Biuletyn Odnowy Liturgii 1 . w: Collectanea Theologica 40:1970, f. I, s. 91-119.

drukuj          
(dokument z oryginaln
numeracj stron)

Zawarto嗆:

I. DOKUMENTY ODNOWY
1. Reforma liturgii sakramentu ma鹵e雟twa – F. Greniuk
2. Msza rzymski II Soboru Watyka雟kiego – F. Blachnicki
3. Reforma roku liturgicznego i nowy kalendarz – W. Danielski

II. PROBLEMY ODNOWY
W poszukiwaniu teologii koncelebry – M. Ustaszewski

III. KRONIKA ODNOWY
Przebudowa zabytkowego ko軼io豉 i konsekracja o速arza w Konarzewie – S. Hartlieb

1 Redaktorem niniejszego biuletynu jest ks. Franciszek   B l a c h n i c k i,   Lublin.

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 40:1970, f. I, s. 91-96

I. DOKUMENTY ODNOWY

F. Greniuk

1. Reforma liturgii sakramentu ma鹵e雟twa

 Po okresie tymczasowych adaptacji odnowa liturgii wkracza nareszcie w decyduj帷 faz reform zasadniczych, polegaj帷ych na istotnych zmianach r騜nych obrz璠闚. Prace Rady do wykonania Konstytucji o 鈍i皻ej liturgii, prowadzone w r騜nych zespo豉ch, okazuj si daleko zaawansowane, a nawet stopniowo dobiegaj ko鎍a. Do tego rodzaju osi庵ni耩 odnowy zaliczy nale篡 ostatnio opublikowane dokumenty: nowe Ordo missae, Calendarium romanum oraz Ordo celebrandi matrimonium. To ostatnie jest cz窷ci rytua逝 rzymskiego reformowanego na mocy postanowie Soboru Watyka雟kiego II. Wydanie typiczne og這szone zosta這 w drukarni Watyka雟kiej w 1969 r. na mocy dekretu Kongregacji Obrz璠闚 z dnia 19 marca tego roku. Jak sam dekret wspomina, chodzi這 o to, aby ubogacony obrz璠 doskonalej wyra瘸 豉ski sakramentu ma鹵e雟twa oraz uprzytamnia obowi您ki ma鹵onk闚. Ordo celebrandi matrimonium wesz這 w 篡cie z dniem 11 lipca 1969 r.

 Omawiana publikacja zawiera: wst瘼, obrz璠 zawierania ma鹵e雟twa w czasie Mszy 鈍., obrz璠 zawierania ma鹵e雟twa bez Mszy 鈍., obrz璠 zawierania ma鹵e雟twa mi璠zy stron katolick a nieochrzczon oraz r騜ne teksty u篡wane w obrz璠zie ma鹵e雟twa i we mszy Pro sponsis.

 We wst瘼ie podano uwagi og鏊ne m闚i帷e o godno軼i i znaczeniu sakramentu ma鹵e雟twa, schemat i teksty obrz璠u tego sakramentu oraz zasady adaptacji obrz璠u og鏊noko軼ielnego w rytua豉ch partykularnych.

 Godno嗆 sakramentu ma鹵e雟twa wynika z tego, i ma鹵onkowie poprzez ten sakrament partycypuj w tajemnicy jedno軼i i p這dnej mi這軼i mi璠zy Chrystusem a Ko軼io貫m. Dlatego w podj璚iu 篡cia ma鹵e雟kiego, w wychowaniu potomstwa, powinni d捫y do 鈍i皻o軼i i zbawienia w Chrystusie i Ko軼iele. Sakrament ten z istoty swej jest kontraktem, w kt鏎ym na mocy nieodwo豉lnej i wzajemnej zgody, ma鹵onkowie w spos鏏 wolny wzajemnie oddaj si sobie i przyjmuj siebie. Pe軟ej i wzajemnej wierno軼i ma鹵e雟kiej oraz nierozerwalno軼i ma鹵e雟twa domaga si zar闚no godno嗆 osoby m篹czyzny i niewiasty, jak i dobro potomstwa. Aby to i ja郾iej wyrazi i umo磧iwi, Chrystus Pan podni鏀 nierozerwalny zwi您ek ma鹵e雟ki do godno軼i sakramentu, przez co sta si on udzielaj帷ym 豉ski znakiem stosunku Chrystusa do Ko軼io豉.

 Ma鹵onkowie chrze軼ija雟cy nierozdzieln mi這軼i, maj帷 swe 廝鏚這 w boskiej mi這軼i, powinni ow wi篥 ma鹵e雟k ci庵le odnawia oraz pog喚bia, 陰cz帷 pierwiastek boski z ludzkim, okazuj帷 sobie wierno嗆 sercem i umys貫m, zar闚no w pomy郵no軼i, jak i w nieszcz窷ciach. Z natury swej zar闚no sama instytucja ma鹵e雟twa, jak i mi這嗆 ma鹵e雟ka podporz康kowana jest celowi rodzenia i wychowania potomstwa, kt鏎e jest uwie鎍zeniem tego zwi您ku. Dlatego ma鹵onkowie, nie pomniejszaj帷 innych cel闚 ma鹵e雟kich, winni by odpowiednio usposobieni do wsp馧pracy z mi這軼i Stw鏎cy i Zbawiciela, kt鏎y przez nich z dnia na dzie pomna瘸 swoj rodzin ludzk.

 Duszpasterze powinni mie na uwadze powy窺ze zasady i tre軼i przy katechezie przedma鹵e雟kiej oraz podczas g這szenia homilii w czasie asystowania przy zawarciu ma鹵e雟twa, uwzgl璠niaj帷 odpowiednio zwi您ek z czytaniami liturgii s這wa.

 Ma鹵e雟two w zasadzie powinno by zawierane w czasie Mszy 鈍. Je郵i ma鹵e雟two zawierane jest miedzy stron katolick a ochrzczon ale niekatolick, nale篡 zastosowa obrz璠 zawarcia tego sakramentu bez Mszy 鈍. W wyj徠kowych okoliczno軼iach, za zgod ordynariusza, mo積a w takim nawet przypadku zastosowa ryt ze Msz 鈍., z wyj徠kiem jednak Komunii 鈍. sakramentalnej strony niekatolickiej, chyba 瞠 ma ona do tego prawo z zasad og鏊nych prawa powszechnego (jak np. w okre郵onych okoliczno軼iach cz這nkowie wschodnich Ko軼io堯w od陰czonych). Je郵i za ma鹵e雟two zawierane jest mi璠zy stron katolick a nieochrzczon, mo積a u篡 tylko rytu bez Mszy 鈍., podanego w omawianym dokumencie na trzecim miejscu.

 Duszpasterze winni zwr鏂i szczeg鏊n uwag na obecnych przy zawieraniu ma鹵e雟twa, kt鏎zy cz瘰to jedynie z tej okazji maj mo積o嗆 zapoznania si ze s這wem Bo篡m i liturgi Ko軼io豉 katolickiego.

 Przy zawieraniu ma鹵e雟twa w zakresie splendoru liturgicznego czy te zewn皻rznego nie mo積a czyni 瘸dnych wyr騜nie w stosunku do jakiejkolwiek kategorii os鏏 np. ubogich, chyba, 瞠 chodzi o piastuj帷ych w豉dz we wsp鏊nocie pa雟twowej.

 Gdy ma鹵e雟two zawierane jest podczas Mszy 鈍. nale篡 stosowa zgodnie z rubrykami formularz Pro sponsis. W niedziele i uroczysto軼i odprawia si Msz 鈍. z dnia, z zachowaniem jednak w niej b這gos豉wie雟twa nowo瞠鎍闚 oraz, wed逝g uznania, formu造 b這gos豉wie雟twa ko鎍owego. Z wyj徠kiem niewielu dni w roku liturgicznym (Triduum sacrum, Bo瞠 Narodzenie, Objawienie Pa雟kie, Wniebowst徙ienie, Zes豉nie Ducha 安., uroczysto嗆 Naj鈍i皻szej Eucharystii oraz inne dni de praecepto), gdy nie wolno bra formularza Pro sponsis, mo積a jedn z lekcji dobra z tych, kt鏎e s przewidziane w czasie zawierania ma鹵e雟twa. Gdy we Mszy 鈍. 郵ubnej, zw豉szcza w Okresie Bo瞠go Narodzenia i w niedziele per annum nie uczestniczy wsp鏊nota parafialna, lecz jedynie go軼ie weselni, mo積a stosowa formularz mszalny Pro sponsis. Je郵i ma鹵e雟two zawierane jest w okresie Adwentu lub Wielkiego Postu, czy w innym okresie pokutnym, duszpasterz winien przypomnie ma鹵onkom obowi您ek uszanowania szczeg鏊nego charakteru tego okresu. Z postanowie wi璚 tego artyku逝 wynika, 瞠 Ordo celebrandi matrimonium znosi poj璚ie tzw. czasu zakazanego, w kt鏎ym w zasadzie nie wolno by這 zawiera zwi您k闚 ma鹵e雟kich.

 Zasady adaptacji obrz璠u og鏊noko軼ielnego do zwyczaj闚 i tradycji lokalnych daj szerok mo磧iwo嗆 zachowania, a nawet przywr鏂enia zwyczaj闚 dawnych czy wprowadzenia zupe軟ie nowych. Mo磧iwo嗆 tak przewiduje art. 63 b i 77 Konstytucji o 鈍. liturgii. Adaptacja taka mo瞠 by dokonana przez odpowiedni konferencj episkopatu i wej嗆 w 篡cie po zatwierdzeniu przez Stolic Apostolsk.

 Przy adaptacji nale篡 trzyma si nast瘼uj帷ych zasad: formu造 podane w Ordo celebrandi matrimonium mog by modyfikowane, uzupe軟iane lub zast瘼owane nowymi. Dotyczy to nawet pyta o zgod i samej formu造 wyra瞠nia konsensu ma鹵e雟kiego. Mo積a tak瞠 dodawa podobne formu造 tam, gdzie Ordo podaje pewne formu造 tylko ad libitum. W adaptacji samego zawarcia ma鹵e雟twa mo積a p鎩嗆 do嗆 daleko, opuszczaj帷 nawet pytania stawiane ma鹵onkom, zawsze jednak zachowuj帷 konieczno嗆 zapytania ze strony ministra asystuj帷ego o zgod i wyra瞠nia jej przed nim.

 Po podaniu obr帷zek, kt鏎e dokonuj sami nowo瞠鎍y, wypowiadaj帷 odpowiednie formu造, mo積a zgodnie z lokaln tradycj, wprowadzi w這瞠nie korony na g這w ma鹵onki lub przykrycie jej welonem.

 Gdy podanie sobie r彗 przez nowo瞠鎍闚, b這gos豉wie雟two i podanie obr帷zek jest sprzeczne z lokaln tradycj, konferencja episkopatu mo瞠 zadecydowa, by ryty te opuszcza zupe軟ie lub zast徙i je odr瑿nymi.

 U lud闚 鈍ie穎 nawracanych mo積a zachowa z lokalnych zwyczaj闚 w obrz璠zie zawierania ma鹵e雟twa wszystko to, co jest szlachetne i nie jest nierozerwalnie zwi您ane z zabobonem i b喚dami religijnymi. Zwyczaje te mo積a wprowadzi do samej liturgii ma鹵e雟kiej, byleby nie by造 sprzeczne z jej autentycznym duchem.

 Ka盥ej konferencji episkopatu przys逝guje prawo przygotowania ca趾owicie innego obrz璠u zawierania sakramentu ma鹵e雟twa, zgodnego z miejscowymi tradycjami i zwyczajami. Ryt taki jednak powinien by zatwierdzony przez Stolic Apostolsk. Konferencja episkopatu mo瞠 tak瞠 zezwoli, kieruj帷 si racjami pastoralnymi, aby tam gdzie istnieje taki zwyczaj, ma鹵e雟two mog這 by zawierane w domach, nawet etapami, w ci庵u kilku dni.

 Om闚imy teraz po kr鏒ce trzy nowe ryty podane w Ordo celebrandi matrimonium.

 a)   R y t   z a w i e r a n i a   m a   e  s t w a   w   c z a s i e   M s z y    w.

 Kap豉n ubrany w szaty mszalne idzie z ministrantami do wielkich drzwi ko軼io豉 i wita tam nowo瞠鎍闚 zaznaczaj帷, 瞠 Ko軼i馧 ma udzia w ich rado軼i. Po czym wprowadza ich procesjonalnie do o速arza, przy 酥iewie introitu. Ryt wprowadzenia mo積a jednak opu軼i, a obrz璠 rozpocz望 bezpo鈔ednio u o速arza Msz 鈍. Za zachowaniem go jednak przemawia moment ekumeniczny: uroczyste powitanie i wprowadzenie bowiem znane jest i praktykowane w niekt鏎ych Ko軼io豉ch Wschodnich.

 Liturgia s這wa we Mszy 鈍. przebiega zgodnie z rubrykami. Mog by trzy czytania mszalne, z kt鏎ych pierwsze bierze si ze Starego Testamentu. Po Ewangelii nast瘼uje homilia, w kt鏎ej w oparciu o 鈍i皻e teksty nale篡 wy這篡 stosownie do okoliczno軼i, tajemnic ma鹵e雟twa chrze軼ija雟kiego, godno嗆 mi這軼i ma鹵e雟kiej, 鈍i皻o嗆 sakramentu i wzajemne obowi您ki ma鹵onk闚.

 Z kolei nast瘼uje rodzaj obja郾ienia wed逝g podanej formu造 lub w podobny spos鏏. Nast瘼nie kap豉n zapytuje zawieraj帷ych ma鹵e雟two o dobrowolno嗆 podejmowanej decyzji, o zobowi您aniu si do zachowania wierno軼i oraz o ch耩 przyj璚ia i wychowania potomstwa. To ostatnie zapytanie mo積a opu軼i, je郵i roztropnie przewiduje si, 瞠 ma鹵onkowie nie b璠 mogli mie potomstwa z racji np. bardzo podesz貫go wieku.

 Po odpowiedniej zach璚ie kap豉na asystuj帷ego nast瘼uje z kolei wyra瞠nie konsensu w formie wybranej przez konferencj episkopatu: czy to deklaratywnej, ze strony ma鹵onka i ma鹵onki, czy te w formie odpowiedzi „chc” na odpowiednie zapytania celebransa. W czasie wyra瘸nia konsensu ma鹵onkowie kt鏎zy stoj przez ca造 czas obrz璠u, podaj sobie r璚e. Ryt rzymski nie przewiduje przy tym wi您ania r彗 stu陰 kap豉雟k. Po potwierdzeniu wyra穎nej zgody, kap豉n b這gos豉wi obr帷zki 郵ubne, u篡waj帷 jednej z kilku podanych formu. Nast瘼nie ma鹵onkowie wk豉daj sobie nawzajem obr帷zki, wypowiadaj帷 odpowiednie formu造 m闚i帷e o tym, 瞠 s one znakiem mi這軼i i wierno軼i ma鹵e雟kiej. Wypowiadanie tych瞠 s堯w jest dowolne. Na tym ko鎍zy si w豉軼iwy obrz璠 zawarcia ma鹵e雟twa. Nast瘼uje jeszcze odm闚ienie modlitwy wiernych, wed逝g schemat闚 ustalonych przez konferencj episkopatu. Je郵i rubryki przewiduj Credo, nale篡 je odm闚i lub od酥iewa dopiero po tej瞠 modlitwie. Jest tu wi璚 ciekawy przypadek przestawienia kolejno軼i modlitw mszalnych.

 Liturgia eucharystyczna przebiega zgodnie z rubrykami, przy czym ma鹵onkowie mog, tam gdzie jest taki zwyczaj, w czasie 酥iewu ofertorium przynie嗆 do o速arza chleb i wino. Je郵i rubryki na to pozwalaj, nale篡 odm闚i jedn z podanych w za陰czeniu modlitw nad darami ofiarnymi i prefacji w豉snych. Je郵i u篡wa si kanonu rzymskiego, nale篡 odm闚i w豉sne, specjalne Hanc igitur, chyba 瞠 rubryki przewiduj inne, przypadaj帷e z racji 鈍i皻a lub oktawy.

 Po odm闚ieniu Modlitwy Pa雟kiej, opuszczaj帷 embolizm, celebrans zwr鏂ony twarz do ma鹵onk闚 odmawia podan modlitw Dominurn fratres carissimi, opuszczaj帷 zdania w nawiasach, w pierwszym, je郵i ma鹵onkowie nie maj przyj望 Komunii 鈍. sakramentalnej, w drugim za, je郵i nie ma nadziei, 瞠 mog mie potomstwo. Modlitwa ta jest swoistego rodzaju rozwini皻ym embolizmem, dostosowanym do aktualnej potrzeby. Pewne partie tej modlitwy mog by opuszczane nawet w ca這軼i, inne dobierane stosownie do czyta mszalnych. Podane s tak瞠 w za陰czeniu inne jeszcze formu造, kt鏎ych mo積a u篡 w tym embolizinie.

 Po Pax Domini, zar闚no ma鹵onkowie, jak i wszyscy obecni, w odpowiedni spos鏏 wyra瘸j sobie mi這嗆 i pok鎩. Ma鹵onkowie mog przyj望 Komuni 鈍. pod dwiema postaciami. Przy ko鎍u Mszy 鈍., przed b這gos豉wie雟twem wiernych, kap豉n b這gos豉wi ma鹵onk闚, u篡waj帷 jednej z podanych w za陰czniku formu.

 W wypadku zawierania ma鹵e雟twa przez wi璚ej ni jedn par, zapytania o konsens, wyra瞠nie zgody i przyj璚ie jej, odbywa si dla ka盥ej pary oddzielnie, wszystkie inne za ceremonie i modlitwy, nie wy陰czaj帷 ko鎍owego b這gos豉wie雟twa, odmawia si w liczbie mnogiej dla wszystkich jednocze郾ie.

 b)   R y t   z a w i e r a n i a   m a   e  s t w a   p o z a   M s z     w.

 Zgodnie z wymaganiami Konstytucji o 鈍. liturgii (art. 6) ma鹵e雟two w zasadzie powinno by zawierane w czasie Mszy 鈍. Mog jednak zachodzi przyczyny usprawiedliwiaj帷e, a nawet zalecaj帷e zawieranie ma鹵e雟twa poza Msz 鈍.

 Pocz徠ek takiego rytu jest taki sam, jak om闚iony wy瞠j, z tym jednak, 瞠 kap豉n lub diakon wyst瘼uje ubrany w kom輳 i stu喚, ewentualnie jeszcze w kap. Liturgia s這wa zorganizowana jest na wz鏎 liturgii s這wa mszalnej, a wi璚 sk豉da si z trzech czyta, z kt鏎ych pierwsze wzi皻e jest ze Starego Testamentu. Po Ewangelii nast瘼uje stosowna homilia o odpowiedniej tre軼i. W dalszym ci庵u obrz璠u samego zawarcia ma鹵e雟twa zmian nie ma. Przewidziano odm闚ienie modlitwy powszechnej, kt鏎ej struktura zosta豉 podana. Modlitwa ta ko鎍zy si b這gos豉wie雟twem udzielonym ma鹵onkom. Ca這嗆 obrz璠u ko鎍zy si odm闚ieniem Modlitwy Pa雟kiej i udzieleniem b這gos豉wie雟twa wszystkim zebranym wed逝g stosownej formu造.

 Om闚ionego rytu winien u篡wa diakon, kt鏎y w wypadku braku kap豉na, otrzyma od biskupa lub proboszcza delegacj do asystowania przy zawieraniu zwi您ku ma鹵e雟kiego.

 Podczas tego rytu, je郵i nie odprawia si Mszy 鈍., mo積a udzieli Komunii 鈍. Udziela si jej po zawarciu ma鹵e雟twa i przekazaniu obr帷zek. Udzielanie Komunii 鈍. poprzedzi mo積a odm闚ieniem Modlitwy Pa雟kiej. W czasie udzielania Komunii 鈍. nale篡 zachowa normalnie przewidziany ryt, chyba jednak bez ko鎍owego b這gos豉wie雟twa poprzedzonego wersetami.

 Po udzielaniu Komunii 鈍., wed逝g uznania celebransa, nale篡 zachowa chwil milczenia, wzgl璠nie za酥iewa lub odm闚i psalm lub kantyk dzi瘯czynny. Nast瘼nie odmawia si jedn z modlitw podanych w za陰czniku {Mensae tuae participes effecti lub Deus, qua nobis sub sacramento mirabili, wzgl璠nie inn).

 Obrz璠 ko鎍zy si jak zwykle udzieleniem b這gos豉wie雟twa, najpierw ma鹵onkom a p騧niej wszystkim zebranym.

 c)   O b r z  d   z a w a r c i a   m a   e  s t w a   m i  d z y   s t r o n    k a t o l i c k    a   n i e o c h r z c z o n 

 Mo瞠 on by dokonany w ko軼iele lub w innym stosownym miejscu. W zasadzie jego struktura jest podobna do obrz璠u mi璠zy katolikami lub ochrzczonymi. A wi璚 na pocz徠ku, wed逝g uznania, jest powitanie i uroczyste wprowadzenie przez kap豉na ubranego w kom輳 i stu喚 oraz ewentualnie w kap. Po wprowadzeniu nast瘼uje liturgia s這wa, przy czym mo瞠 by tylko jedno czytanie. Po odpowiedniej homilii nast瘼uje zawarcie ma鹵e雟twa wed逝g schematu przewidzianego poprzednio, dla ma鹵onk闚 katolickich. Po podaniu po鈍i璚onych obr帷zek, nast瘼uje modlitwa powszechna i ko鎍owe b這gos豉wie雟two. Je郵i przemawiaj za tym odpowiednie racje, b這gos豉wie雟two 穎ny i m篹a mo積a ca趾owicie opu軼i. Je郵i jednak jest udzielane, u篡wa si formu造 specjalnej, r騜ni帷ej si od formu przewidzianych dla obu stron katolickich. Zako鎍zenie obrz璠u mo瞠 stanowi odm闚ienie Modlitwy Pa雟kiej, wzgl璠nie innej modlitwy kap豉na lub diakona oraz udzielenie b這gos豉wie雟twa z zastosowaniem formu造 zwyczajnej Benedicat vos... lub jednej z podanych w za陰czniku.

 W rozdziale czwartym omawianej publikacji podano tak瞠 teksty u篡wane w rycie zawarcia ma鹵e雟twa i we Mszy 鈍. Pro sponsis.

 W punkcie l s podane wykazy czyta biblijnych dla liturgii s這wa zar闚no w czasie, jak i poza Msz 鈍. Przytoczono 8 czyta ze Starego Testamentu, 10 czyta z Nowego Testamentu, 7 psalm闚 responsoryjnych, 4 wiersze allelujatyczne, oraz 10 tekst闚 Ewangelii. Z kolei 4 kolekty do Mszy Pro sponsis, 2 formu造 b這gos豉wie雟tw obr帷zek, 3 modlitwy nad darami ofiarnymi, 3 w豉sne prefacje oraz specjalne Hanc igitur. Nast瘼nie 2 formularze modlitwy za ma鹵onk闚 odmawiane w miejsce mszalnego embolizmu, 3 modlitwy po Komunii 鈍. we Mszy Pro sponsis, oraz 3 warianty b這gos豉wie雟twa przy ko鎍u Mszy 鈍.

 Oceniaj帷 og鏊nie wprowadzony ryt zawarcia ma鹵e雟twa podnie嗆 wypada, 瞠 jest on chyba spe軟ieniem 篡cze tak soboru, jak zwolennik闚 odnowy liturgicznej. Jest zwarty, jasny, czytelny w swej funkcji oznaczania i wyra瘸nia obowi您k闚 wynikaj帷ych z faktu przyj璚ia sakramentu ma鹵e雟twa. Teksty s bardzo szcz窷liwie dobrane. W stosunku do rytu dotychczas u nas obowi您uj帷ego cieszy pomini璚ie szeregu tekst闚 niewolniczo nawi您uj帷ych do mentalno軼i Starego Testamentu oraz raduj tak瞠 szczeg鏊nie szerokie ramy swobody w kszta速owaniu liturgii ma鹵e雟kiej, zar闚no przez mo磧iwo嗆 adaptacji ze strony konferencji episkopatu, jak przez poszczeg鏊nych celebrans闚. Cieszy ponadto zr闚nanie w prawach i obowi您kach m篹a i 穎ny wyra瘸j帷e si w jednakowych formu豉ch zobowi您a i b這gos豉wie雟tw udzielanych obu stronom.

 Du穎 roztropno軼i b璠zie wymaga這 wprowadzenie przepisu m闚i帷e o mo積o軼i zawierania ma鹵e雟tw w tzw. czasie zakazanym. Odpowiednia zmiana zwyczaj闚 weselnych, przys這wiowej polskiej wystawno軼i powinna zmierza do uszanowania szczeg鏊nego charakteru niekt鏎ych okres闚 roku liturgicznego np. Adwentu i Wielkiego Postu.

 W adaptacji 篡czy by nale瘸這, aby Konferencja Episkopatu Polski zachowa豉 dotychczasowy zwyczaj wi您ania stu陰 kap豉雟k r彗 nowo瞠鎍闚, by wprowadzono z og鏊nej zasady Komuni 鈍. pod dwiema postaciami dla ma鹵onk闚 i najbli窺zej rodziny, z racji wielkich korzy軼i duchowych z tego wynikaj帷ych.

 W podanym dokumencie uderzaj jednak pewne punkty, kt鏎e mog nastr璚zy praktyczne trudno軼i. W obrz璠zie zawierania ma鹵e雟twa strony katolickiej z nieochrzczon, kt鏎a b璠zie chyba zazwyczaj, cho niekoniecznie, osob niewierz帷, przewidziano konieczno嗆 przyrzeczenia przez t ostatni wychowania potomstwa zgodnie z prawem Chrystusa i Jego Ko軼io豉. Nie wydaje si, by by這 to 豉twe do osi庵ni璚ia. Nie wydaje si tak瞠, aby strona niewierz帷a mog豉 zgodnie ze swym przekonaniem, wypowiedzie formu喚 towarzysz帷 podaniu obr帷zki, zawieraj帷 tre軼i religijne, w postaci wyra幡ego wymienienia trzech Os鏏 Tr鎩cy 安i皻ej. Dla 軼is這軼i jednak warto doda, 瞠 formu造 te s tylko fakultatywne. Mo積a by ewentualnie spraw zmodyfikowa o tyle, 瞠 przewidzia這by si formu喚 religijn dla strony nieochrzozonej ale wierz帷ej, oraz formu喚 moraln tylko dla strony nieochrzczonej i niewierz帷ej zarazem.

 Na koniec mo積a poda pod rozwag kompetentnym czynnikom dwa dubia:

 1) czy w 鈍ietle przepisu zawartego w n. 36 omawianego dokumentu ma鹵onkowie maj prawo przyj望 Komuni 鈍. pod dwiema postaciami bez dodatkowego i odr瑿nego pozwolenia biskupa?

 2) czy przy udzielaniu Komunii 鈍. w czasie rytu zawierania ma鹵e雟twa poza Msz 鈍. nale篡 stosowa normalny obrz璠 czynno軼i tej towarzysz帷y, a wi璚 spowied powszechn, absolucj, ko鎍owe wersety i b這gos豉wie雟two? (art. 54).

Ks. Franciszek Greniuk, Lublin

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 40:1970, f. I, s. 96-106

I. DOKUMENTY ODNOWY

F. Blachnicki

2. Msza rzymski II Soboru Watyka雟kiego

 Promulgowanie dekretem Kongregacji Obrz璠闚 z dnia 6 kwietnia 1969 roku pierwszej cz窷ci nowego Msza逝 rzymskiego, odnowionego z polecenia II Soboru Watyka雟kiego, zawieraj帷ej sta造 porz康ek mszy 鈍. (Ordo Missae) oraz og鏊ne pouczenie dotycz帷e sposobu i okoliczno軼i jej sprawowania (Institutio generalis Missalis Romani) stanowi na pewno najwa積iejsze wydarzenie w鈔鏚 dotychczasowych etap闚 realizacji soborowej odnowy liturgii. W my郵 postanowienia dekretu zar闚no nowe Ordo Missae, jak i przepisy zawarte w Institutio generalis, zacz窸y obowi您ywa w ca造m Ko軼iele Katolickim od pierwszej niedzieli Adwentu, czyli od 30 listopada 1969 roku.

 Pierwsza editio typica nowego Ordo Missae (Typis Polyglottis Vaticanis 1969) zawiera:

  1. Cytowany powy瞠j dekret Kongregacji Obrz璠闚.
  2. Konstytucj apostolsk   P a w  a   VI   Missalis Romani, z 3 kwietnia 1969 r., aprobuj帷 i promulguj帷 Msza Rzymski odnowiony z polecenia II Soboru Watyka雟kiego.
  3. Institutio generalis Missalis Romani.
  4. Ordo Missae cum populo.
  5. Prefacje.
  6. Cztery modlitwy eucharystyczne.
  7. Ordo Missae sine populo.
  8. Dodatek obejmuj帷y formu造 do wyboru (ad libitum) oraz 酥iewy zachodz帷e w Ordo Missae.

 Konstytucja apostolska Missalis Romani, po wst瘼ie historycznym oraz przytoczeniu postanowie Konstytucji o 鈍. Liturgii nakazuj帷ych odnow msza逝, wskazuje na najwa積iejsze wprowadzone zmiany i uzasadnia je kr鏒ko. Nale膨 do nich: powi瘯szenie liczby prefacji, wprowadzenie trzech nowych modlitw eucharystycznych, ujednolicenie s堯w konsekracji we wszystkich czterech kanonach, uproszczenie rytu ofiarowania chleba i wina, 豉mania chleba i udzielania Komunii 鈍. przez usuni璚ie zb璠nych powt鏎ze, wprowadzenie rytu pokutnego, homilii oraz modlitwy wiernych, jako sta造ch element闚 Mszy 鈍.

 Z dalszych wypowiedzi konstytucji dowiadujemy si o zmianach w cz窷ciach zmiennych Mszy 鈍., kt鏎e znajd si w nieopublikowanej jeszcze cz窷ci Msza逝 rzymskiego. Czytania biblijne przeznaczone na niedziele zostan rozdzielone na cykl 3-letni. W dni 鈍i徠eczne zostanie dodane trzecie czytanie ze Starego Testamentu, wzgl璠nie w okresie wielkanocnym, z Dziej闚 Apostolskich. Zostan odnowione tak瞠 inne cz窷ci zmienne Mszy 鈍., zw豉szcza oracje, kt鏎ych liczba zostanie powi瘯szona, tak 瞠 wa積iejsze okresy liturgiczne jak Adwent, okres Bo瞠go Narodzenia, Wielki Post i okres Paschy b璠 mia造 na ka盥y dzie w豉sn oracj.

 W zako鎍zeniu wyra瘸   P a w e    VI   nadziej, 瞠 nowy msza, mimo i wprowadza wi瘯sz r騜norodno嗆 tekst闚 czyta i modlitw, kt鏎e b璠 odmawiane w wielu j瞛ykach, przyczyni si do umocnienia jedno軼i wszystkich wiernych, kt鏎ych jedna modlitwa wznosi si b璠zie do Ojca niebieskiego przez Najwy窺zego Kap豉na Jezusa Chrystusa w Duchu 安i皻ym.

 Nast瘼uj帷o po konstytucji apostolskiej Institutio generalis Missalis Romani ma uj望 syntetycznie i w nowym duchu przepisy zawarte dotychczas w trzech tekstach umieszczanych na pocz徠ku msza逝: Rubricae generales, Ritus servandus in celebratione et in concelebratione Missae oraz De defectibus in celebratione Missae occurrentibus.

 Pierwsze zapoznanie si z Institutio generalis nape軟ia prawdziw rado軼i. Tekst urzeka swoj prostot, przejrzysto軼i i jasno軼i, a przede wszystkim teologiczn g喚bi. Z najwi瘯szym uznaniem nale篡 powita fakt odej軼ia od tradycyjnej zasady, 瞠 rubryki nie podaj motywacji i uzasadnie doktrynalnych. W nowym uj璚iu przy ka盥ej niemal rubryce ukazany jest jej sens teologiczny i pastoralny. Odt康 nie b璠zie ju mo積a by rubrycyst, nie b璠帷 r闚nocze郾ie teologiem i duszpasterzem. Wiele spo鈔鏚 nowych sformu這wa to prawdziwe pere趾i, zawieraj帷e w sobie kopalni my郵i do homilii i komentarzy liturgicznych. Ca這嗆 za w przedziwny spos鏏 ukazuje g喚boki, teologiczny i pastoralny sens zar闚no ca貫j struktury zgromadzenia liturgicznego, jak i poszczeg鏊nych jego element闚.

 Nie spos鏏 ukaza tutaj w ramach jednego, informuj帷ego artyku逝 ca貫 bogactwo tre軼i zawartej w obszernej (64 strony i 341 artyku堯w) instrukcji. Ograniczymy si do zasygnalizowania rzeczy najwa積iejszych, pozostawiaj帷 dok豉dne om闚ienie poszczeg鏊nych partii do nast瘼nych numer闚 Biuletynu.

 Kr鏒ki   r o z d z i a    p i e r w s z y,   obejmuj帷y 6 artyku堯w (De celebrationis eucharisticae momento et dignitate) przypomina najwa積iejsze stwierdzenia dotychczas wydanych dokument闚 soborowej odnowy liturgii, dotycz帷e znaczenia celebracji eucharystycznej i nale篡tego, 鈍iadomego i czynnego w niej uczestnictwa ca貫go Ludu Bo瞠go. Istotne jest stwierdzenie a. 1., 瞠 celebracja Mszy 鈍., jako czynno嗆 Chrystusa i ludu Bo瞠go hierarchicznie uporz康kowanego, stanowi centrum ca貫go 篡cia chrze軼ija雟kiego zar闚no Ko軼io豉 powszechnego i lokalnego, jak i poszczeg鏊nych wiernych. Wszystkie inne czynno軼i 鈍i皻e musz by z tym centrum powi您ane, wyp造waj帷 z niego i prowadz帷 do niego.

 R o z d z i a    d r u g i   (a. 7-57) zajmuje si og鏊n struktur Mszy 鈍. oraz jej elementami i cz窷ciami (De structura Missae eius徜e elementis et partibus). Posiada on chyba najwi瘯sze znaczenie pastoralne, ukazuj帷 zasadnicze linie katechezy i wychowania wiernych do pe軟ego uczestnictwa.

 Cz窷 I przynosi najpierw (a. 7) jakby definicj Wieczerzy Pa雟kiej czyli Mszy, kt鏎a jest „鈍i皻ym zgromadzeniem (synaxis seu congregatio) ludu Bo瞠go schodz帷ego si razem (in unum convenientis) pod przewodnictwem kap豉na, dla celebrowania pami徠ki Pana”. Do tego zgromadzenia Ko軼io豉 lokalnego w szczeg鏊ny spos鏏 odnosi si obietnica Chrystusa: „Gdzie s dwaj albo trzej zebrani w imi moje, tam jestem po鈔鏚 nich” (Mt 18, 20). To spojrzenie na Msz 鈍. z punktu widzenia odnowionej teologii zgromadzenia liturgicznego stanowi prawdziwy „kopernika雟ki przewr鏒” w stosunku do tradycyjnego, antyreformacyjn kontrowersj uwarunkowanego, zaw篹onego spojrzenia na Msz 鈍. jako na „bezkrwaw ofiar Nowego Zakonu”. Tutaj od razu w definicji Msza jest ujmowana spo貫cznie i eklezjalnie, co ma ogromne znaczenie pastoralne.

 Artyku 8 m闚i o og鏊nej strukturze Mszy, powtarzaj帷 sformu這wanie KL 56 o liturgii s這wa i Eucharystii oraz KL 51 o dw鏂h sto豉ch – s這wa Bo瞠go i Cia豉 Pa雟kiego – przygotowanych w ka盥ej Mszy. Te dwie g堯wne cz窷ci s uzupe軟ione Obrz璠em otwieraj帷ym i zamykaj帷ym. Mo積a wi璚 m闚i obecnie o czw鏎podziale Mszy na liturgi wej軼ia (otwarcia), liturgi s這wa, liturgi eucharystyczn i liturgi rozes豉nia (zamkni璚ia).

 Cz窷 II (a. 9-23) omawia poszczeg鏊ne elementy, z jakich sk豉da si celebracja eucharystyczna. Wyliczone s elementy nast瘼uj帷e: czytanie s這wa Bo瞠go, modlitwy i inne formu造, 酥iew, gesty i postawy cia豉 oraz milczenie. Czytanie s這wa Bo瞠go jest w liturgii elementem najwy窺zej wagi, bo tu sam Chrystus staje si obecny w swoim s這wie. Skuteczno嗆 tego s這wa wzrasta przez 篡wy wyk豉d czyli homili, kt鏎a jest cz窷ci akcji liturgicznej. W鈔鏚 modlitw na pierwszym miejscu nale篡 wymieni tzw. „modlitwy prezydencjalne”, odmawiane przez celebransa, kt鏎y przewodniczy zgromadzeniu w zast瘼stwie Chrystusa (personam Christi gerens), w imieniu ca貫go zgromadzenia. Nale篡 tu modlitwa eucharystyczna, stanowi帷a „szczyt ca貫j celebracji” oraz kolekta, modlitwa nad darami i modlitwa pokomunijna.

 Do kap豉na-przewodnicz帷ego zgromadzenia nale篡 ponadto wyg豉szanie pewnych upomnie (monitiones), formu wprowadzaj帷ych i zamykaj帷ych, g這szenie s這wa Bo瞠go i udzielanie ko鎍owego b這gos豉wie雟twa.

 Art. 11 wyliczaj帷y funkcje przewodnicz帷ego przynosi pewn nowo嗆, bardzo wa積 z punktu widzenia pastoralnego. Celebrans mianowicie poza homili mo瞠 w czasie Mszy zwr鏂i si kilka razy z pouczeniami do wiernych. Momenty, kiedy to mo瞠 nast徙i, s dok豉dnie okre郵one: na pocz徠ku Mszy, po wej軼iu i pozdrowieniu (tu jest miejsce na wprowadzenie do liturgii dnia), przed czytaniami (wprowadzenie do liturgii s這wa), przed prefacj (wprowadzenie do modlitwy eucharystycznej) oraz na zako鎍zenie akcji liturgicznej, przed rozes豉niem. Te pouczania maj by bardzo kr鏒kie (brevissimis verbis), a wi璚 na wz鏎 komentarza liturgicznego.

 Z natury podanych powy瞠j modlitw „prezydencjalnych” wynika oczywi軼ie; 瞠 musz by odmawiane g這郾o, w ich czasie nie wolno 酥iewa wzgl. gra na organach, podczas gdy modlitwy odmawiane przez kap豉na jakby prywatnie, w swoim imieniu, dla bardziej skupionego i pobo積ego wykonywania swojej pos逝gi, s odmawiane po cichu.

 Do innych formu liturgii mszalnej nale膨 przede wszystkim dialogi celebransa ze zgromadzeniem oraz aklamacje. Wynikaj one ze wsp鏊notowego charakteru celebracji Mszy, s nie tylko jego znakiem, ale sprawiaj jedno嗆 pomi璠zy kap豉nem a ludem. Dlatego w ka盥ej celebracji cum populo musz by przez lud wykonywane przynajmniej te aklamacje i odpowiedzi w dialogu z celebransem. Do innych cz窷ci nale膨cych do ca貫go zgromadzenia nale膨: akt pokutny, wyznanie wiary, modlitwa powszechna i Modlitwa Pa雟ka. Z pozosta造ch formu jedne stanowi ryt wzgl璠nie akt samodzielny (hymn Gloria, psalm responsoryjny, Sanctus, aklamacja po konsekracji – acclamatio anamneseos! – oraz 酥iew po Komunii 鈍.) inne maj charakter towarzysz帷y pewnym rytom (酥iew na wej軼ie, ofiarowanie, 豉manie chleba – Baranku Bo篡 – na Komuni).

 Artyku 19 m闚i o znaczeniu 酥iewu w liturgii, b璠帷ego znakiem jedno軼i zgromadzenia i rado軼i serca (por. Kol 3, 16; Dz 2, 46). Znakiem wsp鏊noty i jedno軼i s r闚nie postawy cia豉 przybierane przez wszystkich zgromadzonych w okre郵onych momentach. Do tych postaw powinni wzywa diakon, kap豉n lub inny minister. A. 21 okre郵a nawet, jakie postawy powinni zachowa wierni w czasie Mszy. Sta powinni od rozpocz璚ia 酥iewu na wej軼ie a do kolekty w陰cznie; na 酥iew Alleluja przed Ewangeli i w czasie proklamowania Ewangelii; na wyznanie wiary i modlitw powszechn oraz od modlitwy nad darami do ko鎍a Mszy. Siedz wierni w czasie czyta, psalmu responsorycznego, homilii, przygotowania dar闚 oraz w czasie chwili milczenia po Komunii 鈍. (pro opportunitate). Kl璚z za tylko na podniesienie, je瞠li nic nie stoi na przeszkodzie (np. ciasnota miejsca, wielka liczba stoj帷ych woko這 itp.). Zwr鵵my uwag na to, 瞠 po raz pierwszy rubryki liturgiczne okre郵aj postaw wiernych. Te okre郵enia mog by jednak przez konferencje episkopatu dostosowanie do zwyczaj闚 lokalnych.

 Artyku 23 m闚i o milczeniu jako cz窷ci celebracji liturgicznej. Natura za tego milczenia zale篡 od momentu, w jakim zachodzi ono w poszczeg鏊nych celebracjach. W czasie aktu pokutnego i po wezwaniu do modlitwy wierni „wnikaj w siebie (ad seipsos convertuntur); po czytaniach lub homilii zastanawiaj si kr鏒ko nad tym, co s造szeli; po Komunii uwielbiaj Boga w swoim sercu i modl si. Jak wynika z powy窺zego, dochodz nowe momenty milczenia we Mszy: w ramach aktu pokutnego oraz po czytaniach wzgl璠nie homilii.

 Trzecia cz窷 drugiego rozdzia逝 (a. 24-57) omawia kolejno poszczeg鏊ne cz窷ci Mszy.

 Do cz窷ci wst瘼nej, uj皻ej jako ritus initiales zalicza si wszystko, co poprzedza liturgi s這wa, a do kolekty w陰cznie. Celem tych obrz璠闚, kt鏎e maj charakter wprowadzaj帷y i przygotowuj帷y, jest utworzenie z wiernych schodz帷ych si wsp鏊noty, nale篡cie dysponowanej do s逝chania s這wa Bo瞠go i celebrowania Eucharystii. Poszczeg鏊ne obrz璠y wst瘼ne to: wej軼ie (introitus), pozdrowienie o速arza i zgromadzonego ludu, akt pokutny, Kyrie, Gloria i kolekta.

 如iew wej軼ia rozpoczyna si z chwil wej軼ia celebransa z asyst. Celem tego 酥iewu jest otwarcie celebracji, pog喚bienie jedno軼i zebranych, wprowadzenie ich w ducha mysterium danego 鈍i皻a czy okresu liturgicznego oraz towarzyszenie procesji kap豉na i ministrant闚. 如iew wykonuje schola na przemian z ludem albo kantor z ludem, sam lud wzgl璠nie sama schola. Je瞠li si nie 酥iewa, antyfona zawarta w mszale powinna by odrecytowana przez wiernych, przez niekt鏎ych z nich lub przez lektora, ostatecznie przez samego celebransa po pozdrowieniu.

 Po doj軼iu do prezbiterium kap豉n z asyst (ministri) pozdrawiaj o速arz. Kap豉n i asysta wy窺za (ministri sacri) ca逝j o速arz. Mo瞠 by r闚nie okadzenie o速arza.

 Po zako鎍zeniu 酥iewu na wej軼ie celebrans i ca貫 zgromadzenie czyni znak krzy瘸. Nast瘼nie kap豉n przez pozdrowienie wskazuje zgromadzonej wsp鏊nocie na obecno嗆 Pana. Przez pozdrowienie i odpowied ludu objawia si tajemnica zgromadzonego Ko軼io豉.

 Po pozdrowieniu kap豉n lub kto inny (minister idoneus  mo積a przyj望, 瞠 chodzi tu przede wszystkim o komentatora) mo瞠 w kr鏒kich s這wach wprowadzi wiernych w Msz danego dnia. Nast瘼nie wzywa do aktu pokutnego, kt鏎y polega na spowiedzi powszechnej wg jednego z podanych tekst闚 oraz na absolucji kap豉雟kiej.

 Kyrie eleison opuszcza si, je瞠li modlitwa ta wchodzi豉 ju w sk豉d aktu pokutnego. Nowo軼i jest ograniczenie wezwa do 6 zamiast 9. Ka盥e wezwanie (Kyrie, Christe, Kyrie eleison) powtarza si tylko po 2 razy. Mo積a jednak odmawia wi璚ej razy wezwania, np. je瞠li przemawiaj za tym wzgl璠y muzyczne. W 酥iewie Kyrie mo瞠 mie udzia schola wzgl璠nie kantor.

 R闚nie Gloria, jeden znajstarszych i czcigodnych hymn闚, kt鏎ym Ko軼i馧 w Duchu 安i皻ym zgromadzony chwali i b豉ga Boga Ojca oraz Baranka, mo瞠 by 酥iewany lub recytowany przez ca貫 zgromadzenie lub na przemian ze schol.

 Kolekta zaczyna si wezwaniem do modlitwy, po kt鏎ym nakazana jest chwila ciszy, aby wierni u鈍iadomili sobie, 瞠 stoj w obliczu Pana i aby mogli sobie w sercu wzbudzi intencje modlitwy. Kolekta posiada d逝窺z konkluzj, modlitwa nad darami natomiast i pokomunia kr鏒sz.

 L i t u r g i a   s  o w a,   kt鏎 z kolei omawia Institutio generalis, sk豉da si z czyta biblijnych, ze 酥iew闚 je przeplataj帷ych, z homilii, wyznania wiary i modlitwy powszechnej. Na s這wo Bo瞠, przez kt鏎e Chrystus staje obecny w鈔鏚 wiernych, odpowiada lud 酥iewem, wyznaniem wiary i modlitw za potrzeby ca貫go Ko軼io豉 i zbawienie 鈍iata.

 Co do czyta stwierdza a. 34, 瞠 pos逝ga czytania w zgromadzeniu nie nale篡 do funkcji „prezydencjalnych”, dlatego Ewangeli powinien czyta diakon lub inny kap豉n, inne czytania za subdiakon lub lektor. Celebrans czyta Ewangeli tylko w braku diakona lub innego kap豉na. Czytaniu Ewangelii powinny towarzyszy specjalne oznaki czci zar闚no ze strony czytaj帷ego, jak i s逝chaj帷ych.

 Po pierwszym czytaniu nast瘼uje psalm responsoryczny zwany te gradua貫m, kt鏎y stanowi integraln cz窷 liturgii s這wa. Psalm nale篡 wzi望 z lekcjonarza, zawieraj帷ego psalmy odpowiednio dostosowane do czyta. Dla u豉twienia 酥iewu ludu mo積a jednak zastosowa teksty ustalone na odpowiednie okresy liturgiczne lub r騜ne kategorie 鈍i皻ych.

 Gradua 酥iewa kantor psalmu czyli psalmista, z ambony lub innego odpowiedniego miejsca, a ca貫 zgromadzenie s逝cha siedz帷 i w陰czaj帷 si przez responsoria.

 Po drugim czytaniu nast瘼uje Alleluja lub inny 酥iew stosowany do okresu liturgicznego. Alleluja 酥iewa si zawsze z wyj徠kiem Wielkiego Postu. Zaczynaj 酥iew wszyscy albo schola lub kantor. Wiersz bierze si z lekcjonarza, lub Graduale. 如iew zast瘼uj帷y Alleluja w po軼ie sk豉da si z tzw. „wiersza przed Ewangeli” albo z psalmu. Kiedy zachodzi we mszy tylko jedno czytanie, 酥iewa si „psalm allelujatyczny” albo psalm responsoryczny i Alleluja albo te jeden tylko z obu 酥iew闚. W okresie, gdy nie 酥iewa si Alleluja, bierze si psalm albo „wiersz przed Ewangeli”.

 Ciekawe jest postanowienie a. 39, 瞠 psalm po lekcji, je瞠li nie jest 酥iewany, ma by recytowany, Alleluja natomiast albo „wiersz przed Ewangeli”, je瞠li nie s 酥iewane, mo積a opu軼i. Odno郾ie homilii powtarza Institutio postanowienia zawarte w KL 52 oraz w instrukcji Inter Oecumenici z 26 IX 1964, a. 54 i 53. Homili powinien zwyczajnie wyg豉sza sam celebrans.

 Po wyznaniu wiary, kt鏎e ma miejsce w niedziele i 鈍i皻a oraz w pewnych bardziej uroczystych celebracjach, nast瘼uje modlitwa powszechna, w kt鏎ej lud, spe軟iaj帷 swoj funkcj kap豉雟k, modli si za wszystkich ludzi. Modlitwa ta powinna mie miejsce w ka盥ej missa cum populo. Intencje powinny by zwyczajnie nast瘼uj帷e: a) za potrzeby Ko軼io豉, b) za rz康z帷ych pa雟twami i zbawienie ca貫go 鈍iata, c) za udr璚zonych jak彗olwiek trudno軼i, d) za wsp鏊not lokaln. W szczeg鏊nych okoliczno軼iach (bierzmowanie, 郵ub, pogrzeb) porz康ek intencji mo瞠 uwzgl璠ni t specjaln okazj.

 L i t u r g i a   e u c h a r y s t y c z n a,   w czasie kt鏎ej uobecnia si w Ko軼iele Ostatnia Wieczerza, gdy kap豉n czyni to, co czyni Chrystus i kaza czyni na swoj pami徠k uczniom, sk豉da si z cz窷ci nast瘼uj帷ych:

  1. Przygotowanie dar闚, tj. przyniesienie na o速arz chleba i wina z wod, a wi璚 tych element闚, kt鏎e Chrystus wzi掖 w swoje r璚e.
  2. Modlitwa eucharystyczna, w czasie kt鏎ej sk豉da si dzi瘯i Bogu za ca貫 dzie這 zbawienia, a dary staj si Cia貫m i Krwi Chrystusa.
  3. ζmanie jednego chleba objawia jedno嗆 wiernych, a wierni przez Komuni przyjmuj Cia這 i Krew Chrystusa w ten sam spos鏏, co Aposto這wie z r彗 Chrystusa.

 Artyku 49 zaleca, aby dary chleba i wina przynosili do o速arza wierni, a kap豉n lub diakon przyjmuj je w odpowiednim miejscu i k豉d na o速arzu. Pieni康ze i inne dary przyniesione przez wiernych na potrzeby ubogich lub ko軼io豉, nale篡 z這篡 w stosowanym miejscu poza sto貫m eucharystycznym.

 W czasie procesji z darami 酥iewa si 酥iew ofertoryjny, kt鏎y si opuszcza, je瞠li nie mo瞠 by 酥iewany. Dary z這穎ne na o速arzu oraz sam o速arz, a tak瞠 kap豉n i wierni mog by okadzeni. Potem kap豉n umywa r璚e, co ma wyra瘸 pragnienie wewn皻rznego oczyszczenia. Przygotowanie dar闚 ko鎍zy si modlitw ludu, do kt鏎ej wzywa kap豉n (Orate fratres, Suscipiat) oraz modlitw nad darami.

 Z kolei zaczyna si modlitwa eucharystyczna, stanowi帷a centrum i szczyt ca貫j celebracji. Zaczyna isi ona wezwaniami przed prefacj, kt鏎ych sensem jest, aby ca貫 zgromadzenie wiernych z陰czy這 si z Chrystusem w wyznawaniu wielkich dzie Bo篡ch i sk豉daniu ofiary. Modlitwa eucharystyczna sk豉da si z element闚 nast瘼uj帷ych:

  1. Dzi瘯czynienie za dzie這 zbawienia (prefacja).
  2. Aklamacja (Sanctus) stanowi帷a cz窷 Modlitwy eucharystycznej.
  3. Epikleza czyli pro軸a o konsekrowanie dar闚 z這穎nych przez ludzi, aby sta造 si Cia貫m i Krwi Chrystusa.
  4. Recytacja s堯w ustanowienia Eucharystii (narratio institutionis).
  5. Anamneza czyli wspomnienie tajemnicy paschalnej.
  6. Ofiarowanie przez Ko軼i馧 zgromadzony w Duchu 安i皻ym ofiary niepokalanej Ojcu, wraz z d捫eniem wiernych do ofiarowania siebie.
  7. Modlitwy wstawiennicze.
Modlitwy eucharystycznej powinni wszyscy s逝cha w milczeniu, uczestnicz帷 w niej przez przewidziane aklamacje.

 Ryt komunii 鈍i皻ej poprzedzaj pewne obrz璠y przygotowawcze. Nale篡 tu najpierw Modlitwa Pa雟ka ze wst瘼em i embolizmem, b璠帷ym rozwini璚iem ostatniej pro軸y, aby ca豉 wsp鏊nota wiernych zosta豉 uwolniona od pot璕i z豉. Nast瘼uje teraz obrz璠 pokoju, w kt鏎ym wierni prosz o pok鎩 i jedno嗆 dla Ko軼io豉 i ca貫j rodziny ludzkiej i wyra瘸j wzajemn mi這嗆, zanim stan si uczestnikami jednego chleba.

 Sam ryt pokoju ma by ustalony przez konferencje episkopatu zgodnie z miejscowymi zwyczajami. Gest 豉mania chleba oznacza, 瞠 nas wielu, przez komuni z jednego chleba 篡cia, kt鏎ym jest Chrystus, stajemy si jednym chlebem (1 Kor 10, 17). W czasie 豉mania chleba schola lub kantor 酥iewaj Baranku Bo篡, a lud odpowiada. 如iewa si tyle razy, ile potrzeba, aby towarzyszy obrz璠owi 豉mania chleba, ko鎍z帷 ostatnim razem s這wami udziel nam pokoju. Po odm闚ieniu prywatnej modlitwy przygotowuj帷ej do Komunii 鈍. kap豉n ukazuje ludowi chleb eucharystyczny dodaj帷 do zwyk造ch s堯w zaproszenie do uczty: B這gos豉wieni, kt鏎zy s wezwani na uczt Baranka. Nast瘼nie odmawia wraz z ludem jeden raz tylko s這wa Panie, nie jestem godzien.../i> Jest rzecz bardzo po膨dan, aby wierni przyjmowali komuni z hostii konsekrowanych w czasie tej samej Mszy, przez co lepiej wyra膨 si udzia w ofierze aktualnie sprawowanej. W czasie Komunii celebransa zaczyna si 酥iew komunijny, kt鏎ego celem jest wyra瞠nie przez jedno嗆 g這s闚 duchowej jedno軼i komunikuj帷ych, okazanie rado軼i serca i nadanie procesji komunijnej charakteru bardziej braterskiego. Je瞠li nie 酥iewa si pie郾i komunijnej wszyscy wierni albo niekt鏎zy z nich lub lektor recytuj antyfon komunijn zawart w mszale. W ostateczno軼i recytuje j sam celebrans po w豉snej komunii 鈍i皻ej, a przed komuni wiernych. Po rozdaniu komunii wiernym mo瞠 by chwila cichej modlitwy albo te wsp鏊ne od酥iewanie psalmu lub innego 酥iewu uwielbienia. W modlitwie po komunii prosi kap豉n o owoce celebrowanego mysterium.

 Ryt zako鎍zenia zgromadzenia sk豉da si

  1. z pozdrowienia i b這gos豉wie雟twa kap豉雟kiego, kt鏎e w niekt鏎e dni i przy niekt鏎ych okazjach mo瞠 by wzbogacone modlitw nad ludem lub inn uroczystsz formu陰.
  2. z samego rozes豉nia, kt鏎e rozwi您uje zgromadzenie, aby ka盥y powr鏂i do swoich dobrych czyn闚, chwal帷 i b這gos豉wi帷 Pana.

 Powy窺zy przegl康 struktury Mszy 鈍, i poszczeg鏊nych jej element闚 oraz cz窷ci wykazuje, jak doskonale autorzy reformy wykonali zalecenie a. 50 KL: „Porz康ek Mszy nale篡 tak przerobi, aby wyra幡iej uwidoczni w豉軼iwe znaczenie i wzajemny zwi您ek poszczeg鏊nych cz窷ci a wiernym bardziej u豉twi pobo積y i czynny udzia”.

 R o z d z i a    t r z e c i   „pouczenia og鏊nego” m闚i o urz璠ach i s逝瘺ach we Mszy (De officiis et ministeriis in missa). W zgromadzeniu eucharystycznym, jak stwierdza a. 58 istnieje r騜norodno嗆 urz璠闚 i funkcji, w czym wyra瘸 si Ko軼i馧 ustanowiony w r騜norodno軼i 鈍i璚e i s逝瘺. Z tych s逝瘺 na pierwszym miejscu (a. 19-61) om闚ione s te, kt鏎e nale膨 do posiadaj帷ych wy窺ze 鈍i璚enia. Wszelka prawowita celebracja Eucharystii kierowana jest przez biskupa, kt鏎y powinien przewodniczy zgromadzeniu, o ile jest obecny, a kap豉ni powinni o ile mo積o軼i z nim koncelebrowa. Nie ma si to odbywa dla powi瘯szenia zewn皻rznej uroczysto軼i obrz璠闚, ale dla ukazania w ja郾iejszym 鈍ietle tajemnicy Ko軼io豉, kt鏎y jest sakramentem jedno軼i. Je瞠li biskup nie celebruje, powinien przynajmniej przewodniczy liturgii s這wa i zamkn望 zgromadzenie rytem rozes豉nia.

 Tak瞠 kap豉n-celebrans przewodniczy zgromadzeniu w imieniu Chrystusa (in persona Chnsti). Celebruj帷 Eucharysti powinien s逝篡 Bogu i ludowi z godno軼i i pokor, ukazuj帷 wiernym swoim sposobem zachowania si i g這szenia s堯w Bo篡ch 篡w obecno嗆 Chrystusa. Wreszcie w鈔鏚 „ministr闚”, zajmuje pierwsze miejsce diakon, maj帷y swoje wa積e funkcje zgromadzeniu (g這szenie Ewangelii, czasem homilii, modlitwa powszechna, us逝giwanie celebransowi, rozdawanie Eucharystii zw豉szcza pod postaci wina, kierowanie postawami i gestami ca貫go zgromadzenia).

 Na drugim miejscu (a. 62-64) omawia rozdzia III funkcje ludu Bo瞠go w zgromadzeniu, kt鏎y sprawuje tu swoje kr鏊ewskie kap豉雟two, dzi瘯i czyni帷 Bogu i ofiaruj帷 niepokalan Hosti nie tylko przez r璚e kap豉na, ale z nim wsp馧ofiaruj帷 i ucz帷 si samych siebie ofiarowa. Powinna ich dlatego cechowa mi這嗆 wobec braci uczestnicz帷ych w tej samej celebracji. Staj si oni jednym cia貫m w s逝chaniu s這wa Bo瞠go, uczestnicz帷 w modlitwach i 酥iewach a zw豉szcza sk豉daj帷 wsp鏊nie ofiar i uczestnicz帷 wsp鏊nie w stole Pa雟kim. Wierni powinni tak瞠 przyjmowa ch皻nie szczeg鏊ne s逝瘺y w zgromadzeniu, gdy zostan o to poproszeni.

 W鈔鏚 wiernych wype軟ia swoj s逝瘺 liturgiczn schola 酥iewak闚 wzgl璠nie ch鏎, kt鏎ego zadaniem jest wspieranie czynnego uczestnictwa wiernych w 酥iewie. Powinien istnie tak瞠 kantor albo magister ch鏎u dla kierowania i podtrzymywania 酥iewu ludu.

 Na trzecim miejscu (a. 65-73) om闚ione s szczeg鏊ne s逝瘺y w zgromadzeniu. Poza subdiakonem najwa積iejsza jest s逝瘺a lektora, kt鏎y nawet gdy jest 鈍ieckim, powinien spe軟ia sw鎩 urz康 tak瞠 wtedy, gdy s obecni ministri wy窺zego stopnia. Do niego nale膨 wszystkie czytania z Pisma 鈍i皻ego z wyj徠kiem Ewangelii oraz episto造, je瞠li obecny jest subdiakon. W braku psalmisty on mo瞠 tak瞠 wykonywa psalm pomi璠zy lekcjami. Lektorzy wydelegowani do tak wa積ego urz璠u powinni by naprawd godni oraz starannie przygotowani.

 Konferencja episkopatu mo瞠 zezwoli, aby w braku odpowiedniego m篹czyzny do wykonywania urz璠u lektora, mog豉 czyta lekcje poprzedzaj帷e Ewangeli tak瞠 odpowiednia niewiasta, stoj帷a poza prezbiterium.

 A. 67 m闚i o nowej, dotychczas nie wyodr瑿nianej funkcji psalmisty, kt鏎ego zadaniem jest 酥iewanie psalmu mi璠zylekcyjnego (graduale). Tak瞠 psalmista musi by odpowiednio zdatny i przygotowany do wype軟iania swej funkcji.

 Pozosta貫 funkcje wzgl璠nie s逝瘺y dziel si na wykonywane w prezbiterium i poza prezbiterium. Do pierwszych zaliczaj si ci, kt鏎zy przynosz wzgl璠nie nosz msza, krzy, 鈍iece, chleb, wino, wod i kadzid這. Do drugich nale膨: komentator, wskazuj帷y wiernym miejsce w ko軼iele i utrzymuj帷y porz康ek w czasie procesji oraz zbieraj帷y kolekty w ko軼iele. Wszystkie powy窺ze s逝瘺y poni瞠j s逝瘺y subdiakona mog by wykonywane przez 鈍ieckich, a s逝瘺y wykonywane poza prezbiterium mog by zlecane, wed逝g roztropnego uznania rektora ko軼io豉, tak瞠 niewiastom.

 R o z d z i a    c z w a r t y   m闚i o r騜nych formach celebrowania Mszy (De diversis formis missam celebrandi). Pierwsze trzy artyku造 tego rozdzia逝 (74-76) przynosz zupe軟e nowe spojrzenie na rang i znaczenie r騜nego rodzaju Mszy 鈍. Dawniej podstaw rozr騜nienia by豉 zewn皻rzna strona obrz璠owa dotycz帷a stopnia uroczysto軼i (msza pontyfikalna, msza z asyst, 酥iewana, czytana). Obecnie bierze si pod uwag rol Mszy 鈍. w wyra瘸niu tajemnicy Ko軼io豉 na p豉szczy幡ie znaku oraz w budowaniu wsp鏊noty Ko軼io豉 lokalnego. Dlatego, propter significationem, na pierwszym miejscu nale篡 postawi msz celebrowan przez biskupa, w otoczeniu swego prezbiterium, z pe軟ym i czynnym uczestnictwem 鈍i皻ego ludu Bo瞠go. Tutaj bowiem w szczeg鏊ny spos鏏 ma miejsce objawienie si Ko軼io豉 (manifestatio Ecclesiae).

 Na drugim miejscu wymieniona jest Msza celebrowana z jak捷 wsp鏊not, zw豉szcza parafialn, o ile reprezentuje ona Ko軼i馧 powszechny, zw豉szcza we wsp鏊nej celebracji niedzielnej. Wreszcie w鈔鏚 Mszy celebrowanych przez pewne wsp鏊noty szczeg鏊ne miejsce zajmuje t.zw. Msza konwentualna, stanowi帷a cz窷 codziennej s逝瘺y Bo瞠j. Powinna to by Msza 酥iewana, z pe軟ym uczestnictwem wszystkich cz這nk闚 wsp鏊noty, z kt鏎ych ka盥y wykonuje swoj pos逝g zgodnie z przyj皻ym 鈍i璚eniem. Kap豉ni powinni, o ile mo積o軼i, koncelebrowa, a wszyscy, kap豉ni i nie kap豉ni mog przyjmowa komuni 鈍i皻 pod dwoma postaciami. Je瞠li chodzi o r騜ne formy celebrowania Mszy, rozdzia omawia w trzech cz窷ciach Msz z ludem (missa cum populo), Msz koncelebrowan i Msz bez ludu.

 M s z a   z   l u d e m,   o ile mo積o軼i, powinna by 酥iewana, z odpowiedni ilo軼i ministrant闚. Mo瞠 jednak by odprawiana tak瞠 bez 酥iewu i z jednym tylko ministrantem. Normalnie jednak kap豉nowi celebruj帷emu powinien towarzyszy lektor, kantor i przynajmniej jeden ministrant. Taka forma celebrowania nazwana jest „form typiczn" i jest om闚iona szczeg馧owo w nast瘼nych artyku豉ch (82-126).

 Opisany ryt przynosi szereg nowo軼i bardzo sensownych i wymownych. Na przyk豉d: procesja wej軼ia odbywa si z krzy瞠m, przed kt鏎ym mo瞠 i嗆 ministrant z kadzielnic, inni ministranci nios zapalone 鈍iece, a lektor ksi璕 Ewangelii. Krzy stawia si obok o速arza, r闚nie 鈍iece jako 鈍iece o速arzowe, a ksi璕 Ewangelii (odr瑿n od lekcjonarza le膨cego od pocz徠ku na ambonie) na o速arzu. Z niej diakon wzgl璠nie inny kap豉n lub celebrans w swoim czasie b璠 czytali Ewangeli, zanosz帷 j procesjonalnie na ambon, poprzedzeni przez ministrant闚 nios帷ych kadzid這 i 鈍iece. Gloria mo瞠 by intonowane przez celebransa, kantora lub przez wszystkich razem. Na pocz徠ku liturgii eucharystycznej ministranci k豉d na o速arzu korpora, puryfikaterz, kielich i msza. Ministrant r闚nie podaje celebransowi paten z chlebem.

 Po modlitwie Ojcze nasz z embolizmem celebrans odmawia g這郾o pierwsz z trzech modlitw przed komuni (Panie Jezu Chryste, kt鏎y rzek Aposto這m...) a po jej zako鎍zeniu zwraca si do zgromadzenia z 篡czeniami: Pok鎩 Pa雟ki niech zawsze b璠zie z wami. Celebrans mo瞠 udzieli poca逝nku pokoju ministrantom. Z dw鏂h pozosta造ch modlitw przed komuni odmawia celebrans tylko jedn, pozostawion do wyboru. Puryfikacja kielicha i innych naczy mo瞠 by dokonana po Mszy. W tym wypadku pozostawia si naczynia nakryte welonem na korporale, na o速arzu wzgl璠nie kredensie. Po Oremus przed pokomuni zachowuje si chwil ciszy tylko wtedy, gdy nie by這 jej ju bezpo鈔ednio przedtem, po Komunii 鈍. O速arz na ko鎍u ca逝je si dopiero po formule rozes豉nia bezpo鈔ednio przed odej軼iem do zakrystii. Je瞠li bezpo鈔ednio po Mszy nast瘼uje jaka akcja liturgiczna, opuszcza si ca造 ryt ko鎍owy, a wi璚 pozdrowienie, b這gos豉wie雟two i rozes豉nie.

 W dalszym ci庵u om闚iona jest szczeg馧owo s逝瘺a diakona, subdiakona oraz ryt mszy koncelebrowanej, kt鏎y nie wnosi nic nowego w stosunku do przepis闚 dotychczasowych.

 Mi造m zaskoczeniem jest spos鏏 rozwi您ania rytu Mszy   b e z   l u d u.   Spodziewano si, 瞠 b璠zie ona u這穎na w ten spos鏏, aby odpowiada豉 prawdziwej sytuacji, a wi璚 bez uwzgl璠nienia obecno軼i ludu i bez ryt闚 wyra瘸j帷ych spo貫czn struktur Mszy. Tymczasem rozwi您anie posz這 w kierunku wprost przeciwnym. Zasada podana w a. 210 m闚i, 瞠 Msza sine populo og鏊nie stosuje si do rytu Mszy cum populo, z tym 瞠 ministrant przejmuje funkcje ludu. Szczeg馧owe rozwi您ania podyktowane s trosk, aby tak瞠 Msza bez ludu w jak najwi瘯szym stopniu zachowa豉 charakter znaku objawiaj帷ego Ko軼i馧 jako wsp鏊not. Dlatego celebrans na pocz徠ku pozdrawia ministranta, tak jak pozdrawia zgromadzenie przy missa cum populo. Ministrant mo瞠 czyta lekcj, zachowana jest modlitwa powszechna. Wyznanie wiary oraz modlitw Ojcze nasz odmawia ministrant razem z celebransem. Celebrans mo瞠 r闚nie udzieli poca逝nku pokoju ministrantowi. Po Komunii kap豉n mo瞠 zachowa chwil milczenia. W rycie ko鎍owym opuszcza si formu喚 Ite missa est.

 Na przyk豉dzie rytu Mszy bez ludu u鈍iadamia nam si jasno, jak ogromny przewr鏒 dokona si w patrzeniu na liturgi. Dawniej tak by這, 瞠 ryt Mszy prywatnie odprawianej zdeterminowa ryt Mszy cum populo. Obecnie odwrotnie: ryt Mszy z ludem okre郵a form Mszy bez ludu!

 Ostatnia cz窷 rozdzia逝 czwartego podaje pewne zasady og鏊niejsze dotycz帷e wszystkich form Mszy. Nowo軼i jest tutaj ograniczenie liczby przykl瘯a we Mszy. Pozostaj tylko trzy przykl瘯ni璚ia: po podniesieniu hostii, po podniesieniu kielicha i przed komuni. Je瞠li natomiast Naj鈍i皻szy Sakrament znajduje si w prezbiterium, przykl瘯a si tak瞠 przed i po Mszy oraz ilekro kto przechodzi przed Sakramentem. Opr鏂z ustalenia zasad dotycz帷ych przykl瘯ni耩 podane s przepisy dotycz帷e uk這n闚, okadzanie, puryfikacji oraz komunii pod dwoma postaciami.

 Rozdzia V zajmuje si rozwi您aniem i wystrojem wn皻rza ko軼io堯w. (De ecclesiariurn dispositione et ornatu ad Eucharistiam celebrandam). Rozdzia ten zostanie om闚iony w nast瘼nym numerze Biuletynu. Tu warto zwr鏂i tylko uwag na jeden szczeg馧: zniesiony zosta przepis nakazuj帷y u篡wania t.zw. kamienia o速arzowego z relikwiami przy o速arzach przeno郾ych oraz w miejscach celebrowania Eucharystii poza ko軼io貫m wzgl璠nie kaplic. Rozdzia VI m闚i o przedmiotach potrzebnych do celebrowania Mszy, rozdzia VII o zasadach wyboru formularza mszalnego oraz poszczeg鏊nych cz窷ci Mszy (czytania, oracje). Rozdzia VIII wreszcie o Mszach i modlitwach w r騜nych potrzebach (ad diversa) oraz wotywnych i o Mszach za zmar造ch. Zawarte w tych rozdzia豉ch przepisy rubrycystyczne tak瞠 zostan om闚ione przy innej okazji.

 Z nast瘼uj帷ego Ordo missae cum populo dowiadujemy si jeszcze o pewnych nowo軼iach nie om闚ionych szczeg馧owo w Institutio. A wi璚 najpierw, jaka jest formu豉 pozdrowienia na pocz徠ku Mszy: ζska Pana naszego Jezusa Chrystusa mi這嗆 Boga i udzielanie si Ducha 安i皻ego niech b璠zie z wami wszystkimi. Formu豉 druga, do wyboru, podana jest w dodatku. Akt pokutny zaczyna si wezwaniem celebransa: Bracia, uznajmy grzechy nasze, aby鄉y si stali zdolni do celebrowania 鈍i皻ych misteri闚. Po chwili milczenia nast瘼uje akt pokutny ludu {skr鏂ona forma Confiteor lub dwie inne formu造 do wyboru podane w dodatku) i absolucja kap豉雟ka Misereatur... W liturgii s這wa wprowadzono na zako鎍zenie wszystkich czyta formu喚 wyg豉szan przez czytaj帷ego: Verbum Domini – S這wo Pana. Lud odpowiada po lekcjach: Bogu niech b璠 dzi瘯i, a po Ewangelii: Chwa豉 Tobie, Chryste. Per evangelica dicta m闚i celebrans dopiero potem, po cichu, przy ca這waniu Ksi璕i. Modlitwy na ofiarowanie chleba i wina s nowe, na ich zako鎍zenie, je瞠li nie 酥iewa si antyfony na ofiarowanie, lud mo瞠 do陰czy aklamacj: B這gos豉wiony B鏬 na wieki. Psalm na Lavabo skr鏂ony jest do jednego wiersza: Obmyj mnie, Panie, od nieprawo軼i mojej i od grzechu mego oczy嗆 mnie.

 W kanonie I czyli rzymskim umieszczonym w Ordo wraz z 3 nowymi, wszystkie ko鎍闚ki Per Christum Dominum nostrum. Amen oraz katalogi 鈍i皻ych w CommunicantesNobis quoque s umieszczone w nawiasach, to znaczy, 瞠 mog by opuszczone. Formu豉 konsekracji jest ujednolicona we wszystkich 4 modlitwach eucharystycznych. Brzmi ona dla konsekracji chleba: Accipite et manducate ex hoc omnes: Hoc est enim Corpus meum, quod pro vobis tradetur; dla konsekracji wina: Accipite et bibite ex eo omnes: Hic est enim, calix sanguinis mei novi et aeterni testamenti, qui pro vobis et pro multis effundetur in remisionem peccatorum. Hoc facite in meam commmemorationem. Mysterium fidei i aklamacj ludu wprowadzono r闚nie do kanonu rzymskiego.

 Modlitwa Libera po Ojcze nasz jest skr鏂ona i ko鎍zy si aklamacj, ludu: Albowiem Twoje jest kr鏊estwo, pot璕a i chwa豉 na wieki. W ostatniej cz窷ci nowego msza逝 znajduj si jeszcze: Ordo Missae sine populo, Appendix zawieraj帷y formu造 do wyboru oraz dodatek nutowy Cantus in ordine missae occurentes.

 Reasumuj帷 og鏊ne wra瞠nie po zapoznaniu si z nowym Ordo Missae, mo積a stwierdzi, 瞠 jest to, abstrahuj帷 od pewnych szczeg馧闚, co do kt鏎ych mo積a by mie jakie opory, dzie這 monumentalne, godne ducha II Soboru Watyka雟kiego, stwarzaj帷e ogromne perspektywy duszpasterskie dla wychowania wiernych do nowej 鈍iadomo軼i ludu Bo瞠go „gromadz帷ego si w jedno” i pielgrzymuj帷ego w braterskiej wsp鏊nocie do domu Ojca.

Ks. Franciszek Blachnicki, Lublin

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 40:1970, f. I, s. 106-113

I. DOKUMENTY ODNOWY

W. Danielski

3. Reforma roku liturgicznego i nowy kalendarz

 Dnia 14 lutego 1969 r. papie Pawe VI podpisa motu proprio Mysterii paschalis celebrationem og豉szaj帷e reform roku liturgicznego i kalendarza rzymskiego, kt鏎a wchodzi w 篡cie dnia l stycznia 1970 r. Jest to owoc uchwa soboru (KL 102-111) oraz prac Kongregacji Obrz璠闚 i posoborowej Rady Liturgicznej. Motu proprio podaje przyczyn reformy i ukazuje jej cel. Tajemnica Paschalna Chrystusa, stanowi帷a Proprium de Tempore i Proprium de Sanctis, zosta豉 przes這ni皻a naros造mi w ci庵u wiek闚 鈍i皻ami i nabo瞠雟twami. Trzeba j ukaza ja郾iej, gdy ca造 doroczny obch鏚 Tajemnicy Zbawienia, a zw豉szcza niedziela i Wielki Post, maj szczeg鏊n moc sakramentaln, gdy karmi 篡cie chrze軼ija雟kie. „Dzi瘯i reformie wierni powinni - przez wiar, nadziej i mi這嗆 gor璚ej jednoczy si (communicare) z ca造m Misterium Chrystusa rozwini皻ym w cyklu rocznym. W obchodach 安i皻ych reforma polega na tym, 瞠 鈍i璚i mniej znani pozostaj jedynie w kalendarzach partykularnych, a zgodnie z postanowieniem KL 111, do kalendarza powszechnego wejd liczniej przedstawiciele r騜nych okres闚 i mo磧iwie wszystkich narod闚 i cz窷ci 鈍iata, aby rzeczywi軼ie ukaza豉 si powszechno嗆 Ko軼io豉 i wsp馧cze郾i chrze軼ijanie mieli z obchod闚 ku czci 鈍i皻ych duchowy po篡tek.

 Do陰czony dekret Kongregacji (Prot. N. R. 21/969) z 21 marca 1969 r. precyzuje spos鏏 wprowadzenia reformy w okresie przej軼iowym tj. od 1 I 1970 r. do opublikowania nowych ksi庵 liturgicznych do Mszy 鈍. i Oficjum.

 Sam kalendarz (Calendarium Romanum generale) zosta poprzedzony tzw. „normami og鏊nymi na temat roku liturgicznego i kalendarza” zawartymi w kr鏒kich 61 punktach, kt鏎e w cz窷ci praktycznej odnosz si tylko do rytu rzymskiego (n. 2). Do kalendarza do陰czono te kalendarz przej軼iowy, obowi您uj帷y przy korzystaniu z ksi庵 liturgicznych dotychczasowych. R闚nocze郾ie og這szono tekst obowi您uj帷y Litanii do Wszystkich 安i皻ych w dwu wersjach: d逝窺zej – do procesji i obchod闚 b豉galnych, i drugiej, znacznie kr鏒szej – do obrz璠闚 w陰czonych w sprawowanie Mszy 鈍. (tj. wigilii paschalnej i ryt闚 z II cz窷ci pontyfika逝). Wszystkie dokumenty oficjalne: dekret Kongregacji, motu proprio, normy og鏊ne, kalendarz oraz litanie i kalendarz przej軼iowy obejmuj w wydaniu watyka雟kim pt. Calendarium Romanum 44 strony (s. 5-45).

 Drug cz窷, nieoficjaln, stanowi opracowane przez Rad Liturgiczn komentarze: do odnowionego roku liturgicznego (Proprium de tempore   s. 53-64 i Proprium de sanctis s. 65-83), do nowego kalendarza (noty historyczne do ka盥ego dnia – s. 84-111, wyja郾ienie zmian w stosunku do kalendarza dotychczasowego – s. 112-149, i zestawienie geograficzne, chronoogiczne i alfabetyczne 鈍i皻ych nowego kalendarza – s. 150-158) oraz do Litanii (s. 159-162). Jako za陰cznik (s. 163-177) podano uk豉d kalendarza na 1970 r.

 Poni瞠j przedstawimy w skr鏂ie przepisy norm og鏊nych, uzupe軟iaj帷 wyja郾ieniami podanymi w komentarzu i pewnymi wnioskami w odniesieniu do Polski.

 I.   R o k   l i t u r g i c z n y

 Zbawcze dzie這 Chrystusa wspomina Ko軼i馧 w ka盥 niedziel, w doroczny obch鏚 Paschy i w r騜nych okresach, wreszcie w dzie narodzin 鈍i皻ych – i wok馧 niego wychowuje wiernych przez 獞iczenia, pouczenia, modlitw oraz akty pokuty i mi這sierdzia (n. 1). Normy og鏊ne w rozdziale I przedstawiaj rok liturgiczny, tj. najpierw dzie liturgiczny, tj. niedziele i obchody r騜nego stopnia, a nast瘼nie poszczeg鏊ne okresy.

 A.Dzie liturgiczny, u鈍i璚ony przez sprawowanie Ofiary Eucharystycznej i Oficjum, trwa od p馧nocy do p馧nocy. Jedynie niedziele i uroczysto軼i rozpoczynaj si ju wieczorem poprzedniego dnia (n. 3).

 1.   N i e d z i e l a,   jako pierwotny dzie 鈍i皻y, mo瞠 ust瘼owa tylko wobec uroczysto軼i i 鈍i徠 Pa雟kich (n. 4), jednak w Adwencie, Wielkim Po軼ie i okresie Wielkanocnym zachowuje pierwsze雟two: w闚czas te uroczysto軼i nale篡 przenie嗆 na poprzedzaj帷 sobot (n. 5). Na niedziel nie mo瞠 by wyznaczone na sta貫 瘸dne 鈍i皻o, z wyj徠kiem:      a) wsz璠zie:
1° 鈍i皻a 安i皻ej Rodziny w niedziel w oktawie Bo瞠go Narodzenia;
2° 鈍i皻a Chrztu Pa雟kiego w niedziel po 6 stycznia;
3° uroczysto軼i Tr鎩cy Przenaj鈍. w niedziel po Zes豉niu Ducha 安.;
4° uroczysto軼i Chrystusa Kr鏊a Wszech鈍iata w ostatni niedziel per annum (n. 6);
     b) w krajach, gdzie nie by造by 鈍i皻em de praecepto, mo積a naznaczy na niedziel:
1° Objawienie Pa雟kie – na niedziel mi璠zy 2 a 8 stycznia;
2° Wniebowst徙ienie Pa雟kie – na niedziel VII Paschy;
3° Naj鈍. Eucharystii (Bo瞠 Cia這) na niedziel po Tr鎩cy 安. (n. 7).

 Komentarz (s. 54-55) zwraca uwag, 瞠 jest to zako鎍zenie prac, rozpocz皻ych jeszcze przez 鈍. Piusa X nad odnow niedzieli jako „cotygodniowego obchodu Tajemnicy Paschalnej”: niedziela nawi您uje te do 鈍i皻ego dnia szabatu przez I Nieszpory oraz przez mo磧iwo嗆 antycypowania Mszy niedzielnej w sobot (Instr. EM 28; por. 鈍. L e o n   W.: dies resurrectionis dominicae, cui a vespera sabbati initium constat ascribi).

 2.   O b c h o d y.   Opr鏂z obchod闚 Tajemnicy Chrystusa Ko軼i馧 w r騜ne dni oddaje cze嗆 N. Maryi Pannie i 安i皻ym. Odt康 w kalendarzu powszechnym obowi您ywa b璠zie jedynie obch鏚 鈍i皻ych o znaczeniu powszechnym. Inni 鈍i璚i b璠 zamieszczeni w kalendarzu do obchodu wed逝g uznania celebransa, albo znajd si tylko w kalendarzach partykularnych tj. diecezji, narod闚 lub rodzin zakonnych (n. 9). Obchody odt康 podzielone b璠 na 3 stopnie:
      sollemnitas – uroczysto嗆
      festum – 鈍i皻o
      memoria – wspomnienie (n. 10)

 Z dekretu wprowadzaj帷ego wynika, 瞠 tymczasowo odpowiadaj one klasom 鈍i徠 z Kodeksu rubryk 1960 r., mianowicie I, II i III klasie; dotychczasowa commemoratio (tylko w Oficjum) nie ma ju odpowiednika. Nowe tytu造 s znane w tradycji i bardziej religijne, ni okre郵enie „klasa” w odniesieniu do 鈍i皻ych. Komentarz (s. 76) zaznacza, 瞠 闚czesne uproszczenie uzupe軟ione zosta這 przez Instr. II z 1967 r. w zwi您ku z redukcj modlitw mszalnych do jednej: zezwolono wtedy by w dni III klasy odprawia Msze r闚nie o 鈍i皻ym tylko wspomnianym w Oficjum. Dot康 wszyscy 鈍i璚i podani w kalendarzu byli obchodzeni obowi您kowo – odt康 wprowadzono zupe軟ie now praktyk obchodu dowolnego (ad libitum). Obecne stopnie id dalej i w鈔鏚 wspomnie (memoria) rozr騜niaj obowi您kowe (obligatoria) i dowolne (ad libitum). W kalendarzu powszechnym jest 14 uroczysto軼i (w tym 4 stale naznaczone na niedziel, podane wy瞠j), 23 鈍i皻a, wspomnie obowi您kowych 63, dowolnych 95 (por. Komentarz, s. 76-81).

 a)   U r o c z y s t o  c i   (sollemnitates) zaczyna si obchodzi poprzedniego dnia przez I Nieszpory, niekiedy tak瞠 przez specjaln Msz wigilijn, kt鏎 nale篡 odprawia w godzinach wieczornych (n. 11). Najwi瘯sze uroczysto軼i: Paschy i Narodzenia Pa雟kiego, przed逝瘸j si przez 8 dni, a ka盥a z tych oktaw ma w豉sne przepisy (n. 12).

 b)    w i  t a   (festa) obchodzi si w ramach dnia naturalnego tj. bez I Nieszpor闚; z wyj徠kiem 鈍i徠 Sw. Rodziny i Chrztu Pa雟kiego, gdy naznaczone w niedziel zast瘼uj jej Oficjum (n. 13).

 c)   W s p o m n i e n i a   (memoriae) s po陰czone z obchodem ferii wed逝g nowych przepis闚 msza逝 i brewiarza (kt鏎e dopiero b璠 og這szone). W Wielkim Po軼ie wspomnienia obowi您kowe (obligatoria) redukuje si do rangi wspomnie dowolnych (ad libitum). Gdyby kilka wspomnie naznaczono na jeden dzie, obchodzi si tylko jedno (n. 14). W soboty w ci庵u roku (per annum), gdy nie naznaczono wspomnienia obowi您kowego, wolno obchodzi ad libitum wspomnienie o Naj鈍. Maryi Pannie (n. 15).

 3.   D n i   p o w s z e d n i e   (feriae). Spo鈔鏚 nich 字oda Popielcowa i ferie Wielkiego Tygodnia (od W. Poniedzia趾u do W. Czwartku) maj pierwsze雟two przed wszystkimi innymi obchodami, a ferie drugiej cz窷ci Adwentu (17-24 grudnia) i wszystkie ferie Wielkiego Postu – przed wspomnieniami obowi您kowymi. Wszystkie inne ferie ust瘼uj uroczysto軼iom i 鈍i皻om, a ze wspomnieniami obchodzone s 陰cznie (n. 16).

 Komentarz (s. 81-82) sygnalizuje ju projektowany spos鏏 obchodu poszczeg鏊nych stopni. Z dotychczasowego kierunku reformy Oficjum od 鈍.  P i u s a  X   wida przywracanie uk豉du ferialnego psa速erza do coraz wy窺zego rz璠u 鈍i徠 (ostatnio – w godzinach mniejszych nawet w 鈍i皻a II klasy). We Mszy 鈍. znacznych zmian dokonuje ju lekcjonarz ferialny, wprowadzaj帷y lekcj, 酥iewy mi璠zylekcyjne i Ewangeli niezale積 od tematu 鈍i皻a nawet III klasy, z wyj徠kiem posiadaj帷ych czytania 軼i郵e w豉sne. Odnowa msza逝 ma doprowadzi do tego, by ka盥a uroczysto嗆 i 鈍i皻o mia造 formularz w豉sny z Proprium lub Commune. Wspomnienia za b璠 zaznaczone tylko przez pewne elementy w formularzu ferialnym, np. wy陰cznie przez w豉sn kolekt: ju modlitw nad darami i po Komunii, a tym bardziej czytania i 酥iewy b璠zie mo積a wzi望 z ferii. W oficjum b璠 mia造 w asne czytanie hagiograficzne. Memoria celebratur ut simplex recordatio alicuius Sancti in die anniversario eius natalis, aby przez sprawowanie oficjum i sk豉danie Ofiary Eucharystycznej otrzyma 豉sk wzrostu w wierze (Komentarz, s. 81).

 B. Okresy. W cyklu rocznym obchodzi si ca陰 Tajemnic Chrystusa od Wcielenia do Zes豉nia Ducha 安i皻ego i oczekiwania Jego Przyj軼ia (KL 102). Na cykl ten sk豉da si: 1. triduum Paschalne, 2. okres Paschalny, 3. okres Wielkiego Postu. 4. okres Bo瞠go Narodzenia, 5. okres Adwentu, 6. czas pozosta造 w ci庵u roku (per annum, n. 17). Komentarz (s. 54-63) dzieli w spos鏏 bardziej charakterystyczny:

  1. Mysterii Paschalis celebratio:
    1. hebdomadaria – (niedziela)
    2. annua:
      1. Festa Paschalia
        1. Triduum paschale
        2. Vigilia paschalis
        3. Tempus paschale
      2. Tempus praeparationis seu Quadragesima
  2. Manifestationis Domini celebratio:
    1. Tempus Nativitatis
    2. Tempus Adventus
  3. Cyclus „per annum”
    1. Tempus – „per annum”
    2. Sollemnitates mobiles „per annum”
    3. Rogationes et Quattuor Tempora

 1. Jak w tygodniu punktem szczytowym jest niedziela, tak w roku   T r i d u u m   P a s c h a l n e   M瘯i i Zmartwychwstania Pa雟kiego. Zaczyna si ono od Mszy wieczornej W. Czwartku, ko鎍zy Nieszporami Niedzieli Zmartwychwstania (n. 19). W W. Pi徠ek oraz wed逝g mo積o軼i (iuxta opportunitatem) tak瞠 w W. Sobot a do Wigilii wsz璠zie powinien by zachowany 鈍i皻y post paschalny. We W. Pi徠ek po po逝dniu obchodzi si M瘯 Pa雟k (n. 20). Komentarz wyja郾ia, 瞠 nie s to dni przygotowania do uroczysto軼i Paschy, ale ju obch鏚 Paschy Chrystusa, przez udzia w Jego M璚e, 妃ierci i Zmartwychwstaniu: nale篡 po這篡 nacisk na te nazwy: Triduum Paschalne, post paschalny (s. 55).

 Wigili Paschaln nale篡 obchodzi w nocy (tota huius sacrae Vigiliae celebratio nocte peragi debet, ita ut incipiatur post initium noctis et finiatur ante diei dominicae diluculum), jako oczekiwanie Zmartwychwstania Chrystusa, w鈔鏚 czuwania i sprawowania Jego sakramentalnych znak闚 (n. 21). Komentarz (s. 55-56 dodaje, 瞠 obchody zwi您ane z Chrztem 鈍i皻ym: 鈍i璚enie wody, Chrzest i odnowienie chrzestnego wyznania wiary b璠 w陰czone w Msz 鈍. po Ewangelii og豉szaj帷ej Zmartwychwstanie. B這gos豉wienie ognia, procesja ze 鈍iat貫m paschalnym i or璠zie wielkanocne zostan skr鏂one na korzy嗆 liturgii s這wa; w niej b璠zie mo積a wybra spo鈔鏚 kilku dwa czytania ze Starego Przymierza, kt鏎e wraz z lekcj z NT i Ewangeli maj stanowi przygotowanie do obchodu Tajemnicy Chrztu.

 2. 安i徠eczny okres Pi耩dziesi璚iu Dni od Zmartwychwstania Pa雟kiego,   o k r e s   p a s c h a l n y,   stanowi jak gdyby „wielk niedziel” i ma by obchodzony sicut unus dies festus: szczeg鏊nie wtedy 酥iewa si Alleluja (n. 22). Niedziele tego okresu nosz nazwy: Dominica Paschae (od II do VII): pierwsza ma w豉sn nazw: Niedziela Zmartwychwstania; Niedziela II – to dotychczasowa „Bia豉”; okres zamyka nast瘼uj帷a po Niedzieli VII, Niedziela Zes豉nia Ducha 安i皻ego (n. 23). Oktawa Paschy jest obchodzona jako 鈍i皻o Pa雟kie (n. 24). Czterdziestego dnia, w czwartek po Niedzieli VI obchodzi si Wniebowst徙ienie (kt鏎e mo瞠 konferencja biskup闚 ustali na Niedziel VII Paschy, n. 25). Dni powszednie od tego 鈍i皻a do soboty przed Zes豉niem Ducha 安i皻ego w陰cznie maj by przygotowaniem na obiecane przez Chrystusa przyj軼ie Ducha 安i皻ego Pocieszyciela (n. 26).

 Zaakcentowano tu, co przypomina komentarz (s. 56), dawniejsz praktyk zachodni i zachowan do dzi na Wschodzie, 瞠 okres Wielkanocy ko鎍zy si wieczorem w Zes豉nie Ducha 安i皻ego: 鈍i皻o to bowiem nie jest tylko pami徠k wydarzenia w Wieczerniku, ale zako鎍zeniem okresu paschalnego, 鈍i皻 Pi耩dziesi徠nic (鈍.   L e o n   W.), dlatego te zniesiono jej oktaw, powsta陰 w VII w. Ci庵這嗆 鈍i徠eczn okresu paschalnego, o kt鏎ej naucza 鈍.   A t a n a z y,   maj podkre郵a nazwy niedziel. Dni od Wniebowst徙ienia maj otrzyma w豉sne formularze przygotowuj帷e na przyj璚ie Ducha 安., a Msza Wigilii mo瞠 by odprawiana tylko wieczorem w sobot (por. n. 11) ju jako pierwsza Msza uroczysto軼i. Ferie ca貫go okresu Paschy, nie licz帷 w豉snych formularzy Oktawy, otrzymaj ka盥e w豉sn kolekt; przez ca造 okres b璠zie si czyta Dzieje Apostolskie (鈍iadczy o tym 鈍.   J a n   Chryzostom) i Ewangeli 鈍. Jana, rozpocz皻 w po這wie Wielkiego Postu.

 3.   O k r e s   Czterdziestu Dni przygotowania czyli   W i e l k i e g o   P o s t u  ma przygotowa do obchodu Paschy katechumen闚 przez stopnie wtajemniczenia chrze軼ija雟kiego, oraz wiernych przez przypominanie Chrztu i akty pokuty (uczynki pokutne, n. 27). Okres ten trwa od 字ody Popielcowej do Mszy Wieczerzy Pa雟kiej wy陰cznie, ale nadto a do Wigilii Paschalnej nie m闚i si Alleluja (n. 28). W 字od zaczynaj帷 ten okres zachowa nale篡 wsz璠zie post oraz posypanie popio貫m (n. 29). Niedziel tego okresu jest pi耩 i nazywaj si Dominicae Quadragesimae (od I do V). Sz鏀ta, zaczynaj帷a Wielki Tydzie po鈍i璚ony rozwa瘸niu M瘯i Pa雟kiej, nazywa si Niedziel Palmow M瘯i Pa雟kiej (Dom. in Palmis de Passione Domini, n. 30): obchody W. Tygodnia rozpoczyna celebracja mesja雟kiego przybycia Chrystusa Pana do Jerozolimy. W Wielki Czwartek biskup koncelebruj帷 Msz 鈍. ze swym prezbiterium, b這gos豉wi (benedicit) oleje 鈍i皻e i sporz康za (conficit) Krzy禦o (n. 31).

 Dla podkre郵enia biblijnej i starochrze軼ija雟kiej tradycji 40 dni (za 鈍.   L e o n a   W. liczono je od I Niedzieli do W. Czwartku w陰cznie, jednak od VI-VII w. zaczynano W. Post w 字od Popielcow) – jak m闚i komentarz (s. 57-58) – zniesiono zupe軟ie okresy Siedemdziesi徠nicy i M瘯i Pa雟kiej. Przygotowanie chrzcielne i pokutne do 安i徠 Paschalnych powinno si rozpocz望 wyra幡ie jako co nowego w 字od Popielcow. Teksty niedziel dotychczasowego Przedpo軼ia zostan bez zmian, z dodaniem Alleluja a do Popielca. Dawna I Niedziela M瘯i Pa雟kiej nazywa si V Niedziel W. Postu; zas豉nianie krzy篡 i obraz闚 nie jest obowi您uj帷e, cho decyzj zostawia si konferencjom biskup闚. Dopiero ko鎍owe dni W. Postu powinny kierowa pobo積o嗆 wiernych ku M璚e Pa雟kiej. Wielki Tydzie zaczyna si procesj mesja雟k, lub przynajmniej jakim jej akcentem w mszalnym rycie wej軼ia (酥iewach) w ka盥ej Mszy Niedzieli Palmowej. M瘯 Pa雟k b璠zie si czyta tylko w Niedziel Palmow wed逝g jednego z synoptyk闚 a wed逝g 鈍. Jana jak dot康 w W. Pi徠ek. Ewangelie W. Wtorku i 字ody b璠 wzi皻e z m闚 i dzia豉lno軼i Chrystusa Pana poprzedzaj帷ych M瘯.

 Charakter pokutny i chrzestny W. Postu b璠 podkre郵a teksty stanowi帷e niegdy elementy katechezy chrzestnej, z biegiem wiek闚 usuni皻e z niedziel na dni powszednie. Lekcje b璠 z wezwa prorok闚 do pokuty, a Ewangelie z dawnych czyta dla katechumen闚; przywr鏂i si te modlitwy za katechumen闚, a modlitwy pokutne dostosuje do wsp馧czesnej teologii pokuty („Paenitemini”, 1966 r.), kt鏎 ju ukazuje nowa prefacja na niedziele W. Postu.

 4.   O k r e s   N a r o d z e n i a   P a  s k i e g o,   najstarszy obch鏚 Ko軼io豉 po 安i皻ach Paschalnych, po鈍i璚ony jest rozwa瘸niu Narodzin Chrystusa i Jego pierwszych objawie (n. 32). Zaczyna si I Nieszporami Bo瞠go Narodzenia i trwa do niedzieli po 6 stycznia w陰cznie (n. 33). Msz Wigilijn odprawia si 24 grudnia wieczorem (ad libitum) przed lub po I Nieszporach. W sam dzie, wed逝g staro篡tnej tradycji rzymskiej, mo積a odprawi 3 Msze 鈍.: w nocy, o 鈍icie i w dzie (n. 34). Na oktaw Bo瞠go Narodzenia sk豉daj si: w niedziel podczas oktawy – 鈍i皻o 安. Rodziny: Jezusa, Maryi i J霩efa; 26 XII – 鈍. Szczepana, 27 XII – 鈍. Jana Ewangelisty, 28 XII – 鈍. M這dziank闚; 29, 30 i 31 – dni podczas oktawy (otrzymaj w豉sne formularze) i l stycznia w dzie oktawy – uroczysto嗆 安i皻ej Bogarodzicy Maryi, (zgodnie ze staro篡tn tradycj rzymsk po鈍iadczon do dzi w tekstach), w kt鏎 wspomina si te nadanie Naj鈍. Imienia Jezus (n. 35); dlatego te zniesiono osobne 鈍i皻o Ku czci tego Imienia z roku 1721, i Macierzy雟twa Maryi (11 X) z 1932 r. Niedziela mi璠zy 2 a 5 stycznia jest II Niedziel po Bo篡m Narodzeniu (n. 36), uroczysto嗆 Objawienia Pa雟kiego z 6 stycznia mo瞠 episkopat przenie嗆 na niedziel mi璠zy 2 a 8 stycznia (n. 37, por. n. 1), za w niedziel po 6 stycznia obchodzi si 鈍i皻o Chrztu Pa雟kiego (n. 38).

 Komentarz z naciskiem podkre郵a r騜nic mi璠zy Wigili Narodzenia Pa雟kiego a Wigili Paschaln. W og鏊e wigilii nie nale篡 odt康 pojmowa w sensie 鈔edniowiecznym jako dnia pokuty: poza Wigili Paschaln jest to bowiem tylko Msza 鈍. in vigilia odprawiana wieczorem w przeddzie 鈍i皻a, ale ju na spos鏏 鈍i徠eczny. Takich wigilii jest pi耩: przed Bo篡m Narodzeniem, Zes豉niem Ducha 安i皻ego, Narodzeniem 鈍. Jana Chrzciciela, uroczysto軼i 鈍. Piotra i Paw豉 oraz Wniebowzi璚iem N. Maryi Panny (s. 60).

 5.   O k r e s   A d w e n t u   jest przygotowaniem na obch鏚 pami徠ki pierwszego przyj軼ia Syna Bo瞠go do ludzi, a r闚nocze郾ie kieruje my郵 ku powt鏎nemu Jego przyj軼iu u ko鎍a czas闚: jest to okres pobo積ego i radosnego oczekiwania (devotae et iucundae exspectationis, n. 39). Zaczyna si od I Nieszpor闚 niedzieli przypadaj帷ej 30 listopada lub najbli窺zej tego dnia, ko鎍zy si przed I Nieszporami Narodzenia Pa雟kiego. Niedziele nosz nazw: Dominica Adventus (od I do IV). Dni powszednie od 17 do 24 grudnia w陰cznie nale篡 bardziej bezpo鈔ednio po鈍i璚i przygotowaniu na Narodzenie Pa雟kie (n. 41-42).

 Adwent – stwierdza komentarz (s. 61) – jest nieznany w obrz康kach Wschodu, zgodnych z Zachodem co do okres闚: Paschy i Czterdziestu Dni oraz 鈍i徠 Narodzenia i Objawienia Pa雟kiego. Odnowiony Adwent zachowuje, wt鏎ny wprawdzie, akcent eschatologiczny, ale powinien utraci akcent, pokutny. Opuszczanie Gloria ma tylko ten cel, by zabrzmia這 ono jako co nowego w Noc Narodzenia. Teksty liturgiczne zachowa造 do dzisiaj sw jedno嗆, widoczn zw豉szcza w codziennej lekturze Izajasza. Dzieli si jednak Adwent na 2 cz窷ci, podkre郵ane przez dwie nowe prefa熝e: do 16 XII z akcentem eschatologicznym, od 17 XII zwraca ku Bo瞠mu Narodzeniu, na kt鏎e r闚nie przygotowywa b璠 w豉sne formularze ka盥ego z tych ostatnich dni. Niedziela IV Adwentu odt康 przez czytania mszalne ma ukaza si jako dzie Oczekiwania Zbawiciela przez Ojc闚 Starego Przymierza i N. Maryj Pann.

 6.   O k r e s   p e r   a n n u m.   Pozosta貫 33 lub 34 tygodnie nie s przeznaczone na obch鏚 szczeg鏊nego aspektu Tajemnicy Chrystusa. Powinno si j w闚czas rozwa瘸 w ca貫j pe軟i, zw豉szcza w niedziel (n. 43). Okres ten zaczyna si od poniedzia趾u po 安i璚ie Chrztu Pa雟kiego i trwa do wtorku przed Popielcem w陰cznie, a wznawia si od poniedzia趾u po uroczysto軼i Zes豉nia Ducha 安., ko鎍zy si za przed I Nieszporami I Niedzieli Adwentu. Wed逝g tej my郵i b璠 u這穎ne serie formularzy na niedziele i dni powszednie tego okresu w brewiarzu i mszale (n. 44). Ka盥a niedziela, jak zapowiada komentarz (s. 62), b璠zie mia豉 w豉sne czytania, modlitwy i 酥iewy, za to w tygodniu b璠zie mo積a bra modlitwy i 酥iewy kt鏎egokolwiek z 34 formularzy mszalnych.

 Przy tej okazji, zwracaj帷 uwag, 瞠 d逝go嗆 obu cz窷ci okresu per annum jest zale積a od daty Wielkanocy, zaznaczy nale篡, 瞠 komentarz wypowiada si w sprawie sta貫j daty 安i徠 Paschalnych (s. 64). Sprawa uznana zosta豉 za jeszcze zbyt odleg陰, do czasu zgody Ko軼io堯w prawos豉wnych: tymczasem zgodnie z sugesti soboru przynajmniej w jednym kraju wszystkie spo貫czno軼i chrze軼ija雟kie uzgodniaj t dat, np. w Egipcie i Etiopii katolicy obchodz wed逝g kalendarza julia雟kiego.

 Co do 鈍i徠 Pa雟kich zmiennych w cyklu per annum, komentarz wyja郾ia (s. 62-63), 瞠 zniesiono 鈍i皻o Krwi Najdro窺zej l lipca, gdy ju w swym ustanowieniu zawiera這 t cz窷 鈍i皻o Bo瞠go Cia豉 i st康 nowa nazwa: sollemnitas Sanctissimae Eucharistiae. Postuluje si, by teksty uroczysto軼i Naj鈍. Serca Pana Jezusa przerobi stosownie do teologii encykliki Haurietas aquas (1956). Wreszcie uroczysto嗆 Chrystusa Kr鏊a Wszech鈍iata (Universorum Regis) przesuwa si na ostatni niedziel per annum, aby podkre郵i jej charakter eschatologiczny.

 Dni b豉galne, tj. 25 kwietnia i Dni Krzy穎we (Rogationes), oraz kwartalne Suche Dni s przeznaczone na b豉ganie w r騜nych potrzebach, zw豉szcza o zbiory i wszelkie owoce pracy ludzkiej, oraz na dzi瘯czynienie (n. 48). Komentarz zwraca uwag, 瞠 rzymskie Litaniae Maiores maj znaczenie lokalne, tak jak gallijskie s Litaniae Minores, z kt鏎ych potem powsta造 Suche Dni (s. 63). Dlatego w kalendarzu powszechnym znosi si je, a konferencje biskup闚 zdecyduj co do sposobu, cz瘰to軼i i d逝go軼i obchodu tych dni i ustal ich dat, aby odpowiada造 warunkom miejscowym w danym kraju (n. 46). Te kwartalne dni pokuty i mi這軼i chrze軼ija雟kiej powinny – sugeruje komentarz (s. 63) – od篡 w tych czasach, gdy wszystkich ludzi dotykaj problemy pokoju, sprawiedliwo軼i i g這du: nale瘸這by do tematu modlitw wybiera Msz wotywn (n. 47), przystosowuj帷 nawet do odr瑿nych warunk闚 mi asta i wsi &150; i te dni po鈍i璚i pos逝dze mi這軼i.

 Podsumowuj帷 t relacj z I rozdzia逝 norm og鏊nych i komentarza do niego, wyprowad幟y pierwsze propozycje dla zastosowania ich w Ko軼iele w Polsce.

 1.   T e r m i n o l o g i a.   Nazwy stopni 鈍i徠 zaproponowano wy瞠j. Nazwy za okres闚 i uroczysto軼i wymaga造by jednak pewnych przesuni耩 akcentu, aby formowa造 now 鈍iadomo嗆. Nale瘸這by zachowa nazw Wielka Noc dla Wigilii Paschalnej, za niedziel nazywa raczej, przynajmniej oficjalnie, Niedziel Zmartwychwstania. Do鈍iadczenie uczy, 瞠 analogicznie przesuwa si 鈍iadomo嗆 z nazwy „Trzech Kr鏊i” na „Objawienie Pa雟kie”. Okres Wielkanocny raczej nale瘸這by nazywa Paschalnym a niedziele – Niedzielami Paschy lub okresu Paschalnego. Zes豉nie Ducha 安i皻ego mo瞠 lepiej by這by nazwa Niedziel 鈍i皻ej Pi耩dziesi徠nicy (nazwa znana w sakralnym j瞛yku staros這wia雟kim) dla podkre郵enia dope軟ienia dzie豉 zbawienia; nie powinna si myli z dawn III niedziel Przedpo軼ia, obecnie zniesion. Wielki Post chyba lepiej by這by nazwa okresem Czterdziestu Dni Przygotowania: nigdzie tak jak tu nie potrzeba przesuni璚ia akcentu z postu, kt鏎ego przecie codzie si nie zachowuje na docelowo嗆, przygotowanie i jego symboliczny czas trwania. Niedziele nazywa造by si: Niedziela I Czterdziestu Dni (albo: Przygotowania Paschy). Mo瞠 r闚nie trzeba by m闚i raczej o Narodzeniu Pa雟kim ni „Bo篡m Narodzeniu”, mimo teologicznej poprawno軼i tego popularnego okre郵enia. Utarta nazwa Adwentu mo瞠 jednak powinna brzmie: Oczekiwanie oraz: Niedziela I Oczekiwania. Co do spolszczenia nowych nazw; trzeba by zaproponowa: 安i皻ych Niewinnych Dzieci (M這dziank闚), 安i皻ej Rodziny (mo瞠: z Nazaretu), Naj鈍i皻szej Bogarodzicy Maryi (1.I), Urocz. Chrztu Pa雟kiego (albo: Pana Jezusa), Naj鈍i皻szej Eucharystii (koniecznie, zamiast: Bo瞠 Cia這); Jezusa Chrystusa Kr鏊a Wszech鈍iata; Kwartalne Dni Modlitwy i Pomocy (zamiast: Suche Dni, czy Dni Krzy穎we).

 2.   D u s z p a s t e r s t w o.   Niezb璠ne wydaje si zredagowanie i odprawianie po polsku liturgicznych nieszpor闚 w przeddzie niedziel i 鈍i徠. Dla nowego odczytania teologii poszczeg鏊nych okres闚 niezb璠ne jest wprowadzenie w j瞛yku polskim nowych prefacji, zw豉szcza niedzielnych Adwentu, W. Postu i per annum. Nowenny przed Bo篡m Narodzeniem i Zes豉niem Ducha 安i皻ego nale瘸這by ze鈔odkowa wok馧 liturgii tych dni i uczyni je rekolekcjami dla g喚biej 篡j帷ych wiernych, przez te dni szczeg鏊nie udost瘼niaj帷 r闚nie Sakrament Pokuty. Nale瘸這by zaprzesta 酥iewu kol璠 po 鈍i璚ie Chrztu Pa雟kiego, a pie郾i pasyjne zacz望 dopiero we W. Tygodniu. Rozwa篡 te wypada spraw postu w Wigili Narodzenia Pa雟kiego oraz Mszy wieczornej wigilijnej, podobnie postu w W. Sobot i pory zaczynania Wigilii Pascalnej, najdogodniejszej, ale i najw豉軼iwszej dla najliczniejszego udzia逝 w tajemnicach Chrztu i Zmartwychwstania. Wreszcie Suche Dni i Dni Krzy穎we zapewne przesun si u nas w kierunku tych akt闚 modlitwy i pomocy wzajemnej, jakie maj miejsce w formie wielkopostnej sk豉dki na 鈍i皻a dla os鏏 samotnych i licznych rodzin, tygodnia powo豉, b這gos豉wie雟twa p鏊, obchod闚 Matki Boskiej Zielnej i Siewnej, triduum na rozpocz璚ie roku katechizacji, tygodnia mi這sierdzia, czy tygodnia kultury chrze軼ija雟kiej.

 (Om闚ienie reformy kalendarza 鈍i皻ych i Litanii – w nast瘼nym numerze).

Ks. Wojciech Danielski, Lublin

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 40:1970, f. I, s. 113-114

I. PROBLEMY ODNOWY

M. Ustaszewski

W poszukiwaniu teologii koncelebry

 Koncelebra eucharystyczna jest ju faktem i zjawiskiem w 篡ciu Ko軼io豉, znamiennym dla epoki II Soboru Watyka雟kiego i nieod陰cznym od jej ducha. W dziedzinie teologicznego okre郵enia istoty i znaczenia koncelebry w 篡ciu Ko軼io豉 wci捫 trwaj jednak poszukiwania.

 Pewn syntez stanu tych bada i poszukiwa daje Joannes   V i t t o r i n o   w przet逝maczonej ostatnio na j瞛yk polski rozprawce Refleksje teologiczne o koncelebracji (Warszawa 1969, 127).

 Ksi捫ka poprzedzona jest wykazem skr鏒闚, spisem tre軼i i wst瘼em, w kt鏎ym autor zwraca uwag na niebezpiecze雟twa braku zrozumienia dla koncelebracji. Fakt, 瞠 koncelebracja szybko wesz豉 w 篡cie duchowe Ko軼io豉 zachodniego, nasuwa my郵, 瞠 by豉 ona duchowo oczekiwana przez Ko軼i馧. Niebezpiecze雟twem wed逝g autora jest przede wszystkim z豉 praktyka. Chodzi o to, 瞠 niekt鏎zy uwa瘸j koncelebracj za jedyn mo磧iwo嗆 unikni璚ia zbyt swobodnych sposob闚 odprawiania Mszy 鈍. w niekt鏎ych spo貫czno軼iach ko軼ielnych, klasztorach i zgromadzeniach kap豉雟kich. Brak zrozumienia przejawia si w tym, 瞠 niekt鏎zy teologowie podaj w w徠pliwo嗆 sam warto嗆 koncelebracji, widz帷 w niej pomniejszenie owoc闚 Ofiary Eucharystycznej.

 W tym dosy obszernym wst瘼ie autor zwraca tak瞠 uwag na brak przygotowania doktrynalnego i ascetycznego, pog喚bienia teologicznego i duchowego. Na ko鎍u wst瘼u okre郵a cel swojej pracy. Ma ona pom鏂 kap豉nowi i wiernemu w unikaniu trudno軼i i przezwyci篹aniu niezrozumienia, pom鏂 w przyjmowaniu 鈍iadomej i g喚bokiej praktyki koncelebracji.

 W rozdziale pierwszym Tre嗆 i teologiczna warto嗆 koncelebracji eucharystycznej, wyja郾ia autor termin „koncelebrowa”. Nie interesuje go znaczenie etymologiczne tego s這wa. Wnika natomiast g喚biej, si璕a a do pocz徠k闚 boskiego faktu Zbawienia. Koncelebracja to udzia w obrz璠zie kultowym, w 鈍i皻ej czynno軼i kultowej. Od om闚ienia przymierza mi璠zy Bogiem a cz這wiekiem, autor przechodzi do faktu sakramentu, w kt鏎ym B鏬 i cz這wiek spotykaj si i to spotkanie jest dynamiczne. Eucharystia jest punktem kulminacyjnym i najwyra幡iejszym, w kt鏎ej mo瞠my zobaczy zbiorowy udzia w tej samej celebracji jedynego kultu zbawczego. Sakrament nale篡 pojmowa jako zamkni皻 ca這嗆. Sakrament jest te z natury swej „celebrowany” co znaczy, 瞠 jest w豉軼iw „akcj kultow Nowego Przymierza”. To nowe spojrzenie na sakrament jest niew徠pliwie trafne i jest nowo軼i w tej pracy.

 W rozdziale drugim (Koncelebracja r騜nych akcji sakramentalnych) autor omawia ca造 szereg zagadnie jak: koncelebracja w r騜nych sakramentach, udzia w akcji eucharystycznej kap豉n闚 i wiernych oraz hierarchiczny udzia w koncelebracji. Rozdzia ten nie m闚i o rozwoju historycznym sakrament闚, ale ogranicza si tylko do kr鏒kiego sprawdzenia samej my郵i teologicznej. Stwierdza, 瞠 koncelebracja istnia豉 nie tylko w sakramencie eucharystii, ale te na r騜ne sposoby dla wszystkich sakrament闚. Praktyka koncelebracji by豉 bardzo silna od pocz徠ku chrze軼ija雟twa.

 W cz窷ci pt. 安i璚enia duchowne autor stwierdza, 瞠 najbardziej widocznym przypadkiem koncelebracji sakramentalnej jest udzielanie kap豉雟twa i biskupstwa. Drugim sakramentem, w kt鏎ym uwidacznia si od samego pocz徠ku celebracja kolegialna jest namaszczenie chorych. Si璕a tu autor do tekstu z listu 鈍. Jakuba Ap. (5, 14). Nast瘼nie omawia koncelebracj w sakramencie pokuty. Si璕a do tradycji chrze軼ija雟kiej. Po przedstawieniu pewnych my郵i teologicznych z tradycji sakramentu kap豉雟twa, namaszczenia chorych i pokuty, przechodzi do om闚ienia koncelebracji, tzw. sakrament闚 nie zastrze穎nych dla kap豉n闚, a mianowicie: chrztu i ma鹵e雟twa.

 Dopiero na ko鎍u rozdzia逝 jest om闚iona koncelebracja eucharystyczna. W spos鏏 niezbyt przyst瘼ny, ale g喚boki omawia szeroko znaczenie i natur koncelebracji eucharystycznej. Stwierdza, 瞠 koncelebracja jest nieroz陰cznie zwi您ana z Eucharysti. Maj w niej sw鎩 udzia zar闚no kap豉ni, jak i wierni. Ca豉 akcja eucharystyczna jest koncelebrowana we wszystkich swych cz窷ciach, od liturgii s這wa do Komunii. W niej ka盥y z koncelebruj帷ych ma swoje miejsce i funkcje sobie nale積e. Omawia autor r闚nie elementy czy raczej cechy koncelebracji eucharystycznej. Jest to koncelebracja Ludu Bo瞠go i prezbiterium, hierarchiczna, kap豉雟ka i sakamentalna – uwydatniona w Ofierze Eucharystii, kt鏎a jest ofiar jedn i jedyn.

 Praca ta mo瞠 przyczyni si do wi瘯szego zrozumienia podstaw teologicznych, warto軼i i potrzeby koncelebracji, zw豉szcza dla alumn闚 i kap豉n闚. Chocia sama daje tylko og鏊ne zarysy koncelebracji, to jednak zach璚a do przeczytania innych prac z tej dziedziny przez podanie bogatej bibliografii, na ko鎍u ksi捫ki. 字edni format ksi捫ki, zgrabna ok豉dka, przyjemny wygl康, dosy dobry papier i wyra幡y druk – zach璚aj do zapoznania si z tre軼i ksi捫ki.

Marian Ustaszewski, Lublin

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 40:1970, f. I, s. 115-119

I. KRONIKA ODNOWY

S. Hartlieb

Przebudowa zabytkowego ko軼io豉 i konsekracja o速arza w Konarzewie

 W art. wydrukowanym w Biuletynie r. 1967 (por. fasc. III, s. 153 i n.) opisano m.in. zmiany wprowadzone w ko軼iele parafialnym w Konarzewie, kt鏎e mia造 pom鏂 wiernym w lepszym zrozumieniu oraz prze篡waniu liturgii. Postanowienia Vaticanum II otworzy造 drog dalszym zmianom, o wiele powa積iejszym. Przyst徙iono do nich w r. 1966 i wykonano w istotnych elementach w przeci庵u 2 lat. Ko軼i馧, zbudowany w XVII w., nale篡 do zabytk闚, a wi璚 prace prowadzono w porozumieniu z konserwatorem wojew鏚zkim.

 Ks.   Micha   K a m i  s k i   T.Chr. pisze o nich w miesi璚zniku „Msza 鈍.” (por. nr. 5(1969), s. 120 i n.): „Z ca造m szacunkiem do tego, co jest prawdziwym i warto軼iowym zabytkiem, przyst徙iono... do przystosowania wn皻rza do wymog闚 obecnej liturgii. Zasada, jak si kierowano przy przebudowie, zgodnie z nowymi przepisami, by這 stworzenie odr瑿nych, miejsc dla liturgii s這wa i eucharystii oraz takie ich ustawienie, by by造 doskonale widoczne dla uczestnicz帷ych wiernych.

 Zmiany sz造 wi璚 w dw鏂h kierunkach:

  1. inne ustawienie element闚 maj帷ych praktyczne i funkcjonalne zastostosowanie w liturgii;
  2. zmiany element闚 kultu i ozd鏏 domu Bo瞠go.

 Ca貫 prezbiterium podwy窺zono o 0,5 m, tak, 瞠 licz帷 jeszcze jeden stopie od nawy, akcja liturgiczna odbywa si o 70 cm wy瞠j od miejsca wiernych. Balustrad do Komunii 鈍. zlikwidowano, zostawiaj帷 jedynie przy pierwszym stopniu od nawy, umocowane z bok闚, dawne drzwiczki balustrady. U豉twia to starszym kl瘯anie przy Komunii 鈍., w razie za wprowadzenia Komunii 鈍. przyjmowanej na stoj帷o fragmenty balustrady mo積a 豉two wymontowa. Aby oczy軼i prezbiterium ze zb璠nych element闚, trzeba by這 przesun望 boczne o速arze, kt鏎e sta造 na linii obecnej ambony, dalej w g陰b ko軼io豉.

 O速arz zrobiono z dawnej mensy z piaskowca odci皻ej od nastawy. Stoi obecnie wolno w centrum prezbiterium. Tabernakulum zosta這 na starym miejscu w nastawie i prowadz do niego jeszcze trzy stopnie, jest wi璚 doskonale widoczne i od o速arza oddalone o 5 m. Najwi璚ej zmian „prze篡豉” ambona. Zosta豉 powa積ie obni穎na i stoi obecnie l m nad posadzk nawy. Pozbawiona daszku – korony, kt鏎y pow璠rowa na zwie鎍zenie nastawy o速arzowej, koronuj帷 teraz jak gdyby ca貫 prezbiterium; Wreszcie przeniesiono ambon na drug stron ko軼io豉 i umieszczono o jedno prz瘰這 bli瞠j o速arza. Zwi瘯szy si przez to jej zasi璕 dzia豉nia, bo jest widoczna z naprzeciw po這穎nej zakrystii i kruchty, gdzie cz瘰to s te uczestnicz帷y w liturgii. Doszed do prezbiterium zabytkowy fotel do liturgii s這wa, kt鏎y stoi albo na podwy窺zeniu w tyle, po lewej stronie nastawy, albo wysuni皻y na przedzie. W przedniej cz窷ci prezbiterium, po przeciwnej stronie ambony jest miejsce na okoliczno軼iowe akcenty liturgiczne, a wi璚 w okresie Bo瞠go Narodzenia – 興obek, a w okresie wielkanocnym – chrzcielnica i pascha. Takie proporcje podkre郵aj blisko嗆 tajemnic roku liturgicznego i tajemnicy o速arza. W ci庵u roku chrzcielnica ma w豉sn kaplic. Godne uwagi ze wzgl璠闚 praktycznych jest mo瞠 i to, 瞠 dzieci gromadz si na liturgi o stopie wy瞠j ni starsi, mi璠zy fragmentami balustrady a stopniami presbiterium.

 Usuni皻o nowoczesn, z 1950 roku, figur Serca Pana Jezusa, zreszt nie najlepiej „siedz帷” w ca這軼i nastawy i przeniesiono j na 軼ian nawy. W to miejsce stworzono now wn瘯, dostosowan do stylu nastawy i umieszczono w niej wizerunek Ukrzy穎wanego. Chrystus jest zabytkowy i wisia dotychczas, zamalowany r騜nymi farbami, w kruchcie ko軼io豉. Obecnie na nowym modrzewiowym drzewie krzy瘸 zosta s逝sznie uhonorowany g堯wnym miejscem we wn皻rzu.

 Zwie鎍zenie nastawy daszkiem ambony nie zniszczy這 瘸dnego zabytku, gdy dawne pochodzi這 z r. 1950. Figura Zmartwychwsta貫go na szczycie nastawy, nad Ukrzy穎wanym, wspaniale akcentuje paschalno嗆 ca貫j liturgii i 篡cia Ko軼io豉”.

 W dniu 7 kwietnia 1969 r. arcbp Antoni   B a r a n i a k   konsekrowa o速arz ustawiony w nowym miejscu oraz po鈍i璚i odnowiony dom Bo篡. Wierni uczestniczyli w obrz璠zie 鈍iadomie i czynnie 酥iewaj帷 w j瞛yku ojczystym wszystkie teksty nale膨ce do scholi. W zrozumienie wszystkich obrz璠闚 oraz modlitw biskupa-konsekratora pomaga poni窺zy komentarz.

 Przed rozpocz璚iem obrz璠u:
 妃ier na krzy簑 i zwyci瘰kie zmatwychwstanie Chrystusa to najwa積iejsze i najrado郾iejsze wydarzenie dla cz這wieka w historii 鈍iata. Chocia po grzechu pierworodnym ziemia rodzi nam ciernie i osty, chocia idziemy przez ni w pocie czo豉 i cierpieniu, to jednak 鈍iadomi Zmartwychwstania Pana Jezusa, wierz帷 w to zmartwychwstanie, mo瞠my ufnie, pe軟i rado軼i oczekiwa naszego zmartwychwstania i wiecznego 篡cia w domu Ojca.
 To co dokona這 si w W. Pi徠ek i Wielk Noc Paschy – wype軟iaj帷 wyra幡e polecenie P. Jezusa – uobecniamy w ka盥ej Mszy 鈍. Gromadz帷 si wtedy przy o速arzu razem z Chrystusem, za po鈔ednictwem 鈍i皻ych znak闚 uczestniczymy w Ofierze Chrystusa, mamy udzia w Jego zwyci瘰twie nad grzechem i 鄉ierci.
 Ludzko嗆 od dw鏂h tysi璚y lat, a nasi ojcowie od tysi帷a uczestnicz帷 w Mszy 鈍., czyli Wieczerzy Pa雟kiej, czerpi z niej moc do d德igania trud闚 ziemskiej pielgrzymki, moc t przemieniaj cierpienie i osty w nar璚za, w snopy dobrych, 鈍i皻ych czyn闚. Przybrani przez Ojca, kt鏎y nieszka w niebie, na syn闚, zd捫aj w nieprzeliczonych szeregach do Jego domu.
 Dzisiaj, ciesz帷 si niepoj皻ym dla nas szcz窷ciem 篡cia w chwale Bo瞠j, rozumiej doskonale znaczenie zbawczej Ofiary Chrystusa, odnawianej nieustannie na naszych o速arzach. Wiedz jak w skutkach b這gos豉wione jest uczestnictwo w Eucharystycznej Ofierze Mszy 鈍.
 Dlatego teraz, na pocz徠ku obrz璠u konsekracji, wzywa b璠ziemy z g喚bok wiar nie tylko Boga, lecz r闚nie wszystkich 鈍i皻ych, by razem z nami wypraszali jak najobfitsze dary Bo瞠 dla tego wszystkiego, co b璠zie si dokonywa這 na tym o速arzu... o速arzu, przy kt鏎ym gromadz帷 si nie raz w naszym 篡ciu, b璠ziemy umacniali nasz jedno嗆 z Chrystusem i bra熤i, we wsp鏊nej pielgrzymce do domu Ojca w Niebie.

 (如iew: Bo瞠, ku wspomo瞠niu memu wejrzyj..., Litania do Wszystkich 安i皻ych).

 Po od酥iewaniu litanii konsekrator skrapla o速arz tzw. wod gregoria雟k, a nast瘼nie t sam wod czyni pi耩 krzy篡k闚 na mensie o速arza. Podczas tego obrz璠u wierni 酥iewali na przemian ze schol ps. 42 wed逝g melodii i tekstu podanego w Pascha nostrum (s. 652). 如iew poprzedzi造 s這wa komentatora: Podczas obrz璠u pokropienia i obmywania kamienia wod 鈍i璚on b豉gajmy, by moc Bo瘸 oddali豉 od niego wszelki brud grzechu, by ten o速arz by nam zawsze 廝鏚貫m rado軼i.

 Przed obrz璠em z這瞠nia relikwi 鈍i皻ych:
B鏬 jest 廝鏚貫m rado軼i i pe軟i szcz窷cia. Dzi w szczeg鏊ny spos鏏 wiar nasz wyczuwamy szcz窷cie 鈍. M. Magdaleny, Aposto堯w, uczni闚 z Emmaus i tych wszystkich, kt鏎ym objawi si Zmartwychwsta造 Chrystus. Zadatek tej samej rado軼i i szcz窷cia daje nam Chrystus, gdy gromadzimy si przy Jego o速arzu. Ale pod jednym, zasadniczym warunkiem: wskazuje na niego obrz璠, kt鏎y rozpocznie si za chwil: Konsekrator p鎩dzie teraz po relikwie, 鈍i皻e ko軼i M璚zennik闚, tych kt鏎zy kochaj帷 Chrystusa oddali Mu samych siebie bez reszty. Dlatego dzisiaj uczestnicz ju w pelni w szcz窷ciu razem z Chrystusem.

 Procesja po relikwie, kt鏎ej towarzyszy 酥iew: O, jak pe軟e chwa造 jest Kr鏊estwo, w kt鏎ym razem z Chrystusem ciesz si wszyscy 鈍i璚i. Odziani w szaty bia貫, towarzysz Barankowi dok康kolwiek idzie.

 如iew podczas procesji z relikwiami do o速arza:
ant.: Wejd嬈ie do mieszkania, kt鏎e Pan wam przygotowa, a lud wierny p鎩dzie za wami z rado軼i – na zmian z wersetami ps. 14, pod koniec procesji trzykrotna aklamacja: 安i璚i Bo篡, m鏚lcie si za nami.

 Konsekrator okadza teraz relikwie, a nast瘼nie sk豉da je w zag喚bieniu mensy o速arzowej i zamurowuje. Obrz璠 ten wyja郾ia komentator: Ci, kt鏎ych ko軼i okadza teraz konsekrator, oddaj帷 im ho責 w imieniu Ko軼io豉, czyli w naszym, ciesz si ju teraz niepoj皻ym szcz窷ciem razem z Chrystusem, bo jak On z這篡li w ofierze Bogu swe 篡cie. Przez te ko軼i, kt鏎e za chwil doznaj najwy窺zego na ziemi zaszczytu, bo zostan z這穎ne w o速arzu: wi璚ej, stan si o速arzem, bo na nich podczas ka盥ej Mszy 鈍. spoczywa b璠 Naj鈍. Cia這 i Krew Chrystusa, przez te ko軼i w takim miejscu z這穎ne wo豉j do nas 鈍i璚i Jukundyn i Prosper, a z nimi tysi帷e innych: Jak my, id嬈ie za Chrystusem, wasze codzienne trudy, krzy瞠, rado軼i i wyrzeczenia oraz ofiary zanurzcie w Jego Ofierze, w ogniu Jego Bo瞠j, Nieograniczonej mi這軼i i oddawajcie razem z Nim w r璚e Ojca. Czy鎍ie wszystko przez Jezusa, w Jezusie, bo nie ma 瘸dnego innego imienia pod niebem, w kt鏎ym mogliby鄉y by zbawieni. Oddaj帷 ho責 tym 鈍i皻ym nasz pie郾i, prosz帷 o nieustanne wstawiennictwo przed Bogiem, postan闚my i嗆 t drog co oni.

 如iew: 安i璚i Bo篡, zamieszkali軼ie w o速arzu: wstawiajcie si za nami do Jezusa Chrystusa, naszego Pana. – Cia豉 安i皻ych w pokoju pogrzebano, a imi ich 篡je w pokoleniach.

 Konsekracja o速arza przez namaszczenie:

 Jezusa, Syna Maryi, nazywamy Chrystusem od greckiego s這wa Chrestos. W j瞛yku polskim znaczy to: namaszczony, Pomazaniec Bo篡. Pana Jezusa nama軼i w 這nie Naj鈍. Dziewicy, w momencie pocz璚ia. Duch 安i皻y przez fakt, 瞠 ludzka natura Chrystusa zespolona zosta豉 z natur Bo膨 w jednej osobie Syna Bo瞠go.
 Kamie o速arza namaszczany teraz 鈍. krzy禦em (nazwa od Chrystusa) b璠zie dla nas znakiem, 瞠 to co b璠zie si na nim w przysz這軼i dzia這 zw豉szcza w Mszy 鈍., dokonuje najdoskonalszy Pomazaniec Bo篡, namaszczony bosko軼i. My za, kt鏎zy pomazani tym samym olejem w sakramencie chrztu i bierzmowania, otrzymali鄉y w ten spos鏏 r闚nie uczestnictwo w boskim namaszczeniu Jezusa, powinni鄉y prze篡wa ka盥y dzie ze 鈍iadomo軼i naszego wznios貫go powo豉nia: jestem namaszczony to znaczy jestem chrystusem, a wi璚 jestem stworzony do wy窺zych rzeczy, do 篡cia w towarzystwie Jezusa, Maryi i 安i皻ych.

 W czasie obrz璠u namaszczania o速arza lud 酥iewa: ant.: Hojniej ni twych towarzyszy, B鏬, tw鎩 B鏬, nama軼i ciebie olejkiem wesela – na zmian z dobranymi odpowiednio wersetami ps. 44.

 Po namaszczeniu o速arza konsekrator okadza go. W tym czasie 酥iew: I przyszed Anio, stan彬 przy o速arzu, maj帷 z這te naczynie w r瘯u swoim. Wzni鏀 si dym kadzide jako modlitwy 安i皻ych z r瘯i Anio豉 przed obliczem Boga.

 Po tych 酥iewach, przed uroczyst prefacj konsekracyjn:
 Chrystusowi, Pomaza鎍owi Bo瞠mu, wszystkim co uczestnicz帷 od chwili chrztu 鈍. w Jego namaszczeniu, id przez 篡cie razem z Nim, o速arzowi na kt鏎ym dokonuje si nieustannie w spos鏏 sakramentalny dzie這 zbawienia, dzie這 jednoczenia ziemi z niebem, cz這wieka z Bogiem, nale篡 si najg喚bsza cze嗆. Wyra瘸 j Ko軼i馧 m.in. przez okadzenie.
 Aby jednak na tym o速arzu to dzie這 zbawienia mog這 si dokonywa jak najskuteczniej, koniecznym jest, aby serca tych, kt鏎zy b璠 otacza ten o速arz, przepe軟ione by造 jak najobficiej mi這軼i Bo膨. Syn Bo篡 t mi這軼i kierowany sta si Kap豉nem, 疾rtw i o速arzem i tylko po to przyszed, by mi這嗆 sw w nas zapali.
 Teraz wi璚, gdy na o速arzu dla jego uczczenia, na pi璚iu krzy篡kach przypominaj帷ych Rany przyj皻e z mi這軼i ku nam, p這nie znowu kadzid這, wo豉jmy z g喚bi duszy, z najwi瘯sz ufno軼i: Przyjd Duchu 安i皻y, nape軟ij serca Twych wiernych i rozpal w nich ogie twojej mi這軼i.

 Veni Sancte Spiritus... 酥iewane przez wszystkich obecnych po 豉cinie zapocz徠kowa這 ostatnie obrz璠y i modlitwy uroczysto軼i konsekracyjnej. Uroczyst prefacj konsekracyjn poprzedzi豉 jeszcze cicha, osobista modlitwa zgromadzonych, kt鏎zy b豉gali: by Ofiara sk豉dana na tym o速arzu by豉 zawsze mi豉 Bogu, by wyprasza豉 skuteczne 鈍iat這 i moc potrzebn w drodze do domu Ojca w niebie.
 B豉galna antyfona: Utwierd to, Bo瞠, czego w nas dokona, ze 鈍i徠yni Twojej, kt鏎a jest w Jeruzalem 酥iewana na zmian z wersetami radosnego psalmu 95 stanowi豉 przej軼ie do uroczystej sumy odprawianej przy nowym o速arzu. W mi璠zy czasie ksi康z arcybiskup po鈍i璚i odnowion 鈍i徠yni.

 Komentarz Mszy 鈍. podkre郵a szczeg鏊nie rado嗆 paschaln.
 Przed rozpocz璚iem Mszy 鈍.:
 Alleluja! Oto Pascha! Oto dzie, w kt鏎ym Chrystus zmartwychwsta! Oto pierwszy dzie nowego 鈍iata! Oto dzie, w kt鏎ym ludzie mogli sta si na powr鏒 dzie熤i Boga. Pascha: najwi瘯sze 鈍i皻o w roku!
 We Mszy 鈍. Pan Jezus udziela nam swego 篡cia Syna Bo瞠go, aby鄉y mogli 篡 zjednoczeni z Ojcem oraz Duchem 安i皻ym. We Mszy 鈍. Pan Jezus przygotowuje nasze cia豉, by鄉y kiedy mogli zmartwychwsta w chwale tak samo jak On. Alleluja! 如iewajmy nasz rado嗆 Panu!

 Przed Panie, zmi逝j si nad nami:
 Prawie zawsze praca cz這wieka 陰czy si z jakim b喚dem, nieraz z wyra幡ym grzechem. Przepro鄉y Boga za to wszystko co mog這 zaciemnia radosny obraz naszych trud闚, ofiar zwi您anych z odnow 鈍i徠yni. Panie, zmi逝j si nad nami!

 Przed kolekt:
 M鏚lmy si, aby鄉y post瘼owaniem ka盥ego dnia przygotowywali swoje chwalebne zmartwychwstanie.

 Podczas uczty ofiarnej (po od酥iewaniu antyfony komunijnej):
 Zmartwychwsta, a wi璚 zwyci篹y. Karmi帷 za nas swym Cia貫m i Krwi udziela nam mocy do wsp馧zmarrtwychwstania. 如iewajmy wi璚 Jemu nasz rado嗆 paschaln. 如iew: Zwyci瞛ca 鄉ierci... zwr. l, 7, 8, 9.

 Po Komunii:
 Ju nic nas nie dzieli: nie ma Greka, nie ma 砰da, nie ma niewiasty, nie ma m篹czyzny, wszyscy jeste鄉y zrodzonymi z wody i z Ducha 安i皻ego Synami Bo篡mi, jednym Bo篡m Ludem. Karmimy si przy jednym, Bo篡m stole. Pro鄉y, by przez t Komuni 鈍. ta jedno嗆 pog喚bia豉 si i utrwala豉.

如iew: Jeden chleb co zmienia si w Chrystusa Cia這
Z wielu ziaren pszenicznych si rodzi
Jedno wino co si Krwi Chrystusa sta這
z soku wielu winnych gron pochodzi.
Jak ten kielich 陰czy kropel wiele,
tak niech z陰czy mi這嗆 nas ofiarna.
Jak ten chleb po陰czy z這te ziarna,
tak nas Chryste w Twoim z陰cz Ko軼iele!
 Komentator:
 W skupieniu modlitewnym pomy郵my: czy serce, dusza, my郵 to samo, co przed chwil wypowiada造 usta? Cisza... 如iew: Gdzie mi這嗆 wzajemna i dobro tam znajdziesz Boga 砰wego (B鏬 z nami, cz. II, s. 53).
 Uczestniczyli鄉y w konsekracji naszego o速arza. Zwyk造 dotychczas kamie s逝篡 b璠zie odt康 przy sprawowaniu naj鈍i皻szych tajemnic naszego Odkupienia. Aby鄉y mogli by w tym dniu jak najbli窺i Chrystusowi, mamy mo積o嗆 zyskania odpustu zupe軟ego. Do faktu uczestnictwa w konsekracji, do spowiedzi 鈍. i Komunii 鈍. jako warunek zyskania odpustu do陰czamy modlitw wed逝g intencji Ojcia 鈍. B璠zie ni radosny dzi瘯czynny 酥iew ps. „Boga naszego chwalcie wszystkie ziemie” na zmian z wielkanocnym „Alleluja”.

 Pokomunia: M鏚lmy si o ducha mi這軼i, aby鄉y wszyscy byli jedno.

 Przed b這gos豉wie雟twem:
 W intencji uzyskania odpustu odm闚my jeszcze Modlitw Pa雟k oraz Sk豉d Apostolski.

 Po Mszy 鈍. 酥iew: Przez chrztu 鈍i皻ego wielki dar...

Ks. Stanis豉w Hartlieb, Konarzewo k. Poznania

 

 

 

 


    Zapis elektroniczny Biuletynu Odnowy Liturgii przygotowa Jerzy Paczkowski
 
 

 

 

 

 

 s. 91

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 91

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 92

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 93

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 94

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 95

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 96

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 97

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 98

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 99

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 100

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 101

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 102

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 103

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 104

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 105

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 106

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 107

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 108

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 109

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 110

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 111

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 112

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 113

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 114

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 115

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 116

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 117

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 118

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 119