i nape軟iaj Duchem 安i皻ym, aby 鈍iadcz帷 o Nim wobec 鈍iata, doprowadzili jak najwcze郾iej do pe軟i Cia這 Chrystusa. Uczestnicz帷 wreszcie w Uczcie Eucharystycznej, spo篡waj Cia這 Syna Cz這wieczego i pij Jego Krew, aby posiedli 篡cie wieczne oraz byli znakiem jedno軼i ludu Bo瞠go. Ofiaruj帷 za siebie razem z Chrystusem staj si cz御tk powszechnej ofiary, kt鏎 stanowi ca豉 odkupiona spo貫czno嗆 (civitas – 鈍. Augustyn), z這穎na Bogu przez Wielkiego Kap豉na. B豉gaj, aby przez obfitsze wylanie Ducha 安i皻ego ca造 rodzaj ludzki doszed do jedno軼i Bo瞠j rodziny. W ten spos鏏 trzy sakramenty chrze軼ija雟kiego wtajemniczenia (inicjacji) tak s ze sob zespolone, 瞠 doprowadzaj do pe軟ej dojrza這軼i wierz帷ych w Chrystusa, kt鏎zy wype軟iaj w Ko軼iele i w ca造m 鈍iecie pos豉nnictwo ca貫go ludu chrze軼ija雟kiego” (IC 2).

 Po przeczytaniu tych uwag budzi si spontanicznie wdzi璚zno嗆 za tak wyra幡e podkre郵enie zwi您ku trzech sakrament闚 inicjacyjnych, za przypomnienie znaczenia i potrzeby bierzmowania. Teologiczne uzasadnienie poparto decyzj, 瞠 chrzestnym przy sakramencie chrztu 鈍i皻ego mo瞠 by tylko cz這wiek bierzmowany (IC 10). Duszpasterze b璠 za to bardzo wdzi璚zni, warto przemy郵e praktyczne zastosowanie tego przepisu.

 Na pierwszy rzut oka uderza podkre郵enie spo貫cznego znaczenia sakramentu chrztu 鈍i皻ego oraz spo貫czna forma jego udzielania. Uzasadnienie znajdujemy mi璠zy innymi w tym, 瞠 „dziecko ma prawo do mi這軼i i pomocy ca貫j spo貫czno軼i” (BP 4). S jednak wa積iejsze przyczyny: „Przygotowanie chrztu 鈍i皻ego oraz chrze軼ija雟kie wychowanie nale篡 przede wszystkim do ludu Bo瞠go, tzn. do Ko軼io豉: on bowiem wiar otrzyman od Aposto堯w – kt鏎a jest skarbem ca貫go Ko軼io豉 (BP 4) – przekazuje i karmi” (IC 4). Dlatego w przygotowaniu do chrztu i w samym obrz璠zie powinni uczestniczy czynnie (BP 32) i pomaga laicy, nie tylko cz這nkowie rodziny, lecz r闚nie inni wierni z danej spo貫czno軼i religijnej. Jednym ze sposob闚 zaleconych w tym celu jest po陰czenie chrztu 鈍i皻ego z niedzieln Msz 鈍i皻: podobnie jak sakrament kap豉雟twa wprowadza si chrzest po ewangelii (BP 9).

 Sakramentu tego nale篡 udziela we wsp鏊nej celebrze wszystkim dzieciom narodzonym w ostatnich tygodniach (BP 32). Tego samego dnia nale篡 udziela chrztu tylko jeden raz (IC 27). W wykonywaniu poszczeg鏊nych obrz璠闚 kap豉nowi, kt鏎y przewodniczy, mog pomaga inni, w niekt鏎ych obrz璠ach r闚nie laicy. Jest to szczeg鏊nie zalecone przy wi瘯szej liczbie dzieci w odniesieniu do namaszczenia olejem katechumen闚 oraz 鈍i皻ym krzy禦em i w istotnym akcie chrzestnej k徙ieli.

 R闚nie w niebezpiecze雟twie 鄉ierci (in periculo), i nawet je郵i wtedy udziela sakramentu laik, powinna uczestniczy w obrz璠zie jaka spo貫czno嗆, w ostateczno軼i jeden 鈍iadek (IC 16). Przepisy dozwalaj w tym wypadku na u篡cie formy skr鏂onej nawet kap豉nowi, podtrzymuj jednak wymagania uczestnictwa spo貫cznego (BP 21/2).

 Do takiej spo貫cznej formy udzielania sakramentu nale篡 dostosowa baptisterium (IC 25). Je郵i ono jest za ma貫 lub z innych przyczyn nieodpowiednie, nale篡 wybra inne odpowiadaj帷e obrz璠owi miejsce w ko軼iele (IC 26). Istotne jest, tak samo jak w Mszy 鈍i皻ej, aby wszyscy widzieli obrz璠y. (IC 26).

 Spo貫czny charakter zaleca r闚nie jako zasadnicze miejsce jego udzielania ko軼i馧 parafialny. W ten bowiem spos鏏 „ja郾iej okazuje si, 瞠 jest to sakrament w陰czenia w lud Bo篡” (BP 10).

 Chrzestni s w obecnym uj璚iu przedstawicielami Ko軼io豉, spo貫czno軼i. Katechumen doros造 jak r闚nie dziecko musi mie jednego chrzestnego (IC 8). Obowi您ek ten mo瞠 dope軟i cz這wiek „odpowiednio dojrza造” je郵i jest ochrzczony, bierzmowany i ucz瘰zcza do Komunii 鈍i皻ej. Mo積a te dopu軼i chrze軼ijanina ze spo貫czno軼i od陰czonej, nie mo積a za katolika, kt鏎emu prawa tego odmawia obowi您uj帷y kodeks (IC 10).

 Chrzestny powinien uczestniczy przynajmniej w obrz璠zie wyznania wiary. Odno郾ie katechumena doros貫go po鈍iadcza jego wiar, przy dziecku wyznaje razem z rodzicami wiar Ko軼io豉, w kt鏎ej jest ono ochrzczone (BP 9>. Jednak jest rzecz w豉軼iw, aby pomaga doros貫mu katechumenowi w ostatnich przygotowaniach, w odniesieniu do dziecka powinien, w razie potrzeby, pomaga w jego chrze軼ija雟kim wychowaniu (BP 8,40). Chrzestni maj tylko pomaga: „z samego porz康ku stworzenia przed obowi您kami chrzestnych nale篡 postawi obowi您ki i pos逝giwanie rodzic闚” (BP 5).

 Dlatego jest rzecz bardzo wa積, aby rodzice uczestniczyli w obrz璠ach. Niekt鏎e z nich s czynno軼iami 軼i郵e do nich nale膨cymi. I tak: rodzice naturalni powinni:

  1. prosi publicznie o chrzest swojego dziecka,
  2. nakre郵i na jego czole znak krzy瘸 鈍i皻ego,
  3. wyrzec si szatana i wyzna swoj wiar,
  4. poda swoje dziecko do chrzcielnej k徙ieli,
  5. trzyma zapalon od pascha逝 鈍iec dziecka,
  6. przyj望 specjalne b這gos豉wie雟two dla matki i ojca.
Powinien tam przyj嗆 r闚nie rodzic niewierz帷y, ale pragn帷y chrztu swego dziecka; zobowi您uje si bowiem do troski o chrze軼ija雟kie wychowanie a przynajmniej musi pozwoli na nie.

 Uczestnictwo rodzic闚 powinno by szczeg鏊nie 鈍iadome i czynne. Dlatego maj obowi您ek przygotowa si do niego przedtem. Je瞠li pragn ochrzci dziecko zaraz po urodzeniu, mog uczestniczy w przygotowaniu ju przed jego narodzeniem. Przygotowanie rodzic闚 nie powinno ogranicza si do samych wyk豉d闚, poucze. Nale篡 – korzystaj帷 z materia堯w przewidzianych dla liturgii s這wa tego sakramentu (BP 44, 186-194, 204-215) – w陰czy w to przygotowanie r闚nie modlitwy i obrz璠y (BP 27). Przypomina si dawny katechumenat doros造ch, ale r闚nocze郾ie budz si refleksje na temat przygotowania naszych dzieci do pierwszej Komunii 鈍i皻ej, 瞠 i ono powinno by ukszta速owane w podobny spos鏏.

 Duszpasterz prowadz帷y przygotowanie powinien stara si doprowadzi rodzic闚 do prawdziwej i czynnej wiary. Do tego samego celu powinien r闚nie zd捫a przez odpowiednie celebrowanie obrz璠闚 (BP 7, IC 3). Zale積ie od potrzeb lokalnych konferencje episkopatu mog zarz康zi d逝窺ze przygotowanie (BP 25).

 Jest rzecz oczywist, 瞠 ca造 dialog prowadzi obecnie kap豉n z rodzicami, a nie z dzieckiem. Gdy wyra膨 oni publicznie swoje pragnienie ochrzczenia dziecka, pyta ich czy s 鈍iadomi obowi您k闚 wynikaj帷ych z tego faktu: maj wychowa dziecko we wierze oraz w mi這軼i Boga i bli幡iego. Uzasadniaj帷 potrzeb wyznania wiary przez tych瞠 rodzic闚 wyja郾ia im: dziecko wasze narodzi si w chrzcie 鈍i皻ym do nowego 篡cia z wody i Ducha 安i皻ego, wy za tak powinni軼ie kierowa jego wychowaniem, aby to 篡cie Bo瞠 z dnia na dzie w nim wzrasta這.

 Pi瘯na i wymowna jest formu豉 w momencie, gdy ojciec dziecka zapala jego 鈍iec od pascha逝 podawanego przez kap豉na: „Rodzice oraz chrzestni, waszej opiece powierzane jest to 鈍iat這, aby dzieci wasze, o鈍iecone przez Chrystusa, post瘼owa造 zawsze jako synowie 鈍iat這軼i, a trwaj帷 we wierze mog造 w niebie razem ze wszystkimi 鈍i皻ymi wybiec naprzeciw przybywaj帷emu Panu” (BP 64). Ostatnie pouczenie, skierowane do wszystkich obecnych przy o速arzu uprzytamnia, 瞠 te dzieci, podobnie jak my otrzyma造 ducha przybrania na syn闚. Jest wi璚 jak najbardziej wskazane teraz odm闚i modlitw Ojcze nasz. Ta wsp鏊na recytacja modlitwy dzieci Bo篡ch oraz uroczyste b這gos豉wie雟two kap豉na udzielone po kolei matce, ojcu oraz innym obecnym, ko鎍zy odnowiony obrz璠.

 Zasada, 瞠 rodzice powinni by obecni przy chrzcie swego dziecka sprawia, 瞠 obecnie inaczej trzeba ustosunkowa si do czasu, w kt鏎ym nale篡 chrzci dziecko. Wprawdzie jak dotychczas, na pierwszym miejscu stoi troska o zbawienie dziecka. Dlatego in periculo mortis nale篡 ochrzci je bez zw這ki. W normalnych jednak warunkach nale篡 poczeka a wyzdrowieje matka i oboje rodzice b璠 dostatecznie przygotowani do pe軟ego czynnego uczestnictwa w obrz璠ach. St康 ustala si, 瞠 dziecko nale篡 ochrzci w pierwszych tygodniach po jego narodzeniu (BP 8).

 Ze wzgl璠u na paschalny charakter tego sakramentu zaleca si udziela go przede wszystkim w Wigili Paschy oraz w niedziele i to podczas Mszy 鈍i皻ej (BP 9,32). Nie mo積a jednak chrzci podczas ka盥ej niedzielnej sumy czy Mszy 鈍i皻ej o innej godzinie. Wydaje si, 瞠 w parafiach wi瘯szych nale瘸這by wprowadzi w tym celu specjaln Msz 鈍i皻 po po逝dniu. W parafiach, gdzie chrzty s mniej liczne mo積a by np. wyznaczy jedn niedziel w miesi帷u lub w innych odst瘼ach czasu, jako dni chrztu 鈍i皻ego. Je郵i jest wi璚ej Mszy 鈍i皻ych, mo積a czyni to zawsze o innej godzinie. Wydaje si jednak, 瞠 w ka盥ym ko軼iele parafialnym chrzest powinien by udzielany podczas Mszy 鈍i皻ej w Wigili Paschy oraz jeden, drugi raz w roku, aby wszyscy prze篡li ponownie ten sakrament.

 Udzielanie chrztu 鈍i皻ego nale篡 do biskup闚. Oni mog powo造wa do pomocy lub godzi si na pomoc innych kap豉n闚 lub diakon闚, kt鏎zy wszyscy s zwyczajnymi (ordinarii) szafarzami sakramentu (IC 13). Trosce biskupa powierza si w szczeg鏊ny spos鏏 przygotowanie katechumen闚 oraz chrztu doros造ch. Powinni udziela tego sakramentu r闚nie osobi軼ie, przede wszystkim podczas Mszy 鈍i皻ej w Wigili Paschy (IC 12).

 W momencie (in articulo) 鄉ierci mo瞠 ochrzci ka盥y cz這wiek, r闚nie niewierz帷y, maj帷y odpowiedni intencj. W niebezpiecze雟twie 鄉ierci (in periculo) powinien to uczyni, je瞠li mo磧iwe, chrze軼ijanin (IC 16). Dlatego wszyscy, r闚nie laicy, szczeg鏊nie rodzice i ci, co ze wzgl璠u na sw鎩 zaw鏚 mog by zobowi您ani do udzielania tego sakramentu w wypadku nag貫j konieczno軼i, powinni pozna dobrze w豉軼iwy spos鏏 chrztu (IC 17).

 W wypadku koniecznym – je郵i nie ma innej mo磧iwo軼i – mo積a u篡 do chrztu wody naturalnej, nie po鈍i璚onej, kt鏎a powinna by czysta (BP 21). W normalnych okoliczno軼iach woda powinna by po鈍i璚ona w specjalnym obrz璠zie. Podczas pi耩dziesi璚iu dni okresu paschalnego nale篡 korzysta, je瞠li to mo磧iwe, z wody po鈍i璚onej podczas Mszy odprawianej w Wigili Paschy, gdy podkre郵a to lepiej zwi您ek sakramentu z tajemnic Paschy. W innych okresach roku nale篡 po鈍i璚a wod przy ka盥ym chrzcie: wtedy s這wa jej konsekracji jasno t逝macz dokonywane misterium zbawienia.

 W tym celu wprowadza si trzy modlitwy. Wyb鏎 ich nale篡 do ministra sakramentu. Pierwsza jest skr鏒em formu造 u篡wanej w Wigili Paschy: jest monologiem. Pozosta貫 dwie, po陰czone s z aklamacjami zgromadzonych. W tre軼i swej s dzi瘯czynieniem za 豉sk 篡cia otrzyman z wody i Ducha 安i皻ego. Dlatego – stosuj帷 ma貫 zmiany w tek軼ie – nale篡 odmawia je r闚nie w okresie paschalnym przy wodzie ju po鈍i璚onej w Wigili. Do po鈍i璚onej wody nie wlewa si ju oleju katechumen闚 oraz krzy禦a. Mo積a natomiast 鈍i璚i wod p造n帷 (prawdziwe lub sztuczne 廝鏚這). Jest to szczeg鏊ny znak wody 篡wej (J 4,14).

 Cieszy przepis zalecaj帷y, aby pascha po okresie wielkanocnym przenie嗆 do chrzcielnicy: umo磧iwia to zapalenie od niego 鈍iecy nowo ochrzczonych. Zwi瘯sza si w ten spos鏏 wymowa znaku tego sakramentu. Jeszcze podkre郵a t wymow zwyczaj ustawiania pascha逝 przy zw這kach cz這wieka ochrzczonego, zamiast dotychczasowych zwyczajnych 鈍iec. Z tym zwyczajem 陰czy si dalszy: spalanie resztek pascha逝 w kaplicy adoracji Naj鈍i皻szego Sakramentu w Wielki Czwartek i Wielki Pi徠ek czyli w momencie prze篡wania w liturgii 鄉ierci Chrystusa, 安iat這軼i 鈍iata.

 Z odnowionego obrz璠u chrztu 鈍i皻ego usuni皻o wszelkie dublety oraz to, co mo瞠 u niekt鏎ych budzi wi璚ej lub mniej uzasadnione opory: tchnienie, podanie soli, dotkni璚ie 郵in, namaszczenie olejem katechumen闚 na plecach. Trudne do zrozumienia i czasem ma這 m闚i帷e modlitwy zast徙iono nowymi. Cieszy szczeg鏊nie teologiczne pog喚bienie ich tre軼i.

 Jak dotychczas obrz璠y rozpoczynaj si przy wej軼iu do 鈍i徠yni: chrzest wprowadza nas do Ko軼io豉, czyni jego cz這nkami. Szafarz sakramentu wita tam szczeg鏊nie rodzic闚, zapoznaje si z imionami dzieci oraz przypomina rodzicom obowi您ki wynikaj帷e z faktu ochrzczenia dzieci. Obok formu podanych w dokumencie, mo瞠 u篡 innych, kt鏎e uzna za odpowiednie.

 Z wszystkich dotychczasowych obrz璠闚 wst瘼nych pozosta obecnie tylko jeden: nakre郵enie znaku krzy瘸 na czole dziecka. Kap豉n kre郵i ten znak Chrystusa Zbawiciela w imieniu „spo貫czno軼i chrze軼ijan przyjmuj帷ej dziecko z wielk rado軼i”. Po kap豉nie czyni to r闚nie rodzice, mog uczyni i chrzestni. Komentarz wprowadzaj帷y podkre郵a aspekt spo貫czny sakramentu.

 Po tych obrz璠ach wst瘼nych wszyscy – zaproszeni przez celebransa – udaj si na przygotowane specjalne miejsce, aby wzi望 udzia w liturgii g這wa. Dzieci powinny w tym czasie pozostawa w pomieszczeniu oddzielnym, pod opiek jakiej niewiasty. Jednak tak matka, jak chrzestna powinny uczestniczy w liturgii s這wa, kt鏎a jest przeznaczona szczeg鏊nie dla mich (BP 14). Liturgia ta mo瞠 mie pe軟e kszta速y znane nam z Mszy 鈍i皻ej: czytanie, psalm responsoryjny, drugie czytanie, homilia, chwila ciszy oraz modlitwa powszechna. Jako perykopy wymienione s na pierwszym miejscu: J 3, 1-6; Mt 28, 18-20; Mk 1, 9-11; Mk 10, 13-16. Mo積a jednak korzysta z dwudziestu innych, podanych w dodatku (11 z ewangelii), a r闚nie wybra zupe軟ie inn zale積ie od potrzeb duszpasterskich lub 篡czenia rodzic闚 dziecka (BP 44).

 W modlitwie powszechnej poleca si Bogu tych, co maj otrzyma chrzest 鈍i皻y, ich wytrwanie we wierze i doj軼ie do zbawienia. W dalszych intencjach prosimy, by ich rodzice byli przyk豉dem wiary, by 篡cie rodzin nacechowane by這 Chrystusow mi這軼i, aby wszyscy odnowili w sobie 豉sk swojego chrztu. Dalsze inwokacje modlitwy powszechnej to kr鏒ka litania do 鈍i皻ych. Do pi璚iu wezwa 鈍i皻ych Ko軼io豉 powszechnego wypada do陰czy imiona 鈍i皻ych patron闚 dziecka oraz 鈍i徠yni lub miejsca. Podczas tej litanii przynosi si dzieci, kt鏎e by造 pozostawione w osobnym pomieszczeniu.

 Zako鎍zeniem tych b豉galnych wezwa jest „modlitwa egzorcyzmu” oraz namaszczenie olejem katechumen闚. Tzw. egzorcyzm niewiele ma wsp鏊nego z dotychczasowym Exorcizo te maledicte diabole... exeas... Jest to, uzasadniona zwyci瘰twem Chrystusa nad szatanem, pro軸a o pomoc Bo膨 dla tych dzieci w walce o 鈍i皻o嗆, kt鏎 maj prowadzi w p騧niejszych latach, gdy dojd do u篡wania rozumu.

 Ten sam cel okre郵a tre嗆 modlitwy odmawianej bezpo鈔ednio przed namaszczeniem olejem katechumen闚 (tylko na piersiach): Niech ci broni moc Chrystusa Zbawiciela, Pana i Kr鏊a wiek闚. Znakiem tego jest to namaszczenie olejem zbawienia w imi tego Chrystusa, Pana naszego. Amen.

 Je郵i konferencja episkopatu postanowi pomini璚ie obrz璠u namaszczenia, odmawia si tylko pierwsz cz窷 modlitwy, zast瘼uj帷 namaszczenie na這瞠niem r瘯i na ka盥e dziecko.

 Dalsza cz窷 obrz璠闚 odbywa si przy chrzcielnicy. Rozpoczyna si po鈍i璚eniem wody lub modlitw dzi瘯uj帷 za dar 篡cia z wody i Ducha 安i皻ego. Bezpo鈔ednio po tym rodzice i chrzestni wyrzekaj si grzechu oraz szatana, kt鏎y do niego prowadzi i wyznaj swoj wiar. Obrz璠 ko鎍zy si potwierdzeniem przez celebransa i zebrany lud Bo篡, 瞠 wyznana wiara jest wiar ich oraz ca貫go Ko軼io豉. Tekst podany w dokumencie mo積a zast徙i innym odpowiednim. Bardzo wskazanym jest tutaj odpowiedni 酥iew. Mo積a by stosowa np.: Wierz w Boga jednego... z pie郾i mszalnej: Na stopniach Twego...

 Teraz dopiero pyta kap豉n rodzic闚 i chrzestnych: Czy chcecie, aby N... otrzyma chrzest w wierze Ko軼io豉, kt鏎 przed chwil razem z wami wszyscy wyznali鄉y? Chcemy – odpowiadaj zapytani. Nie ma ju 瘸dnej przeszkody do udzielenia sakramentu. Tote dokonuje si teraz ten istotny jego moment. Mo瞠 to by przez trzykrotne zanurzenie dziecka w wodzie: ten obrz璠 jest odpowiedniejszym znakiem uczestniczenia przez chrzest w 鄉ierci i Zmartwychwstaniu Pana Jezusa. W dokumencie podany jest on na pierwszym miejscu. Mo積a jednak – zale積ie od lokalnych zwyczaj闚 – chrzci r闚nie przez trzykrotne polanie (IC 22).

 Namaszczenie krzy禦em 鈍i皻ym poprzedzone jest pi瘯n modlitw stwierdzaj帷 w陰czenie ochrzczonych do ludu Bo瞠go i b豉gaj帷, by pozostali na ca陰 wieczno嗆 cz這nkami Chrystusa Kap豉na, Proroka i Kr鏊a. W wypadku udzielania sakramentu wielkiej liczbie katechumen闚 konferencje episkopatu mog zadecydowa opuszczenie i tego namaszczenia. Odmawia si jednak wy瞠j wspomnian modlitw odpowiednio zmienion.

 Bia豉 szata, kt鏎 powinna przygotowa rodzina dziecka, nak豉dana jest jako znak otrzymanej godno軼i, z pro軸, by ochrzczeni wspomagani przyk豉dem swoich bliskich zanie郵i j nieskalan do wieczno軼i. Symbolik 鈍iecy czyni wymowniejsz fakt zapalania jej od pascha逝. Kap豉n podaj帷 pascha t逝maczy: przyjmijcie 鈍iat這 Chrystusa. Potem przypomina odpowiedzialno嗆 rodzic闚 za 篡cie dziecka o鈍ieconego przez Chrystusa. 安ieca powinna by w豉sno軼i dziecka: z ni p鎩dzie do pierwszej Komunii 鈍., z ni na obrz璠 Wigilii Paschy. Powinno si zapala j w wa積iejszych chwilach 篡cia; dopali si przy jego zw這kach.

 Jako ostatni obrz璠 konferencja episkopatu mo瞠 w tym miejscu zachowa obrz璠 Ephetha, jednak瞠 bez 郵iny. Kap豉n dotyka palcem uszu i ust dziecka m闚i帷: Pan Jezus, kt鏎y sprawi, 瞠 g逝si s造sz i niemi m闚i, niech sprawi, aby wkr鏒ce m鏬l s逝cha Jego s這wa i wyznawa wiar na cze嗆 i chwa喚 Boga Ojca.

 Zako鎍zenie obrz璠u ma miejsce przed o速arzem. Kap豉n wyja郾ia, 瞠 teraz dzieci te razem z obecnymi mog m闚i do Boga Ojcze nasz. Wszyscy odmawiaj t modlitw w imieniu dzieci. Aktem ostatnim jest b這gos豉wie雟two. Najpierw specjalne dla matki trzymaj帷ej w ramionach swe ochrzczone dziecko. Nast瘼ne osobne dla ojca, wreszcie dla wszystkich obecnych, bior帷ych udzia w obrz璠ach. W dodatku znajdujemy jeszcze cztery inne formu造 tego b這gos豉wie雟twa.

 Mo積a przewidywa (potwierdzenia w dokumentach jeszcze nie ma), 瞠 to pi瘯ne b這gos豉wie雟two „dostrzegaj帷e” r闚nie ojca, zast徙i dotychczasowy obrz璠 b這gos豉wie雟twa matki po rozwi您aniu, nazywany dawniej wywodem. Rozwi您anie szcz窷liwe: 陰czy w jedno elementy dotychczas rozdzielone, w kr鏒kich formu豉ch podkre郵a my郵 zasadnicz: dzi瘯czynienie za dar rodzicielstwa; r闚nocze郾ie wprowadza now, bardzo wa積: obowi您ek rodzic闚 dawania dzieciom dobrego przyk豉du. Po b這gos豉wie雟twie mo積a zanie嗆 dziecko przed o速arz Matki Bo瞠j.

 Studiuj帷 odnowiony obrz璠 chrztu 鈍i皻ego zauwa瘸my jeszcze jedn jego cech, kt鏎 podkre郵amy z zadowoleniem: chrzest 鈍i皻y jest obrz璠em radosnym. Pokazuje si to ju w szatach. Celebrans u篡wa stu造 lub kapy w kolorze 鈍i徠ecznym (BP 35). Nie ma wi璚 ju pokutnych fiolet闚. Analogicznie mo積a przewidywa, 瞠 kolor fioletowy zniknie r闚nie z Wigilii Paschy. Wyrazem tej rado軼i ma by r闚nie jak najliczniejszy udzia wiernych (IC 7). O tej rado軼i m闚i szafarz sakramentu witaj帷 w bramie 鈍i徠yni dziecko oraz jego rodzic闚 i krewnych.

 Najwi璚ej jednak rado嗆 t podkre郵a zalecany usilnie 酥iew. A dziewi耩 razy czytamy: fidelibus... pro opportunitate cantantibus, a nawet optandum est ut interim proferatur canticum baptismale (BP 67).

 W jakich momentach znajdujemy te zalecenia?

  1. przed rozpocz璚iem obrz璠u, podczas procesji, w kt鏎ej kap豉n lub diakon idzie powita czekaj帷ych u bram 鈍i徠yni (BP 35);
  2. po nakre郵eniu znaku krzy瘸, podczas przej軼ia do miejsca, w kt鏎ym ma by liturgia s這wa (BP 42);
  3. 酥iew psalmu responsoryjnego w liturgii s這wa (BP 44);
  4. na zako鎍zenie homilii lub w 陰czno軼i z litani 鈍i皻ych (BP 46);
  5. po namaszczeniu olejem katechumen闚, podczas przej軼ia do baptisterium (BP 52);
  6. po wyznaniu wiary przez rodzic闚 i chrzestnych, bezpo鈔ednio przed istotnym momentem udzielania sakramentu. W 酥iewie tym wszyscy zebrani mog wyrazi sw wiar, wiar Ko軼io豉 (BP 59);
  7. po chrzcie dziecka; je郵i w jednym obrz璠zie chrzci si wi璚ej dzieci – po chrzcie ka盥ego z nich osobno (BP 60);
  8. 酥iew najwi璚ej zalecany (tutaj znajdujemy formu喚: optandum est...); po zako鎍zeniu ca貫go obrz璠u, gdy wszyscy z zapalonymi 鈍iecami dzieci id do o速arza, lub stoj przed nim, zanim wypowiedz wsp鏊n modlitw Syn闚 Bo篡ch. Tutaj nale篡 酥iewa kantyk z radosnym alleluja (BP 67);
  9. po b這gos豉wie雟twie dla rodzic闚 oraz zebranych: kantyk wyra瘸 rado嗆 paschaln oraz wdzi璚zno嗆. Mo瞠 to by Magnificat (BP 71).

 W uwagach wst瘼nych spotykamy zasad: „obrz璠 powinien brzmie paschaln rado軼i” (IC 6, 33). Trzeba stwierdzi, 瞠 autorzy omawianego dokumentu dali szerokie mo磧iwo軼i wprowadzania w 篡cie tej zasady. W rozdziale VII, nr 225-245 spotykamy dziewi皻na軼ie r騜nych aklamacji oraz dwa hymny, nie licz帷 tekst闚 zawartych w rozdzia豉ch podaj帷ych poszczeg鏊ne obrz璠y. S tam r闚nie teksty psalmu responsoryjnego oraz aklamacji alleluja w liturgii s這wa.

 Przed muzykami otwarto wielkie mo磧iwo軼i. Nie potrzebuj czeka na przet逝maczenie tekst闚, gdy wiele z nich wzi皻o z Pisma 鈍. Poza tym mo積a proponowane teksty zast徙i innymi, odpowiednimi do prze篡wanych obrz璠闚.

 Por闚nuj帷 odnowiony obrz璠 z dotychczasow jego form budzi si w sercu g喚boka wdzi璚zno嗆 dla autor闚 odnowy. Sakrament nieraz jeszcze udzielany w zakrystii, w pustym ko軼iele, czy dla odmiany „szeptany” w ostatnim jego k帷ie, r闚nocze郾ie z innym nabo瞠雟twem, znalaz swe w豉軼iwe miejsce i form. Obrz璠 nowy m闚i, 瞠 jest to pierwszy sakrament nowego prawa, brama 篡cia i Kr鏊estwa (IC 3). Podczas Mszy 鈍., na r瘯ach rodzic闚, w po鈔odku ca貫j spo貫czno軼i wiernych, tak, aby wszyscy widzieli i s造szeli, przy akompaniamencie radosnych 酥iew闚. Bo narodziny dla 篡cia w Bogu, pomno瞠nie liczby cz這nk闚 Ko軼io豉, to troska i rado嗆 wierz帷ych rodzic闚, ale r闚nocze郾ie ca貫go ludu Bo瞠go.

 Nie zawsze duszpasterz wykorzysta wszystkie dziewi耩 mo磧iwo軼i oferowane w nowym dokumencie. Nigdy jednak nie powinien zapomina: dokonuje si rzecz bardzo radosna i trzeba to uzewn皻rzni w znaku. Korzystaj帷 z „sympatycznej elastyczno軼i” odnowionej liturgii chrztu 鈍i皻ego, zale積ie od okoliczno軼i i lokalnych warunk闚, b璠zie d捫y do tego, aby udzielanie sakramentu by這 g喚bokim prze篡ciem formuj帷ym coraz doskonalej religijn 鈍iadomo嗆 ludu Bo瞠go oraz utwierdzaj帷ym jego wiar.

 Chrzest 鈍i皻y to „przede wszystkim sakrament wiary”. Ludzie o鈍ieceni 豉sk Ducha 安i皻ego, wiar odpowiadaj na Dobr Nowin Chrystusa. Troska o budzenie prawdziwej, czynnej wiary jest jak najbardziej w豉軼iwa Ko軼io這wi, zro郾i皻a z nim od pierwszych godzin jego istnienia. Wiara jest fundamentem nowego przymierza, zjednoczenia z Chrystusem (IC 3). Wyja郾ienie kap豉na, potwierdzone przez Amen zebranych, lub ich 酥iew bezpo鈔ednio po wyznaniu wiary przez rodzic闚, a przed obrz璠em zbawczej k徙ieli, przypominaj, 瞠 dziecko ochrzczone jest we wierze Ko軼io豉 (BP 2, 4, 59).

 Ten wzgl康 uzasadnia przepis, 瞠 chrztu nale篡 udziela w ko軼iele parafialnym (BP 10), 瞠 nawet w niebezpiecze雟twie 鄉ierci nale篡 – je郵i to mo磧iwe – zgromadzi jak捷 spo貫czno嗆 i wobec niej wyzna g這郾o wiar (BP 2, 21). T wiar powinni kierowa si w 篡ciu rodzice dziecka. Dlatego maj uczestniczy w specjalnym przygotowaniu, dlatego wprowadzono do samego obrz璠u liturgi s這wa, kt鏎ej nie mog opu軼i dla opieki nad dzieckiem, dlatego o t wiar s pytani bezpo鈔ednio przed chrztem swojego dziecka (BP 14, 17 i IC 4).

 Aby za znak sakramentu by prawdziwy, nale篡 wychowa dzieci w tej wierze, w kt鏎ej zosta造 ochrzczone. Sakrament jest fundamentem takiego wychowania. Jedynym celem wychowania chrze軼ija雟kiego jest doprowadzi powoli dzieci do poznania i nauki Bo瞠j objawionej w Chrystusie, aby w ko鎍u one same przyj窸y wiar, w kt鏎ej zosta造 ochrzczone (BP 3). Taki obowi您ek bior na siebie rodzice (BP 39). Przypomina im to i zobowi您uje do tego Ko軼i馧 w dialogu powitalnym, przed po鈍i璚eniem wody (BP 53), wzywaj帷 do wyznania wiary (BP 56), w obrz璠zie zapalania 鈍iecy dziecka od pascha逝 (BP 64). Modli si o to Ko軼i馧 w modlitwie powszechnej (BP 47), w obrz璠zie ephetha (BP 65), w ko鎍owym b這gos豉wie雟twie (BP 70).

 Chrzest jest r闚nocze郾ie sakramentem w陰czaj帷ym w 鈍i皻y, kap豉雟ki lud Bo篡, tworzy wi篥 sakramentaln jedno軼i wszystkich ochrzczonych (IC 4). Jest to podkre郵one w szczeg鏊ny spos鏏 w formule modlitewnej towarzysz帷ej namaszczeniu krzy禦em 鈍i皻ym (BP 18, 3, 62).

 Chrzest jest r闚nie k徙iel odrodzenia do 篡cia syn闚 Bo篡ch. Zgodnie z faktem wzywania imion Przenaj鈍i皻szej Tr鎩cy, ochrzczeni s Jej oddani i nawi您uj wtedy 陰czno嗆 mi這軼i z Ojcem, Synem oraz Duchem 安i皻ym. Sakrament ten czyni ludzi uczestnikami Bo瞠j natury, m闚i o tym modlitwy po鈍i璚enia wody, przygotowuj, prowadz do tego czytania, modlitwy i potr鎩ne wyznanie wiary (IC 5).

 Chrzest urzeczywistnia misterium paschy, w tym bowiem sakramencie ludzie przechodz ze 鄉ierci grzechu do 篡cia. Moc misterium 鄉ierci i Zmartwychwstania Pana sprowadza wszystkie wspomniane skutki sakramentu. Albowiem ci, kt鏎zy przyjmuj chrzest, wszczepieni w podobie雟two 鄉ierci Chrystusa, w Nim r闚nie powstaj do nowego 篡cia i zmartwychwstaj. Dlatego najw豉軼iwszym terminem chrztu jest Wigilia Paschy i niedziela, dlatego zaleca si bardzo jego udzielanie podczas Mszy 軼i皻ej, dlatego sprawowanie tego sakramentu powinno by zawsze nacechowane rado軼i Zmartwychwstania (IC 6, 28).

1 De initiatione christiana, 1. Ordo Baptismi parvulorum zawiera dwie instrukcje: De initiatione christiana oraz De Baptismo parvulorum, z kt鏎ych ka盥a posiada w豉sn numeracj artyku堯w. W dalszym ci庵u w tek軼ie te instrukcje b璠 cytowane przez podanie w nawiasie skr鏒u IC wzgl. BP z numerem kolejnym artyku逝.

Ks. Stanis豉w Hartlieb, Konarzewo

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 40:1970, f. II, s. 85-87

I. DOKUMENTY ODNOWY

F. B.[lachnicki]

3. Ordo lectionum Missae

 Dekretem Kongregacji dla Kultu Bo瞠go zdnia 25 maja 1969 roku zosta promulgowany nowy porz康ek czyta Pisma 鈍. w liturgii mszalnej. Porz康ek ten, przygotowany przez Rad do wykonania Konstytucji o 鈍. Liturgii w oparciu o art. 51 Konstytucji o 鈍. Liturgii, zosta zatwierdzony przez Paw豉 VI w konstytucji apostolskiej Missale Romanum.

 Nowy porz康ek wszed w 篡cie 30 listopada, a wi璚 w pierwsz niedziel Adwentu 1969 roku, razem z nowym Ordo Missae. Na rok liturgiczny 1969/70 przeznaczona jest seria B czyta niedzielnych oraz seria II czyta ferialnych na okres per annum.

 Og這szony nowy porz康ek czyta wskazuje tylko miejsca w ksi璕ach 鈍i皻ych, z kt鏎ych nale篡 wzi望 czytania. Konferencje episkopat闚 natomiast powinny wyda pe軟y, tekst czyta w j瞛ykach narodowych z zachowaniem zasad dotycz帷ych przek豉d闚 tekst闚 liturgicznych ustalonych przez Rad dnia 25. I. 1969 r. Teksty mog by wzi皻e z przek豉d闚 Pisma 鈍. ju zaaprobowanych przez Stolic Apostolsk, je瞠li za sporz康zi si nowe przek豉dy, nale篡 je przed這篡 do zatwierdzenia kongregacji.

 Wraz z dekretem wydana zosta豉 przez Kongregacj dla Kultu Bo瞠go instrukcja w sprawie wydawania nowych lekcjonarzy z tekstami w j瞛ykach narodowych. Przewiduje ona, 瞠 czytania b璠 wydrukowane w kilku oddzielnych ksi璕ach. W pierwszej kolejno軼i nale篡 wyda ksi璕 zawieraj帷 czytania na niedziele i 鈍i皻a, a przynajmniej ich cz窷 zawieraj帷 seri B. W p騧niejszym czasie mo積a spokojnie przygotowa nast瘼ne tomy lekcjonarza. Konferencje episkopat闚 stosownie do stanu przygotowa tych ksi庵 mog wyznaczy odpowiednie terminy, w kt鏎ych zaczn one obowi您ywa.

 W dalszym ci庵u numer „Notitiae” (47) og豉szaj帷y nowy porz康ek czyta podaje w IV rozdzia豉ch i 25 artyku豉ch og鏊ne i szczeg馧owe wskazana dotycz帷e dobierania i stosowania nowych czyta. Pozostawiaj帷 szczeg馧owe om闚ienie nowego Ordo lectionum do nast瘼nego numeru biuletynu ograniczymy si tu do podania najwa積iejszych informacji zawartych w powy窺zych wskazaniach (Praenotanda). Dowiadujemy si wi璚 najpierw, 瞠 zosta造 przygotowane dwie serie czyta: na niedziele i 鈍i皻a (lectionarium lominicale – festivum) oraz na dni powszednie (lectionarium feriale). Obie serie s od siebie zupe軟ie niezale積e, chocia porz康ek ferialny w pewnym sensie uzupe軟ia niedzielno-鈍i徠eczny, zawieraj帷y wa積iejsze fragmenty (loci maioris momenti) Pisma 鈍. Opr鏂z tych dw鏂h serii wprowadzony zosta porz康ek na uroczysto軼i 鈍i皻ych, do tzw. „Mszy obrz璠owych”, wotywnych i odprawianych w szczeg鏊nych intencjach (ad diversa).

 Lekcjonarz niedzielno-鈍i徠eczny przewiduje dla ka盥ej Mszy 3 czytana: jedno ze Starego Testamentu, drugie z pism apostolskich, trzecie z Ewangelii. Zosta造 przygotowane 3 cykle roczne (oznaczone jako cykl A, B i C), tak i czytania b璠 si powtarza造 co cztery lata. Zesp馧 czyta w danej Mszy jest zharmonizowany tematycznie w ten spos鏏, 瞠 temat poruszony w Ewangelii okre郵a dob鏎 pozosta造ch czyta ze Starego i Nowego Testamentu.

 Je瞠li chodzi o lekcjonarz ferialny, cykl na Wielki Post posiada w豉sne za這瞠nia, odpowiadaj帷e charakterowi chrzestnemu i pokutnemu tego okresu. Ferie pozosta造ch okres闚 (34 tygodnie) posiadaj jeden cykl czyta Ewangelii powtarzany co roku. Pierwsze czytanie natomiast posiada dwie serie, stosowane na przemian. Cykl I stosuje si w latach nieparzystych, cykl II w latach parzystych.

 Lekcjonarz na uroczysto軼i 鈍i皻ych posiada dwie serie czyta. Jedn w Proprium Sanctorum na uroczysto軼i, 鈍i皻a i wspomnienia, je瞠li mo積a znale潭 dla nich czytania w豉sne. Drug w Commune Sanctorum, zawieraj帷 propozycje czyta odnosz帷ych si do poszczeg鏊nych rodzaj闚 鈍i皻ych (m璚zennicy, dziewice) lub do 鈍i皻o軼i w og鏊e. Wyb鏎 pomi璠zy tymi czytaniami bardzo cz瘰to pozostawiony jest celebransowi.

 Podobnie w lekcjonarzu do Mszy „obrz璠owych” (Missae rituales) wotywnych i na szczeg鏊ne okoliczno軼i (ad diversa) proponowanych jest wi璚ej czyta, spo鈔鏚 kt鏎ych celebrans dokonuje wyboru stosownie do potrzeb duszpasterskich danego zgromadzenia.

F.[raciszek] B.[lachnicki]

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 40:1970, f. II, s. 87-93

I. DOKUMENTY ODNOWY

W. Danielski

4. Nowy kalendarz 鈍i皻ych

 W poprzednim numerze biuletynu zosta豉 om闚iona reforma roku liturgicznego i kalendarza. Do om闚ienia w tym numerze zosta豉 pozostawiona reforma kalendarza 鈍i皻ych.

 I.   N o w y   k a l e n d a r z   p o w s z e c h n y

 Charakteryzuj go przede wszystkim: redukcja obchod闚 lub przesuni璚ie ich daty dziennej. By這 to mo磧iwe do przeprowadzenia dzi瘯i uchwale soboru sformu這wanej w KL 111. Wymaga這 to 1° zmniejszenia liczby 鈍i徠 opartych o r騜ne nabo瞠雟twa, pocz徠kowo prywatne (festa devotionis); 2° krytycznej analizy kalendarza 鈍i皻ych (ostatnio poprawiony w 1960 r.); 3° wyboru 鈍i徠 o wi瘯szym znaczeniu; 4° weryfikacji dnia ich obchodu; 5° uniwersalizacji kalendarza, aby zawiera 鈍i皻ych ze wszystkich mo磧iwie narod闚, okres闚 i stan闚. To ostatnie spowodowa這 te korektury w tytu豉ch 鈍i皻ych.

 1.    w i  t a   t y p u   d e w o c y j n e g o,   wprowadzane g堯wnie na pro軸 w豉dc闚 i zakon闚 w ko鎍u XVII w., pozostan odt康 jedynie w kalendarzach partykularnych, a w Mszale maj by przeniesione do dzia逝 Mszy wotywnych. Ze 鈍i徠 Pa雟kich zostan jednak: uroczysto嗆 Tr鎩cy 安., Eucharystii, Serca Jezusowego, i Chrystusa-Kr鏊a Wszech鈍iata; znosi si 鈍i皻a Imienia Jezus i Krwi Pa雟kiej, o czym ju by豉 mowa. Ze 鈍i徠 maryjnych tego typu odt康 obowi您uj tylko: Maryi Bogarodzicy 1. I. (dlatego zniesione Macierzy雟two NMP – 11. X), Maryi Kr鏊owej 22. VIII (przeniesione z 31. V), Matki Bo瞠j Bolesnej 15. IX (nie 7 Bole軼i), R騜a鎍owej 7. X, Ofiarowania 21. XI; natomiast jako wspomnienie „dowolne” pozostaj: Objawienie w Lourdes ll. II, Niepokalanego Serca – w sobot po 鈍i璚ie Serca Jezusowego; M. B. Karmelita雟kiej (Szkaplerznej) 16. VII i Dedykacji Bazyliki N. Maryi P. Wi瘯szej 5. VIII (nie: 好ie積ej). Wynika to, jak podkre郵a komentarz, z konieczno軼i przystosowania pobo積o軼i do teologii maryjnej, zawartej w KK 66, i uwypuklenia zwi您ku Maryi z Chrystusem. Podkre郵aj to nowe nazwy 鈍i徠, kt鏎ym odpowiada ich dotychczasowa tre嗆 liturgiczna: Zwiastowanie Pa雟kie (Annuntiatio Domini) 25. III i Ofiarowanie Pa雟kie (Praesentatio Domini) 2. II. Z pozosta造ch 鈍i徠 maryjnych 3 pozostaj bez zmian (Niepokalane Pocz璚ie 8. XII, Narodzenie 8. IX, Wniebowzi璚ie 15. VIII). Nawiedzenie natomiast otrzymuje now dat: 31. V zamiast 2. VII. Jest to uzasadnione kolejno軼i historyczn, bo Nawiedzenie mia這 miejsce mi璠zy Zwiastowaniem a Narodzeniem 鈍. Jana.

 Dzie 鈍. J霩efa Robotnika 1. V ma by odt康 tylko w rycie „wspomnienia dowolnego”. 安. Joachim ma by obchodzony wsp鏊nie ze 鈍. Ann 26. VII, co jest bardzo w豉軼iwe i ma za sob tradycj w kalendarzu benedykty雟kim. Dotychczasowe 鈍i皻o 鈍. Micha豉 Archanio豉 29. IX, niegdy jedyne ku czci wszystkich Anio堯w, odt康 stanie si obchodem 3 Archanio堯w: Micha豉, Gabriela i Rafa豉 (st康 zniesienie obchod闚 24. III i 24. X); pozostaje natomiast obch鏚 Anio堯w Str騜闚 2. X jako „wspomnienie obowi您kowe”.

 2.   A n a l i z a   k r y t y c z n a   uwzgl璠ni豉 wyniki bada naukowych, aby cze嗆 dla 鈍i皻ych, zgodnie z wymaganiami cz這wieka wsp馧czesnego, oprze na prawdzie historycznej. Niekt鏎zy ze 鈍i皻ych nasuwaj powa積e trudno軼i historyczne. Cho uczeni nie mog twierdzi, 瞠 takich 鈍i皻ych nie by這, jednak wykazali brak fundamentu historycznego dla ich kultu. 安i璚i ci zostali skre郵eni z kalendarza powszechnego. Z nich bardziej znani s: 鈍. Pawe Eremita, Jan i Pawe, Aleksy, Eustachy, Urszula i towarzyszki, Cecylia, Katarzyna Aleksandryjska i Bibiana. Znamienne, 瞠 jednak w kalendarzu powszechnym pozostawiono obch鏚 鈍. Cecylii ze wzgl璠u na staro篡tne 鈍iadectwa jej kultu, mianowicie z V wieku. Podobnie 鈍. Krzysztof pozosta w kalendarzu ze wzgl璠u na staro篡tne 鈍iadectwo kultu, mimo legendarnych opis闚 篡cia i m璚ze雟twa.

 Z komentarza wynika, 瞠 鈍i璚i, kt鏎ych obch鏚 usuni皻o z kalendarza powszechnego, zostan zachowani w kalendarzach partykularnych, lub przynajmniej w ko軼io豉ch, z kt鏎ymi ich kult szczeg鏊nie si wi捫e. Wielu jednak, poniewa nie tylko akta ich s legendarne, ale i do kalendarza rzymskiego w陰czeni zostali bardzo p騧no (XII-XIV w.), zosta這 ze usuni皻ych w og鏊e, np. 鈍. Dorota, Faustyn i Jowita, 40 m璚zennik闚, Anicet, Aleksy, Barbara. Wydaje si jednak, 瞠 w krajach lub regionach, gdzie kult tych w豉郾ie 鈍i皻ych jest dawny i nadal 篡wy jako patron闚 chrzestnych, zawodowych lub parafialnych, nale瘸這by mimo to zatrzyma obchody w kalendarzu partykularnym, mo瞠 ograniczaj帷 jedynie do okre郵onych diecezji, miast lub ko軼io堯w.

 Spo鈔鏚 staro篡tnych m璚zennik闚 rzymskich, kt鏎ych znane s tylko imi, data i miejsce m璚ze雟twa pozostawiono niewielu. Cze嗆 liturgiczn innych za ograniczono tylko do ich bazylik lub cmentarzy (katakumb). Wszystkich za razem „Pierwszych M璚zennik闚 Ko軼io豉 Rzymskiego” czci si specjalnym wspomnieniem 30. VI, maj帷 na my郵i zw豉szcza chrze軼ijan pomordowanych w cyrku Nerona w 64 r.

 3.   W y b  r    w i  t y c h   o wi瘯szym znaczeniu musia by dokonany przy zachowaniu r闚nowagi geograficznej i chronologicznej. Zmala豉 liczba obchod闚 鈍i皻ych W這ch闚 i Francuz闚. Spo鈔鏚 38 papie篡 (znajduj帷ych si w kalendarzu z 1960 r.) pozostaj obchody tylko 15. Z m璚zennik闚 staro篡tnych – opr鏂z wybranych rzymskich, o kt鏎ych by豉 mowa wy瞠j – znale幢i si w nowym kalendarzu najs豉wniejsi (鈍. Polikarp, Perpetua i Felicyta, Cyprian, Ireneusz) oraz najpopularniejsi, kt鏎ych fakt m璚ze雟twa jest historycznie pewny, cho szczeg馧owe akta m璚ze雟twa nale瘸這 uzna za legendarne (m.in. 鈍. Jerzy, Kosma i Damian, January, Dionizy i towarzysze, ㄆcja). Ponadto kalendarz wybiera najs豉wniejszych m璚zennik闚 鈔edniowiecza i epoki nowo篡tnej: 鈍. Fidelis, Stanis豉w, Bonifacy, Wac豉w, Jozafat, Tomasz Becket. Zachowano te w kalendarzu 鈍i皻ych aposto堯w r騜nych kraj闚, cho nie byli m璚zennikami: 鈍. Augustyn z Canterbury, Cyryl i Metody, Ansgar czyli Oskar (ten ostatni, aposto Skandynawii, dopiero obecnie wszed do kalendarza powszechnego). Ponadto kalendarz zatrzyma 鈍i皻ych za這篡cieli zakon闚, tych przynajmniej, kt鏎zy wprowadzali w Ko軼iele upe軟ie now form 篡cia zakonnego. Znajdujemy te w kalendarzu wszystkich doktor闚 Ko軼io豉, cho obchody wi瘯szo軼i z nich s zaznaczone jako wspomnienia dowolne.

 4.   P r z e s u n i  c i e   w i e l u   d a t   obchodu 鈍i皻ych zosta這 dokonane ze wzgl璠u na ich dies natalis aeternae vitae; starano si przynajmniej przesun望 obch鏚 na dzie najbli窺zy daty 鄉ierci wolny od innych obchod闚, wyj徠kowo przyj皻o dat obchodu w dzie 鈍i璚e (鈍. Ambro篡), przeniesienia relikwii lub dedykacji ich ko軼io豉; dzie 鈍i皻ych za czczonych na Wschodzie uzgodniono z dat tamtejszych kalendarzy. Wreszcie przeniesiono trzech wa積ych 鈍i皻ych, kt鏎ych obchody co roku musia造by ust瘼owa wobec ferii Wielkiego Postu; 鈍. Tomasza z Akwinu na 28. I, 鈍. Grzegorza I Wielkiego na 3. IX, 鈍. Benedykta Opata na 11. VII. Zgodnie z innymi Ko軼io豉mi przesuni皻o te obchody Aposto堯w na tradycyjny dies natalis: 鈍. Filipa i Jakuba na 3 V. (w豉軼iwie tradycyjny dzie – 1. V), 鈍. Macieja na 14. V, 鈍. Tomasza na 3. VII. Z innych przesuni耩 wymienimy przyk豉dowo 鈍. Ignacego z Antiochii na 17. X, 鈍. Leona Wielkiego na 10. XI, 鈍. Cyryla i Metodego na 14. II, wreszcie i naszych 鈍. Stanis豉wa na 11. IV, a 鈍. Jana Kantego na 23. XII. Takie przesuni璚ia postulowa ju w swoim podr璚zniku H.   S c h m i d t  SJ w 1960 r.

 5.   U n i w e r s a l i z a c j a   k a l e n d a r z a   wyrazi豉 si najpierw w tym, 瞠 w陰czono do pierwszych m璚zennik闚 ka盥ego kontynentu, kt鏎zy g這szenie Ewangelii u鈍i璚ili w豉sn krwi: z dalekiego Wschodu – Japo鎍zycy 鈍. Pawe Miki z towarzyszami (5. II. 1597), z Ameryki P馧nocnej – 鈍. Izaak Jogues z towarzyszami (18. X. 1647), z Oceanii – 鈍. Piotr Chanel (28. IV. 1841), a z Afryki Centralnej (z Ugandy) – 鈍. Karol Lwanga z towarzyszami (3. VI. 1886). Ponadto z Ameryki ζci雟kiej opr鏂z 鈍. R騜y z Limy, w陰czony zosta pierwszy biskup tego kontynentu, 鈍. Turybiusz z Mongrovejo, arcybp Limy (23. III. 1606) i popularny w鈔鏚 Murzyn闚 i Mulat闚 鈍. Marcin z Porres (3. XI. 1639). Tabele, podane w komentarzu (s. 150-152, 153-155) podaj, 瞠 obok 25 鈍i皻ych rzymian i 37 z Italii, kalendarz obecny zawiera 16 鈍i皻ych z Francji, 11 z Hiszpanii, 8 z Niemiec, 6 z W. Brytanii, 4 z Polski (鈍. Kazimierz, Stanis豉w, Jadwiga i Jan Kanty), 3 z Portugalii, po 2 ze Szwajcarii, Irlancii, Skandynawii (鈍. Oskar i Brygida) i W璕ier (鈍. Stefan i El瘺ieta), nadto z Jugos豉wii 鈍. Hieronim, z Czechos這wacji 鈍. Wac豉w, z Grecji i kraj闚 s這wia雟kich  鈍. Cyryl i Metody, z Rosji – 鈍. Jozafat. Z Afryki jest 8 鈍i皻ych (w tym a 7 staro篡tnych, z Egiptu lub Afryki p馧nocnej), z Azji 14 (w tym 12 staro篡tnych z bliskiego Wschodu), z Ameryki – 4, z Oceanii – 1. W przekroju historycznym: do ko鎍a epoki prze郵adowa – 53 鈍i皻ych (najwi璚ej jednak z IV w. – 25), potem w przewadze s: w. XIII – 12 鈍i皻ych, w. XVI i XVII – po 17, za z XX w. tylko 鈍. Maria Goretti i 鈍. Pius X.

 6.   T y t u  y    w i  t y c h:   z tradycyjnych pozosta造 jedynie: Aposto, Ewangelista, M璚zennik, Dziewica. Natomiast z powodu zmiany pierwotnego znaczenia zmieniono tytu confessorvidua. Dlatego odt康 軼i郵e okre郵a si stopie hierarchiczny w Ko軼iele: Biskup (Papie), Prezbiter, Diakon, a ponadto zachowano tytu Doktora Ko軼io豉. 圭i郵ej te okre郵ono 鈍i皻ych przynale積ych do rodzin zakonnych: Opat, Mnich, Pustelnik (Eremita), Zakonnik (Religiosus), Zakonnica (Religiosa, je郵i przed wst徙ieniem do zakonu 篡豉 w ma鹵e雟twie; w przeciwnym razie tytu逝je si: Dziewica). Zauwa瘸 si te pomini璚ie zupe軟ie tytu逝: Kr鏊; m闚i si wi璚: 鈍. Ludwik Francuski, 鈍. Stefan W璕ierski (Stephanus Hungariae). Mo瞠 wa積y te b璠zie szczeg馧, i wyra幡ie zidentyfikowano w liturgii osob 鈍. Marii Magdaleny: chodzi mianowicie o t Mari, kt鏎ej Chrystus objawi si po Zmartwychwstaniu, nie maj帷 nic wsp鏊nego ani z grzesznic z π 7, 36-50, ani z siostr Marty (wobec tego szkoda, 瞠 nie wprowadzono wsp鏊nego obchodu 鈍. Marii i Marty).

 II.   Z a s a d y   d o t y c z  c e   k a l e n d a r z y   p a r t y k u l a r n y c h

 Chocia wypada, by ka盥a diecezja jako Ko軼i馧 lokalny mia豉 w豉sny kalendarz, jednak mog go posiada wsp鏊nie wszystkie diecezje jednej prowincji lub kraju, podobnie wszystkie prowincje jednego zakonu w tym samym kraju (n. 48, 51). Uk豉da je kompetentna w豉dza, w wypadku kalendarza krajowego konferencja episkopatu, potwierdza Stolica Apostolska. Kalendarz partykularny powinien stanowi organiczn jedno嗆 z kalendarzem powszechnym, kt鏎y obowi您uje w ca造m obrz康ku rzymskim i stanowi baz kalendarzy lokalnych. Musi pozosta nienaruszone Proprium de Tempore, a 鈍i皻a powszechne maj pierwsze雟two (n. 49-50). Kalendarz nie mo瞠 by przeci捫ony, dlatego ka盥ego 鈍i皻ego nale篡 obchodzi tylko jeden raz w roku, tylko wyj徠kowe racje duszpasterskie mog sk這ni do zachowania 鈍i皻a translatio albo inventio i to jedynie w stopniu „wspomnienia dowolnego” (n. 50).

 W kalendarzu diecezjalnym powinny si znale潭 obchody patron闚 diecezji, rocznicy dedykacji katedry oraz 鈍i皻ych i b這gos豉wionych zwi您anych z diecezj narodzeniem, d逝窺zym przebywaniem lub 鄉ierci. Poszczeg鏊ne ko軼io造 nadto obchodz tych 鈍i皻ych, kt鏎ych cia豉 przechowuj. W kalendarzu zakonnym powinno by 鈍i皻o tytularne zakonu, 鈍. za這篡ciela i patrona oraz 鈍i皻ych i b這gos豉wionych cz這nk闚 danej rodziny zakonnej lub jej szczeg鏊nie bliskich (n. 52). Nadto wszyscy zakonnicy powinni 陰czy si ze spo貫czno軼i Ko軼io豉 lokalnego przez obch鏚 鈍i皻a dedykacji katedry oraz g堯wnych patron闚 miejscowo軼i i kraju. Gdyby liczba 鈍i徠 lokalnych okazywa豉 si zbyt wielka, mo積a wprowadzi 鈍i皻o wszystkich 鈍i皻ych danej diecezji czy zakonu, osobne obchody zostawiaj帷 鈍i皻ym o wi瘯szym znaczeniu, pozosta造ch obch鏚 ograniczaj帷 do 鈍i徠yni, kt鏎a przechowuje ich cia這 (n. 53). Obchody partykularne mog mie jedynie stopie „wspomnienia” obowi您kowego lub dowolnego, wyj患szy 鈍i皻a o szczeg鏊nej wadze historycznej lub duszpasterskiej, kt鏎ym przynajmniej w niekt鏎ych miejscach nale瘸這by da stopie wy窺zy (n. 54).

 Wszyscy, kt鏎zy maj obowi您ek trzyma si danego kalendarza w豉snego, powinni obchodzi wszystkie dni przeze przepisane bez zmiany ich stopnia i niczego samowolnie nie usuwa (n. 55).

 Kalendarze lokalne nale篡 tak przeredagowa, by w豉軼iwym dniem obchodu by dzie 鄉ierci (dies natalis) 鈍i皻ego. Nale篡 jednak zachowa zgodno嗆 z kalendarzem powszechnym, je郵iby przyj掖 inn dat obchodu takiego 鈍i皻ego, kt鏎y jest r闚nocze郾ie patronem lokalnym (n. 56): zachowuj帷 dat, mo積a podnie嗆 stopie obchodu. Gdyby nieznany by dies natalis, nale篡 wyznaczy inny dzie w豉軼iwy danemu 鈍i皻emu, lub po prostu dzie wolny w kalendarzu od innych obchod闚. Podobnie na najbli窺zy wolny dzie wyznacza si 鈍i皻ego, kt鏎ego dzie w豉軼iwy jest ju zaj皻y przez 鈍i皻o r闚ne lub wy窺ze, powszechne lub partykularne. Obchody dozwolone (indultae) nale篡 wpisa pod dniem najodpowiedniejszym z racji duszpasterskich. 安i徠 lokalnych nie nale篡 wyznacza w dni przypadaj帷e zwykle na okres W. Postu, na oktaw Paschy i na dni od 17 do 31 grudnia. Gdzie dzie 鈍. J霩efa nie jest 鈍i皻em obowi您uj帷ym, mo瞠 episkopat zdecydowa przeniesienie jego obchodu poza W. Post (n. 56). Je郵i kilku 鈍i皻ych obchodzi si 陰cznie, mo積a obchodzi tylko jednego z nich, bli窺zego Ko軼io這wi lokalnemu, dla pozosta造ch za przeznaczy inny dzie jako wspomnienie obowi您kowe. W niedziele per annum wolno dla dobra duszpasterskiego obchodzi 鈍i皻o, kt鏎e przypad這 w tygodniu, je郵i pozwala tabela pierwsze雟twa; wtedy wszystkie Msze 鈍. gromadz帷e wiernych maj by o 鈍i皻ym (n. 58). Z kilku obchod闚 zbie積ych w danym dniu obchodzi si ten, kt鏎y ma pierwsze雟two. Lepiej jednak unika sta貫j zbie積o軼i i przesun望 鈍i皻o partykularne na najbli窺zy dzie wolny od uroczysto軼i 鈍i徠; jednak wobec wspomnienia obowi您kowego powszechne pierwsze雟two b璠zie mia這 wspomnienie partykularne, a z kolei w豉sne dla danego ko軼io豉, pierwsze雟two przed obowi您uj帷ym w ca貫j diecezji. W wypadku zbie積o軼i II nieszpor闚 z I nieszporami nast瘼nego 鈍i皻a, pierwsze雟two maj nieszpory II, wyj患szy dzie wyra幡ie posiadaj帷y pierwsze雟two wed逝g tablicy (n. 60).

Tabela pierwsze雟twa

  1. Sollemnitates (uroczysto軼i):
    1. Triduum Paschalne M瘯i i Zmartwychwstania.
    2. Bo瞠 Narodzenie, Objawienie, Wniebowst徙ienie i Zes豉nie Ducha 鈍.
      • Niedziele Adwentu, W. Postu i Paschy;
      • Popielec; dni w W. Tygodniu do W. Czwartku w陰cznie; dni w oktawie Paschy.
    3. Uroczysto軼i Pa雟kie, Maryjne i 鈍i皻ych w kalendarzu powszechnym.
      • Dzie Zaduszny (ust瘼uje niedzieli).
    4. Uroczysto軼i w豉sne:
      1. patrona pierwszorz璠nego miejscowo軼i,
      2. Dedykacja i jej rocznica w ko軼iele w豉snym,
      3. Tytu ko軼io豉 w豉snego,
      4. Tytu, za這篡ciel, g. patron zakonu lub zgromadzenia.
  2. Festa (鈍i皻a):
    1. Pa雟kie
    2. Niedziele okresu Bo瞠go Narodzenia i niedziele per annum,
    3. 安i皻a Maryi i 鈍i皻ych w kalendarzu powszechnym,
    4. 安i皻a w豉sne:
      1. Patrona pierwszorz璠nego diecezji,
      2. Dedykacja i jej rocznica w katedrze,
      3. Patrona pierwszorz璠nego kraju, prowincji, narodu, wi瘯szego terytorium,
      4. Tytu逝, za這篡ciela, patrona pierwszorz璠nego zakonu lub prowincji zakonnej,
      5. Inne 鈍i皻a w豉sne Ko軼io豉 lokalnego,
      6. Inne 鈍i皻a kalendarza diecezji lub zakonu.
    5. Dni powszednie Adwentu od 17 do 24 grudnia,
      • dni w oktawie Bo瞠go Narodzenia;
      • dni powszednie W. Postu.
  3. Wspomnienia (memoriae):
    1. Obowi您kowe w kalendarzu powszechnym.
    2. Obowi您kowe w豉sne:
      1. Patrona drugorz璠nego miejsc., diec., kraju, prowincji, narodu, terytorium, zakonu, prowincji.
      2. Inne wspomnienia obowi您kowe w豉sne danego ko軼io豉,
      3. Inne wspomnienia obowi您kowe w kalendarzu diecezji lub zakonu.
    3. Wspomnienia dowolne, kt鏎e r闚nie mo積a obchodzi w dni pod nr 9. Podobnie obchodzi wolno wspomnienia obowi您kowe, gdyby przypad造 w dni powszednie W. Postu.
    4. Dni powszednie Adwentu do 16. XII. w陰cznie,
      • okresu Bo瞠go Narodzenia od 2.I. do soboty po Objawieniu,
      • okresu Paschy od poniedzia趾u po oktawie Paschy do soboty przed Zes豉niem Ducha 安.,
      • dni powszednie w ci庵u roku.

 III.   P r o b l e m y   k a l e n d a r z a   d l a   d i e c e z j i   p o l s k i c h

 W Polsce mamy ju nowo opracowany kalendarz, og這szony w 1963 r., zgodnie z kt鏎ym u這穎no nowe Proprium do Brewiarza i Msza o速arzowy 豉ci雟ko-polski. Kalendarz ten uk豉dano zgodnie z zasadami obecnej reformy: wprowadzono obchody nowo ustalonych patron闚 kraju, diecezji, oraz niekt鏎ych miast i region闚 (奸御k, Pomorze), wprowadzono te wsz璠zie obchody dedykacji katedry. Przeprowadzono te weryfikacj dat obchod闚, co poci庵n窸o za sob liczne przesuni璚ia. I tu r闚nie wy陰czeni zostali z kalendarza 鈍i璚i, kt鏎ych patronat, mimo 鈔edniowiecznej tradycji, nie m鏬 by w diecezjach uznany w 鈍ietle nowych zasad, np. nie zwi您ani ani miejscem urodzenia, ani m璚ze雟twa itp. Wszyscy jednak, nawet lokalni 鈍i璚i (b. Bogumi z Dobrowa), s obchodzeni przez wszystkie diecezje, jedynie w r騜nym stopniu obchodu; uzasadnia si to skromn liczb naszych kanonizowanych i beatyfikowanych rodak闚.

 Stoj帷 wobec zadania przystosowania naszego Calendarium perpetuum Ecclesiarum Poloniae do obecnego kalendarza powszechnego, mo瞠my zasygnalizowa nast瘼uj帷e problemy, z kt鏎ych pierwsze dotycz 鈍i皻ych polskich zamieszczonych w kalendarzu powszechnym, drugie &150; przesuni璚ia dat ich obchodu zale積ie od kalendarza powszechnego, trzecie &150; ewentualnego ograniczenia obchodu liturgicznego 鈍i皻ych o lokalnym znaczeniu lub usuni皻ych z kalendarza powszechnego z powod闚 historyczno-krytycznych.

 1. Sprawia nam to rado嗆, i w kalendarzu powszechnym znalaz這 si czworo polskich 鈍i皻ych, mianowicie 鈍. Stanis豉w, Jadwiga, Kazimierz i Jan Kanty, jak r闚nie 鈍i璚i zwi您ani z Polsk jak 鈍. Jozafat oraz 鈍. Cyryl i Metody. Pomini皻o jednak 鈍. Jacka, kt鏎y by dot康 w kalendarzu powszechnym, co trzeba zapewne t逝maczy tym, i jego znaczenie by這 wielkie jedynie dla zakonu dominikan闚, Polacy maj go jednak tak瞠 jako misjonarza. Podobnie misjonarzami lud闚 Europy 鈔odkowej s zapomniani 鈍. Bruno z Kwerfurtu oraz 鈍. Otto z Bambergi, kt鏎ych kult powinny o篡wi u siebie przynajmniej Polska i Niemcy. R闚nie 鈍. Stanis豉w Kostka nie wszed do kalendarza powszechnego. Nade wszystko jednak odczuwa si w kalendarzu powszechnym brak patrona trzech narod闚: Czech闚, Polak闚 i W璕r闚, aposto豉 Prus, wsp馧pracownika Ottona III i Sylwestra II – mianowicie 鈍. Wojciecha, kt鏎ego m璚ze雟two jest wyj徠kowo udokumentowane. Nasuwaj帷a za w徠pliwo軼i sprawa kwalifikacji obchodu naszych 鈍i皻ych jako memoria ad libitum zapewne nie powinna mie wi瘯szego znaczenia wobec faktu, 瞠 ogromna wi瘯szo嗆 nawet Doktor闚 Ko軼io豉 posiada ten ryt obchod闚.

 2. Przesuni璚ia dat dotyczy造by przede wszystkim 鈍i皻ych, naszych patron闚, kt鏎ych daty przenosi kalendarz powszechny, a wi璚 鈍. Stanis豉wa i 鈍. Jana Kantego. Tradycyjne u nas daty 8. V i 20. X nie powinny by w Polsce przesuni皻e na 11. IV i 23. XII, gdy nie pozwala造by na ich obch鏚 okres W. Postu i Adwentu, a nadto zbyt s zakorzenione; na takie zachowanie dat tradycyjnych zezwalaj Normae, n. 56.

 Inny problem to daty g喚boko zwi您ane z histori narodu i zakorzenione w kulturze, a obecnie przez kalendarz przeznaczone na inny obch鏚, przede wszystkim 3. V – Maryi Kr鏊owej Polski i 15. VII rocznica Grunwaldu, od 1963 r. dzie 鈍. Brunona-Bonifacego z Kwerfurtu. Zapewne, obch鏚 鈍. Aposto堯w Filipa i Jakuba uda這by si dla Polski naznaczy na 2 lub 5 maja (2. V 鈍. Zygmunta w P這cku, 4. V 鈍. Floriana), gdyby uzyska這 si indult, aby dzie Maryi Kr鏊owej Polski obchodzi jako „uroczysto嗆” mimo, i przys逝giwa豚y jedynie ryt „鈍i皻a”. Mo瞠 za dzie 鈍. Bonawentury w Polsce da這by si obchodzi pod dotychczasow dat 14. VII, czemu nie wydaj si sprzeciwia Normae, n. 59, 7-8a, c.

 Pozosta貫 tego rodzaju trudno軼i, to 14. II, gdy nale瘸這by przenie嗆 na ten dzie 鈍. Cyryla i Metodego (z 7. VII), cho jest to w Przemy郵u dzie pierwszorz璠nego patrona, 鈍. Walentyna; 3. VII – 鈍. Tomasza Aposto豉 (z 21. XII), cho ca貫 Pomorze obchodzi wtedy 鈍. Ottona z Bambergi. Natomiast zapewne wolno by zachowa obch鏚 鈍. Teresy od Dzieci徠ka Jezus pod dat 3. X, aby jej nie przenosi na 1. X, dzie og鏊nopolskiego obchodu b. Jana z Dukli, podobnie 鈍. Jozafata nadal obchodzi 14. XI, zostawiaj帷 dat 12. XI dla 鈍i皻ych Pi璚iu Braci M璚zennik闚, za 鈍. El瘺iet 19. XI, gdy w Polsce dnia 17. XI obchodzi si b. Salome. Te ostatnie przesuni璚ia zreszt s minimalne.

 Co do osobnego obchodu 鈍. Anny 26. XII w miejscach odpustowych, wobec ustalenia obchodu wsp鏊nego ze 鈍. Joachimem, to jest on mo磧iwy w 鈍ietle Normae n. 57; powodowa這by to osobny obch鏚 鈍. Joachima w dniu 27. VII.

 3. Ostatni problem, to bardzo popularny w Polsce kult 鈍. Barbary posiadaj帷y dawne i liczne 鈍iadectwa (od XII-XIII w.) i ci庵le 篡wy jako patronki chrzestnej i patronki g鏎nik闚. Naszym zdaniem, ten kult jako fakt historyczny, jak r闚nie racje duszpasterskie, nakazuj niezale積ie od legendarnych akt m璚ze雟twa (z kt鏎ych jednak przynajmniej imi jest pewne) zachowa obch鏚 4. XII. nawet we wszystkich diecezjach polskich. Natomiast kult 鈍. Floriana, patrona hutnik闚, mo積aby ograniczy jedynie do archidiecezji krakowskiej oraz diecezji katowickiej i opolskiej. By豉by to analogia zachowania w Rzymie kultu 鈍. Bibiany, Pudencjany czy Krzysztofa. Wreszcie nale瘸這by przemy郵e spraw zw篹enia obchodu liturgicznego b這gos豉wionych do niekt鏎ych tylko diecezji, zanim zostan kanonizowani.

Ks. Wojciech Danielski, Lublin

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 40:1970, f. II, s. 93-95

II. PROBLEMY ODNOWY

Gabryel Mar

Stan odnowy liturgii w Polsce w przededniu nowych zada

 Poni窺ze uwagi s rezultatem dyskusji przeprowadzonej w gronie specjalist闚 i terenowych dzia豉czy odnowy liturgii w lecie 1969 roku. W jej toku u鈍iadomiono sobie ogrom trudno軼i, na jakie napotyka w Polsce realizacja dalszych, decyduj帷ych etap闚 odnowy liturgii, zw豉szcza etapu zwi您anego z ostateczn reform liturgii mszalnej. Dotychczasowe etapy odnowy, jakie zak豉da i na jakich opiera si ten nowy etap, nie zosta造 bowiem jeszcze w pe軟i wykonane. Ogromna wi瘯szo嗆 duszpasterzy i parafii w Polsce ograniczy豉 si do wprowadzenia zmian rubrycystycznych, czysto zewn皻rznych. Nawet w tej dziedzinie jest jeszcze wiele brak闚 i zaniedba. Ksi篹a sprawuj帷y poprawnie liturgi nale膨 jeszcze do rzadko軼i, a wielu wprost ignoruje w istotnych punktach obowi您uj帷e ju od kilku lat w Ko軼iele powszechnym prawo liturgiczne, wykazuj帷 ra膨cy brak poczucia pos逝sze雟twa lub niepokoj帷 niewiedz w sprawach, w kt鏎ych przecie wyra瘸 si istota kap豉雟kiej pos逝gi wobec ludu Bo瞠go. G堯wne za zadanie wychowania wiernych do nowej 鈍iadomo軼i swej roli w Ko軼iele, w oparciu o soborow Konstytucj Lumen Gentium, w 鈍ietle kt鏎ej przecie musi by realizowana Konstytucja o 鈍. Liturgii, przez odpowiedni katechez, homili, komentarze i prac w grupach elitarnych, w wi瘯szo軼i parafii ledwo zosta這 rozpocz皻e lub w og鏊e jest jeszcze nietkni皻e. W tej sytuacji, aby nie zmarnowa owoc闚 soborowej odnowy liturgii, nale篡 podj望 systematyczn, d逝gofalow, wg陰b id帷 prac wychowawcz, kt鏎ej nie mo積a od陰czy od zewn皻rznej reformy ryt闚. Dla tej pracy musz jednak by spe軟ione pewne warunki. Pierwszym warunkiem jest istnienie odpowiedniej ilo軼i specjalist闚 posiadaj帷ych g喚bokie, solidne i nowsze studia liturgiczne. Wi瘯szo嗆 diecezji w Polsce nie posiada jeszcze takich specjalist闚, nawet na stanowiskach wyk豉dowc闚 liturgiki w seminariach oraz w kurialnych referatach duszpasterskich. W tej sytuacji wprost trudny do uwierzenia jest fakt, 瞠 w roku akademickim 1968/69 na studia specjalistyczne z liturgiki pastoralnej na Instytucie Teologii Pastoralnej KUL zg這si si ze wszystkich diecezji i zakon闚 w Polsce tylko jeden student! Sytuacja ta nie poprawi豉 si w roku 1969/70. Nale篡 wi璚 wyrazi 篡czenie pod adresem ksi篹y biskup闚 i wy窺zych prze這穎nych zakonnych, aby potraktowali t spraw wielkodusznie i z dalekosi篹n perspektyw, wysy豉j帷 wi璚ej kandydat闚 na te studia. Bez istnienia zespo逝 specjalist闚 w ka盥ej diecezji i w ka盥ym zakonie nie mo積a liczy na to, aby odnowa liturgii w ci庵u najbli窺zych lat zapu軼i豉 g喚bsze korzenie.

 Terenowi dzia豉cze odnowy liturgii od kilku lat bole郾ie odczuwaj brak zaplecza dla swej pracy w formie naukowo-praktycznego Instytutu Duszpasterstwa Liturgicznego w skali krajowej, o kt鏎ym m闚i art. 44 KL. Na ka盥ym kroku odczuwa si brak solidnie i fachowo przygotowanych pomocy duszpasterstwa liturgicznego, takich jak komentarze, katechezy, homilie, materia造 dla osobistego pog喚bienia teologicznego i biblijnego oraz metodycznie opracowanego programu pracy wychowawczej w grupach elitarnych, na kt鏎ych trzeba oprze pog喚bienie liturgiczne w parafiach. Odczuwa si r闚nie brak koordynacji i wsp馧pracy pomi璠zy specjalistami w skali krajowej, wskutek czego teksty, t逝maczenia, instrukcje itp. nie b璠帷e wynikiem pracy zespo這wej, cz瘰to s s豉be, zawieraj b喚dy i domagaj si poprawek, co utrudnia i komplikuje prace w terenie.

 W tej sytuacji spraw nagl帷 by這by utworzenie jakiego instytutu, kt鏎y m鏬豚y spe軟ia dla ruchu odnowy liturgii w Polsce podobn rol, jak znany Centre Nationale de Pastorale Liturgique w Pary簑 oraz krajowe o鈔odki liturgiczne w innych krajach. O鈔odek ten m鏬豚y zarazem stanowi o鈔odek pomocniczy o charakterze doradczym, opiniodawczym, redakcyjnym i wykonawczym dla Komisji Liturgicznej Episkopatu. Mo積a by si r闚nie powa積ie zastanowi nad tym, czy nie by這by rzecz konieczn dokona reorganizacji Komisji Liturgicznej Episkopatu. Zachodzi bowiem pytanie, czy przy obecnym, szczup造m sk豉dzie jest ona w stanie podo豉 ogromowi zada, jakie jeszcze stoj przed nami w tej dziedzinie, po postawieniu pierwszych, wst瘼nych zaledwie krok闚. Z pewno軼i na czasie by豉by wi璚 sugestia o poszerzenie jej sk豉du, aby sta豉 si ona reprezentatywn dla wszystkich o鈔odk闚 w Polsce, maj帷ych co do powiedzenia w dziedzinie odnowy liturgii.

 Nasuwaj si r闚nie uwagi pod adresem diecezjalnych komisji liturgicznych. Komisje te, o ile maj spe軟ia swoje zadania, przewidziane przez Konstytucj liturgiczn, powinny sk豉da si z ludzi naprawd g喚boko przekonanych do odnowy liturgii, fachowo przygotowanych i wyposa穎nych w pewien autorytet i w豉dz wizytowania w stosunku do duszpasterzy odpowiedzialnych za realizacj odnowy w parafiach.

 W ko鎍u mo積a by wysun望 pewne sugestie odno郾ie nast瘼nych etap闚 odnowy liturgii, takich jak realizacja nowego Ordo Missae 1969, wprowadzenie nowego rytu chrztu dzieci, nowego kalendarza.

 Zwa篡wszy niew徠pliwe zap騧nienia w realizacji dotychczasowych etap闚 odnowy liturgii, zwi您ane zw豉szcza z op騧niaj帷 si wysy趾 msza堯w polsko-豉ci雟kich i z naszymi trudno軼iami wydawniczymi, wydaje si sensowne, aby termin wej軼ia w 篡cie nowego Ordo Missae wyznaczony przez Stolic Apostolsk, w Polsce obowi您ywa jedynie te parafie i o鈔odki duszpasterskie, kt鏎e s do tego odpowiednio przygotowane. W innych ko軼io豉ch mo積a by ju realizowa pewien program minimalny nie wymagaj帷y wielkich przygotowa w zakresie nowych tekst闚.

 Natomiast realizacja pe軟ego programu reformy, wynikaj帷ego z nowego Ordo Missae, wymaga豉by wyznaczenia p騧niejszego terminu ad quem, obowi您uj帷ego bezwzgl璠nie wszystkie parafie. Parafie, w kt鏎ych po zbadaniu przez Diecezjaln Komisj Liturgiczn stwierdzonoby dostateczny stopie przygotowania, uzyska造by od biskupa ordynariusza zezwolenie na wprowadzenie w pe軟i nowego Ordo Missae z j瞛ykiem polskim w ca貫j Mszy 鈍. 陰cznie z Modlitwami Eucharystycznymi. W ten spos鏏 realizacja odnowy liturgii rozwija豉by si w diecezji organicznie wg praw 篡cia, kt鏎ego etap闚 rozwoju nie da si odg鏎nie „zadekretowa” (w ten spos鏏 mo積a realizowa reform tylko w aspekcie rubrycystycznym).

 R闚nocze郾ie duszpasterze i o鈔odki gorliwe, przoduj帷e w odnowie, by造by postawione jako wz鏎 innym, op騧nionym lub opiesza造m i sko鎍zy豉by si istniej帷a w wielu o鈔odkach faktyczna dyskryminacja kap豉n闚 realizuj帷ych 鄉ia這 i gorliwie odnow w oparciu o ducha soboru i zarz康zenia Stolicy Apostolskiej. Poza tym odnowa by豉by realizowana pod kontrol ludzi kompetentnych, dzi瘯i czemu unikn窸oby si wielu b喚d闚. W ko鎍u mo積a wyrazi nadziej, 瞠 dzie這 odnowy liturgii, mimo trudno軼i ukazanych w duchu realizmu i w poczuciu odpowiedzialno軼i, ma w Polsce wszelkie widoki rozwoju i powodzenia. Nasz lud bowiem posiada, mo積aby powiedzie „dusz liturgiczn” i przyjmuje ch皻nie, ze zrozumieniem i rado軼i now liturgi, je瞠li jest ona nale篡cie wykonana, a lud nale篡cie do niej przygotowany i wprowadzony. W wielu o鈔odkach te ju dzi odnowiona liturgia wydaje pi瘯ne owoce.

Ks. Gabryel Mar

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 40:1970, f. II, s. 95-100

III. PRAKTYKA ODNOWY

S. Hartlieb

1. Nowy uk豉d Mszy 鈍.

 I.   O b r z  d y   w s t  p n e

 Liturgia odnowiona przez II Watyka雟ki Sob鏎 Powszechny nigdy nie b璠zie czym tak sta造m, niezmiennym jak liturgia potrydencka: R騜ne dokumenty zalecaj urozmaicenie, podkre郵aj w豉軼iwo嗆 takiego post瘼owania. W instrukcji Musicam sacram wydanej przed dwoma laty, w nrze 10 znajdujemy twierdzenie, 瞠 takie urozmaicenie pomaga do ch皻niejszego i owocniejszego uczestnictwa wiernych. Wydany pod dat 19. III. 1969 r. odnowiony obrz璠 sakramentu ma鹵e雟twa zawiera m.in. po trzy prefacje Mszy 鈍. 郵ubnej, zestawy modlitw prezydencjalnych (nawet cztery kolekty), formu造 po鈍i璚enia obr帷zek, b這gos豉wie雟twa nowo瞠鎍闚 po Ojcze nasz oraz na ko鎍u Mszy 鈍. Podobne fakty znajdujemy w odnowionym obrz璠zie sakramentu chrztu niemowl徠.

 Jednak ka盥y obrz璠 liturgiczny otrzymuje powoli pewien zasadniczy ko軼iec, konstrukcyjne ramy. Urozmaicenie akcji, sposob闚 wyra瘸nia i prze篡wania poszczeg鏊nych prawd ma zamkn望 si w tych podstawowych ramach. Odnowiony uk豉d Mszy 鈍., kt鏎y wszed w 篡cie w ca造m Ko軼iele w I niedziel adwentu 1969 r., tworzy te ramy dla Mszy 鈍. Jest on owocem dyskusji nad tzw. Msz normatywn przedstawion podczas I Synodu Biskup闚, czyli drug redakcj odnowy dokonan przez Rad Liturgiczn, zgodnie z uwagami, 篡czeniami wyra穎nymi przez uczestnik闚 synodu.

 Przed om闚ieniem poszczeg鏊nych obrz璠闚 trzeba koniecznie u鈍iadomi sobie bardzo wa積 zasad, kt鏎a stosowana jest na ka盥ym kroku, a w skutkach zmienia radykalnie dotychczasowe, przedsoborowe podej軼ie do liturgii. „Ka盥y... arcykap豉n z ludzi brany, dla ludzi bywa ustanowiony w sprawach odnosz帷ych si do Boga” (Hbr 5, 1). Kap豉n jest dla ludu: on przewodniczy zgromadzeniu, ale pami皻a na pouczenie Chrystusa: „Ja jestem po鈔鏚 was jak ten, kto s逝篡”, podobnie i „mi璠zy wami niech b璠zie... prze這穎ny jak s逝ga” (π 22, 26-27). W ca貫j odnowionej liturgii wiele rzeczy pozostawionych jest woli celebransa: wyb鏎 perykop skrypturystycznych, 酥iew闚, wyb鏎 Modlitwy Eucharystycznej; forma aktu pokuty, obrz璠u przygotowania dar闚, stosowanie oraz ilo嗆 okadze, dzi瘯czynienie po Komunii 鈍., formu豉 b這gos豉wie雟twa. Nierzadko dokumenty daj kilkadziesi徠 mo磧iwo軼i, jak np. szczeg鏊nie w odniesieniu do perykop.

 Co wybra? To co b璠zie s逝篡這 najlepiej zgromadzonym, to czego im najwi璚ej potrzeba, aby rzeczywi軼ie byli i coraz pe軟iej stawali si synami Bo篡mi. A wi璚 nie to co 豉twiejsze, co kr鏒sze, co dobrze ju znane, nie to co mi貫, szczeg鏊nie upragnione przez kap豉na. Potwierdzenie tej zasady znajdujemy na wielu miejscach we wszystkich nowych dokumentach liturgicznych. Idzie ona tak dalece, 瞠 nieraz zaleca stosowanie si do 篡cze uczestnik闚 liturgii 1 . Przypominaj si s這wa Chrystusa: nie przyszed貫m, aby mi s逝穎no: przyszed貫m s逝篡 (Mt 20, 28).

 Wszyscy znamy dobrze podzia Mszy 鈍. na liturgi s這wa i liturgi eucharystyczn. W ramach tego zasadniczego podzia逝 nowy uk豉d wyodr瑿nia wyra幡ie obrz璠y wst瘼ne i ko鎍z帷e Mszy 鈍. Warto zapami皻a ten szczeg馧. Te bowiem obrz璠y b璠 podlega造 zmianom czy nawet ca趾owitemu opuszczeniu w wypadku 陰czenia Mszy 鈍. z innymi akcjami liturgicznymi. W Wigili Paschy np. cz窷ci obrz璠u wej軼ia b璠zie po鈍i璚enie i wniesienie pascha逝 oraz uroczysty 酥iew Exultet. Modlitwy ko鎍owe b璠 si zmienia造 np. w Mszy 郵ubnej, opuszczone b璠 ca趾owicie, je郵i bezpo鈔ednio po Mszy 鈍., w 陰czno軼i z ni nast瘼uje jakakolwiek akcja liturgiczna, np. kondukt pogrzebowy.

 Obrz璠y (nie u篡wamy okre郵enia liturgia) wst瘼ne zamyka t.zw. kolekta. Liturgia s這wa w 軼is造m tego wyra瞠nia znaczeniu, rozpoczyna si pierwszym czytaniem, ko鎍zy za modlitw powszechn, wzgl璠nie wsp鏊nym wyznaniem wiary, jak np. w Mszy 鈍. 郵ubnej, w kt鏎ej modlitwa wiernych poprzedza Symbol.

 Msza 鈍. z udzia貫m ludu rozpoczyna si uroczyst procesj. Orszak jej tworz: 1. ministrant z dymi帷ym turybularzem, 2. ministranci z krzy瞠m i 鈍iecami, 3. lektor nios帷y ksi璕 ewangelii, 4. celebrans. W zale積o軼i od lokalnych mo磧iwo軼i, uczestnik闚 mo瞠 by wi璚ej, w niedziele oraz dni uroczyste powinno by wi璚ej. Mo瞠 jednak r闚nie by mniej, zst瘼uj帷 a do jednego. Zasady odnowy zalecaj, aby by這 ich przynajmniej trzech: lektor, kantor i ministrant. Msz z ich pos逝g nazywa si „typiczn” 2 .

 Przybywszy do o速arza wszyscy oddaj mu cze嗆 przez g喚boki uk這n: je郵i jest tam tabernakulum z Naj鈍. Sakramentem, kl瘯aj. Krzy, je郵i ma pe軟i rol o速arzowego, stawia si gdzie w pobli簑, 鈍iece podobnie lub na kredencji. Ksi璕 ewangelii lektor sk豉da na o速arzu. Celebrans, a je郵i s, r闚nie diakon i subdiakon, wst徙iwszy na stopnie o速arza, czcz go poca逝nkiem i ewentualnie okadzeniem.

 Przez ca造 czas trwania procesji i ewentualnego okadzenia o速arza, zgromadzeni wierni 酥iewaj: albo teksty na wej軼ie z msza逝, albo z Graduale simplex, albo zast瘼cze pie郾i zaaprobowane przez kompetentn w konkretnym wypadku konferencj episkopatu 3 . Ten 酥iew towarzysz帷y procesji jest wi璚 pierwsz modlitw mszaln ludu Bo瞠go; odpowiedni, w豉軼iwy jest wtedy, gdy form i tre軼i jednoczy obecnych oraz wprowadza ich w tajemnic okresu liturgicznego wzgl璠nie 鈍i皻a.

 Teksty przeznaczone na ten moment celebry mog by r闚nie recytowane, w ostateczno軼i nawet przez samego celebransa. To jest jednak suchy przepis prawny: „wolno”, a „litera zabija”. Dlatego trzeba koniecznie u鈍iadomi sobie, 瞠 sens obrz璠u wej軼ia w normalnych warunkach domaga si 酥iewu. Np. tylko 酥iew zdolny jest wytworzy wtedy nastr鎩 rado軼i wsp鏊nej, 酥iew jest bardzo skutecznym 鈔odkiem zjednoczenia obecnych. A to jest jednym z zasadniczych cel闚 tego obrz璠u.
S komentatorzy, kt鏎zy nie widz racji solowej recytacji tekstu na wej軼ie. W dyskusji, celem wyja郾ienia swego stanowiska, pos逝guj si por闚naniem: je郵i np. przy powitaniu prezydenta nie ma orkiestry, prezydent nie recytuje hymnu narodowego lecz hymn si opuszcza. Nowy uk豉d Mszy 鈍. cho w kr鏒kich s這wach, podkre郵a jednak ogromn wag 酥iewu. Zaleca go szczeg鏊nie w niedziele 4 . Wida, 瞠 aprobuje to wszystko, co na temat znaczenia 酥iewu powiedziane jest w Musicam sacram. W odpowiednim rozdziale cytuje znane powiedzenie: „kto dobrze 酥iewa, modli si podw鎩nie”.

 Celebrans nie odmawia w czasie 酥iewu na wej軼ie 瘸dnych „prywatnych” modlitw. Ani przed stopniami o速arza, ani podczas poca逝nku i okadzenia. Mo瞠, a wydaje si, 瞠 je郵i 酥iewaj wszyscy, nie sama schola, powinien w陰czy si w 酥iew zgromadzonych. Postanowienie to bardzo cieszy. W niejednym wypadku dopiero g這s celebransa do陰czany do g這su zebranych, da w豉軼iwy ton temu 酥iewowi, dopiero wtedy wytwarza si atmosfera jednocz帷a wszystkich, a samemu kap豉nowi, kt鏎ego uwagi nie odrywaj w tym momencie inne modlitwy, chocia瘺y tylko samo 鈍iadome ws逝chiwanie si w 酥iewane teksty i melodie, pomo瞠 w陰czy si w tajemnic liturgii dnia.

 如iew wej軼ia, aby spe軟i sw rol, nie mo瞠 by zbyt kr鏒ki. Dlatego wydaje si w豉軼iwym, zw豉szcza w niedziele i uroczyste 鈍i皻a, wcze郾iejsze rozpoczynanie tego 酥iewu przed wej軼iem kap豉na. Innym rozwi您aniem, b璠帷ym w duchu odnowy, mo瞠 by procesja d逝窺z drog przez ko軼i馧, albo okadzenie o速arza. Odno郾ie okadzenia trzeba zapami皻a wprowadzon zmian: zniesiono ca趾owicie okadzanie podczas przeistoczenia. Pozosta造 jedynie: 1. Okadzenie krzy瘸 i o速arza, po jego poca這waniu na pocz徠ku Mszy, 2. okadzenie ksi璕i ewangelii przed odczytaniem perykopy, 3. okadzenie przygotowanych dar闚, o速arza, krzy瘸, celebransa (tylko) oraz ca貫go zgromadzonego ludu Bo瞠go, przed umyciem r彗.

 Nie istnieje ju obowi您ek stosowania wszystkich tych okadze: mo積a skorzysta tylko z jednego lub dw鏂h, np. tylko w obrz璠zie wej軼ia. Do historii nale膨 r闚nie drobiazgowe przepisy, jakimi gestami okadza, ile ich ma by po jednej i po drugiej stronie o速arza.

 Oddawszy ho責 o速arzowi, kt鏎y symbolizuje Chrystusa, celebrans zajmuje miejsce przeznaczone dla przewodnicz帷ego liturgii s這wa. Tutaj, 瞠gnaj帷 si, m闚i: W imi Ojca i Syna i Ducha 安i皻ego. Odpowiadaj wszyscy: Amen. Ale Msza 鈍. to nie tylko wyznanie wiary w Przenaj鈍i皻sz Tr鎩c, nie tylko wspomnienie z這穎nej kiedy na krzy簑 Ofiary, lecz jej sakramentalne, rzeczywiste uobecnianie. Gdzie dwaj, albo trzej zgromadzeni s w imi Chrystusa, tam jest On sam. Jest r闚nie obecny w osobie przewodnicz帷ego kap豉na. A wi璚 On b璠zie przemawia do zgromadzonych, On sk豉da Ofiar. To prawda bardzo wa積a, fundamentalna dla uczestnik闚 Mszy 鈍.

 Prawd t przypominaj, podkre郵aj s這wa kap豉na i odpowied zgromadzonych, wypowiedziane zaraz po znaku krzy瘸. Mo瞠 to by znana nam formu豉: Pan z wami – I z duchem twoim. Jednak nowy uk豉d Mszy 鈍. stawia na pierwszym miejscu inne: ζska Pana naszego Jezusa Chrystusa, mi這嗆 Bo瘸 oraz udzielanie si Ducha 安i皻ego niech b璠zie z wami wszystkimi (2 Kor 13, 13) – I z duchem twoim. Mo磧iwa jest i trzecia wersja: ζska wam i pok鎩 od Boga Ojca naszego i od Pana Jezusa Chrystusa (1 Kor 1, 3) – B這gos豉wiony B鏬 i ojciec Pana naszego Jezusa Chrystusa (2 Kor 1, 3).

 W tym pozdrowieniu kap豉na i odpowiedzi obecnych objawia si r闚nie misterium zgromadzonego Ko軼io豉. S wszyscy: niewidzialna G這wa, Jezus Chrystus, uobecniony w osobie przewodnicz帷ego kap豉na oraz przez fakt zgromadzenia tych, kt鏎zy wierz w Niego. Jest r闚nie Lud Bo篡: ws逝chany w Jego nauk, zjednoczony w Duchu Mi這軼i, w tym瞠 Duchu razem z Chrystusem oddaje si Ojcu. Spe軟ia si to, po co przyszed na ziemi Chrystus, Syn Bo篡: „by rozproszone dzieci Bo瞠 zgromadzi w jedno” (J 11, 52).

 Rozproszy i nadal dzieli nas grzech. Tote chc帷 przygotowa si w豉軼iwie do uczestnictwa w Mszy 鈍. trzeba si od grzechu oczy軼i: bez tego niemo磧iwe jest pe軟e zjednoczenie w mi這軼i. St康 nast瘼nym obrz璠em Mszy 鈍. jest akt pokuty. Nie chodzi tu o rachunek sumienia, lecz o akt skruchy, upodobnienie duchowe do postawy ewangelicznego celnika. „B鏬 sprzeciwia si pysznym, pokornym za daje 豉sk” (Jk 4, 6).

 Potr鎩na mo瞠 by formu豉 aktu pokuty. W ka盥ej s wprowadzaj帷e s這wa kap豉na, w ka盥ej jest chwila ciszy dla uznania swej grzeszno軼i, ka盥a ko鎍zy si modlitw celebransa, w kt鏎ej b豉ga on za wszystkimi o odpuszczenie grzech闚 i doprowadzenie do 篡cia wiecznego. R騜ne za s formu造 przeproszenia, wsp鏊nego wo豉nia o mi這sierdzie Bo瞠, wypowiadane bezpo鈔ednio po wst瘼nej chwili ciszy.

 Pierwsza z tych formu to znacznie skr鏂one, cho uzupe軟ione wyznaniem winy zawartej w  pomini璚iu czynu dobrego, dotychczasowe Confiteor, odmawiane teraz r闚nocze郾ie przez celebransa i zgromadzonych 5 .

 Jak przet逝maczy Confiteor?, jak przet逝maczy pozosta貫 teksty? Zasady w tej dziedzinie – og這szone przez Stolic 安i皻 – m闚i o konieczno軼i oddania ducha danego j瞛yka, ostrzegaj przed t逝maczeniem werbalnym. Warto przyjrze si cho jednej pr鏏ie – projektowi t逝maczenia lud闚 m闚i帷ych j瞛ykiem francuskim (Europa, Ameryka, Afryka, Azja):
Wyznaj Bogu wszechmog帷emu
i uznaj przed moimi bra熤i,
瞠 grzeszy貫m:
my郵, s這wem, uczynkiem
oraz opuszczeniem:
tak, ja naprawd zgrzeszy貫m.
Dlatego b豉gam...

 Komentarz do tego t逝maczenia przes豉ny wszystkim biskupom oraz komisjom liturgicznym j瞛yka francuskiego uzasadnia m.in. formu喚 Uznaj przed moimi bra熤i. Oto my郵 przewodnia tego uzasadnienia: zwrot przed wami, bra熤i zawiera w sobie podzia: ja i wy, inni. A przecie w Chrystusie wszyscy stanowimy jedno. Na tym przyk豉dzie trzeba sobie u鈍iadomi: nie musimy bra dotychczasowych t逝macze, mo瞠 nawet bardzo tradycyjnych. Mo積a i trzeba szuka lepszych, odpowiedniejszych dzisiaj, tym wi璚ej, 瞠 dotychczasowe nie by造 dokonywane z my郵 o wsp鏊nej recytacji czy 酥iewie.

 Druga formu豉 zamyka si w nast瘼uj帷ych aklamacjach:
C. Zmi逝j si nad nami, Panie – W. Bo zgrzeszyli鄉y przed Tob.
C. Oka nam, Panie swoje mi這sierdzie – W. I daj nam Twoje zbawienie.

 Trzecia wydaje si by najlepsz: sk豉da si z trzech wezwa zako鎍zonych wo豉niem: Kyrie, Christe, eleison. Inwokacje mo瞠 wyg豉sza celebrans, rno瞠 r闚nie kto inny, np. kantor.
C. Ty (Panie, kt鏎y) zosta貫 pos豉ny, by uzdrawia pokutuj帷ych,
     (Panie,) zmi逝j si nad nami!

W. Panie, zmi逝j si nad nami!
C. Ty (Chryste, kt鏎y) przyszed貫 powo豉 grzesznik闚,
     (Chryste,) zmi逝j si nad nami!

W. Chryste, zmi逝j si nad nami!
C. Ty (Panie, kt鏎y) siedzisz po prawicy Ojca, by wstawia si za nami,
     (Panie,) zmi逝j si nad nami!

W. Panie, zmi逝j si nad nami! 6 

 Ordo podaje jeden wz鏎 inwokacji poprzedzaj帷ych wo豉nie: Kyrie, Christe, eleison. Dopuszcza jednak i inne odpowiednie. To co najwi璚ej zach璚a do korzystania z tej formu造, to w豉郾ie mo磧iwo嗆 jej urozmaicenia oraz fakt, 瞠 nie potrzeba ju p騧niej odmawia osobno inwokacji: Kyrie, Christe, eleison. Inaczej jest gdy b璠ziemy korzysta z dw鏂h pierwszych formu: wtedy po kap豉雟kim Misereatur ponowimy nasze wo豉nie o mi這sierdzie Bo瞠, z t zmian, 瞠 ka盥e wezwanie powt鏎zymy tylko dwa razy, nie trzy jak dotychczas. Uproszczenie to, u豉twiaj帷e odmawianie tych aklamacji na zmian przez kap豉na i lud, b璠zie przyj皻e zapewne z zadowoleniem 7 .

 Przy okazji nasuwa si uwaga: wydaje si, 瞠 by這by lepiej – korzystaj帷 z pierwszej lub drugiej formu造 aktu pokuty – wprowadzi wo豉nie: Panie, Chryste, zmi逝j si nad nami przed kap豉雟kie: Niech si zmi逝je nad nami... Przy takim ustawieniu Kyrie, Christe eleison stanowi這by logiczn ca這嗆 z obrz璠em pokuty, podobnie jak w formule trzeciej, sens tej aklamacji by豚y zawsze jednoznaczny. W obecnym ustawieniu wydaje si sp騧niona.

 Studiuj帷 trzeci formu喚 przeproszenia trzeba sobie uprzytomni, 瞠 aklamacji Kyrie eleison, Christe... nie mo積a interpretowa jako modlitwy do Tr鎩cy 安i皻ej. Wszystkie trzy inwokacje odnosz si do Jezusa Chrystusa: On jest tym b豉ganym o mi這sierdzie Kyriosem. On, Krwi za nas przelan na krzy簑, oczyszcza sw鎩 Ko軼i馧, nas zgromadzonych, kt鏎ych prowadzi do Ojca.

 Akt pokuty mo瞠 by poprzedzony kr鏒kim komentarzem zaczynaj帷ej si liturgii mszalnej. Wyg豉sza go celebrans lub komentator. Nowo嗆 bardzo pozytywna. Komentarz wyg豉szany dotychczas przed rozpocz璚iem Mszy 鈍. bardzo cz瘰to przez celebransa przed ubraniem si w szaty liturgiczne, dociera do niewielu. A potrzebny jest wszystkim, aby mogli uczestniczy 鈍iadomie w liturgii, tym wi璚ej obecnie, gdy kap豉n mo瞠, zale積ie od okoliczno軼i, wybiera odpowiednie perykopy, zestawy modlitw prezydencjalnych itd.

 Po akcie pokutnym i ewentualnie po aklamacjach Kyrie, Christe, eleison, w niedziele poza adwentem i W. Postem oraz w wa積iejsze dni liturgiczne okre郵ane obecnie jako „uroczysto軼i” (dotychczas: dzie I klasy) wzgl璠nie „鈍i皻a” (dotychczas dzie II klasy) odmawiamy Chwa豉 na wysoko軼i Bogu. Staje si wi璚 ono prawie wy陰cznie hymnem niedzielnym. Gdy si pami皻a, 瞠 w pewnym okresie w Ko軼iele pierwszych wiek闚 kap豉n m鏬 intonowa ten staro篡tny hymn raz w roku, podczas Mszy 鈍. w Wigili Paschy 8 , b璠zie on nam zawsze przypomina, 瞠 niedziela to „cotygodniowa Pascha”.

 Po Chwa豉 na wysoko軼i, a w dni powszednie – prawie zawsze – bezpo鈔ednio po przeb豉galnym Panie, zmi逝j si..., celebrans zako鎍zy obrz璠y wst瘼ne odm闚ieniem tzw. kolekty. Nie b璠zie ju poprzedzona bezpo鈔ednio aklamacj Pan z wami przeniesion przed akt pokuty. Zmieni si r闚nie gest celebransa, kt鏎y wezwanie M鏚lmy si b璠zie wypowiada trzymaj帷 r璚e z這穎ne. Obowi您kowo r闚nie po tym wezwaniu wprowadza si cisz, aby „wszyscy ...u鈍iadomili sobie, 瞠 stoj w obliczu Boga i aby mogli sprecyzowa w duszy swoje pragnienia” 9 .

 To okre郵enie celu zarz康zonej ciszy, przy ca趾owitym pomini璚iu jakiejkolwiek wzmianki o poddawaniu wtedy przez komentatora intencji tej cichej modlitwy, wydaje si m闚i, 瞠 stosowana w tej dziedzinie do嗆 powszechnie dotychczasowa praktyka, nie jest jedynym rozwi您aniem, nie jest czym koniecznym. B璠zie to nieraz zale瘸這 od komentarza wst瘼nego. Uczestnicy Mszy 鈍. wprowadzeni w tajemnic dnia przez wyja郾ienie wyg這szone przed aktem pokuty, mog teraz bez 瘸dnych dodatkowych wskaz闚ek wype軟i modlitewnie t cisz. A przynajmniej komentator powinien pami皻a o zasadzie mocno podkre郵anej w tej dziedzinie: paucissimis verbis wyrazi komentarz.

 Nowy uk豉d Mszy 鈍. nie wspomina w og鏊e aspersji. W niejednym ko軼iele jest ona odprawiana regularnie do ostatnich dni. Jak post徙i na przysz這嗆? zachowa obrz璠 w formie dotychczasowej by這by zwyk造m dubletem aktu pokuty niezgodnym z zasadami odnowy. Wydaje si jednak, 瞠 mo積a zachowa, przynajmniej w niedziele okresu paschalnego i to we wszystkich Mszach 鈍., istotny element – pokropienie wod po鈍i璚on jak w Wigili Paschy. Ale nie czyni tego przed obrz璠em wej軼ia, lecz podczas 酥iewu w豉軼iwego temu obrz璠owi. Kap豉n wchodz帷 drog prowadz帷 przez ca造 ko軼i馧 pokrapia wiernych, kt鏎zy 酥iewaj rado郾ie o zmartwychwstaniu w Chrystusie. By這by to rozszerzeniem Wigilii Paschy na ca造 okres zgodnie z odnow, kt鏎a nie m闚i ju o niedzielach po Wielkanocy, ale o niedzielach Paschy, o jednym, trwaj帷ym a do Zes豉nia Ducha 安i皻ego, dniu Paschy. Chrzest, „pierwszy sakrament... brama 篡cia i Ko軼io豉” 10  wchodzi豚y przez ten znak trwale w 鈍iadomo嗆 ludu Bo瞠go. Ilu to ludzi nie mo瞠, czy nie chce przyj嗆 na nabo瞠雟two Wigilii, cho nie opuszcz Mszy 鈍. w 瘸dn niedziel roku 11 .

1 Ordo Baptismi Parvulorum 1969, nr 44.

2 Ordo Missae 1969, nr 78.

3 Wykaz takich 酥iew闚 zast瘼czych, wybranych z polskich, religijnych pie郾i ludowych, zosta w r. 1969 zaaprobowany przez Episkopat Polski.

4 Ordo Missae 1969, nr 77.

5 Obecny tekst spowiedzi powszechnej, wed逝g t逝maczenia u篡wanego dotychczas:
Spowiadam si Bogu wszechmog帷emu i wam, bracia,
瞠 bardzo zgrzeszy貫m
my郵, mow, uczynkiem oraz zaniedbaniem:
moja wina, moja wina, moja bardzo wielka wina.
Przeto b豉gam Naj鈍. Maryj, zawsze Dziewic,
wszystkich Anio堯w i 安i皻ych
i was, bracia, o modlitw za mnie
do Pana, Boga naszego.

6 W ka盥ej inwokacji mo積a, zale積ie od sposobu wypowiadania lub 酥iewu, opu軼i jeden z tekst闚 obj皻ych nawiasami.

7 如iewaj帷 aklamacje Panie, zmi逝j si nad nami mo積a jednak nadal wykorzystywa obecne melodie, uwzgl璠niaj帷e trzykrotne powt鏎zenie ka盥ej z nich. Mo積a nawet, je郵i potrzebne to jest melodii, powtarza je wi璚ej razy, podobnie jak dozwolone s t.zw. tropy, czyli teksty wstawione mi璠zy s這wa: Kyrie, Christe – eleison.

8 N.   M.   D e n i s - B o u l e t,   Analyse des rites et des prieres de la messe, w:   A.   G.   M a r t i m o r t,   L'Eglise en prière, Paris 1965, 344.

9 Ordo Missae 1969, nr 32.

10 Por. De initiatione christiana w: Ordo Baptismi Parvulorum 1969, nr 3.

11 Omawiaj帷 obrz璠y wst瘼ne trzeba nadmieni r闚nie o zmianie w liturgicznym stroju kap豉na. Zak豉da on stu喚 nie krzy簑j帷 jej na piersiach, lecz spuszczaj帷 z ramion prosto, podobnie jak w wypadku za這瞠nia jej na kom輳. Biskup i kap豉n maj w odniesieniu do Eucharystii t sam w豉dz: nie ma wi璚 uzasadnienia inny spos鏏 noszenia stu造 (Institutio gen. 81).

Ks. Stanis豉w Hartlieb, Konarzewo

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 40:1970, f. II, s. 101-104

III. PRAKTYKA ODNOWY

F. Blachnicki

2. S逝瘺a liturgiczna wed逝g Ordo Missae 1969

 Opublikowane dekretem 安i皻ej Kongregacji Obrz璠闚 z dnia 6 kwietnia 1969 nowe Ordo Missae, stanowi帷e I cz窷 Msza逝 Rzymskiego odnowionego z postanowienia II Soboru Watyka雟kiego, przynosi r闚nie wiele nowych i wa積ych postanowie dotycz帷ych s逝瘺y liturgicznej w zgromadzeniu eucharystycznym, zw豉szcza s逝瘺 sprawowanych przez 鈍ieckich, t.zw. ministrant闚. Postanowienia te zawarte s w Pouczeniu og鏊nym Msza逝 Rzymskiego (Institutio generalia Missalis Romani) stanowi帷ym pierwsz cz窷 nowego Ordo Missae oraz w rubrykach samego Ordo.

 Poni瞠j zostan om闚ione kolejno:

  1. Og鏊ne zasady dotycz帷e s逝瘺y ministrant闚 wg Institutio generalis.
  2. S逝瘺a ministrant闚 we Mszy odprawianej z udzia貫m ludu (missa cum populo) wg Institutio generalis oraz rubryk Ordo Missae.
  3. S逝瘺a ministrant闚 we Mszy bez udzia逝 ludu (missa sine populo) w my郵 tych samych dokument闚.

 I.  O g  l n e   z a s a d y   d o t y c z  c e   s  u  b y   m i n i s t r a n t  w

 Og鏊ne zasady zawarte s w rozdziale III Institutio generalis zatytu這wanym: „O urz璠ach i s逝瘺ach we mszy” (De officiis et ministeriis in Missa, art. 58-73). Artyku wst瘼ny rozdzia逝 (58) stwierdza, 瞠 w zgromadzeniu zebranym na Msz, ka盥y ma prawo i obowi您ek czynnego udzia逝 i to w r騜ny spos鏏, zale積ie do stopnia 鈍i璚e i urz璠u (KL 14, 26).

 „W odprawianiu liturgii za, ka盥y spe軟iaj帷y sw funkcj, czy to duchowny, czy 鈍iecki, powinien czyni tylko to i wszystko to, co nale篡 do niego z natury rzeczy i na mocy przepis闚 liturgicznych” (KL 28). W ten spos鏏 zgromadzenie liturgiczne ukazuje Ko軼i馧, kt鏎y jest ustanowiony w r騜norodno軼i 鈍i璚e i s逝瘺, hierarchicznie uporz康kowanych.

 Z kolei rozdzia w trzech cz窷ciach omawia obowi您ki i s逝瘺y tych co maj wy窺ze 鈍i璚enia (De officiis et ministeriis Ordinis sacri), funkcj i s逝瘺 Ludu Bo瞠go (De officio et munere plebis Dei) oraz specjalne s逝瘺y (De ministeriis peculiaribus).

 Cz窷 pierwsza omawia rol biskupa, kap豉na – przewodnicz帷ego zgromadzenia eucharystycznego oraz diakona. Funkcje diakona we Mszy 鈍. s nast瘼uj帷e: zwiastowanie Ewangelii (czasem i g這szenie s這wa Bo瞠go), odmawianie wezwa modlitwy powszechnej, rozdawanie Eucharystii wiernym, zw豉szcza pod postaci wina oraz wskazywanie ca貫mu zgromadzeniu gest闚 i postaw cia豉, jakie nale篡 przybiera.

 Jak wynika z dalszych artyku堯w, w braku diakona, funkcje wymienione na drugim i czwartym miejscu przejmuje psalmista, lektor wzgl璠nie komentator.

 Cz窷 druga, m闚i帷a o funkcji liturgicznej ludu Bo瞠go, polegaj帷ej g堯wnie na s逝chaniu s這wa Bo瞠go, uczestnictwie w modlitwach i 酥iewach, na wsp馧ofiarowaniu i przyjmowaniu Komunii 鈍., zaznacza, 瞠 ka盥y ch皻nie powinien podejmowa si specjalnych s逝瘺 w zgromadzeniu, gdy zostanie o to poproszony.

 W鈔鏚 wiernych wykonuje swoj s逝瘺 liturgiczn schola 酥iewak闚, lub ch鏎, kt鏎y wykonuje 酥iewy dla siebie przewidziane i podtrzymuje czynne uczestnictwo wiernych w 酥iewie. Powinien tak瞠 by kantor lub kierownik ch鏎u dla dyrygowania 酥iewem ludu. Kantor, je瞠li nie ma scholi, przejmuje cz窷ciowo jej rol, lud jednak zachowuje cz窷ci do niego nale膨ce.

 Cz窷 trzecia omawia szczeg鏊ne s逝瘺y w zgromadzeniu liturgicznym. Na pierwszym miejscu (a. 65) wymieniona jest s逝瘺a sutadiakona, kt鏎y jest wy鈍i璚ony „do s逝瘺y o速arza i do pomocy kap豉na oraz diakona”. Do niego szczeg鏊nie nale篡 przygotowanie o速arza i naczy liturgicznych oraz czytanie episto造 (tj. drugiego z trzech czyta mszalnych). Jak wynika z dalszych postanowie, w braku subdiakona, funkcje jego przejmuj ministranci ni窺zego stopnia. Po subdiakonie wymieniony jest lektor. Nawet, je瞠li jest to 鈍iecki, wype軟ia on w豉sn s逝瘺 w zgromadzeniu, tak瞠 wtedy, gdy obecny jest minister wy窺zego stopnia 鈍i璚e. Funkcja lektora nie jest wi璚 funkcj „delegowan”, wype軟ian w zast瘼stwie tych, co maj 鈍i璚enia, ale funkcj w豉sn 鈍ieckiego, ochrzczonego, kt鏎emu zosta豉 zlecona.

 Lektor czyta wszystkie lekcje z Pisma 鈍i皻ego, z wyj徠kiem Ewangelii i Episto造, je瞠li obecny jest subdiakon. W braku psalmisty wykonuje tak瞠 psalm pomi璠zy lekcjami.

 Aby wierni przez s逝chanie czyta zostali poci庵ni璚i wewn皻rznie do Pisma 鈍., jest rzecz konieczn, aby lektorzy do tak wa積ego urz璠u wyznaczeni byli naprawd zdatni (apti) i starannie przygotowani.

 Konferencja episkopatu mo瞠 zezwoli, aby w wypadku, gdy nie ma m篹czyzny odpowiedniego do wykonywania urz璠u lektora, odpowiednia niewiasta (mulier idonea), stoj帷 poza prezbiterium, mog豉 czyta lekcje poprzedzaj帷e Ewangeli (a. 66).

 A. 67 m闚i o nowym, pierwszy raz tak wyra幡ie wyodr瑿nionym urz璠zie psalmisty (kt鏎y w innych miejscach nazywany jest tak瞠 kantorem). Jego zadaniem jest wykonywanie psalmu wzgl璠nie innego kantyku biblijnego zachodz帷ego pomi璠zy lekcjami. Dla nale篡tego wykonywania swojej funkcji psalmista powinien mie odpowiednie przygotowanie muzyczne i dykcyjne.

 A. 68 m闚i o pozosta造ch funkcjach, kt鏎e dzieli og鏊nie na wykonywane w prezbiterium i poza prezbiterium. W鈔鏚 pierwszych wymienia tych, kt鏎zy nosz w czasie celebracji msza, krzy, 鈍iece, chleb, wino, wod, kadzielnic. Mowa tu jest o pos逝gach spe軟ianych tradycyjnie przez tzw. ministrant闚. Obecny przepis wprowadza'podzia tych s逝瘺 wed逝g przedmiot闚 niesionych wzgl璠nie przynoszonych do o速arza. W oparciu o ten artyku trzeba wi璚 b璠zie zmieni poj璚ia, nazwy i przepisy liturgiczne dotycz帷e s逝瘺y ministrant闚. W tradycyjnym uj璚iu g堯wnym zadaniem ministrant闚 by這 odmawianie na przemian z celebransem tzw. ministrantury, kt鏎a teraz, w missa cum populo, zupe軟ie odpada.

 W鈔鏚 funkcji spe軟ianych poza prezbiterium s wyliczone trzy:

  1. Funkcja komentatora, kt鏎y przedk豉da wiernym wyja郾ienia i zach皻y (explicationes et admonitiones), kt鏎e wprowadzaj do celebracji i przysposabiaj lepiej do ich zrozumienia. Komentator zajmuje odpowiednie miejsce przed wiernymi, ale nie na ambonie.
  2. Funkcja porz康kowych, kt鏎zy wed逝g zwyczaj闚 pewnych okolic, stoj帷 przy wej軼iu ko軼io豉 wskazuj wiernym miejsca i pilnuj porz康ku przy procesjach.
  3. Funkcja tych, kt鏎zy zbieraj kolekty.

 A. 69 m闚i, 瞠 zw豉szcza w wi瘯szych ko軼io豉ch i wsp鏊notach powinien by wyznaczony kto (ceremoniarz), kto by si troszczy o odpowiedni podzia oraz nale篡te, uporz康kowane i pobo積e wykonywanie czynno軼i 鈍i皻ych przez ministrant闚.

 A. 70 postanawia, 瞠 wszystkie powy窺ze funkcje ni窺ze od funkcji w豉軼iwych subdiakonowi mog by wykonywane r闚nie przez 鈍ieckich m篹czyzn, funkcje za wykonywane poza prezbiterium mog by wed逝g roztropnego uznania rektora ko軼io豉 zlecane r闚nie niewiastom. Z powy窺zego wynika這by, 瞠 r闚nie funkcja komentatora mo瞠 by spe軟iana przez niewiasty.

 A. 71 i 72 zawiera postanowienia dotycz帷e liczby ministrant闚. Je瞠li jest wi璚ej tych, kt鏎zy mog spe軟ia t sam s逝瘺, nic nie stoi na przeszkodzie, aby podzielili si oni pomi璠zy sob funkcjami. Np. jeden z diakon闚 mo瞠 wykonywa nale膨ce do niego 酥iewy, inny pos逝giwa przy o速arzu. Je瞠li jest wi璚ej lekcji, mo積a je rozdzieli pomi璠zy lektor闚 itp. Je瞠li przy Mszy z ludem jest jeden tylko ministrant, mo瞠 on wykonywa r騜ne pos逝gi.

 A. 78 nast瘼nego rozdzia逝 okre郵a jednak, 瞠 normalnie przy missa cum populo celebransowi powinni asystowa: lektor, kantor i  jeden przynajmniej ministrant. Taka forma odprawiania Mszy 鈍. nazwana jest „typiczn”. Zawsze jednak dopuszczana jest wi瘯sza liczba ministrant闚, kt鏎zy jednak zgodnie z a. 71 powinni podzieli pomi璠zy siebie funkcj, aby ka盥y spe軟ia jak捷 s逝瘺.

 II.   S  u  b a   m i n i s t r a n t  w   p r z y   m i s s a   c u m   p o p u l o

 Przepisy dotycz帷e s逝瘺y ministrant闚 zawarte s w rozdziale IV Institutio generalis (De diversis formis missam celebrandi) oraz w rubrykach Ordo Missae.

 Missa cum populo powinna by, o ile mo積o軼i, odprawiana ze 酥iewem i odpowiedni liczb ministrant闚. Mo瞠 jednak by odprawiana tak瞠 tylko z jednym ministrantem.

 Strojem liturgicznym ministrant闚 wszystkich stopni jest alba lub kom瘸.

 1.   P r z y g o t o w a n i a

 Do ministrant闚 nale篡 przygotowanie o速arza i prezbiterium do Mszy. O速arz powinien by przykryty jednym przynajmniej obrusem, na nim zapalone 鈍iece (przynajmniej 2 – albo 4 lub 6, a je瞠li celebruje biskup diecezji – 7).

 Na o速arzu lub blisko niego krzy. Na o速arzu r闚nie k豉dzie si ksi璕 Ewangelii, r騜n od lekcjonarza. 安iece, krzy i ksi璕a Ewangelii mog by przyniesione r闚nie dopiero w procesji wej軼ia. W prezbiterium nale篡 przygotowa: ko這 siedzenia celebransa msza, ew. ksi捫eczk ze 酥iewami; na ambonie lekcjonarz; na kredensie: kielich, korpora, puryfikaterz, ew. palka (kielich przykryty welonem, kt鏎y mo瞠 by zawsze koloru bia貫go); patena i w razie potrzeby puszki z chlebem dla Komunii kap豉na, ministrant闚 i ludzi; ampu趾i z winem i wod (je瞠li nie zostan te rzeczy przyniesione na ofiarowanie przez wiernych); przybory do lavabo.

 2.   L i t u r g i a   w e j  c i a

 Procesja wej軼ia z udzia貫m ministrant闚 odbywa si w porz康ku nast瘼uj帷ym: na przodzie idzie ministrant z dymi帷ym kadzid貫m (je瞠li b璠zie Msza z kadzid貫m). Nast瘼nie ministranci ze 鈍iecami, pomi璠zy nimi ministrant z krzy瞠m; potem inni ministranci, lektor nios帷y Ewangeli, celebrans. Je瞠li jest kadzid這, celebrans nasypuje przed wyj軼iem procesji. Je瞠li jest koncelebra, koncelebransi id przed celebransem g堯wnym.

 W czasie procesji 酥iewa si pie填 na wej軼ie. Po doj軼iu do o速arza celebrans z ministrantami czyni g喚boki uk這n lub, je瞠li jest tabernakulum, przykl瘯aj. Krzy ustawia si obok o速arza lub w innym miejscu (niewidocznym, je瞠li jest drugi krzy o速arzowy, nie niesiony w procesji), 鈍iece obok o速arza lub na kredensie, i ksi璕 Ewangelii k豉dzie si na o速arzu (otwart). Nast瘼nie jest okadzenie o速arza, potem celebrans i ministranci id na swoje miejsca (z tego wynika, 瞠 powinny by przygotowane krzes豉 lub 豉wki dla wszystkich ministrant闚).

 3.   L i t u r g i a   s  o w a

 Lektor czyta z ambony, gdzie ju wcze郾iej przygotowano ksi璕 czyta. Na ko鎍u ka盥ego czytania lektor dodaje: S這wo Pana (Verbum Domini), na co wszyscy odpowiadaj: Bogu niech b璠 dzi瘯i. Psalmista 酥iewa psalm po pierwszym czytaniu z ambony, lektor musi mu wi璚 ust徙i miejsca (je瞠li ten sam lektor czyta obie lekcje).

 W czasie 酥iewu Alleluja po drugim czytaniu, nast瘼uje nasypanie kadzid豉, a czytaj帷y Ewangeli bierze ksi璕 z o速arza i idzie na ambon. Mog go poprzedza ministranci z kadzid貫m i 鈍iecami.

 4.   L i t u r g i a   e u c h a r y s t y c z n a

 Na pocz徠ku lit. euch. (po oratio fidelim, w czasie cantus ad offertorium) ministranci przynosz do o速arza: korpora (rozk豉daj), puryfikaterz, kielich i msza.

 Wypada, aby dary chleba i wina przynie郵i wierni do o速arza, nie jest to wi璚 funkcja ministrant闚. Ministranci natomiast wspomagaj celebransa w przyjmowaniu dar闚 (mog to by tak瞠 inne dary w naturze na potrzeby ko軼io豉 i biednych), chleb i wino k豉d na o速arzu, inne dary w odpowiednim miejscu poza o速arzem. Jeden z ministrant闚 za podaje celebransowi paten z chlebem (a. 102: accipit a ministro patenam cum pane – poniewa omawiana tu jest forma typica, nie chodzi tu o diakona, lecz ministranta!). Nast瘼nie jak dot康, ministranci podaj ampu趾i, us逝guj do kadzid豉 (je瞠li si okadza dary, o速arz, kap豉na i wiernych) i do lavabo. W dalszym ci庵u liturgii eucharystycznej ministranci nie maj 瘸dnej specjalnej i nowej funkcji.

 Na uwag zas逝guj tylko momenty nast瘼uj帷e:

  1. W ca造m nowym Ordo Missae nie ma 瘸dnej wzmianki o dzwonkach. Nale窺a這by wnioskowa, 瞠 zosta造 one zniesione. Wydaje si, 瞠 dzwonienie na przeistoczenie, przy kanonie g這郾ym i w j瞛yku narodowym, traci sens.
  2. Celebrans mo瞠 udziela ministrantom poca逝nku pokoju.
  3. Ministranci normalnie us逝guj celebransowi do ablucji naczy i odnosz je na kredens. Jest tylko jedna ablucja kielicha, rubryki nic nie m闚i o drugiej ablucji palc闚.
  4. Przed powrotem do zakrystii razem z celebransem czyni g喚boki sk這n lub kl瘯aj.

III.   S  u  b a   m i n i s t r a n t  w   p r z y   m i s s a   s i n e   p o p u l o

 Przez Missa sine populo nale篡 rozumie Msz odprawian przez kap豉na z jednym tylko ministrantem, kt鏎y wykonuje modlitwy i czynno軼i nale膨ce do ludu. Bez ministranta wolno odprawia tylko ex gravi necessitate.

 Kielich przygotowuje si na o速arzu lub kredensie, msza k豉dzie si po lewej stronie o速arza. Po przyj軼iu do o速arza kap豉n z ministrantem czyni g喚boki uk這n, nast瘼nie kap豉n robi znak krzy瘸, ministrant odpowiada: Amen. Nast瘼nie kap豉n zwr鏂ony do ministranta pozdrawia go (Pan z wami – lub inna formu豉), ten odpowiada. Potem kap豉n razem z ministrantem odmawiaj Confiteor (skr鏂one – z et tibi, frater), kap豉n czyni absolucj, ministrant odpowiada: Amen. Kyrie odmawia kap豉n razem z ministrantem na przemian. Gloria odmawiaj wsp鏊nie.

 Ministrant mo瞠 czyta lekcje i 酥iewy mi璠zylekcyjne. Credo r闚nie odmawia kap豉n wsp鏊nie z ministrantem. Mo瞠 by modlitwa powszechna, w kt鏎ej kap豉n odmawia intencje, ministrant odpowiada w miejsce ludu. Antyfon na ofiarowanie opuszcza si. W dalszym ci庵u ministrant czyni wszystko, co przy missa cum populo. Trzeba jednak pami皻a o nowo軼iach: ministrant m闚i aklamacj po Podniesieniu oraz po embolizmie. Razem z kap豉nem m闚i: Sanctus, Pater nosterAgnus Dei. Kap豉n mo瞠 udzieli poca逝nku pokoju ministrantowi. Je瞠li ministrant komunikuje – ryt jak przy missa cum populo. Antyfon ad communionem odmawia kap豉n po swojej komunii, przed wykomunikowaniem ministranta. Po puryfikacji ministrant odnosi kielich, opuszcza si formu喚 rozes豉nia, Msza ko鎍zy si wi璚 benedykcj.

Ks. Franciszek Blachnicki, Lublin

 

 

 

 


    Zapis elektroniczny Biuletynu Odnowy Liturgii przygotowa Jerzy Paczkowski
 
 

 

 

 

 


 s. 77

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 77

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 78

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 79

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 80

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 81

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 82

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 83

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 84

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 85

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 86

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 87

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 88

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 89

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 90

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 91

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 92

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 93

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 94

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 95

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 96

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 97

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 98

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 99

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 100

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 101

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 102

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 103

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 104