Biuletyn Odnowy Liturgii * . w: Collectanea Theologica 39:1969, f. IV, s. 83-104.

drukuj          
(dokument z oryginaln
numeracj stron)

Zawarto嗆:
I. DOKUMENTY ODNOWY
1. Pontificale Romanum A.D. 1968 – S. Hartlieb
2. Ujednolicenie formu造 konsekracji w kanonach – F. Greniuk

II. PROBLEMY ODNOWY
1. Odnowa brewiarza – S. Hartlieb
2. Niewykorzystana szansa (Uwagi liturgiczno-pastoralne na marginesie Triduum Sacrum) – F. Blachnicki

III. PRAKTYKA ODNOWY
Dubia prawne i rubrycystyczne: – F. Greniuk;
a) Kompetencja biskupich komisji liturgicznych; – F. Greniuk
b) Koncelebrowanie w ramach liturgii Wigilii Paschalnej; – F. Greniuk
c) Modlitwa Pro collatione ordinum – F. Greniuk

IV. KRONIKA ODNOWY
Skutki duszpasterskie reformy liturgii w Niemczech Zachodnich – F. Blachnicki

* Redaktorem niniejszego biuletynu jest ks. Franciszek Blachnicki, Lublin.

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 39:1969, f. IV, s. 83-94

I. DOKUMENTY ODNOWY

Stanis豉w Hartlieb

1. Pontificale Romanum A.D. 1968
Prototyp posoborowych ksi庵 liturgicznych

 Odnowione obrz璠y 鈍i璚e diakona, kap豉na i biskupa, zatwierdzone ostatecznie przez Paw豉 VI w konstytucji apostolskiej Pontificalis Romani recognitio, z dnia 18 czerwca 1968 r. ukaza造 si w druku jeszcze w tym samym roku, jako pierwszy tom Pontyfika逝 Rzymskiego. 1 

 Prace nad przygotowaniem pierwszego tomu odnowionego Pontyfika逝 Rzymskiego trwa造 kilka lat. Pierwsza jego redakcja by豉 dyskutowana na sesji Rady Liturgicznej we wrze郾iu 1965 r. Teksty i obrz璠y, kt鏎e otrzymujemy obecnie jako obowi您uj帷 liturgi 鈍i璚e, to redakcja si鏚ma!

 Przegl康aj帷 odnowiony Pontyfika, o kt鏎ym powiedziano, 瞠 jest „prototypem ksi庵 liturgicznych, kt鏎e otrzymamy w przysz這軼i” widzimy wyra幡ie, 瞠 wprowadzone w niejednym wypadku radykalne zmiany obrz璠闚 i modlitw, to nie archeologizm liturgiczny, to nie hobby ludzi kochaj帷ych si w muzealnych zabytkach, to nie cofanie Ko軼io豉 o setki lat wstecz: zmiany te raczej wprowadzaj w liturgi, a wi璚 w 篡cie wiernych bogat, wsp馧czesn nauk Ko軼io豉 posoborowego.

 Eksperci przygotowuj帷y odnow liturgii 鈍i璚e pracowali jak dobry gospodarz, kt鏎y ze skarbca Ko軼io豉 wyci庵a rzeczy nowe i stare, ale tylko te, kt鏎e wsp馧czesnemu cz這wiekowi pomog skuteczniej i pe軟iej wej嗆 na drog, kt鏎 objawi nam Ojciec przez Syna Swego Jezusa Chrystusa.

 Zgodnie z tak zasad zachowano i oczyszczono z p騧niejszych, nie najszcz窷liwszych dodatk闚, istotny gest sakramentalny: na這瞠nie r彗 biskupa, gest odnotowany w Pi鄉ie 鈍. i potwierdzony ju w Tradycji Ap. Hipolita (w. III). W 鈍i璚eniach biskupa zast徙iono dotychczasow formu喚 konsekracyjn modlitw zanotowan przez tego staro篡tnego autora. R闚nocze郾ie zachowano niekt鏎e namaszczenia wprowadzone dopiero w epoce Karoling闚 (w. X), cho zgodnie z nauk soboru i zgodnie z konstytucj ap. Sacramentum Ordinis z 1947 r. pog喚biono odpowiednio znaczenie tych element闚. Biskup bowiem w swoich modlitwach i pouczeniach mniej nawi您uje obecnie do poj耩 Starego Testamentu, korzysta natomiast obficie z teologii 鈍. Paw豉. W litanii za do WW. 安i皻ych prosimy o wstawiennictwo 鈍. Magdaleny, ale r闚nocze郾ie i 鈍. Jana Marii Vianney.

 W odnowionym Pontyfikale Rzymskim nie ma 郵adu dawnego jurydyzmu. Dominuje nad ca這軼i wzgl康 duszpasterski. Uwydatnia si to m.in. w podej軼iu do zagadnienia wyboru dnia 鈍i璚e. Zgodnie z tradycj odnotowan przez   H i p o l i t a,   po鈍iadczon dla Rzymu przez   L e o n a   W.   (ju jako rzecz tradycyjna) zaleca si w tym celu niedziel. A je郵i chciano by wybra inny dzie? Dawny Pontyfika zaznacza, 瞠 w takim wypadku trzeba uzyska mandat apostolski, kt鏎y nale篡 przeczyta w ko軼iele przed rozpocz璚iem 鈍i璚e. Dzisiaj zmian mo瞠 wprowadzi biskup na podstawie w豉snej decyzji, je郵i zalecaj to „racje duszpasterskie”. 

 D捫enie do uproszczenia rytu wyra瘸 si m.in. w ograniczeniu u篡wania insygni闚 biskupich. Podczas ca造ch 鈍i璚e (pomijaj帷 sam Msz 鈍.) biskup nie u篡wa w og鏊e pastora逝, nie ma mowy o r瘯awiczkach czy sanda豉ch, mitr zak豉da tylko dwa razy, wtedy gdy siedzi.

 Nowy Pontyfika wciela r闚nie w 篡cie nauk Vaticanum II, 瞠 liturgia to nie tylko kult oddawany Bogu, a 鈍i璚enia to nie tylko udzielenie pewnej godno軼i i w豉dzy przez w陰czenie do ordo clericorum, przez szczeg鏊ne zjednoczenie z jedynym Kap豉nem, Jezusem Chrystusem. Liturgia, a wi璚 鈍i璚enia maj tak瞠 znaczenie dydaktyczne dla ca貫go Ludu Bo瞠go (KL 33).

 Mo積a to zauwa篡 szczeg鏊nie w pouczeniu, jakie wyg豉sza biskup przed rozpocz璚iem obrz璠u 鈍i璚e. Od XIII w. Pontyfika posiada gotow formu喚 takiego pouczenia, kt鏎 wprowadzi   W i l h e l m   D u r a n d u s.   Przedtem biskupi improwizowali swoje przem闚ienia, maj帷 jedynie odnotowane w ksi璕ach zasadnicze funkcje danego stopnia. Tekst wprowadzony przez   W i l h e l m a   D u r a n d a,   ostatnio obowi您kowy, kieruje si tylko do tych, kt鏎zy maj otrzyma 鈍i璚enia, ani jednym s這wem nie zwracaj帷 si do obecnych wiernych. Obecna formu豉 poucze kieruje si najpierw do wiernych, potem dopiero do tych, kt鏎zy maj otrzyma 鈍i璚enia. Fakt ten ogromnie cieszy. Przecie s oni wybrani z tego ludu, 鈍i璚eni s dla Ko軼io豉, dla ca貫j spo貫czno軼i. Lud ma pe軟e prawo powiedzie res nostra agitur. Lud ten ma by i chce by 鈍iadomym i czynnym uczestnikiem liturgii 鈍i璚e. Dlatego musi by wprowadzony w dokonuj帷e si misterium przez odpowiednie pouczenie.

 Zrozumienie dla katechetycznych cel闚 liturgii stoi r闚nie u podstaw rubryki przewiduj帷ej, 瞠 biskup mo瞠 korzysta z podanego wzoru „przem闚ienia”. Z tego wynika, 瞠 Pontyfika zaleca 篡we s這wo w miejsce czytanego. Jest to decyzja bardzo pozytywna, bo s逝chacze wol 篡we s這wo ni czytane.

 Z dydaktycznych cel闚 liturgii wynika r闚nie zalecenie, by 鈍i璚e udziela w takim miejscu, w kt鏎ym wszyscy obecni b璠 mogli 郵edzi ca造 przebieg liturgii. Dla stworzenia za wewn皻rznego zwi您ku my郵owego pomi璠zy rytem 鈍i璚e a po陰czone z nim Msz 鈍i皻, bior帷 formularz wskazany czy dozwolony przez rubryki w danym dniu, mo積a zast徙i perykopy tego formularza innymi, wybranymi specjalnie na t okazj.

 Prawd jest, 瞠 kap豉雟two i Msza 鈍. to rzeczywisto軼i jak najbardziej ze sob spokrewnione, stoj帷e w centrum misterium Paschy Chrystusa. Przecie t prawd kierowani, uwa瘸li chrze軼ijanie w pierwszych wiekach, 瞠 najw豉軼iwszym dniem 鈍i璚e jest Wigilia Paschalna. T prawd powinny podkre郵a r闚nie odpowiednie czytania i t zasad kieruje si nowy Pontyfika w doborze czyta.

 Obrz璠 鈍i璚e u篡wany dotychczas w Ko軼iele rzymskim jest owocem po陰czenia starego obrz璠u rzymskiego wypracowanego ca趾owicie ju w czasach   G r z e g o r z a   W. († 604) z dodatkami franko雟kimi z czas闚 Karoling闚 (w. X). Po陰czenie to nie by這 najszcz窷liwsze. Dokona這 si w okresie, w kt鏎ym liturgia stawa豉 nieraz prawie u bram sakralnego dramatu. Nieistotne elementy wydawa造 si by wa積iejsze od materii i formy sakramentu. Jeszcze Pontyfika wydany po Soborze Trydenckim mia rubryk: Episcopus moneat ordinandos quod instrumentu, in quorum traditione character imprimitur, tangant. Usuni皻o j dopiero dekretem 安. Kongregacji Obrz璠闚 z dnia 20 lutego 1950.

 Odnowiony Pontyfika przywraca pierwotn prostot i czytelno嗆 liturgii 鈍i璚e. Mo瞠my powiedzie dzisiaj zn闚, jak kiedy 鈍. Augustyn: „Chrystus Pan i Aposto這wie przekazali nam, w miejsce wielu znak闚, ma陰 ich liczb. ζtwo je celebrowa; ci, kt鏎zy je rozumiej, dostrzegaj ich szczeg鏊n wznios這嗆”.

 Przywr鏂ono r闚nie pierwotny 軼is造 paralelizm w obrz璠ach tych trzech 鈍i璚e wy窺zych, kt鏎y notuj 闚czesne Ordines. Inne s modlitwy, inne namaszczenia, inne szaty, innych przedmiot闚 dotykaj 鈍i璚eni zale積ie od tego, do jakiego ordo s przyjmowani, ale wszystkie paralelne modlitwy i obrz璠y nast瘼uj we wszystkich trzech 鈍i璚eniach w tej samej kolejno軼i, rygorystycznie przestrzeganej.

 Zanim przyjrzymy si szczeg馧owo poszczeg鏊nym cz窷ciom odnowionej liturgii 鈍i璚e, warto uprzytomni sobie jeszcze dwa fakty, kt鏎e uderzaj na pierwszy rzut oka:

 1. Pomini皻o w nowym Pontyfikale 鈍i璚enie subdiakonatu, kt鏎e w prawie Ko軼io豉 katolickiego uwa瘸ne jest nadal (od ko鎍a XII w.) za 鈍i璚enie wy窺ze. Dotychczasowy obrz璠 鈍i璚e tego stopnia, pozostaj帷y nadal w mocy, upodobniony jest r闚nie do 鈍i璚e wy窺zych, cho nie obejmuje istotnego dla nich gestu na這瞠nia r彗 biskupa.

 2. Zr闚nano w nazwie wszystkie trzy 鈍i璚enia zawarte w Pontyfikale. Dotychczas m闚iono: de ordinatione diaconi et presbyteri oraz de consecratione episcopi, co w j瞛yku polskim wyra瘸no przez s這wa 鈍i璚enie – konsekracja. Nowy pontyfika u篡wa wsz璠zie s這wa ordinatio-鈍i璚enie. Umieszcza te obrz璠 鈍i璚enia biskupa w 陰czno軼i z obrz璠em 鈍i璚enia diakona i kap豉na. Cieszy to tych, kt鏎zy wiedz, 瞠 od w. X przez d逝gi okres czasu 鈍i璚enia biskupa umieszczano w pontyfikale obok obrz璠u koronacji cesarza i kr鏊a.10  Mo積a by這 wskutek tego mie wra瞠nie, 瞠 najwy窺ze stopnie 鈍i璚e to subdiakonat, diakonat i kap豉雟two.

 Po tych uwagach og鏊nych przyjrzyjmy si teraz obrz璠om 鈍i璚e szczeg馧owo. Wszystkich trzech 鈍i璚e udziela si teraz w ca這軼i po liturgii s這wa, 軼i郵e po ewangelii, bo w Mszy 鈍. podczas kt鏎ej udziela si 鈍i璚e, nie ma nigdy Wierz; jak r闚nie nie ma modlitwy powszechnej (miejsce jej zajmuje litania do WW. 安i皻ych). Obrz璠 rozwija si w nast瘼uj帷ym porz康ku:

  1. Przedstawienie kandydat闚 biskupowi.
  2. Biskup wyg豉sza homili.
  3. Biskup pyta kandydat闚 o zgod na przyj璚ie 鈍i璚e oraz o wol post瘼owania zgodnego z godno軼i i obowi您kami, kt鏎e maj przyj望.
  4. Kandydaci sk豉daj przyrzeczenie pos逝sze雟twa.
  5. Wszyscy odmawiaj lub 酥iewaj litani do WW. 安i皻ych.
  6. Biskup (sam lub z innymi biskupami czy kap豉nami) nak豉da r璚e na g這w kandydata.
  7. Proklamacja g堯wnej modlitwy konsekracyjnej.
  8. Ubranie w szaty diako雟kie wzgl璠nie kap豉雟kie.
  9. Namaszczenie r彗 kap豉na, wzgl璠nie g這wy biskupa.
    1. Podanie ewangeliarza diakonowi i biskupowi, wzgl璠nie kielicha z winem i pateny z hosti kap豉nowi.
    2. Na這瞠nie pier軼ienia oraz mitry i podanie pastora逝 biskupowi i wprowadzenie na nale積e mu od 鈍i璚e miejsce.
  10. Poca逝nek pokoju.

 Por闚nuj帷 poszczeg鏊ne elementy odnowionego obrz璠u z dotychczasowymi, zauwa瘸my:

 ad 1: Kandydat闚 do diakonatu i kap豉雟twa wywo逝je nie archiprezbiter, lecz diakon. Kap豉n, wyznaczony przez biskupa, prosi w imieniu Ko軼io豉 o udzielenie im 鈍i璚e. Na tradycyjne pytanie: Czy wiesz, 瞠 oni s godni? pada odpowied: Pytano o to lud chrze軼ija雟ki, opini swoj wyrazili r闚nie m篹owie odpowiedzialni za ich wychowanie. Na tej podstawie stwierdzam, 瞠 s uznani za godnych. Opuszczono wi璚 formu趾: Si quis habet aliquid contra illum, ...exeat, et dicat, potwierdzono jednak obowi您ek informowania si w sprawie w豉軼iwego wyboru kandydat闚. Nale篡 pyta o opini wiernych, ale nie podczas liturgii.

 Biskupa elekta przyprowadzaj do 鈍i璚e dwaj kap豉ni:11  jeden z nich przedstawia go imiennie oraz prosi w imieniu Ko軼io豉 o udzielenie 鈍i璚e. Je郵i elekt jest ordynariuszem, kap豉n ten prosi w imieniu tego konkretnego Ko軼io豉 lokalnego np.: „...prosi Ko軼i馧 W這c豉wski...” Nast瘼nie czyta si jak dotychczas mandat apostolski. Przed tym ca造m dialogiem wszyscy 酥iewaj Veni Crcator lub inny odpowiedni hymn.

 ad 2: Obok zasadniczych zmian om闚ionych wy瞠j zauwa瘸my: homilia biskupa zajmuje w豉軼iwe jej miejsce w Mszy 鈍., po ewangelii. Podstaw jej s perykopy specjalnie do tego wybrane. Tre軼i homilii wzorcowej, podanej dla ka盥ego 鈍i璚enia, nie s uwagi ascetyczne odno郾ie osobistego 篡cia kandydat闚, lecz rola, jak cz這nek danego ordo ma spe軟ia w 篡ciu Ko軼io豉. Pomini皻o r闚nie niekt鏎e ma這 znane szczeg馧y ze Starego Testamentu, stawiaj帷 jako wz鏎 przede wszystkim Chrystusa, korzystaj帷 obficie z teologii 鈍. Paw豉.

 ad 3: Dotychczas jedynie w obrz璠ach sakramentu chrztu 鈍. i ma鹵e雟twa spotykali鄉y publiczne pytanie o zgod na ich przyj璚ie. Obecnie zauwa瘸my to i w obrz璠zie 鈍i璚e: biskup pytaj帷 zaznacza, 瞠 wypada, aby w豉郾ie teraz, przed ludem postawi to pytanie. Wprawdzie w dotychczasowym obrz璠zie 鈍i璚e biskupa, by tzw. egzamin elekta (przed Msz 鈍.). Jednak w tym egzaminie konsekrator interesowa si tylko tym, czy elekt wierzy w prawdy podawane przez Ko軼i馧 oraz czy chce 篡 jak doskona造 chrze軼ijanin. Obecnie, us造szawszy od samego elekta, 瞠 on chce przyj望 鈍i璚enie biskupie, konsekrator pyta go, czy chce r闚nie wype軟ia gorliwie obowi您ki wynikaj帷e z tych 鈍i璚e. Jedno z pyta brzmi: Czy chcesz budowa cia這 Chrystusa, Jego Ko軼i馧 oraz trwa w jego jedno軼i razem z ca造m episkopatem, pod zwierzchnictwem nast瘼cy 鈍. Piotra Aposto豉? W epoce ekumenizmu opuszczono oczywi軼ie pytanie: Czy wyklinasz (anathematizas) r闚nie wszelk herezj...

 ad 4: Wyraziwszy zgod na przyj璚ie 鈍i璚e, kandydat przyrzeka pos逝sze雟two ordynariuszowi,12  wzgl璠nie elekt na biskupa Ojcu 鈍. S逝sznie przyrzeka obecnie przed, a nie po otrzymaniu 鈍i璚e, jak by這 dotychczas. W ko鎍u s造szy z ust biskupa g喚bokie w tre軼i s這wa: B鏬, kt鏎y rozpocz掖 w tobie to dobre dzie這, On sam niech je doko鎍zy. To zdanie wprowadzone w tym miejscu mo瞠 si wydawa niepotrzebnym dubletem. Stwierdzenie, 瞠 do stanu kap豉雟kiego powo逝je sam B鏬, 瞠 On udziela 豉ski kap豉雟twa, zawsze by這 zawarte w liturgii 鈍i璚e. W szczeg鏊ny spos鏏 by這 podkre郵ane w tzw. prefacji (por. ad 7). Jednak wypowiedzenie tych s堯w w tym w豉郾ie momencie, przed najwa積iejszym obrz璠em na這瞠nia r彗 na g這w kandydata i to wypowiedzenie ich do ka盥ego z kandydat闚 osobno, unaocznia i podkre郵a t prawd w szczeg鏊ny spos鏏.

 ad 5: Na temat zmian wprowadzonych w litanii do WW. 安i皻ych mo積a by napisa obszerny artyku. Ci璚ia s radykalne i bardzo pozytywne. Na pierwszy rzut oka uderza skr鏒: prawie dok豉dnie o po這w wezwa i intencji. Usuni皻o wszystkie dublety. Boga wzywa si tylko s這wami Kyrie, Christe eleison. Opuszczono Ojcze z nieba... 安i皻a Tr鎩co... zmi逝j si nad nami. Jedna jest tylko inwokacja do Maryi, Matki Boga. Pomini皻o wielu wzywanych dotychczas 鈍i皻ych, nawet wi瘯szo嗆 (9) Aposto堯w, wprowadzono niekt鏎ych innych jak np. 鈍. Ignacego Antioche雟kiego, Atanazego, Bazylego, Jana Mari Vianney, 鈍. Teres, przestawiono kolejno嗆 wezwa. Sw. J霩ef wzywany jest przed 鈍. Janem Chrzcicielem, a 鈍. Maria Magdalena, kt鏎a tak gorliwie szuka豉 cia豉 Pana Jezusa w poranek Wielkiej nocy, zaraz po Aposto豉ch, przed 鈍. Szczepanem i Wawrzy鎍em. Litania z „rzymskiej” sta豉 si wi璚ej powszechna, chrze軼ija雟ka, przypomina, 瞠 鈍i皻o嗆 nie by豉 wy陰cznym przywilejem dawnych czas闚.

 W drugiej cz窷ci litanii pomini皻o m.in. pro軸y o wybawienie od burz i trz瘰ienia ziemi, niezbyt w danym momencie aktualne, zachowuj帷 tylko te, kt鏎e w jaki spos鏏 陰cz si z obrz璠em 鈍i璚e. Z czterdziestu tych pr騥b pozosta這 tylko trzyna軼ie. Opuszczono Baranku Bo篡, bo przecie b璠zie 酥iewane we Mszy 鈍.

 Zachowano trzykrotne wo豉nie: aby tych wybranych raczy pob這gos豉wi, po鈍i璚i i konsekrowa. Jednak nie jest to ju b這gos豉wie雟two wypowiadane przez biskupa, lecz po prostu aktualna, normalna inwokacja, kt鏎 jak wszystkie inne poddaje kantor. Rubryki za pozwalaj na wprowadzenie r闚nie innych aktualnych wezwa. Korzystaj帷 z tych przepis闚 wydaje si, 瞠 nale瘸這by zale積ie od okoliczno軼i wprowadzi wezwanie takich 鈍i皻ych jak patron diecezji oraz ko軼io豉, w kt鏎ym odbywaj si 鈍i璚enia, patron zgromadzenia czy zakonu, do kt鏎ego nale膨 kandydaci, patron narodu; w wypadku udzielania 鈍i璚e jednemu kandydatowi lub ma貫j ich grupie, r闚nie patron osobisty kandydata. W鈔鏚 ko鎍owych intencji mo積a umie軼i pro軸 polecaj帷 Bogu np. cel pracy kap豉n闚 danego zakonu czy zgromadzenia.

 Tak odnowiona litania ukazuje si nam jako szczeg鏊ny rodzaj modlitwy powszechnej. Wprawdzie odmawiana jest kl璚z帷o (do ukl瘯ni璚ia, a potem do powstania wzywa diakon), ale posiada invitatorium13  酥iewane przez biskupa na melodi z W. Pi徠ku i ko鎍zy si jak ka盥a inna kolekta, zamykaj帷 modlitw biskupa.

 ad 6: Na這瞠nie r彗 na g這w kandydata, kt鏎e teraz ma miejsce, to gest Aposto堯w, zanotowany na kartach Pisma 鈍., potwierdzony przez najstarsze dokumenty tradycji. Zgodnie z wypowiedzi najwy窺zego Urz璠u Nauczycielskiego Ko軼io豉, gest ten stanowi materi sakramentu, jest bezwzgl璠nie konieczny do jego wa積o軼i. Obrz璠 ten – zgodnie z liturgi pierwszych wiek闚 po鈍iadczon przez   H i p o l i t a   – odbywa si w milczeniu, bez 瘸dnych s堯w konsekratora (inaczej ni ostatnio). R闚nocze郾ie obecni „wszyscy w milczeniu modl si o zst徙ienie Ducha 鈍. na wybra鎍a”.

 Podczas 鈍i璚e biskupich nak豉da r璚e na g這w elekta nie tylko g堯wny konsekrator: „wypada, aby uczynili to wszyscy biskupi tam obecni”. W ten spos鏏 przywr鏂ono najstarsz tradycj zanotowan r闚nie przez   H i p o l i t a.   Dopiero Konstytucje Apostolskie wspominaj i tym samym wprowadzaj zwyczaj trzech konsekrator闚. Pierwotny zwyczaj lepiej odpowiada nauce soborowej o kolegium biskup闚.

 Podczas 鈍i璚e kap豉雟kich gest ten wykonuje biskup, a po nim wszyscy obecni kap豉ni. Tak samo w ciszy. Przed oczyma staje nauka o jednym prezbiterium biskupa. Pami皻ajmy jednak i o r騜nicy podkre郵onej przez   H i p o l i t a:   kap豉n „wykonuje gest, podczas gdy biskup wy鈍i璚a”. Przy 鈍i璚eniach diakona, nak豉da r璚e na g這w sam biskup. Nie czyni tego kap豉ni „bo diakon nie jest 鈍i璚ony do kap豉雟twa, lecz dla s逝瘺y biskupowi”   (H i p o l i t).

 ad 7: Modlitwa nast瘼uj帷a bezpo鈔ednio po na這瞠niu r彗 na g這w wy鈍i璚anego, to formu豉 sakramentalna, drugi najwa積iejszy element 鈍i璚e. Jedno zdanie w ka盥ej z tych trzech modlitw stanowi „form” sakramentu.14  Modlitwa ta przybra豉 w wieku X podobie雟two do prefacji mszalnej: zaczyna豉 si takimi samymi aklamacjami i formu陰: Zaprawd godn i sprawiedliw jest rzecz...15  Obecnie, oczyszczona ztych dodatk闚, wraca do swej staro篡tnej postaci: i zaczyna si s這wami: Adesto... Deus, honorum dator, ordinum.... Pozwala to nam 豉twiej zauwa篡, 瞠 jest jak gdyby epiklez 鈍i璚e. 如iewana ca豉 (dotychczas pewne jej cz窷ci, np. zako鎍zenie, odmawiane by造 submissa voce), bez 瘸dnych przerw na inne obrz璠y (dotychczas przerywano t modlitw w 鈍i璚eniach diakona dla na這瞠nia r彗 na jego g這w, w 鈍i璚eniach biskupa dla namaszczenia jego g這wy), nabiera szczeg鏊nego spokoju i godno軼i.

 Tre嗆 ka盥ej z trzech modlitw uzgodniono z nauk Vaticanum II. Dotychczasowa formu豉 sakramentalna 鈍i璚e diakona stanowi baz odnowionej, obecnej. Przyj皻o jednak wersj zgodn z najstarszymi dokumentami, a wi璚 z Sakramentarzem z Werony, Sakramentarzem gregoria雟kim oraz gelazja雟kim. Ubogacono j m.in. takim uzupe軟ieniem: Sic in Ecclesiae tuae exordiis Apostoli Filii tui, Spiritu Sancto auctore, septem viros boni testimonii delegerunt, qui eos in quotidiano ministerio adiuvarent, ut ipsi orationi et praedicationi verbi abundantius possent instare, et illis electis viris per orationem et manus impositionem mensarum ministerium commiserunt. Wzorem dla 篡cia diakona ma by Chrystus qui non venit ministrari sed ministrare.

 Modlitwa konsekracyjna 鈍i璚e kap豉na okaza豉 si odpowiednia do nauki Vaticanum II. Uzgodniono wi璚 tylko, jej tekst z najstarszymi 廝鏚豉mi i zmieniono ostatnie jej zdanie, kt鏎e brzmi teraz: Sint probi cooperatores ordinis nostri, ut verba Evangelii usque ad extremum terrae perveniant et nationum plenitudo, in Christo congregata, in unum populum Dei sanctum convertatur.

 W obrz璠zie 鈍i璚e biskupich, chc帷 da tekst oddaj帷y doskonale nauk Konstytucji Lumen gentium si璕ni皻o do 廝鏚豉 najstarszego, Tradycji Apostolskiej   H i p o l i t a   (w. III). Wprowadzono wi璚 modlitw ca趾owicie r騜n od dotychczasowej. Konstytucja ap. Pontificalis Romani recognitio, zgodnie z konstytucj   P i u s a   XII   Sacramentum ordinis, uznaj帷 ca陰 modlitw za formu喚 sakramentaln, ustala wi璚 r闚nie now „form” tego sakramentu: Et nunc effunde super hunc Electum eam virtutem, quae a te est, Spiritum principalem, quem dedisti dilecto Filio Tuo Iesu Christo, quem Ipse donavit sanctis Apostolis, qui constituerunt Ecclesiam per singula loca, ut sanctuarium tuum, in gloriam et laudem indeficientem nominis tui”. S這wa te 酥iewaj wzgl璠nie wypowiadaj w odnowionym obrz璠zie wszyscy biskupi konsekruj帷y ele kta.

 Wprowadzenie tej modlitwy, kt鏎a w swej substancji opiera si na wspomnianym wy瞠j staro篡tnym dokumencie, jest r闚nocze郾ie powa積ym gestem ekumenicznym: zbli瘸 Ko軼i馧 Zachodni do dw鏂h g堯wnych rodzin Ko軼io豉 Wschodniego, kt鏎e opieraj swoje modlitwy 鈍i璚e biskupich na tym samym 廝鏚le. W ten spos鏏 trzy najstarsze patriarchaty chrze軼ija雟kie: antioche雟ki, aleksandryjski i rzymski zjednoczone zosta造 w istotnych elementach liturgii 鈍i璚e biskupich. Wprowadzona nowa formu豉 sakramentalna 鈍i璚e biskupich, u篡waj帷 zwrotu: Da... Pater, huic servo tuo, quem elegisti ad Episcopatum... zbli瘸 si r闚nie w szczeg鏊ny spos鏏 do tzw. formu deklaratywnych u篡wanych w liturgii Wschodu.

 Wszystkie pozosta貫 obrz璠y nie nale膨 ju do istoty sakramentu. Zosta造 wprowadzone przewa積ie du穎 p騧niej od om闚ionych dotychczas. Spotykamy je w Rzymie w w. X, w Galii ju w w. IX, a zaczerpni皻e zosta造 cz窷ciowo ze starego rytua逝 galijskiego, pochodz帷ego co najmniej z VII w.16  Odnowiona liturgia 鈍i璚e pokazuje wyra幡ie ich drugorz璠ne znaczenie: prawie wszystkie zostaj „zas這ni皻e” r闚noczesnym 酥iewem ch鏎u lub wiernych, niekt鏎e dokonuj si obecnie bez 瘸dnej formu造 modlitewnej (np. ubranie szat, nakrycie g這wy mitr) lub towarzyszy im nowa formu豉, kt鏎a wskazuje, 瞠 obrz璠 staje si obecnie znakiem m闚i帷ym o 豉sce ju otrzymanej, a nie jak dotychczas znakiem przez kt鏎y sp造wa ta 豉ska.

 ad 8: Je瞠li chodzi o nak豉danie szat liturgicznych odpowiednich do danego stopnia 鈍i璚e, to dotychczas czyni to osobi軼ie biskup, wymawiaj帷 przy tym specjalne modlitwy. Obecnie w ubieraniu szat pomagaj obecni diakoni, wzgl璠nie kap豉ni i dokonuje si to bez 瘸dnych modlitw. Na skutek tego obrz璠 sta si prostym znakiem otrzymanej 豉ski. Dotychczas trwa nieraz d逝gie minuty (w zale積o軼i od liczby 鈍i璚onych), obecnie – przy dobrej organizacji – mo瞠 zmie軼i si w kilkunastu sekundach.

 ad 9: Teraz dopiero nast瘼uj namaszczenia. W 鈍i璚eniach biskupich namaszcza si tylko g這w, pomijaj帷 namaszczenie r彗. Dotychczasowa formu豉 modlitewna tego namaszczenia: Ungatur et consecratur caput tuurn coelesti benedictione, in ordine Pontificali, zast徙iona zosta豉 now: Deus, qui summi Christi sacerdotii participem te effecit, ipse te mysticae delibutionis liquore perfundat, et spiritualis benedictionis ubertate fecundet.

 R璚e kap豉na namaszcza si obecnie nie olejem katechumen闚, lecz krzy禦em 鈍., oznaczaj帷ym w szczeg鏊ny spos鏏 uczestnictwo tak biskupa, jak i kap豉na w jedynym kap豉雟twie Chrystusa. Znamienna jest i tutaj zmiana formu造 modlitewnej towarzysz帷ej namaszczeniu. Zamiast: Consecrare et sanctificare digneris, Domine, manus istas per istam unctionem, et nostram benedictionem s造szymy obecnie: Dominus Iesus Christus, quem Pater unxit Spiritu Sancto et virtute, te custodiat ad populum christianum sanctificandum et ad sacrificium Deo offerendum.

 Czynno軼iom i obrz璠om om闚ionym pod nr 8-9 ma towarzyszy 酥iew. Nowy Pontyfika wskazuje odpowiednie teksty i melodie, zawsze jednak zaznacza: cani potest etiam alius cantus aptus. Na czas ubierania diakon闚 wskazany jest ps. 83. Podczas ubierania kap豉n闚 i namaszczania ich r彗 dano do wyboru: Veni, Creator lub ps. 109 wraz z antyfon i melodi z nieszpor闚 Bo瞠go Cia豉, kt鏎e Graduale simplex przewiduje jako 酥iew wej軼ia na to 鈍i皻o. Studiuj帷 nowy Pontyfika mo積a m闚i o pewnej degradacji hymnu Veni, Creator, dotychczas tak 軼i郵e z陰czonego ze 鈍i璚eniami kap豉雟kimi i biskupimi. Przy 鈍i璚eniach biskupa Veni, Creator mo瞠 by 酥iewane zaraz po ewangelii, ale r闚nie dobrze mo瞠 by zast徙ione odpowiedni inn pie郾i. W obrz璠zie 鈍i璚e kap豉雟kich hymn ten wymieniony jest na pierwszym miejscu, ale jego tekst i melodia podane s na ostatnich stronach Pontyfika逝, w cz窷ci zatytu這wanej: dodatek (appendix). Tymczasem antyfona: Sacerdos in aeternum... wraz z ps. 109 wydrukowane s mi璠zy modlitwami nale膨cymi do 鈍i璚e. Mo積a st康 wnioskowa, 瞠 obecnie nale篡 w tym momencie 酥iewa raczej ten psalm mesja雟ki m闚i帷y o prawdziwym kap豉雟twie Chrystusa, nie wed逝g obrz康ku Lewiego, lecz Melchizedeka.

 ad 10 a: Przy podawaniu przedmiot闚 w豉軼iwych danemu ordo zn闚 zauwa瘸my to soborowe „wywa瘸nie” warto軼i. Jak瞠 wybitna jest r騜nica formu towarzysz帷ych podaniu diakonowi ewangeliarza: zamiast: Accipe potestatem legendi Evangelium in Ecclesia... s造szymy teraz: Accipe Evangelium Christi, cuius praeco effectus es: et vide, ut quod legeris credas, quod credideris doceas, quod docueris imiteris. Podobnie przy podawaniu kap豉nowi kielicha z winem i hostii na patenie w miejsce s堯w: Accipe potestatem offerre sacrificium Deo... wprowadzono teraz: Accipe oblationem plebis sanctae Deo offerendam. Agnosce quod ages, imitareq得ud tractaris, et vitam tuam mysterio Dominicae crucis conforma. Pami皻a przy tym trzeba, 瞠 obecnie podaje si kap豉nowi materi przygotowan do tej w豉郾ie Mszy 鈍., podczas kt鏎ej jest wy鈍i璚any.

 ad 10 b: Wed逝g pontyfika逝 wydanego po Soborze Trydenckim kap豉n przyjmuj帷y 鈍i璚enia biskupie otrzymywa w nast瘼uj帷ej kolejno軼i insygnia: 1) po modlitwie konsekracyjnej i namaszczeniu r彗 – pastora, 2) bezpo鈔ednio po pastorale – pier軼ie biskupi, 3) teraz dopiero ksi璕 Ewangelii (dzia這 si to wszystko przed ewangeli), 4) po b這gos豉wie雟twie na ko鎍u Mszy 鈍., udzielanym przez konsekratora – mitr, 5) bezpo鈔ednio po mitrze – r瘯awiczki. Ka盥e z tych insygni闚 by這 najpierw po鈍i璚ane odr瑿n formu陰 i z osobn formu陰 podawane otrzymuj帷emu 鈍i璚enia.

 Obecnie nie ma najmniejszej wzmianki o r瘯awiczkach. Pozosta貫 trzy insygnia mog by po鈍i璚one przed uroczysto軼i 鈍i璚e tempore opportuno i to jedn wsp鏊n formu陰. Nowy biskup otrzymuje je po namaszczeniu g這wy w nast瘼uj帷ej kolejno軼i: 1) pier軼ie biskupi (z dotychczasow modlitw), 2) mitra (bez 瘸dnej modlitwy), 3) pastora ze s這wami: Accipe baculum, pastoralis muneris signum, et attende universo gregi, in quo te Spiritus Sanctus posuit Episcopum regere Ecclesiam Dei.

 Obrz璠y te cechuje ogromne uproszczenie. Pomini皻o ca趾owicie bardzo ju „niedzisiejsze” symbole przywi您ane dotychczas zw豉szcza do r瘯awiczek i mitry, ustalono r闚nie o wiele logiczniejsz kolejno嗆 ich podawania. T logik zobaczymy tym wyra幡iej, gdy uprzytomnimy sobie, 瞠 przed insygniami nowy biskup otrzymuje ksi璕 Ewangelii. Jest to wi璚 porz康ek ca趾owicie odwrotny ni dotychczas.

 Konsekrator, wr璚zywszy nowemu biskupowi pastora, prowadzi go teraz na miejsce nale積e mu z tytu逝 jego urz璠u. Ordynariusza wy鈍ieconego we w豉snym ko軼iele biskupim, wprowadza na katedr tej 鈍i徠yni; ka盥ego innego przeprowadza na pierwsze miejsce obok siebie. Dzieje si to ju przed przygotowaniem dar闚 ofiarnych (dotychczas po Mszy 鈍.).

 ad 11: Bardzo tradycyjnym, a r闚nocze郾ie bardzo „nowym”, soborowym gestem, ko鎍z帷ym ka盥e z trzech 鈍i璚e, jest poca逝nek pokoju. Biskup udziela go ka盥emu z nowo wy鈍i璚onych osobi軼ie. Oni za z kolei wymieniaj braterski u軼isk ze wszystkimi obecnymi cz這nkami swego ordo: diakoni z diakonami, kap豉ni z kap豉nami, biskupi z biskupami. Pi瘯nie uwypuklono tym obrz璠em tak wyra幡 nauk Vaticanum II, g這sz帷, 瞠 Ko軼i馧 to familia Dei, gdzie ka盥y ma bezpo鈔edni przyst瘼 do Ojca, gdzie wszyscy s bra熤i. R闚nocze郾ie nawi您ano do najstarszej tradycji. Poca逝nek w 鈍i璚eniach biskupich (w tym samym miejscu) notuje ju   H i p o l i t,   zwyczaj ten w odniesieniu do wszystkich trzech 鈍i璚e po鈍iadczaj Ordines Romani (por. Ordo 34).17 

 Pontyfika wydany w r. 1485 nie zna tego obrz璠u. Wed逝g niego diakoni i kap豉ni otrzymuj normalnie poca逝nek pokoju przed komuni 鈍. i to po鈔ednio przez jednego z nowo wy鈍i璚onych. Nowy biskup wymienia specjalny poca逝nek (na zako鎍zenie obrz璠闚 przed ewangeli), ale tylko z trzema wsp馧konsekratorami. Poca逝nek, kt鏎ym dotychczas obdarza nowego kap豉na biskup, w chwil po z這瞠niu przyrzeczenia pos逝sze雟twa, posiada r闚nie inny charakter (biskup trzyma w swych d這niach, z這穎ne r璚e neoprezbitera – czyni to dopiero po komunii 鈍.).18 

 Podczas poca逝nku pokoju, a prawdopodobnie r闚nie podczas poprzedzaj帷ego go obrz璠u podania Ewangelii (diakonom) oraz kielicha z winem i pateny z hosti (kap豉nom) s造szymy znowu 酥iew. Podobnie jak w poprzednim wypadku (por. ad 9) mo積a dobra teksty i melodie inne ni wskazane w Pontyfikale, powinny jednak by „odpowiednie”.

 Pontyfika zaleca tu dla 鈍i璚e diakon闚 antyfon: Si quis mihi ministraverit, honorificabit eum Pater meus, qui est in caelis, dicit Dominus wraz z ps. 145. Podczas 鈍i璚e kap豉雟kich ant.: Vos amici mei estis, si feceritis quae praecipio vobis, dicit Dominus z ps. 99. Nowemu biskupowi i uczestnikom jego 鈍i璚e proponowany 酥iew przypomina: Euntes in mundum, alleluia, docete omnes gentes, alleluia. Antyfonie tej towarzyszy ps. 95. Na przyk豉dzie tych doskona造ch propozycji mo積a si uczy odpowiedniego doboru 酥iew闚 w innych wypadkach. 如iew, je郵i ma spe軟i w liturgii sw rol, powinien zawsze nawi您ywa jak najdoskonalej do my郵i przewodniej danego obrz璠u.

 Obrz璠 鈍i璚e jest ju ostatecznie zako鎍zony. Zaczyna si liturgia eucharystyczna. Nowi diakoni pe軟i podczas niej w豉軼iwe im funkcje. Nowi kap豉ni w陰czaj si w t cz窷 Mszy 鈍. ju jako koncelebransi. Biskupi kontynuuj przerwan na czas 鈍i璚e koncelebracj Mszy 鈍.19 

 Nie ma potrzeby podkre郵a, 瞠 ta koncelebra odprawiana jest ju od W. Czwartku r. 1965 wed逝g nowego, wprowadzonego wtedy obrz璠u. Ciekawe natomiast s nast瘼uj帷e szczeg馧y:

 1.  W Mszy 鈍., podczas kt鏎ej udziela si 鈍i璚e kap豉nom, biskup opuszcza teraz przygotowanie kielicha z winem. Uczyni to ju diakon przed podaniem go przez konsekratora wy鈍i璚anym. Ten sam kielich i patena z t sam hosti i winem znajduj si obecnie na o速arzu. Cz御tki tych samych postaci eucharystycznych, po ich konsekracji, spo篡waj wszyscy w komunii 鈍. Silnie podkre郵ono w ten spos鏏 jedno嗆 tajemnicy kap豉雟twa i Eucharystii. Pontyfika z r. 1485 zaznacza, 瞠 kielich z postaci wina dla neoprezbiter闚 ma by inny od kielicha biskupa. R闚nie hostie i wino u篡wane w obrz璠zie 鈍i璚e nie by造 u篡wane jako materia w tej Ofierze.

 2.  Obrz璠 鈍i璚e biskupa przewiduje, 瞠 g堯wny konsekrator mo瞠 – je郵i nowy biskup jest ordynariuszem i otrzymuje 鈍i璚enia w swoim ko軼iele – jemu odda przewodnictwo w liturgii Eucharystii. Fakt podobny zna m.in. liturgia bizanty雟ka.20  U nas ostatnie wieki nie zna造 czego podobnego. Wydana przez 鈍. Kongregacj Obrz璠闚 Instructio de ritibus et insignibus pontificalibus simplicioribus reddendis (21. VI. 1963) wprowadza zwyczaj bardzo podobny, ale jednak zasadniczo inny. Nr 24 tej instrukcji postanawia: je郵i biskup przewodniczy Mszy 鈍. odprawianej przez kogo innego, mo瞠 pe軟i w liturgii s這wa funkcje, kt鏎e normalnie nale膨 do celebransa. Jednak w tym wypadku biskup nie jest jednym z koncelebrans闚. W omawianym za wypadku kap豉n b璠帷y w liturgii s這wa jednym z grona koncelebruj帷ych, w liturgii Eucharystii obejmuje przewodnictwo. Dotychczasowy przewodnicz帷y staje si jednym z grona koncelebrans闚.21 

 3.  Jest rzecz bardzo wskazan, aby Msz 鈍. koncelebrowali wszyscy biskupi konsekruj帷y elekta, jak r闚nie kap豉ni asystuj帷y temu ostatniemu. Je郵i elekt jest ordynariuszem i otrzymuje 鈍i璚enia w swoim ko軼iele, w鈔鏚 koncelebrans闚 powinni si znale潭 r闚nie kap豉ni z prezbiterium jego diecezji. Podobnie jest rzecz bardzo wskazan, aby koncelebransami Mszy 鈍., w kt鏎ej udzielane s 鈍i璚enia kap豉雟kie, byli nie tylko neoprezbiterzy, lecz r闚nie kap豉ni wy鈍i璚eni dawniej. Neoprezbiterzy zajmuj wtedy miejsca bli瞠j konsekratora.

 4.  Omawiaj帷 obrz璠 鈍i璚e biskupich trzeba zatrzyma si jeszcze przy b這gos豉wie雟twie udzielanym na zako鎍zenie Mszy 鈍. Wiemy, 瞠 uroczyste b這gos豉wie雟two biskupie w obecnej formie notuje dopiero Ordo 14, jest to zatem wiek XIV.22  By造 okresy i tereny; kt鏎e nie zna造 b這gos豉wie雟twa ko鎍owego, uwa瘸j帷 je za niepotrzebne, bo ka盥a modlitwa Mszy 鈍. jest b這gos豉wie雟twem. Gdzie indziej b這gos豉wie雟two takie stanowi造 oratio super populum odmawiane po postcommunio (obecnie w W. Po軼ie).

 Nowy pontyfika wprowadza nast瘼uj帷e decyzje: po odm闚ieniu modlitwy po komunii 鈍. nowy biskup, prowadzony przez konsekrator闚, idzie przez ko軼i馧 b這gos豉wi帷 zebranych. W tym czasie 酥iewa si Te Deum. Nast瘼nie mo瞠 przem闚i do wiernych. Z kolei udziela si b這gos豉wie雟twa og鏊nego. Udziela go tylko jeden biskup: ten, kt鏎y przewodniczy w liturgii Eucharystii (dotychczas obaj: przed Te Deum konsekrator, po hymnie – konsekrowany). Mo瞠 u篡 tutaj znanej formu造 b這gos豉wie雟twa pontyfikalnego, mo瞠 te skorzysta z nowej formu造, kt鏎a w niczym nie przypomina dotychczasowej. B這gos豉wie雟two to wzoruje si raczej na oratio super populum z tym zastrze瞠niem, 瞠 sk豉da si a z trzech modlitw. Pochodzi ono z dawnego b這gos豉wie雟twa pontyfikalnego udzielanego we Mszy 鈍. przed Pax Domini u篡wanego od IX w. a do zniesienia go przez Pontyfika Rzymski z 1485 r. Gdy b這gos豉wi konsekrowany brzmi ono nast瘼uj帷o:

 Deus, qui populis tuis indulgendo consulis et amore dominaris, da Spiritum sapientiae quibus tradidisti regimen disciplinae, ut de profectu sanctorum ovium fiant gaudia aeterna pastorum.   W s z y s c y:   Amen.

 Et qui dierum nostrorum numerum temporumque mensuras maiestatis tuae potestate dispensas, propitius ad humilitatis nostrae respice servitutem et pacis tuae abundantiam temporibus nostris praetende perfectam.   W s z y s c y:   Amen.

 Collatis quoque in me per gratiam tuam propitiare muneribus et quem fecisti gradu episcopali sublimem, fac operum perfectione tibi placentem atque in eum affectum dirige cor plebis et praesulis, ut nec pastori oboedientia gregis nec gregi desit unquam cura pastoris. W s z y s c y:   Amen.

 Po tych trzech modlitwach biskup mo瞠 doda: Et benedictio Dei omnipotentis, Patris, et Filii, et Spiritus Sancti, descendat super vos et maneat semper. Zauwa禦y: mo瞠, to znaczy, 瞠 nie jest konieczne. Zmiany s wi璚 bardzo radykalne.

 Warto te zwr鏂i uwag szczeg鏊n na niekt鏎e opuszczone obrz璠y, jedne uwa瘸ne dotychczas przez niekt鏎ych za wa積e, inne tkwi帷e w pami璚i w szczeg鏊ny spos鏏 z powodu ich zewn皻rznego wyrazu. I tak w obrz璠zie 鈍i璚e kap豉na opuszczono gest wyci庵ni皻ej prawej r瘯i, kt鏎y mia miejsce po na這瞠niu obu r彗 na g這w przyjmuj帷ego 鈍i璚enia, przed g堯wn modlitw. Biskup nie nak豉da te obecnie obowi您ku odmawiania pewnej cz窷ci brewiarza i odprawienia trzech Mszy 鈍. wed逝g wyznaczonych formularzy. Najwa積iejszym jednak jest pomini璚ie obrz璠u, kt鏎y mia miejsce po komunii 鈍. Neoprezbiter stoj帷 wypowiada formu喚 Sk豉du Apostolskiego, potem kl瘯a przed biskupem, a ten nak豉da znowu na jego g這w obie r璚e, m闚i帷: Accipe Spiritum Sanctum, quorum remiseris peccata, remittuntur eis: et quorum retinueris, retenta sunt. By to najwyra幡iejszy dublet, zupe軟ie niepotrzebny. Ca陰 w豉dz kap豉雟k otrzyma ju neoprezbiter w pierwszym na這瞠niu r彗 i modlitwie konsekracyjnej.

 Od obrz璠u 鈍i璚e biskupich od陰czono przysi璕, kt鏎 elekt sk豉da dotychczas bezpo鈔ednio przed Msz 鈍. Pomini皻o r闚nie namaszczenie r彗 elekta, jako niepotrzebne dublowanie obrz璠闚 鈍i璚e kap豉雟kich (prawdopodobnie wprowadzone wtedy, gdy 鈍i璚enia otrzymywa elekt nie b璠帷y kap豉nem). Do historii przechodzi r闚nie ofiara bary貫k wina, chleba i 鈍iec (podobnie w 鈍i璚eniach kap豉雟kich) i wdzi璚zne ad multos armos 酥iewane po Mszy 鈍. konsekratorowi przez nowego biskupa.

 Odnowiony obrz璠 鈍i璚e diakona, kap豉na i biskupa obowi您uje od Wigilii Paschalnej 1969 r. Jego prostota, czytelno嗆 pomog wszystkim coraz pe軟iej, g喚biej prze篡wa Misterium Paschy, kt鏎e Ojciec nieustannie objawia przez Syna Swego, Jezusa Chrystusa, w Ko軼iele 安i皻ym. Oczyszczenie z niezrozumia貫j ju dla wielu 鈔edniowiecznej symboliki, z niekt鏎ych feudalnych, ra膨cych ju dzisiaj relikt闚, rygorystyczne przestrzeganie jedno軼i my郵i, odpowiednie proporcje mi璠zy poszczeg鏊nymi obrz璠ami, u豉twi przyj璚ie zawartej w tych obrz璠ach i modlitwach prawdy. Odnowione obrz璠y pokazuj, 瞠 Ko軼i馧 to nie muzeum, w kt鏎ym zebrane s pi瘯ne, ale niepotrzebne zabytki: przybieraj帷 kszta速 zrozumia造 dla wsp馧czesnego cz這wieka skuteczniej pobudz do modlitwy. Taka odnowa, taki „kszta速” liturgii, to droga prowadz帷a do tego, by z coraz wi瘯sz prawd by豉 ona „廝鏚貫m i szczytem ca貫go 篡cia Ko軼io豉” (KL 10).

 Cz這wiek XX w., do kt鏎ego tak wyrazi軼ie przemawia 鈍iat swoimi „znakami”, wdzi璚zny jest za „otwarcie okien Ko軼io豉”, za jego odwa積e „przewietrzanie” zapocz徠kowane przez papie瘸   J a n a.   „Odkurzona” i odnowiona w swym zewn皻rznym wyrazie liturgia poci庵a go, cho niepokoi. Chrystus, S這wo Ojca przemawia przez ni coraz wyra幡iej; coraz oczywistsze staje si, 瞠 w Ko軼iele On sam, 篡wy przechodzi przez wsp馧czesny 鈍iat.

 On jest zawsze ze swymi wiernymi, gdy „w imi Jego” gromadz si w 鈍i徠yniach, ale daje si pozna w znakach. Chodzi o to, by znaki te by造 tak wyraziste jak w Emmaus, by zmusza造 do poznania Go i uznania za Zbawiciela. Nowy Pontyfika, prototyp ksi庵 liturgicznych, kt鏎e otrzymamy w przysz這軼i, jest czytelnym dokumentem, wyra幡ym drogowskazem. Jest zarazem dowodem, 瞠 nauka Vaticanum II nie zostanie na papierze, systematycznie i wytrwale wprowadzana przez Stolic 安. w liturgii Ko軼io豉, b璠zie coraz wi璚ej kszta速owa豉 jego 篡cie.

 

Przypisy:

1 Pontificale Romanum ex decreto Sacrosancti Oecumenici Concilii Vaticani II instauratum auctoritate Pauli PP VI promulgatum – De ordinatione Diaconi, Presbyteri et Episcopi – Editio typica, Typis Polyglottis Vaticanis – 1968.

2 Por. Notitiae (1968) nr 43, czwarta strona ok豉dki.

3 Aby zrozumie radykalno嗆 tego ci璚ia trzeba pami皻a, 瞠 formu造 dotychczasowej u篡wa Ko軼i馧 Rzymski we wszystkich 鈍i璚eniach biskupich przez 1500 lat. Znajdujemy j tak samo jak odpowiednie modlitwy ze 鈍i璚e diakona i kap豉na – w dokumentach starych jak Sakr. z Wetrony (560-80) i Sakr. gregoria雟ki (595).

4 Obok niedziel wskazane s dni 鈍i徠eczne. Cel zawsze ten sam, duszpasterski: aby w 鈍i璚eniach mog豉 wzi望 udzia jak najwi瘯sza liczba wiernych. Nie wspomina si ju dzisiaj o Suchych Dniach, kt鏎e prawdopodobnie w nowym kalendarzu b璠 zniesione.

5 Wykaz perykop na te 鈍i璚enia znajdujemy ju w Notitiae (1968) nr 38, 57-60. Jednak obecny wykaz w Pontificale Romanum 1968, 117-121 nie jest identyczny z poprzednim, kt鏎y nale篡 prawdopodobnie uwa瘸 za nieaktualny.

6 P.   J o u n e l,   Les Ordinations, w: A.   G.   M a r t i m o r t,   L'Église en prière, 504.

7 Variationes in rubricis Pontificalis Romani, AAS 42 (1950) 448.

8 安.   A u g u s t y n,   De doctrina christiana, lib. 3, c. 9, n. 13, por. t逝m. polskie, w: 安.   A u g u s t y n,   Pisma katechetyczne, Warszawa.

9 P.   J o u n e l,   dz. cyt., 514.

10 Tam瞠, 519-520.

11 Dotychczas elekta przyprowadzali dwaj biskupi wsp鏊konsekratorzy. Obecnie widzimy w ich miejsce kap豉n闚. Je郵i elektem jest ordynariusz, kap豉ni ci powinni by cz這nkami jego prezbiterium, bo prosz o 鈍i璚enia w imieniu tej diecezji. Druga zmiana dotyczy liczby wsp馧konsekrator闚. Konstytucje Ap. po raz pierwszy wspominaj o trzech biskupach udzielaj帷ych 鈍i璚e, sob鏎 w Nicei zwyczaj ten sankcjonuje. Tak by這 do chwili obecnej. Jednak pierwotnie, jak 鈍iadczy o tym Tradycja   H i p o l i t a   Rzymskiego, 鈍i璚e udzielali elektowi obecni biskupi. Ten najstarszy zwyczaj przywraca obecny Pontyfika postanawiaj帷, 瞠 wsp馧konsekrator闚 powinno by przynajmniej trzech, wypada jednak, by konsekrowali elekta wszyscy obecni biskupi. Jest to logiczny wniosek z nauki o kolegium biskup闚.

12 Przy przyrzeczeniu zachowano dotychczasowy zwyczaj: ten, kt鏎y ma otrzyma 鈍i璚enia wk豉da z這穎ne d這nie mi璠zy d這nie konsekratora. Jednak konferencje episkopatu mog – je郵i uwa瘸j ten zwyczaj za mniej odpowiedni – zast徙i go innym.

13 Invitatorium i Kolekta wzi皻e s z dotychczasowych modlitw. Zosta造 tylko oczyszczone z dodatk闚 i odpowiednio ustawione. Naj豉twiej to dostrzec w obrz璠zie 鈍i璚e biskupich. Obecne invitatorium to dotychczasowa modlitwa przed litani oczyszczona tylko z zako鎍zenia: Przez Chrystusa, Pana naszego. Kolekta wzi皻a jest bez 瘸dnych zmian: jedynie przesuni皻o t modlitw przed na這瞠niem r彗 na g這w elekta. Jak przy ka盥ej litanii zako鎍zenie tej kolekty jest obecnie kr鏒kie. Przy pozosta造ch dw鏂h 鈍i璚eniach przeprowadzono troch wi瘯sze zmiany, ale podobne. Te zmiany s szczeg鏊nym przyk豉dem wprowadzania w obrz璠y logiki, prostoty i jedno軼i w rozwoju my郵i.

14 P i u s   XII,    Sacramentum Ordinis, AAS 40 (1948) 8.   P a w e    VI,   Pontificalis Romani recognitio, w: Pontificale Romanum 1968.

15 P.   J o u n e l,   dz. cyt., 507.

16 A.   C h a v a s s e,   Le sacramentaire gelasien, Tournai 1958, 5-27.

17 P.  J o u n e l,   dz. cyt., s. 514.

18 Tak samo postanawia pontyfika wydany po Sob. Trydenckim.

19 P.   J o u n e l,   dz. cyt., 525: Msz koncelebrowan z okazji konsekracji biskupa wspominaj dokumenty z r. oko這 1200. Koncelebra przy 鈍i璚eniach kap豉雟kich w tamtych czasach nie jest tak wyra幡ie stwierdzona. Por. N.   M.   D e n i s - B o u l e t,   R.   B e r a u d y,   La Messe et le culte d& l'Eucharistie, w:   A.   G.   M a r t i m o r t,   L'Église en prière, 323-327.

20 P.   J o u n e l,   dz. cyt., 503.

21 Z faktu, 瞠 w nowym pontyfikale umieszczono na pierwszym miejscu formu喚 ko鎍owego b這gos豉wie雟twa dla nowego biskupa, a na drugim miejscu formu喚 dla konsekratora, zdaje si wynika, 瞠 liturgii Eucharystii powinien przewodniczy nowo wy鈍i璚ony.

22 N.   M.   D e n i s - B o u l e t,   La Messe et le culte..., 447.

Ks. Stanis豉w Hartlieb, Konarzewo

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 39:1969, f. IV, s. 95

I. DOKUMENTY ODNOWY

Franciszek Greniuk

2. Ujednolicenie formu造 konsekracji w kanonach

 Deklaracja Rady Liturgicznej z dnia 6. XI. 1968 r. (por. „Nofitiae” nr 43) maj帷 na wzgl璠zie racje psychologiczno-praktyczne, ujednolica formu造 konsekracji chleba i wina w nowych modlitwach eucharystycznych tj. w tzw. kanonie II, III i IV.

 Tre嗆 deklaracji jest nast瘼uj帷a:

1. Papie, wype軟iaj帷 篡czenie wielu zainteresowanych, postanowi, aby w formu豉ch konsekracji s這wa Pa雟kie by造 jednakowe we wszystkich nowych kanonach, by 豉twiej by這 je kap豉nom odmawia, zw豉szcza przy koncelebrze. Dlatego s這wa te nale篡 w nowych kanonach tak umieszcza:

  1. przy konsekracji chleba: Accipite et manducate ex hoc omnes: Hoc est enim Corpus meum, quod pro vobis tradetur.
  2. przy konsekracji wina: Accipite et bibite ex eo omnes: Hic est enim calix Sanguinis mei novi et aeterni testamenti, qui pro vobis et pro multis effundetur in remissionem peccatorum. Hoc facite in meam commemorationem.

 Na mocy tego postanowienia ulegnie zmianie tekst formu造 konsekracji kanonu II, w kt鏎ym przy konsekracji chleba trzeba doda s這wa: Ex hoc omnes oraz tekst formu造 kanonu IV, w kt鏎ym trzeba doda takie same s這wa w formule konsekracji chleba, a tak瞠 przy konsekracji wina s這wa: Ex eo omnes. Formu豉 kanonu III pozostaje bez zmian.

 Deklaracja zaleca, aby s這wa konsekracji, zgodnie z wymaganiem Eucharisticum mysterium z dnia 25. V. 1967 r. nr 21 b, by造 drukowane w spos鏏 specjalny, 豉twiej rzucaj帷y si w oczy. Deklaracja przepisuje ponadto, aby przy drukowaniu nowych modlitw eucharystycznych, przynajmniej do u篡tku biskup闚 przeznaczonych, po s這wach et Episcopo nostro N. lub et Episcopi nostri N., po odpowiedniej pauzie, spacji przestrzennej, poda formu喚 odpowiadaj帷 biskupom, a wi璚 et me indigno servo tuo lub mei, indigni servi tui zgodnie z praktyk stosowan przy odmawianiu kanonu rzymskiego, gdy odprawia biskup.

Ks. Franciszek Greniuk, Lublin

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 39:1969, f. IV, s. 95-98

II. PROBLEMY ODNOWY

Stanis豉w Hartlieb

1. Odnowa brewiarza

 Przed dwoma laty Rada Liturgiczna rozes豉豉 na ca造 鈍iat, egzegetom, liturgistom oraz innym duszpasterzom projekt nowego uk豉du perykop mszalnych, prosz帷 ich o krytyczn ocen i ewentualne propozycje odno郾ie tego dzie豉. W br. post徙iono podobnie w odniesieniu do brewiarza z t r騜nic, 瞠 w broszurze licz帷ej 80 stron podano tylko dwa wzorcowe officia (jedno na dzie 鈍. Ignacego Antioche雟kiego, drugie na tzw. „feri” czyli dzie powszedni nie zaj皻y przez wspomnienie 鈍i皻ego), oraz wyszczeg鏊niono zasady, jakimi kierowa si zesp馧 pracuj帷y nad odnow. By豉 to praca 禦udna: trwa豉 pe軟e cztery lata, podzielona mi璠zy 12 zespo堯w roboczych, z這穎nych z ponad 80 ekspert闚. Zasadnicz lini odnowy wskaza豉 Konstytucja liturgiczna (art. 83-101), ustali豉 ca豉 Rada Liturgiczna, aprobowa w r. 1967 Synod Biskup闚.

 Odnow kierowa豉 fundamentalna zasada: trzeba da wszystkim wierz帷ym, a wi璚 nie tylko duchownym i zakonnikom, wz鏎 modlitwy Ko軼io豉. O ile to tylko mo磧iwe nale篡 d捫y do tego, aby proponowane modlitwy sta造 si duchowym pokarmem i „j瞛ykiem modlitewnym” ca貫go Ko軼io豉, szczeg鏊nie rano i wieczorem. Zgodnie z najstarsz tradycj po鈍iadczon ju przez   P l i n i u s z a   i   T e r t u l i a n a   ma to by modlitwa odmawiana wsp鏊nie. Ta my郵 o wsp鏊nej modlitwie, tak nieroz陰cznie zro郾i皻ej z 篡ciem Ko軼io豉 pierwotnego, kt鏎a zacz窸a zanika w w. XIII (przyczynili si do tego najwi璚ej franciszkanie ze wzgl璠u na sw鎩 w璠rowny styl 篡cia), a w w. XVI ust徙i豉 prawie ca趾owicie miejsce zwyczajowi samotnego odmawiania brewiarza, decyduje w spos鏏 zasadniczy o kszta販ie odnowy.

 Przegl康aj帷 wspomnian broszur dostrzega si z ca陰 oczywisto軼i, 瞠 autorom odnowy chodzi na pierwszym miejscu nie o form, lecz o prawdziw, zrozumia陰, szczer i aktualn modlitw. Przypatrzmy si realizacji tego stwierdzenia na niekt鏎ych przyk豉dach.

 1.   Z g o d n o     z   p o r    d n i a.   Pierwsz modlitw dnia jest zawsze dotychczasowe invitatorium, niezale積ie od tego, od jakiej „godziny” rozpoczynamy sw modlitw. Dotychczasow jutrzni sk豉daj帷 si teraz z trzech psalm闚 i dw鏂h d逝窺zych czyta mo積a odmawia o ka盥ej porze dnia i nocy, dlatego jest poprzedzona dwoma hymnami, z kt鏎ych jeden wykorzystywa b璠ziemy modl帷 si rano, drugi modl帷 si w p騧niejszych godzinach dnia. Pewien rodzaj modlitwy powszechnej wprowadzony po hymnie Benedictus r騜ni si swoj tre軼i od podobnych we formie modlitw po Magnificat. Pierwsza, odmawiana rano, poleca Bogu sprawy jak gdyby wi璚ej osobiste, troszczy si o dobre prze篡cie tego dnia, druga, wieczorna, ogarnia my郵 sprawy ca貫go Ko軼io豉 i ludzko軼i. W modlitwach tzw. Tercji, Seksty i Nony zmieniaj si zale積ie od pory dnia r闚nie modlitwy ko鎍owe. Je郵i za modlitwy rannej nie odm闚imy przed po逝dniem, ustaje obowi您ek odm闚ienia jej wieczorem.

 2.   Z g o d n o     z   a k t u a l n y m i   p r z e  y c i a m i   i   p o t r z e b a m i.   Podobnie jak w niekt鏎e dni, dopuszczalne s Msze 鈍. wotywne, znajdujemy w projekcie mo磧iwo嗆 odmawiania wotywnego officium, kt鏎e zast瘼uje formularz wyznaczony na dany dzie. Dopuszcza si r闚nie mo磧iwo嗆 zast徙ienia poszczeg鏊nych cz窷ci obowi您uj帷ego formularza, np. perykop, innymi umieszczonymi w dodatku, czy w innej cz窷ci odnowionego brewiarza. Mo積a to uczyni np. z powodu pielgrzymki. Mo積a te do rannej czy wieczornej modlitwy powszechnej doda intencje lokalne, szczeg鏊nie aktualne w danym dniu.

 3.   O d m a w i a n i e   w s p  l n e   i   s a m o t n e.   Odnowa wprowadza zmiany w modlitwie zale積ie od tego, czy jest odmawiana wsp鏊nie, czy samotnie. Widzimy nie tylko Panie, wys逝chaj modlitw moj w miejsce Pan z wami. Dla modlitwy wsp鏊nej rubryki wskazuj np. inne, d逝窺ze czytania, zalecaj homili jak r闚nie powtarzanie przez zgromadzonych antyfony po ka盥ym wersecie psalmu. Modlitwa taka ko鎍zy si udzieleniem b這gos豉wie雟twa. W modlitwie samotnej nale篡 opu軼i wst瘼 przy modlitwie wiernych, jak r闚nie responsoria, odpowiedzi zgromadzonych.

 4.   A k c e n t   r e g i o n a l n y.   Podobnie jak procesyjne 酥iewy mszalne (na wej軼ie itd.), konferencja episkopatu mo瞠 zast徙i hymny brewiarzowe religijnymi pie郾iami ludowymi. Do oficjalnej, liturgicznej modlitwy Ko軼io豉 b璠zie wi璚 mo積a wprowadzi np. rano Kiedy ranne, wieczorem za Wszystkie nasze itp.

 5.   W y b  r   p s a l m  w.   Dotychczas odmawia si w ka盥ym tygodniu 150 psalm闚. Obecnie, gdy ka盥a cz窷 officium ma najwy瞠j trzy psalmy, roz這穎no psa速erz Dawida na cztery tygodnie z tym, 瞠 ca趾owicie pomini皻o ps. 57, 82 i 108, a ps. 77, 104 i 105 b璠 odmawiane tylko w okresach Adwentu, Bo瞠go Narodzenia, W. Postu i Wielkanocy. R闚nocze郾ie niekt鏎e psalmy, bardziej ulubione przez chrze軼ijan, wprowadzono w ka盥ym miesi帷u cz窷ciej ni jeden raz. Obok psalm闚 spotykamy r闚nie kantyki z innych ksi庵 Pisma 鈍.: w modlitwie porannej (Laudes) b璠 to teksty z St. Testamentu w nowym, bogatszym ni dot康 wyborze. W nieszporach spotykamy nowo嗆: kantyki z N. Testamentu, z List闚 Apostolskich oraz z Apokalipsy. Na dzie 鈍. Ignacego w podanym wzorze spotykamy jako kantyk tekst z listu do Filipian (2, 6-11), w przyk豉dzie drugim z listu do Efezjan (1, 3-10).

 6.   U n i k a n i e   z b y t   c z  s t y c h   p o w t  r z e .   Najpi瘯niejsze teksty odmawiane cz瘰to mog spowszednie, straci sw moc oddzia造wania. Przeprowadzona odnowa wprowadza wi璚 wielkie urozmaicenie w tre軼i i w sposobie odmawiania modlitw. Poniewa mo瞠 si zdarzy, 瞠 przez kilka dni b璠zie officium o 鈍i皻ym, aby nie odmawia zawsze tego samego hymnu, mo積a b璠zie zast徙i go hymnem nale膨cym do danego dnia w tygodniu. Antyfony do Benedictus i Magnificat jak najcz窷ciej s w豉軼iwe danemu oficjum. W tzw. „godzinach mniejszych” (kr鏒kie modlitwy podczas dnia) dotychczas odmawia si przez ca造 rok te same hymny, wyj徠ki z Pisma 鈍. i tzw. responsoria – obecnie spotykamy o wiele bogatszy ich wyb鏎. Dotychczas prawie ka盥a cz窷 modlitwy danego dnia ko鎍zy豉 si modlitw odmawian r闚nie we Mszy 鈍. na zako鎍zenie obrz璠u wej軼ia, w przysz這軼i t modlitw b璠ziemy spotykali tylko w jutrzni, laudesach i nieszporach. W innych „godzinach” b璠 inne.

 7.   T r o s k a   o   z r o z u m i a  o  .   Psalmy, zw豉szcza niekt鏎e, nie s 豉twe do w豉軼iwego zrozumienia. Bogat ich tre嗆 mo積a rozwa瘸 z r騜nych punkt闚 widzenia. W豉軼iw drog wskazuj antyfony. Dla lepszego, pe軟iejszego odczytania sensu psalm闚 w danym miejscu, znajdziemy w przysz這軼i przed ka盥ym psalmem znane w staro篡tno軼i chrze軼ija雟kiej ich „tytu造”, a ponadto odpowiednie cytaty z Pisma 鈍. I tak w komplecie (modlitwa przed spoczynkiem) na dzie 鈍. Ignacego, ps. 120 poprzedzono tytu貫m: B鏬 opiekunem wiernych oraz cytatem z Apok. 7, 16: „Nie b璠 ju 豉kn望 ani nie b璠 ju pragn望 i nie porazi ich s這鎍e ani 瘸den upa”; ps. 122 tytu貫m: Ufno嗆 w Bogu oraz cytatem z Mt 20, 30 „Dwaj niewidomi... wo豉li: Panie, ulituj si nad nami, Synu Dawida”. Ta sama troska o zrozumienie przejawia si w dalszych poprawkach t逝maczenia psalm闚 oraz we wprowadzeniu prostszych tekst闚 w hymnach.

 8.   T r o s k a   o   w i  k s z    i   g   b s z    z n a j o m o     s p r a w   B o  y c h.   Fundamentem jej jest mo磧iwie najpe軟iejsza znajomo嗆 Bo瞠go Objawienia. Pomo瞠 w tym wydatnie nowy rozk豉d perykop Pisma 鈍. oraz innych czyta. Czytania z Pisma 鈍. spotykamy ka盥ego dnia (obecnie nie ma w W. Po軼ie, w Suche Dni i wigilie), a w tzw. okresie per annum (poza Adwentem, Bo篡m Narodzeniem, Wielkim Postem i okresem Wielkanocnym) wprowadzono cykl dwuroczny. Ten fakt sprawia, 瞠 nowy brewiarz b璠zie si sk豉da z trzech cz窷ci: jedna na wspomniane wy瞠j okresy najwi瘯szych 鈍i徠, dwie pozosta貫 na okres per annum.

 Podobnie tekst drugiego czytania wybierany b璠zie nie tylko z pism Ojc闚 Ko軼io豉 staro篡tno軼i, lecz tak瞠 z pism autor闚 篡j帷ych w czasach p騧niejszych, r闚nie nowoczesnych. Obok czyta umieszczonych w odnowionym brewiarzu wydany b璠zie „lekcjonarz patrystyczny” zawieraj帷y jeszcze inne teksty: korzystanie z niego nie b璠zie obowi您kowe, pomo瞠 jednak pog喚bi znajomo嗆 spraw Bo篡ch.

 Miejsce nu膨cych, nieraz legendarnych 篡ciorys闚 鈍i皻ych zajm w nowym brewiarzu zale積ie od okoliczno軼i: pisma 鈍i皻ego, czytania patrystyczne, opis przedstawiaj帷y rol danej osoby w 篡ciu i duchowo軼i Ko軼io豉 itp. Dane biograficzne podane b璠 przed tekstem czytania, podobnie jak w niekt鏎ych mszalikach przed formularzem mszalnym. Nie b璠 stanowi造 tre軼i obowi您kowej, b璠 czyst informacj.

 9.   T e o l o g i c z n e   p o g   b i e n i e   m o d l i t w.   Podobnie jak czytania stan si antologi najlepszych tekst闚 duchowo軼i chrze軼ija雟kiej, modlitwy tre嗆 swoj czerpa b璠 bogato ze skarbca Bo瞠go Objawienia. Znamy dobrze dotychczasow modlitw ko鎍z帷 Komplet. Por闚najmy z ni jedn z nowych modlitw: Bo瞠... prosimy, nawied nas podczas tej nocy, aby鄉y wstaj帷 o 鈍icie mogli si cieszy Zmartwychwstaniem Chrystusa. To nie tylko pro軸a o noc szcz窷liw, to co o wiele wi璚ej. Podobne zmiany dostrzegamy w innych modlitwach.

 10.     c z e n i e   b r e w i a r z a   z   M s z     w.   Zdarzy si ono nieraz w ko軼io豉ch i spo貫czno軼iach, kt鏎e wprowadz wsp鏊ne odmawianie brewiarza. Autorzy przygotowuj帷y odnow przewiduj帷 ten fakt, pomy郵eli o organicznym z陰czeniu niekt鏎ych „godzin” z Msz 鈍. W nowych rubrykach wskazuj jak unikn望 powt鏎ze np. kolekty, czytania, modlitwy powszechnej, jak w lepszy spos鏏 ni dotychczas stworzy z tych dw鏂h cz窷ci jedn logiczn ca這嗆.

 11.   I n s t r u c t i o.   R闚nocze郾ie z nowym brewiarzem wydane zostanie Pouczenie. B璠zie ono zawiera這 nie tylko rubryki generalne. Podane tam zostan r闚nie zasady i „duch” ca貫go dzie豉: wskazany zostanie spos鏏 owocnej modlitwy.

 Wielka wdzi璚zno嗆 nale篡 si Bogu i wszystkim, kt鏎zy tak ogromny trud wk豉daj w to opatrzno軼iowe dzie這 odnowy. Oby jak najwcze郾iej mog這 si znale潭 w r瘯ach kap豉n闚 i ca貫go Ludu Bo瞠go.

Ks. Stanis豉w Hartlieb, Konarzewo

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 39:1969, f. IV, s. 98-101

II. PROBLEMY ODNOWY

Franciszek Blachnicki

2. Niewykorzystana szansa...
(Uwagi liturgiczno-pastoralne na marginesie Triduum Sacrum)

 Niewykorzystan szans dla pog喚bienia 篡cia chrze軼ija雟kiego naszych wiernych i naszych wsp鏊not parafialnych i innych jest jeszcze wci捫 liturgia Wielkiego Tygodnia.

 Szans t stworzy豉 dla naszego duszpasterstwa reforma tej liturgii przeprowadzona przez   P i u s a   XII.   Reforma ta, stanowi帷a jakby zorz porann wielkiej odnowy liturgii II soboru watyka雟kiego, wzbudzi豉 swego czasu wielk rado嗆 i wielkie nadzieje dzia豉czy ruchu liturgicznego. Niestety nadzieje te, je瞠li chodzi o nasz, polski teren, tylko w nik造m stopniu zosta造 spe軟ione. Wi瘯szo嗆 duszpasterzy, wskutek braku nale篡tej i pog喚bionej formacji liturgicznej, nawet nie u鈍iadomi豉 sobie wielkich mo磧iwo軼i i perspektyw odnowy duszpasterskiej stworzonych przez przywr鏂enie liturgii Triduum Sacrum nale篡tej rangi i w豉軼iwego miejsca.

 Przede wszystkim w 鈍iadomo軼i wi瘯szo軼i duszpasterzy Triduum Sacrum jeszcze nie stanowi centralnego i szczytowego punktu ca貫go roku liturgicznego i ca貫go duszpasterstwa. W ten spos鏏 dalecy jeszcze jeste鄉y od tradycji pierwszych wiek闚 chrze軼ija雟twa i Ojc闚 Ko軼io豉, dla kt鏎ych liturgia ostatnich dni Wielkiego Tygodnia w ca這軼i stanowi豉 jeden wielki „sakrament paschalny” jako 廝鏚這 odnowy 篡cia Ko軼io豉. W miejsce tego dzi uwaga wiernych i duszpasterzy skupia si raczej wok馧 tzw. „komunii 鈍. wielkanocnej” oraz mylnie z ni zwi您anego poj璚ia „spowiedzi wielkanocnej” (bo przecie przykazanie ko軼ielne zobowi您uje do spowiadania si raz w roku, nic nie m闚i帷 o okresie wielkanocnym), przy czym obie te praktyki s pojmowane indywidualistycznie i legalistycznie.

 Je瞠li nawet przeprowadza si na og馧 wsz璠zie wsp鏊ne, parafialne rekolekcje wielkopostne, to cel ich widzi si raczej w zach璚aniu i przygotowaniu do indywidualnego przyj璚ia sakrament闚 鈍i皻ych a nie w odnowie 篡cia ca貫j gminy wzgl. wsp鏊noty chrze軼ija雟kiej. Przede wszystkim jednak problemem duszpasterskim jest sam stosunek rekolekcji wielkopostnych do Triduum Sacrum. Obecnie rekolekcje s faktycznym punktem szczytowym ca這rocznego duszpasterstwa, a tymczasem powinny one by pojmowane i „ustawiane” w ca這軼i jako przygotowanie do obchodu Tajemnicy Paschalnej w liturgii Triduum Sacrum a w szczeg鏊no軼i do odnowienia przymierza chrztu 鈍. w ramach Wigilii Paschalnej. Tak poj皻e rekolekcje powinny by widziane r闚nie w 軼is貫j 陰czno軼i z ca造m Wielkim Postem, jako okresem przygotowania do obchodu wielkanocnych tajemnic. Rekolekcje wi璚 nawet je瞠li ko鎍z si spowiedzi i sakramentalnym uczestnictwem we Mszy 鈍., nie powinny by prze篡wane jako co zako鎍zonego, jako punkt kulminacyjny prze篡cia religijnego, po kt鏎ym wraca si do „normalnego stanu (tj. 篡cia w oboj皻no軼i, je瞠li nie w grzechu), ale jako przygotowanie, kt鏎ego ukoronowaniem jest dopiero pe軟y udzia w wielkanocnym Misterium Paschalnym. Okres za pomi璠zy rekolekcjami a Wielkanoc powinien by okresem pracy nad sob oraz pokuty zainicjowanym w豉郾ie przez rekolekcje.

 Je瞠li rekolekcje wraz z ca造m okresem Wielkiego Postu b璠 potraktowane jako okres przygotowania do Triduum Sacrum przez pokut nie tylko sakramentaln, ale przede wszystkim przez pokut 篡cia polegaj帷 g堯wnie na wstrzymywaniu si od grzechu ci篹kiego, uda si rozwi您a jedn z g堯wnych trudno軼i duszpasterskich Wielkiego Tygodnia, jak jest przeci捫enie spowiedzi ostatnich dni przed Wielkanoc, wskutek czego kap豉ni nie mog nale篡cie przygotowa i przeprowadzi samej liturgii. Powinno si przywr鏂i Wielkiemu Czwartkowi tradycyjny charakter dnia pojednania pokutnik闚 i tak wychowywa wiernych, aby do spowiedzi przyst瘼owali najp騧niej do czwartku, przed uroczyst wieczorn Msz 鈍i皻.

 Uroczysta Msza 鈍. Wieczerzy Pa雟kiej powinna sta si wielkim prze篡ciem pojednania i jedno軼i ca貫j rodziny parafialnej, przyjmuj帷ej w ten spos鏏 nie tylko Eucharysti, ale r闚nie „przykazanie nowe” jako pami徠k i testament Pana. Uzupe軟ieniem za wielkoczwartkowej liturgii powinny si sta rodzinne agapy, kt鏎e nale篡 propagowa, nadaj帷 im charakter wzorowany na wigilijnej wieczerzy (oczywi軼ie bez potraw postnych), z czytaniem wyj徠k闚 z mowy po瞠gnalnej Chrystusa w wieczerniku.

 Ide jedno軼i, w duchu Chrystusowej modlitwy arcykap豉雟kiej, nale瘸這by zwi您a tak瞠 silniej z wielkoczwartkow liturgi katedraln. Jak dot康 Msza Krzy禦a 鈍i皻ego w wielu katedrach, mimo uproszczenia obrz璠闚 i wprowadzenia j瞛yka polskiego, jest liturgi martw, sprawowan bez zrozumienia jej istotnego sensu zar闚no przez celebruj帷ych, jak i przez nieliczn garstk obecnych wiernych. A przecie, jaka to wspania豉 okazja dla ukazania wiernym miasta biskupiego oraz ca貫j diecezji oraz roli i znaczenia biskupa w liturgii i w ca造m 篡ciu Ko軼io豉 lokalnego. Odpowiednia odezwa odczytana w Niedziel Palmow we wszystkich ko軼io豉ch miasta biskupiego i najbli窺zej okolicy mog豉by 軼i庵n望 do katedry na liturgi Krzy禦a 鈍i皻ego t逝my wiernych. Dobrze przygotowana liturgia z odpowiednim komentarzem i homili mog豉by wprowadzi wiernych w zrozumienie teblogii Ko軼io豉 lokalnego, skupionego wok馧 biskupa, pierwszego szafarza Eucharystii oraz innych sakrament闚. Komunia sakramentalna w tym dniu by豉by szczeg鏊nym i wymownym znakiem jedno軼i pasterza i jego owczarni w Chrystusie i Duchu 安i皻ym. Koncelebra za biskupa z biskupami-pomocnikami oraz ze swoim prezbiterium reprezentowanym przez dziekan闚 i przedstawicieli innych grup duchowie雟twa mog豉by si sta wymownym znakiem posoborowego (a zarazem starochrze軼ija雟kiego) ducha kolegialno軼i w Ko軼iele. Wreszcie, przy dzisiejszych 鈔odkach komunikacji, jest rzecz zupe軟ie mo磧iw do przeprowadzenia, aby w tej par excellence biskupiej i diecezjalnej Mszy 鈍i皻ej uczestniczy造 delegacje wszystkich wsp鏊not parafialnych, witane potem w swoich parafiach przed wieczorn Msz Wieczerzy Pa雟kiej, jako przynosz帷e pozdrowienie i b這gos豉wie雟two biskupa wraz z nowokonsekrowanymi olejami 鈍i皻ymi, za po鈔ednictwem kt鏎ych przez ca造 rok b璠 udzielane wiernym 豉ski sakramentalne.

 Z liturgi Wielkiego Pi徠ku M瘯i i 妃ierci Pana 陰czy si w duszpasterstwie problem nale篡tego uporz康kowania stosunku liturgii do paraliturgii. W okresie, gdy liturgia sprawowana w godzinach rannych i po 豉cinie by豉 martwa, by豉 zrozumia豉 tendencja jej zast瘼owania paraliturgi. Pobo積o嗆 ludu znajdowa豉 wtedy sw鎩 wyraz w nabo瞠雟twie Drogi Krzy穎wej, w s逝chaniu kazania pasyjnego, w 酥iewaniu Gorzkich 畝li oraz w adoracji przy Bo篡m Grobie. Obecnie, po przywr鏂eniu popo逝dniowej wzgl璠nie wieczornej liturgii w j瞛yku polskim, jej dublowanie w nabo瞠雟twach paraliturgicznych straci這 sw鎩 sens. Niestety, wielu duszpasterzy tego nie rozumie. Cz瘰to spotykamy si z bezsensownym komasowaniem wszystkich mo磧iwych nabo瞠雟tw pasyjnych w Wielki Pi徠ek: najpierw Droga Krzy穎wa z kazaniem pasyjnym, potem ceremonie liturgiczne (wykonywane z po酥iechem z powodu braku czasu, oczywi軼ie bez indywidualnej adoracji Krzy瘸), potem jeszcze Gorzkie 畝le. Tymczasem dobrze przygotowane i przeprowadzone ceremonie, z indywidualn adoracj Krzy瘸 (w porz康ku, z odpowiednim doborem 酥iew闚, z komentarzem) da造by z pewno軼i wiernym o wiele g喚bsze prze篡cie religijne ni praktykowane ju przez ca造 okres postu nabo瞠雟twa paraliturgiczne.

 Najsmutniej przedstawia si chyba sprawa nale篡tego zrozumienia i duszpasterskiego wykorzystania liturgii uroczystej Wigilii Paschalnej. Ci庵le jeszcze spotyka si ludzi (nie wy陰czaj帷 i ksi篹y), kt鏎zy ze zdumieniem i jakby przez przypadek odkrywaj, 瞠 w tych ceremoniach Ko軼i馧 ju „w豉軼iwie” obchodzi liturgicznie Zmartwychwstanie Chrystusa! A ile jest w Polsce parafii, gdzie po uroczystym praeconium paschale i tryumfalnym, trzykrotnym Alleluja Mszy Zmartwychwstania, 酥iewa si jeszcze przez ca陰 noc Gorzkie 畝le oraz Wisi na Krzy簑 przy Bo篡m Grobie! Tutaj ju pomieszanie liturgii z paraliturgi jest kompletne i wyra瘸 si w kultywowaniu oczywistych nonsens闚.

 Innym dowodem braku zmys逝 liturgicznego i duszpasterskiego jest niemal powszechnie przyj皻e w Polsce przeniesienie pory sprawowania liturgii Wigilii Paschalnej na wczesne godziny wieczorne w sobot. Nierzadko liturgia 鈍iat豉 odbywa si jeszcze przy pe軟ym 鈍ietle dziennym.

 Przepisy liturgiczne dopuszczaj wprawdzie antycypowanie godziny Wigilii Paschalnej w uzasadnionych wypadkach, przewidywanych zw豉szcza dla parafii wiejskich, gdzie ludzie mieszkaj nieraz bardzo daleko od ko軼io豉. U nas jednak wyj徠ek sta si regu陰. Przechadzka po 鈍i徠yniach naszych miast w Wielk Sobot wieczorem sprawia wra瞠nie przygn瑿iaj帷e. Z regu造 odbywaj si tam ceremonie wigilijne przy trwaj帷ej r闚nocze郾ie adoracji przy Bo篡m Grobie. Ludzie adoruj帷y (a wi璚ej mo瞠 zwiedzaj帷y) Bo篡 Gr鏏 bez przerwy wchodz do ko軼io豉 i wychodz z niego. Kap豉n za, w otoczeniu asysty i nielicznej grupy zainteresowanych wiernych odprawia swoj przepisan przez rubryki liturgi...

 Jak瞠 inaczej przedstawia si ta liturgia w mie軼ie, gdy jest sprawowana w p騧nych godzinach wieczornych lub nocnych. Je瞠li jest ona dobrze przygotowana, sprawowana i komentowana, staje si prze篡ciem g喚bokim i niezapomnianym. Wtedy naprawd zgromadzenie wiernych staje si Ko軼io貫m, raduj帷ym si obecno軼i Zmartwychwsta貫go Pana w鈔鏚 siebie i swoim uczestnictwem w Jego nowym 篡ciu.

 Przywr鏂enie odnowionej liturgii Triduum Sacrum w豉軼iwego miejsca i znaczenia w 篡ciu lokalnych i personalnych wsp鏊not chrze軼ija雟kich, to wielkie zadanie duszpasterskie, kt鏎e b璠zie wymaga這 jeszcze u nas wielu poszukiwa i wysi趾闚. Nie mo瞠 ona pozosta nadal niewykorzystan szans dla wielkiego dzie豉 odnowy Ko軼io豉.

Ks. Franciszek Blachnicki, Lublin

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 39:1969, f. IV, s. 101-103

III. PRAKTYKA ODNOWY

Franciszek Greniuk

Dubia prawne i rubrycystyczne:

 a)   W   s p r a w i e   k o m p e t e n c j i   b i s k u p i c h   k o m i s j i   l i t u r g i c z n y c h

„Notitiae” nr 43 przynosz wyja郾ienie, b璠帷e odpowiedzi na dubium skierowane do Rady jeszcze w 1966 r., w kt鏎ym pytano: czy mo積a delegowa pewne uprawnienia przys逝guj帷e, zgodnie z dekretem soboru Watyka雟kiego II Christus Dominus nr 38 paragraf 4, konferencjom episkopat闚, komisjom biskupim ustanowionym przez te konferencje?

 Centralna Komisja do koordynowania prac posoborowych i interpretowania dekret闚 soboru, na swym spotkaniu w dniu 24. V. 1966 r., po rozwa積ym zastanowieniu, postanowi豉 odpowiedzie: negative. T decyzj Komisji papie   P a w e    VI   podczas audiencji w dniu 10. VI. tego roku zatwierdzi i zaaprobowa.

 Z wyja郾ienia powy窺zego wynika, 瞠 np. Komisja liturgiczna Episkopatu Polski nie mo瞠 uzyska od tego episkopatu prawa wydawania zarz康ze i postanowie z moc obowi您uj帷. Pozostaje wi璚 ona jedynie organem doradczym, kt鏎y przedstawia do zaaprobowania pewne decyzje Konferencji Episkopatu, kt鏎a jedynie ma uprawnienie nadawania tym瞠 decyzjom mocy prawnie obowi您uj帷ej.

b)   K o n c e l e b r o w a n i e   w   r a m a c h   l i t u r g i i   W i g i l i i   P a s c h a l n e j

 Obowi您uj帷e, w ca造m Ko軼iele do 1956 r. rubryki Triduum Sacrum przewidywa造 mo磧iwo嗆 odprawiania Mszy 鈍. w Wielki Czwartek i w Wielk Sobot przez jednego tylko kap豉na. Ordo Hebdomadae Sanctae z 1956 r. zakaz ten w dalszym ci庵u podtrzymywa. Z chwil jednak wprowadzenia na skutek postanowie Konstytucji o Liturgii oraz dotychczas wydanych instrukcji i zarz康ze wykonawczych do niej w szerokim zakresie praktyki koncelebry, ten kategoryczny zakaz zosta os豉biony czy wr璚z zniesiony. Wiadomo bowiem, 瞠 z natury rzeczy wolno kap豉nom uczestniczy w liturgii W. Czwartku na spos鏏 im w豉軼iwy, czyli koncelebruj帷. Zachodzi pytanie, czy wolno kap豉nom bra udzia tak瞠 w liturgii Wigilii Wielkanocnej koncelebruj帷 Msz 鈍. i to niezale積ie od tego, czy Wigilia ta jest odprawiana w Wielk Sobot wieczorem czy te po p馧nocy z soboty na Wielk Niedziel?

 Za przyj璚iem takiej mo磧iwo軼i przemawiaj, pomijaj帷 racje ascetyczno-dewocyjne, wa磬ie powody liturgiczne. Wypada przede wszystkim, aby kap豉ni, uczestnicz帷 w liturgii Wigilii Paschalnej, czynili to na spos鏏 w豉軼iwy, jako kap豉ni, czyli sprawuj帷 Eucharysti przez branie udzia逝 w koncelebracji.

 Skoro przyjmie si tak mo磧iwo嗆, a Wigilia jest odprawiana w nocy, zachodzi z kolei pytanie, czy w dzie Niedzieli Wielkanocnej wolno kap豉nowi po raz drugi odprawia Msz 鈍. prywatnie, dla wiernych czy te bra udzia w koncelebrze?

 Na pytanie to tak瞠 nale瘸這by dopowiedzie twierdz帷o, skoro instrukcja Eucharisticum mysterium w n. 28 przewiduje, i wierni „kt鏎zy przyst徙ili do Komunii 鈍. w czasie Mszy 鈍. Wigilii Wielkanocnej... mog ponownie przyst徙i do Komunii 鈍. w drugiej Mszy Wielkanocnej”. Odm闚ienie za kap豉nom prawa do powt鏎nego sprawowania Eucharystii w Niedziel Wielkanocn, by這by postawieniem ich w po這瞠niu gorszym ni wiernych. Wymieniony powy瞠j przepis Instrukcji o kulcie tajemnicy Eucharystii przewiduje, 瞠 prawo do przyj璚ia Eucharystii drugi raz w ci庵u tego samego dnia maj ci, kt鏎zy maj specjaln racj uczestniczenia po raz wt鏎y w sprawowaniu Pami徠ki Pana. Taka sama racja przemawia wi璚 za powt鏎nym odprawianiem Mszy 鈍. przez kap豉n闚 w omawianym dniu.

c)   M o d l i t w a   P r o   c o l l a t i o n e   o r d i n u m

 Przy udzielaniu 鈍i璚e wed逝g zreformowanego Pontyfikalu obowi您uj帷ego ju od 6 kwietnia 1969 r. rodzi si pewna w徠pliwo嗆 godna rozstrzygni璚ia lub przynajmniej zasygnalizowania przed ustaleniem si praktyki powszechniejszej. W徠pliwo嗆 ta dotyczy modlitwy dodawanej do oracji mszalnej pod jednym zako鎍zeniem. Pochodzi ona z konfrontacji dw鏂h dokument闚 prawnych. Jednym z nich jest Kodeks rubryk z 1960 r., drugim za wspomniana, 鈍ie穎 zreformowana cz窷 Pontyfika逝 rzymskiego. Kodeks rubryk w n. 447, m闚i帷 o komemoracjach odmawianych pod jednym zako鎍zeniem z oracj mszaln, przewiduje odmawianie tzw. oratio ritualis m.in. pro collatione ordinum. Przepis ten jest podtrzymywany w dalszym ci庵u, mimo powa積ej redukcji komemoracji mszalnych, przez przepis zawarty w n. 4 Drugiej Instrukcji wykonawczej z dnia 4. V. 1967 r.

 Przepis Kodeksu rubryk by wype軟ieniem w tym wzgl璠zie wymaga Pontyfika逝 rzymskiego, kt鏎y przy 鈍i璚eniach diako雟kich, kap豉雟kich i biskupich w rubrykach szczeg馧owych przewidywa odmawianie tych modlitw, zamieszczaj帷 zreszt zarazem ich tekst. Opublikowany obecnie odnowiony porz康ek 鈍i璚e wy窺zych nic nie m闚i o obowi您ku odmawiania takiej modlitwy, ale tak瞠 nie m闚i o zniesieniu poprzednio obowi您uj帷ego przepisu. Wobec tego rodzi si pytanie czy przepis Kodeksu rubryk i poprzednich obrz璠闚 鈍i璚e zachowa nadal sw moc wi捫帷?

 Wydaje si, 瞠 nie. Za takim przekonaniem przemawia造by nast瘼uj帷e racje:

  1. og鏊na tendencja zmierzaj帷a do zasady tylko jednej oracji mszalnej;
  2. dodawanie do modlitwy mszalnej jakiej dodatkowej komemoracji mia這 na celu uwzgl璠nienie aktualnej w danej chwili potrzeby wiernych. Rol t spe軟ia obecnie odpowiednio w liturgii w og鏊e modlitwa wiernych, a we Mszy 鈍i璚e litania do Wszystkich 安i皻ych, po陰czona z odpowiednimi wezwaniami okoliczno軼iowymi;
  3. wyra幡e milczenie nowego Pontyfika逝, kt鏎y sk康in康 podaje szczeg馧owe przepisy odno郾ie organizacji liturgii Mszy 鈍. 鈍i璚e np. m闚i帷 o mo磧iwo軼i dobierania odpowiednich czyta, opuszczania Credo i modlitwy wiernych, doboru 酥iew闚 towarzysz帷ych pewnym obrz璠om oraz odmawiania specjalnego Hanc igitur. Podaj帷 tyle szczeg馧闚 prawodawca nie pomin掖by wskaz闚ki odno郾ie odmawiania modlitwy pro collatione ordinum, gdyby to w dalszym ci庵u chcia utrzyma w mocy.

Ks. Franciszek Greniuk, Lublin

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 39:1969, f. IV, s. 103-104

IV. KRONIKA ODNOWY

Franciszek Blachnicki

Skutki duszpasterskie reformy liturgii w Niemczech Zachodnich

 Od chwili rozpocz璚ia odnowy liturgicznej w r. 1965 ju kilkakrotnie przeprowadzono w Niemczech ankiety i badania terenowe dla stwierdzenia skutk闚 tej odnowy. Ostatnio przeprowadzi na ten temat badania opinii metod reprezentacji (2002 osoby) Instytut dla demoskopii w Allensbach. Komisja Liturgiczna Konferencji Episkopatu zwr鏂i豉 si jesieni 1967 roku do diecezjalnych Komisji Liturgicznych o sprawozdanie z dotychczasowych do鈍iadcze nad przyj璚iem w terenie odnowy liturgii. Kwartalnik „Liturgisches Jahrbuch” 19(1969)42-50 przynosi kr鏒kie zestawienie rezultat闚 tych wszystkich bada, grupuj帷 je wok馧 6 nast瘼uj帷ych pyta:

  1. Og鏊ne nastawienie do reformy i og鏊ne do鈍iadczenia
  2. U篡wanie j瞛yka narodowego we Mszy 鈍.
  3. Celebracja versus populum
  4. Msze 豉ci雟kie i ciche
  5. Reforma liturgii a czynne uczestnictwo
  6. Odnowa liturgiczna a wzrost chrze軼ija雟kiego 篡cia.

 Ad 1: Og鏊ne nastawienie katolik闚 niemieckich do soborowej odnowy Ko軼io豉 by這 przedmiotem bada demoskopicznych Instytutu z Allensbach. W wyniku bada okaza這 si, 瞠 42% jest bardzo zadowolonych z reform podj皻ych przez sob鏎; 26% jest raczej rozczarowanych, bo spodziewa這 si reform dalej id帷ych; 15% wyra瘸 obaw, 瞠 posuni皻o si z odnow zbyt daleko, post瘼uj帷 czasem tak, jakgdyby dotychczas w Ko軼iele wszystko robiono 幢e; 17% jest niezdecydowanych. Og馧em wi璚 68% doros造ch katolik闚 niemieckich jest zadowolonych z podj皻ych reform, 篡cz帷 sobie cz窷ciowo jeszcze g喚biej si璕aj帷ej odnowy. Gdyby chodzi這 o odnow liturgiczn w szczeg鏊no軼i, to znalaz豉 ona na og馧 pozytywne przyj璚ie wsz璠zie tam, gdzie duszpasterze roztropnie wprowadzili do niej wiernych przez odpowiednie obja郾ienia i uzasadnienia oraz 獞iczenia. Trudno軼i zaznaczy造 si tylko tam, gdzie duszpasterze byli sami wewn皻rznie negatywnie nastawieni do odnowy i przeprowadzali j nieroztropnie. Tu i tam pojawi造 si ma貫 grupy ludzi wprost fanatycznie sprzeciwiaj帷ych si wszelkim zmianom w liturgii. Z drugiej strony wynika ze sprawozda, 瞠 w豉郾ie u ludzi starszych odnowa znalaz豉 o wiele pozytywniejszy odd德i瘯, ni mo積a by這 oczekiwa.

 Ad 2: Ju z ankiety Komisji Liturgicznej z roku 1965 wynika, 瞠 poszerzone zastosowanie j瞛yka narodowego zosta這 niemal wsz璠zie przyj皻e z zadowoleniem i wdzi璚zno軼i. Wprawdzie nie brakowa這 te wielu pojedynczych list闚 negatywnych skierowanych do prasy i do biskup闚. Badania Instytutu z Allensbach wykaza造 jednak, 瞠 listy te nie s reprezentatywne dla opinii wi瘯szo軼i. 72% niemieckich, doros造ch katolik闚 ocenia bowiem wprowadzenie j瞛yka narodowego pozytywnie; tylko 18,3% daje pierwsze雟two „starej formie” sprawowania liturgii; 9,7% jest niezdecydowanych. Badania wykaza造 ponadto, 瞠 ju w lecie 1966 roku blisko po這wa niemieckich katolik闚 opowiedzia這 si za wprowadzeniem j瞛yka narodowego do kanonu Mszy 鈍i皻ej.

 Ad 3: Wed逝g sprawozda celebracja versus populum przyczyni豉 si w du瞠j mierze do wyra瞠nia wsp鏊noty uczestnicz帷ych w Eucharystii oraz zwi您ku pomi璠zy kap豉nem-celebransem a gmin. Szczeg鏊nie podkre郵a si pozytywny wp造w tego sposobu celebrowania na skupienie i pobo積o嗆 dzieci uczestnicz帷ych we Mszy 鈍i皻ej. Procentowo ilo嗆 wypowiadaj帷ych si za celebracj versus populum pokrywa si z wypowiadaj帷ymi si za j瞛ykiem narodowym (72%). Mniejszy jest natomiast procent zdecydowanych przeciwnik闚, za to wi瘯szy niezdecydowanych. Mo積a przypuszcza, 瞠 pochodz oni z tych parafii, gdzie nie wprowadzono jeszcze celebracji versus populum ze wzgl璠u na lokalne warunki przestrzenne.

 Ad 4: W badaniach Instytutu z Allensbach, kt鏎e by造 przeprowadzone na zlecenie stowarzyszenia „Una Voce”, kt鏎e jak wiadomo broni j瞛yka 豉ci雟kiego w liturgii, pytanie sformu這wano w nast瘼uj帷y spos鏏: „Czy uwa瘸m za s逝szne, 瞠by mo磧iwie we wszystkich Mszach 鈍. modlono si po niemiecku, czy te powinny nadal istnie Msze 鈍., w kt鏎ych jak dawniej u篡wa si tylko 豉ciny?” W odpowiedzi 45% opowiedzia這 si za pierwsz ewentualno軼i; 39%, w tym przewa積ie ludzie z akademickim wykszta販eniem, za drug. Z ich odpowiedzi nie wynika jednak, 瞠 oni sami daj pierwsze雟two Mszy 鈍. 豉ci雟kiej, mo積a ich odpowied interpretowa tak瞠 w tym sensie, i uwa瘸j za stosowne, aby od czasu do czasu by豉 Msza 鈍. 豉ci雟ka dla okre郵onych grup wiernych (np. obcokrajowcy). W odpowiedzi na pytanie dotycz帷e cichych Mszy 鈍., jako bardziej odpowiadaj帷ych prywatnej pobo積o軼i i skupieniu, procent niezdecydowanych wynosi 27. Z tego nie mo積a jednak wyci庵a wniosku, jak to czyni tendencyjnie komentator z ruchu „Una Voce”, 瞠 oko這 6 milion闚 niemieckich katolik闚 domaga si przywr鏂enia cichych Mszy 鈍. jako regularnego rytu. To niezdecydowanie t逝maczy si raczej tym, 瞠 niemieckie parafie jeszcze przed reform soborow w og鏊e nie zna造, zw豉szcza w niedziel i 鈍i皻a, tzw. cichych Mszy 鈍i皻ych. Wskutek post瘼u ruchu liturgicznego od dawna by造 one ju zast徙ione Mszami dialogowymi wzgl璠nie recytowano-酥iewanymi (Gemeinschaftsmesse, Bet-singmesse).

 Ad 5: Og鏊nie stwierdza si w sprawozdaniach, 瞠 nabo瞠雟twa liturgiczne dzi瘯i reformie sta造 si bardziej zrozumia貫 i 篡we. Wsp馧dzia豉nie uczestnik闚 jest o wiele lepsze ni przed reform, zmniejszy豉 si liczba tych, kt鏎ych udzia we Mszy 鈍. polega tylko na „odstaniu” okre郵onego czasu. Je瞠li chodzi o wp造w odnowy liturgii na liczb przychodz帷ych do ko軼io豉, to nie da si zanotowa ani widocznego wzrostu, ani spadku. Nale瘸這by raczej oczekiwa pewnego spadku, albowiem reforma domaga si 篡wszego zaanga穎wania osobistej wiary, do czego nie wszyscy s uzdolnieni i przygotowani. Obiektywn trudno軼i dla czynnego uczestnictwa w odnowionej liturgii s teksty liturgiczne, kt鏎e mimo dobrych t逝macze s cz瘰to trudne do zrozumienia dla wsp馧czesnego cz這wieka.

 Ad 6: Odpowiedzi na pytanie, czy mo積a stwierdzi widoczne pog喚bienie 篡cia wiary i u鈍i璚enia zaj耩 dnia u wiernych w wyniku reformy liturgicznej, s w sprawozdaniach raczej pow軼i庵liwe. Podkre郵a si, 瞠 na郵adowanie Chrystusa jest trudem, kt鏎y musi by codziennie na nowo podejmowany i kt鏎y nie stanie si nagle 豉twiejszym wskutek zmiany rytu czy te wprowadzenia do liturgii j瞛yka narodowego. Z drugiej strony odnowa liturgiczna z pewno軼i przynosi istotn pomoc dla dzie豉 ci庵貫go nawracania si w duchu Ewangelii. W szczeg鏊no軼i przyczynia si nowa liturgia do wyrabiania ducha chrze軼ija雟kiej wsp鏊noty i do zrozumienia nierozerwalnej jedno軼i przykazania mi這軼i Boga i bli幡iego.

Ks. Franciszek Blachnicki, Lublin

 

 

 

 


    Zapis elektroniczny Biuletynu Odnowy Liturgii przygotowa Jerzy Paczkowski
 
 

 

 

 

 

 s. 83

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 83

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 84

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 85

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 86

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 87

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 88

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 89

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 90

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 91

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 92

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 93

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 94

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 95

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 96

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 97

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 98

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 99

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 100

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 101

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 102

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 103

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 104