Biuletyn Odnowy Liturgii 1 . w: Collectanea Theologica 39:1969, f. III, s. 111-127.

drukuj          
(dokument z oryginaln
numeracj stron)

Zawarto嗆: I. DOKUMENTY ODNOWY
Nowy Enchiridion Indulgentiarum – R. Micha貫k

II. PROBLEMY ODNOWY
1. Liturgia a wsp馧cze郾i p馧-chrze軼ijanie – G. Mar
2. Katecheza a liturgia – F. Blachnicki

III. PRAKTYKA ODNOWY
1. Gest wskazuj帷y czy „epikletyczny” – Ks. F. B.
2. Zauwa穎ne... – F. B.

IV. KRONIKA ODNOWY
1. XIX Narodowy Tydzie liturgiczny we W這szech
2. Z Sekcji Liturgicznej Instytutu Teologii Pastoralnej KUL

1 Redaktorem niniejszego biuletynu jest ks. Franciszek Blachnicki, Lublin.

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 39:1969, f. III, s. 111-118

I. DOKUMENTY ODNOWY

R. Micha貫k

Nowy Enchiridion Indulgentiarum

 Konstytucja apostolska Indulgentiarum doctrina z 1.I.1967 r., kt鏎a zosta豉 urz璠owo og這szona w Acta Apostolicae Sedis 30.I. tego roku (ss. 5-24) i wesz豉 w 篡cie po trzech miesi帷ach, a wi璚 30 kwietnia, zawiera – jak wiemy – w swej drugiej, prawnej cz窷ci (pierwsza cz窷 jest historyczno-dogmatyczna) 20 nowych przepis闚 (zwanych po prostu Normae). Celem ich jest nadanie praktyce zyskiwania odpust闚 wi瘯szej godno軼i i znaczenia. Trzynasta spo鈔鏚 nowych zasad postanawia, 瞠 dotychczasowy autentyczny zbi鏎 odpust闚 zostanie poddany rewizji i w przysz這軼i odpustami obdarzone b璠 tylko wa積iejsze uczynki mi這軼i, pobo積o軼i i pokuty oraz wa積iejsze modlitwy.

 Zgodnie z tym postanowieniem Penitencjaria Apostolska sporz康zi豉 nowy, og鏊no-ko軼ielny, taksatywny zbi鏎 pt. Enchiridion Indulgentiarum – Normae et Concessiones (Typis Polyglottis Vaticanis 1968), licz帷y obecnie tylko 118 stron. Ojciec 鈍.   P a w e    VI   zatwierdzi go 15.VI.1968, a wspomniany trybuna papieski og這si dekretem z 29.VI. tego roku. R闚nocze郾ie zniesiono wszystkie dotychczasowe og鏊noko軼ielne odpusty, nie zawarte w tym zbiorze oraz wszystkie te rozporz康zenia Kodeksu Prawa Kanonicznego i dekret闚 Stolicy Apost., kt鏎ych nie ma w nowym enchiridionie.

 Aby unikn望 za w徠pliwo軼i, kt鏎e z dawnych przepis闚 s do dzi aktualne, uj皻o obecnie obowi您uj帷e zasady nie w dwadzie軼ia (jak 1.I.1967), lecz w trzydzie軼i sze嗆 przepis闚, nazwanych Normae de indulgentiis (por. te AAS z 29.VIII.1968, 414-419). Najnowsze Normae de indulgentiis albo s powt鏎zeniem przepis闚 cyt. konstytucji apost. zawartych w jej rozdziale pt. Normae, albo s wzi皻e (oczywi軼ie po odpowiednim zmodyfikowaniu, gdy zachodzi豉 tego potrzeba) z przepis闚 zawartych w KPK.

 Odno郾ie niezmienionych przepis闚 wzi皻ych z KPK warto zwr鏂i uwag na nr 3, 20 2, 22, 23, 31, 32 i 33, na mocy kt鏎ych m.in.: a) tylko ten mo瞠 dost徙i odpustu kto jest ochrzczony, wolny od ekskomuniki i w stanie 豉ski u鈍i璚aj帷ej oraz podlega zwierzchnikowi udzielaj帷emu odpustu, ma przynajmniej og鏊n intencj pozyskania odpust闚 i w przepisanym czasie oraz w odpowiedni spos鏏 spe軟ia stawiane wymagania b) nie mo積a dost徙i odpustu za czyn, do kt鏎ego jest si zobowi您anym na mocy przykazania lub nakazu, chyba, 瞠 w danym wypadku istnieje przeciwny przepis; mo積a natomiast uzyska odpust przywi您any do czynu, kt鏎y zosta nadany jako pokuta sakramentalna; c) przepisane modlitwy mo積a zm闚i w jakimkolwiek j瞛yku, byleby ich przek豉d by zatwierdzony przez Penitencjari Apost. lub przez jednego z ordynariuszy miejsc, w kt鏎ych tego j瞛yka powszechnie si u篡wa; d) przepisan modlitw mo積a te odmawia na przemian z drug osob, a nawet my郵, podczas gdy kto inny ustnie j odmawia; e) je郵i czyn, do kt鏎ego jest przywi您any odpust, polega na nawiedzeniu ko軼io豉 lub kaplicy, mo積a go spe軟i od po逝dnia dnia poprzedniego, a do p馧nocy dnia wyznaczonego (np. 2.XI, uroczysto嗆 tytu逝 ko軼io豉, Porcjunkula); f) dost瘼uj帷 odpustu nie mo積a go aplikowa bli幡iemu, kt鏎y 篡je; g) odpust przywi您any do pobo積ego pos逝giwania si przedmiotem kultu (por. ni瞠j cz窷 A, III, 29.VI.) wygasa tylko wtedy, gdy dany przedmiot ulegnie ca趾owitemu zniszczeniu, albo zostanie sprzedany. – Odno郾ie za nowych przepis闚 wzi皻ych z konstytucji apost. Indulg. doctr. warto zwr鏂i uwag na nr 4, na mocy kt鏎ego ka盥y bez wyj徠ku odpust mo積a ofiarowa w intencji duszy czy嗆cowej.

 Na tre嗆 nowego enchiridionu sk豉da si: 1) w.w. dekret Penitencjarii Apost. (str. 7 nn.), 2) og鏊ny wst瘼 (ss. 11-14), 3) 36 w.w. zasad dotycz帷ych odpust闚 (ss. 17-25), 4) om闚ienie i wyliczenie 3 og鏊nych odpust闚 cz御tkowych z dodaniem przyk豉d闚 pobo積ych wezwa (ss. 29-38 i 75-78), 5) om闚ienie i taksatywne wyliczenie innych og鏊noko軼ielnych 70 odpust闚 cz御tkowych i zupe軟ych (opr鏂z trzech w.w. oraz trzech podanych w 11 i 21 spo鈔鏚 wspomnianych 36 zasad – ss. 41-72) oraz 6) ca豉 konstytucja apost. z 1.I.1967 (ss. 81-112).

 A.   O d p u s t y   w   z a s a d z i e   z u p e  n e

 I. Og鏊ne zasady ich uzyskiwania

 1. Aby m鏂 dost徙i w zasadzie ka盥ego odpustu zupe軟ego (Enchiridion Indulg., 42) trzeba:
 a) wykluczy wszelkie przywi您anie do jakiegokolwiek grzechu nawet powszedniego;
 b) wype軟i trzy zwyk貫 warunki, kt鏎ymi s: sakramentalna spowied i Komunia 鈍. oraz jakakolwiek ustna modlitwa w intencji wyznaczonej przez papie瘸;
 c) w odpowiednim czasie i w przepisany spos鏏 wykona czyn, do kt鏎ego odpust jest przywi您any.

 Trzy warunki wymienione w punkcie b mo積a spe軟i na wiele dni przed lub po wykonaniu czynu obdarzonego odpustem. Po jednej spowiedzi 鈍. mo積a zyska wi璚ej odpust闚 zupe軟ych; po jednej za Komunii 鈍. i jednej modlitwie wedle intencji Papie瘸 uzyskuje si tylko jeden odpust zupe軟y.

 Je郵i czyn, do kt鏎ego przywi您any jest odpust, polega na nawiedzeniu ko軼io豉 lub kaplicy, trzeba w czasie tego nawiedzenia zm闚i Ojcze naszWierz w Boga.

 Wszystkie inne odpusty zwi您ane z nawiedzeniem ko軼io堯w i kaplic (oraz np. brackie i zakonne), o kt鏎ych nie ma mowy w konstytucji apost. Indulgentiarum doctrina (ani w omawianym enchiridionie), mia造 by do ko鎍a r. 1967 przed這穎ne do rewizji Penitencjarii Apost.; w wypadku za nie zatwierdzenia ich straci造 wa積o嗆 z dniem 1.I.1969 roku.

 2. W ci庵u dnia mo積a dost徙i tylko jednego odpustu zupe軟ego (z wyj. odpustu w niebezpiecze雟twie 鄉ierci, kt鏎y mo積a uzyska nawet wtedy, gdy ju dost徙i這 si innego odpustu zupe軟ego).

 3. Nie ma 瘸dnych o速arzy uprzywilejowanych (por. jednak ni瞠j cz窷 A. II, 5).

 
II. Czyny obdarzone odpustem zupe軟ym dost瘼nym ka盥ego dnia

 1.   R   a n i e c   (Enchirid. Ind., s. 62 n.) Czyn, do kt鏎ego przywi您any jest ten odpust, polega na zm闚ieniu cz窷ci radosnej, bolesnej lub chwalebnej (ka盥y dziesi徠ek sk豉da si z jednego Ojcze nasz i dziesi璚iu Zdrowa). Trzeba jednak:
a) ca陰 dan cz窷 zm闚i bez przerwy (za ka盥y dziesi徠ek m闚iony osobno przys逝guje odpust cz御tkowy);
b) z modlitw ustn z陰czy rozwa瘸nie tajemnic;
c) przy publicznym odmawianiu zapowiada poszczeg鏊ne tajemnice wg zatwierdzonego w danym miejscu zwyczaju;
d) m闚i r騜aniec albo w ko軼iele, albo w kaplicy publicznej, albo w gronie zakonnym, albo w stowarzyszeniu religijnym, albo w rodzinie (w innych okoliczno軼iach przys逝guje odpust cz御tkowy).

 2.   D r o g a   K r z y  o w a   (dz. cyt., 68)
Czyn obdarzony odpustem polega na:
a) rozmy郵aniu m瘯i i 鄉ierci Chrystusa Pana (niekoniecznie wg poszczeg鏊nych stacji); b) w rozmy郵aniu przeprowadzonym przed 14 prawnie erygowanymi stacjami, zaopatrzonymi przynamniej w krzy篡ki (por. „Homo Dei” 1965, 117); c) przechodzeniu od stacji do stacji; je郵i jednak to nabo瞠雟two odprawia si publicznie i przechodzenie obecnych wywo豉這by zamieszanie, wystarczy, gdy stacje obchodzi przynajmniej ten, kto przewodniczy tej pobo積ej praktyce.
 Ci, kt鏎zy bez du瞠j fizycznej lub moralnej trudno軼i nie mog odprawi Drogi Krzy穎wej, dost瘼uj odpustu zupe軟ego, je郵i rozmy郵aj m瘯 i 鄉ier Pana Jezusa przynajmniej przez p馧 godziny (cho熲y nie pos逝giwali si 瘸dnym krucyfiksem).

 3.   A d o r a c j a   N a j  w.   S a k r a m e n t u,   przynajmniej przez 30 minut (do kr鏒szej adoracji jest przywi您any odpust cz御tkowy; dz. cyt., 44).

 4.   P o b o  n e   c z y t a n i e   P i s m a     w.,   te przynajmniej p馧godzinne (za kr鏒sze przys逝guje odpust cz御tkowy; dz. cyt., 64).

 5. Wg opinii powa積ych autor闚 przepis zawarty w konstyt. apost. Indulg. doctr. nr 20 (i powt鏎zony w Enchir. indulg., Normae de indulg. nr 21) nale篡 tak rozumie, 瞠 obecnie z ka盥 Msz 鈍. odprawian w intencji dusz czy嗆cowych jest z陰czony odpust zupe軟y dla jednej z nich (por. np.   M u r a,   Constitutionis Apostolicae „Indulgentiarum doctrina” breve commentarium, Typis Polyglottis Vaticanis 1968, 66).

 
III. Czyny obdarzone odpustem zupe軟ym dost瘼nym w pewne dni roku
 a) Wg kalendarza ca貫go Ko軼io豉

 1-2. Pobo積e i publiczne zm闚ienie hymnu O Stworzycielu Duchu, przyjd w dniu 1.I. oraz w pierwsze 鈍i皻o Zes豉nia Ducha 安. (za pobo積e za zm闚ienie tego hymnu w innych wypadkach dost瘼uje si odpustu cz御tkowego; dz. cyt. 68).

 3. Pobo積e zm闚ienie po Komunii 鈍. przed wizerunkiem Ukrzy穎wanego modlitwy Oto ja o dobry i najs這dszy Jezu, ale tylko we wszystkie pi徠ki W. Postu (we wszystkie inne dni roku przys逝guje odpust cz御tkowy; dz. cyt., 52).

 4-5. Pobo積e i uroczyste zm闚ienie Przed tak wielkim... z wersetem responsorium i modlitw w W. Czwartek i w Bo瞠 Cia這 (za pobo積e za zm闚ienie w innych wypadkach dost瘼uje si odpustu cz御tkowego; dz. cyt. 66 n.).

 6. Pobo積y udzia w adoracji Krzy瘸 i uca這wanie go podczas liturgii W. Pi徠ku (dz. cyt. 51).

 7-8. Odnowienie obietnic chrztu 鈍. podczas liturgii Wigilii Paschalnej oraz w rocznic chrztu (w ostatnim wypadku wystarczy jakakolwiek u篡wana formu豉; w innych wypadkach przys逝guje odpust cz御tkowy; dz. cyt., 72).

 9. Pobo積e i publiczne zm闚ienie aktu zado嗆uczynienia Naj鈍. Sercu Jezusowemu w uroczysto嗆 Serca P. J. (O Jezu najs這dszy, kt鏎emu za mi這嗆 bez granic; w innych wypadkach za pobo積e zm闚ienie tego aktu dost瘼uje si odpustu cz御tkowego; dz. cyt., 54 n.).

 10. Kto z pobo積 intencj pos逝guje si przedmiotem kultu (krucyfiksem, krzy瞠m, szkaplerzem, medalikiem oraz jak彗olwiek koronk, np. r騜a鎍em) w przepisany spos鏏 po鈍i璚onym przez kt鏎egokolwiek biskupa, mo瞠 dost徙i odpustu zupe軟ego w uroczysto嗆 鈍. Aposto堯w Piotra i Paw豉, byleby z這篡 wyznanie wiary wg jakiejkolwiek zatwierdzonej formu造 (np. Wierz w Boga, Wierz w jednego Boga). Kto za pobo積ie pos逝guje si w.w. przedmiotem, w przepisany spos鏏 po鈍i璚onym przez jakiegokolwiek kap豉na, dost瘼uje odpustu cz御tkowego – dz. cyt., 59. Zgodnie z instrukcj Inter Oecumenici nr 77 po鈍i璚enia te nie s obecnie zastrze穎ne).
Pobo積e pos逝giwanie si wspomnianymi przedmiotami polega np. na ich uca這waniu, u篡waniu r騜a鎍a do modlitwy, umieszczeniu krucyfiksu lub krzy瘸 na jakim honorowym miejscu, noszeniu przy sobie szkaplerza lub medalika.
Wyliczenie, z kt鏎ymi dewocjonaliami 陰czy si dost徙ienie odpust闚, jest taksatywne. St康 z dniem 30.IV.1967 zosta造 zniesione odpusty przywi您ane do innych przedmiot闚 kultu oraz inne odpusty przywi您ane do dopiero co wymienionych dewocjonalii (por. konst. apost. Indulg. doctr. oraz   M u r a,   dz. cyt., 60-63).

 11. Pobo積e i publiczne zm闚ienie aktu po鈍i璚enia rodzaju ludzkiego Jezusowi Chrystusowi Kr鏊owi w uroczysto嗆 Chrystusa Kr鏊a (O Jezu najs這dszy, Odkupicielu... – por. Coll. Rit., 305 n.; w innych wypadkach za pobo積e zm闚ienie tego aktu dost瘼uje si odpustu cz御tkowego; dz. cyt., 56).

 12. Dzie Zaduszny
Czyn, do kt鏎ego jest przywi您any w tym dniu odpust zupe軟y (dla duszy w czy嗆cu), polega na pobo積ym nawiedzeniu jakiegokolwiek ko軼io豉 katolickiego, kaplicy publicznej (lub p馧publicznej, je郵i prawnie si z niej korzysta) i na r闚noczesnym zm闚ieniu Ojcze nasz oraz Wierz w Boga. Odpustu tego mo積a dost徙i w tym dniu, w kt鏎ym w danym roku przypada Dzie Zaduszny, albo – je郵i zezwoli na to ordynariusz – w dniu 1.XI, wzgl璠nie w niedziel przed lub po Dniu Zadusznym (tylko w jednym z wymienionych termin闚 i tylko jeden raz; por. dz. cyt., 71).

 13. Nawiedzenie cmentarza
Ka盥ego dnia od l do 8 listopada mo積a dost徙i odpustu zupe軟ego (dla duszy w czy嗆cu) za nawiedzenie cmentarza grzebalnego i r闚noczesne zm闚ienie cho熲y my郵ne modlitwy w intencji zmar造ch (za podobne za nawiedzenie cmentarza w inne dni roku przys逝guje odpust cz御tkowy, dz. cyt., 50).

 14. Publiczne zm闚ienie hymnu Te Deum 31 grudnia (w innych wypadkach za zm闚ienie tego hymnu w intencji dzi瘯czynnej dost瘼uje si odpustu cz御tkowego; dz. cyt., 67).

 b) odpusty wg kalendarza partykularnego oraz przy specjalnych okoliczno軼iach

 1-2. Uroczysto嗆 tytu逝 ko軼io豉 paraf. i tzw. Porcjunkula (dz. cyt., 70). Czyn, do kt鏎ego jest przywi您any w obu tych dniach odpust zupe軟y, polega na pobo積ym nawiedzeniu ko軼io豉 parafialnego (wzgl璠nie katedralnego, cho熲y nie by parafialnym, lub ko軼io豉 parafii misyjnej) z r闚noczesnym zm闚ieniem Ojcze nasz oraz Wierz w Boga.

Powy窺zych odpust闚 mo積a dost徙i nie wi璚ej ni dwa razy w roku. Je郵i wi璚 ko軼i馧 ma wi璚ej tytu堯w, odpust zupe軟y wolno uzyska zasadniczo tylko w jedn z uroczysto軼i jego tytu逝.
Oba odpusty (nie tylko Procjunkuli, lecz tak瞠 zwi您any z tytu貫m ko軼io豉) ordynariusz mo瞠 przenie嗆 nie tylko na niedziel poprzedzaj帷 lub nast瘼uj帷 (zezwolenie takie jest potrzebne, gdy w 瘸dn z tych niedziel nie przypada zewn皻rzny obch鏚 danej uroczysto軼i) lecz tak瞠 na inny stosowniejszy dzie, np. Porcjunkul na uroczysto嗆 drugiego tytu逝 ko軼io豉 lub na inny drugi parafialny odpust zupe軟y, kt鏎y w razie niezatwierdzenia straci豚y wa積o嗆 z dniem 1.I.1969.

 3. Pobo積e nawiedzenie ko軼io豉 lub kaplicy zakonnej w uroczysto嗆 鈍. za這篡ciela zakonu (dz. cyt., 72).

 4. Pobo積e nawiedzenie jednej z czterech patriarchalnych bazylik rzymskich (鈍. Jana Chrzciciela na Lateranie, 鈍. Piotra na Watykanie, 鈍. Paw豉 za murami i N.M.P. Wi瘯szej): a) w uroczysto嗆 jej tytu逝, b) w ka盥e 鈍i皻o obowi您uj帷e (tzn. we wszystkie niedziele oraz w 10 鈍i徠 wyliczonych w kan. 1247  1), a ponadto raz w roku w inny, dowolnie wybrany dzie (dz. cyt., 49).

 5. Ka盥e pobo積e nawiedzenie jednego z 65 ko軼io堯w stacyjnych Wiecznego Miasta w dni wyznaczone przez Msza Rzymski, po陰czone z udzia貫m w odprawianych tam rannych lub wieczornych obrz璠ach religijnych (dz. cyt,. 66). (Za pobo積e za nawiedzenie tych ko軼io堯w w podanych dniach bez udzia逝 w obrz璠ach mo積a dost徙i odpustu cz御tkowego.)

 6. Pobo積e przyj璚ie b這gos豉wie雟twa papieskiego Urbi et Orbi, udzielonego nawet drog radiow (dz. cyt., 49).

 7. Przyj璚ie b這gos豉wie雟twa papieskiego zwi您anego z odpustem zupe軟ym, kt鏎ego na swoim terytorium i wg przepisanej formu造 udziela biskup diecezjalny lub inny zr闚nany z nim w prawach ordynariusz miejsca z chwil obj璚ia urz璠u arcypasterskiego). Ka盥y w.w. hierarcha mo瞠 udzieli tego b這gos豉wie雟twa trzy razy w roku, w wybrane przez siebie jakiekolwiek uroczyste 鈍i皻o, nawet wtedy, gdy osobi軼ie nie odprawia uroczystej Mszy 鈍., lecz tylko w niej uczestniczy (dz. cyt., 18).
W wypadku udzielania powy窺zego b這gos豉wie雟twa papieskiego odpada b這gos豉wie雟two przepisane przez Ordo Missae (Instructio de ritibus et insignibus pontificalibus simplicioribus reddendis nr 34; Kongr. Obrz. 21.VI.1968; AAS 1968, 411).

 8. Udzia w jednym 鈍i皻ym obrz璠zie, odprawianym przez wizytatora podczas wizytacji arcypasterskiej (dz. cyt., 72). (Za pobo積e za nawiedzenie ko軼io豉 wzgl璠nie kaplicy publicznej lub p馧publicznej w okresie wizytacji arcypasterskiej przys逝guje odpust cz御tkowy).

 9. Za pobo積e nawiedzenie w czasie diecezjalnego synodu ko軼io豉, w kt鏎ym ten瞠 synod si odbywa, mo積a dost徙i jednorazowo odpustu zupe軟ego (dz. cyt., 66).

 10. Pobo積y udzia w uroczystym obrz璠zie eucharystycznym odprawianym pod koniec kongresu eucharystycznego (dz. cyt., 53).

 11. W dniu I Komunii 鈍. mog dost徙i odpustu zupe軟ego ci, kt鏎zy j przyjmuj oraz wszyscy ci, kt鏎zy bior udzia w zwi您anych z tym obrz璠ach (dz. cyt., 61).

 12. Odpustu zupe軟ego mo瞠 te dost徙i neoprezbiter, kt鏎y po 鈍i璚eniach kap豉雟kich odprawia z pewn okaza這軼i pierwsz Msz 鈍. oraz wszyscy ci, kt鏎zy pobo積ie w niej uczestnicz (dz. cyt., 61; enchiridion nic nie wspomina o upowa積ieniu prymicjant闚 do udzielania b這gos豉wie雟twa papieskiego po陰czonego z odpustem zupe軟ym z 5.XI.1964; z zasady przyj皻ej w cyt. dekrecie Penitencjarii Apost. z 29.VI.1968 r. wynika, 瞠 w.w. upowa積ienie zosta這 zniesione).

 13. Odnowienie wobec Boga postanowienia wiernego wype軟iania obowi您k闚 swego powo豉nia w 25, 50 i 60 rocznic w豉snych 鈍i璚e kap豉雟kich. Odpustu zupe軟ego mog te dost徙i ci wierni, kt鏎zy bior udzia w Mszy 鈍. odprawianej z pewn okaza這軼i przez jubilata w w.w. rocznic (dz. cyt., 63 n.).

 14. Odprawienie rekolekcji, przynajmniej przez trzy pe軟e dni (dz. cyt., 54).

 15. Uwa積e i pobo積e wys逝chanie przynajmniej kilku nauk g這szonych w czasie misji ludowych, o ile bierze si udzia w uroczystym zako鎍zeniu tych瞠 misji (dz. cyt., 61). Przez kilka nauk trzeba rozumie przynajmniej trzy. B這gos豉wie雟twa papieskiego nie udziela si. (Odpustu cz御tkowego dost瘼uje si za pobo積e i uwa積e wys逝chanie ka盥ego g這szonego S這wa Bo瞠go.)

 16. Niebezpiecze雟two 鄉ierci.
W ca貫j rozci庵這軼i zosta podtrzymany kan. 469 2, na mocy kt鏎ego ka盥y kap豉n mo瞠 i powinien udzieli choremu znajduj帷emu si w niebezpiecze雟twie utraty 篡cia papieskiego b這gos豉wie雟twa z odpustem zupe軟ym na godzin 鄉ierci, wg formu造 podanej w zatwierdzonych ksi璕ach liturgicznych.
Gdy kap豉n jest nieosi庵alny, wtedy chory w godzin 鄉ierci sam mo瞠 dost徙i tego odpustu, o ile posiada stan 豉ski u鈍i璚aj帷ej uzyskanej przynajmniej przez doskona造 瘸l (i wyklucza – jak przy ka盥ym zreszt odpu軼ie zupe軟ym – wszelkie przywi您anie do jakiegokolwiek grzechu nawet powszedniego), a w ci庵u 篡cia stale odmawia jakie modlitwy (np. ranne lub wieczorne; ostatni warunek powinien by silnym bod嬈em do piel璕nowania zwyczaju codziennej modlitwy). Pos逝giwanie si w tym wypadku krucyfiksem (lub krzy瞠m) nie jest odt康 rzecz konieczn, lecz jedynie zalecan. Warto podkre郵i, 瞠 tylko i wy陰cznie w dopiero co podanej okoliczno軼i prawodawca og鏊nym postanowieniem zwalnia z wype軟ienia zwyk造ch warunk闚, wymaganych do uzyskania ka盥ego innego odpustu zupe軟ego, i to nie tylko od spowiedzi i Komunii 鈍., lecz tak瞠 nawet od modlitwy w intencji wyznaczonej przez papie瘸 (dz. cyt., 57).

 B.   O d p u s t y   c z  s t k o w e

 I. Og鏊ne zasady ich zyskiwania

 1. Warunkiem dost徙ienia odpustu cz御tkowego jest posiadanie 豉ski u鈍i璚aj帷ej, uzyskanej przynajmniej przez wzbudzenie doskona貫go 瘸lu za grzechy 鄉iertelne.

 2. Za wykonanie czynu zas逝guj帷ego, do kt鏎ego jest przywi您any odpust cz御tkowy, wierny za po鈔ednictwem Ko軼io豉 dost瘼uje odpuszczenia tyle kary doczesnej, ile ju uzyska przez samo wykonanie danego czynu. Wiemy za, 瞠 im wi瘯sza jest warto嗆 czynu zas逝guj帷ego, tym wi璚ej dost瘼uje si odpuszczenia kary doczesnej. Zach璚a to do jak najdoskonalszego wykonywania czyn闚 zas逝guj帷ych.

 3. Je瞠li w poszczeg鏊nym wypadku inaczej nie postanowiono, odpust cz御tkowy mo積a uzyska wi璚ej razy w ci庵u dnia (tyle razy, ile razy spe軟i si przepisany czyn).

 4. Je瞠li czyn obdarzony odpustem zupe軟ym mo積a podzieli (np. cz窷 r騜a鎍a na dziesi徠ki), wtedy ten, kto dla s逝sznej przyczyny spe軟ia tylko cz窷 przepisanego czynu, mo瞠 za wykonanie ka盥ej cz窷ci dost徙i odpustu cz御tkowego (Ench. indulg., 43).

 II. Trzy zezwolenia og鏊ne

 Odpustu cz御tkowego mo瞠 dost徙i, ten, kto:
1) spe軟iaj帷 swoje obowi您ki i znosz帷 trudy 篡cia, z pokorn ufno軼i kieruje my郵 do Boga i dodaje – cho熲y w my郵i – jakie pobo積e wezwanie (wyra穎ne nawet jednym s這wem);
2) w duchu wiary i mi這sierdzia spieszy potrzebuj帷ym z pomoc materialn lub duchow (np. przez pouczenie albo pociech);
3) w duchu pokuty i z w豉snej woli odmawia sobie rzeczy przyjemnej, ale dozwolonej (dz. cyt., 31-36).

 III. Zezwolenia szczeg馧owe

 1. Kto nie wyklucza wszelkiego przywi您ania do jakiegokolwiek grzechu nawet powszedniego lub nie spe軟ia zwyk造ch warunk闚 wymaganych do uzyskania odpustu zupe軟ego (por. cz窷 A tego opracowania, I, l, b – z zachowaniem jednak kan. 935 oraz przepis闚 zawartych w konstytucji apost. Indulg. doctr., norma 11 i 18 w odniesieniu do tych, kt鏎zy maj przeszkod), ten po spe軟ieniu czynu obdarzonego odpustem zupe軟ym (por. cz窷 A, II i III) mo瞠 dost徙i odpustu (tylko) cz御tkowego.

 2. Odpustem cz御tkowym s te obdarzone niekt鏎e czyny podane w nawiasach przy omawianiu odpust闚 zupe軟ych w cz窷ci A tego opracowania, II; l (a, d), (3, 4); III: a: 1-5, 7-11, 14, 14; b: 5, 8, 15.

 3. Ponadto mo積a dost徙i odpustu cz御tkowego za pobo積e:
a) Wykonanie nast瘼uj帷ych czyn闚: ka盥orazowe pilne zdobywanie wiedzy religijnej (dz. cyt., 52 – o przekazywaniu za wiedzy religijnej by豉 ju mowa w cz. B, I, 2); nawiedzenie katakumb (dz. cyt., 50).
b) Zm闚ienie nast瘼uj帷ych modlitw (dz. cyt., 44-69): Actiones nostras... (Rit. Rom., 411), Adoro te devote... Adsumus Domine Sancte Spiritus... (dz. cyt., 45 – modl. z Pontyfikatu Rzm. odmawiana zwykle przed obradami); Ad te, beate Joseph... (dz. cyt, 46); Agimus tibi gratias... (Bened. mensae); akt wiary, nadziei, mi這軼i albo 瘸lu (wg jakiejkolwiek zatwierdzonej formu造); Angele Dei, qui custos es mei... (dz. cyt., 47); Anio Pa雟ki z wersetem, resp. i oracj (a w czasie wielk. Regina coeli); Domine, Deus omnipotens... (z Prymy); Duszo Chrystusowa, u鈍i耩 mnie...; Exaudi nos... (Coll. Rit., 70); komunia 鈍. duchowa; litania do Imienia Jezus, Serca P.J., N.M.P., 鈍.J霩efa, Wszystkich 安.; Laudes lub Nieszpory 瘸這bne; Magnificat...; Maryjo, Matko 豉ski... (De cura infirmorum 1964, 89); Pomnij, o Naj鈍. Panno Maryjo... (Coll. Rit. 313; udzia w miesi璚znym dniu skupienia; modlitwa o jedno嗆 Ko軼io豉 Omnipotens et misericors Deus... (dz. cyt., 61 n.); jakakolwiek modlitwa o uproszenie powo豉 kap豉雟kich lub zakonnych, zatwierdzona przez w豉dz duchown; modlitwa ku czci 鈍i皻ego, odmawiana w jego,uroczysto嗆 (z Msza逝 lub wg formu造 zatwierdzonej przez w豉軼iw w豉dz duchown); publiczny udzia w nowennie przed: Bo篡m Narodzeniem, Zes豉niem Ducha 安. lub Niepok. Pocz璚iem N.M.P.; ma貫 oficjum ku czci: M瘯i P., Serca P.J., N.M.P., Niepok. Pocz璚ia N.M.P. lub 鈍. J霩efa; Oremus pro Pontifice nostro N. Dominus conservet eum...; O 鈍i皻a Uczto...; Pod Twoj obron... (do s堯w Panno chwalebna i b這gos豉wiona); prze瞠gnanie si z r闚noczesnym wypowiedzeniem przepisanych wtedy s堯w; psalmy: De profundis lub (m闚iony w duchu pokuty) Miserere; Retribuere dignare... (Br. Rzm. pro軸y); rozmy郵anie; Salve Regina..., Sancta Maria... (ant. do MagnificatCommune na II Nieszpory); Sancti Apostoli Petre et Paule, intercedite pro nobis, Protege, Domine... (pokomunia z wotywy o 鈍. Ap. Piotrze i Pawle z kr鏒kim zako鎍zeniem: Per Chr. Dominum nostrum. Amen; Veni, Sancte Spiritus... (druga cz窷 w. Alleluia po lekcji w uroczysto嗆 Zes豉nia Ducha 安.); Visita, quaesumus... (z Komplety); Wieczny odpoczynek racz im da Panie, a 鈍iat這嗆 wiekuista niechaj im 鈍ieci. Niech odpoczyioaj w pokoju; Wierz w Boga lub Wierz w jednego Boga.

 4. Inne wreszcie uczynki mi這軼i, pobo積o軼i i pokuty oraz inne modlitwy mog by obdarzone odpustem cz御tkowym przez kardyna豉, patriarch, metropolit, biskupa diecezjalnego oraz przez zr闚nanego z nim w prawach innego ordynariusza miejsca (z chwil obj璚ia urz璠u arcypasterskiego; por. Normae de induigentiis nr 11  1; 12-14; 23; Enchir. indulg., 42).

Ks. Roman Micha貫k

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 39:1969, f. III, s. 118-120

II. PROBLEMY ODNOWY

G. Mar

1. Liturgia a wsp馧cze郾i p馧-chrze軼ijanie

 Tytu powy窺zy wskazuje na jeden z centralnych wsp馧czesnych problem闚 pastoralno-liturgicznych, kt鏎y u nas jest niemniej pal帷y ni na Zachodzie, ale kt鏎y jest jeszcze ci庵le problemem niezauwa穎nym.

 Chodzi o problem chrze軼ijan doros造ch, ochrzczonych wprawdzie, ale kt鏎zy nigdy nie doszli do 鈍iadomego prze篡cia swego powo豉nia chrze軼ija雟kiego, do personalnego zaanga穎wania si w odpowiedzi na wezwanie wiary, do zrozumienia tajemnicy ludu Bo瞠go, Ko軼io豉 &150; wsp鏊noty w Chrystusie i w Duchu 安i皻ym. Ich 篡cie religijne pozosta這 na etapie niedorozwini皻ym, nie przeszli oni przez normalne etapy formacji i organicznego rozwoju 篡cia chrze軼ija雟kiego. Etapy te ju w tradycji starochrze軼ija雟kiej zwi您a造 si z poj璚iami kerygma, katechez wzgl. didache oraz didaskalia. Kerygma, to pierwsze przepowiadanie Dobrej Nowiny o Chrystusie, Wcielonym Synu Bo篡m, kt鏎y odkupi nas przez 鄉ier na krzy簑 i zmartwychwstanie, skierowane do jeszcze nie wierz帷ych, w celu wezwania ich do decyzji wiary i nawr鏂enia. Po zasadniczym przyj璚iu kerygmy (zwanej dzi cz瘰to tak瞠 ewangelizacj) nast瘼uje okres systematycznego wtajemniczania (inicjacji) w nadprzyrodzon rzeczywisto嗆 zbawienia obecn w Ko軼iele poprzez katechez, udzielan czy to przed chrztem 鈍. czy po chrzcie. Po osi庵ni璚iu poprzez katechez pewnej zasadniczej dojrza這軼i we wierze, nast瘼uje okres sta貫go pog喚biania i podtrzymywania 篡cia wiary poprzez tzw. didaskali. Ta didaskalia za 陰czy si praktycznie z regularnym uczestnictwem w liturgii, z g這szonym tam i wyja郾ianym w homilii s這wem Bo篡m.

 Zgodnie z powy窺zym, tradycyjnym tr鎩podzia貫m wsp馧czesna teologia pastoralna, m闚i帷 o funkcji przepowiadania s這wa Bo瞠go w Ko軼iele, rozr騜nia przepowiadanie misyjne (kerygmatyczne), katechetyczne i przepowiadanie „parafialne”, tj. skierownae do ju istniej帷ej gminy wzgl. wsp鏊noty chrze軼ija雟kiej (Gemeindepredigt).

 Ot騜 problem, o kt鏎ym mowa, polega na tym, 瞠 uczestnikami naszych coniedzielnych zgromadze liturgicznych, s w du篡m procencie chrze軼ijanie, kt鏎zy nie byli nigdy w pe軟ym tego s這wa znaczeniu ani ewangelizowani, ani katechizowani. Ca豉 liturgia za wraz z nale膨cym do niej czytaniem i przepowiadaniem s這wa Bo瞠go skierowana jest do wierz帷ej wsp鏊noty chrze軼ija雟kiej, zgromadzonej w Chrystusie i w Duchu 安i皻ym Zak豉da ona wiar i mi這嗆 nadprzyrodzon, d捫帷 do jej aktualizacji i pog喚bienia. Z powy窺zej sytuacji wynika pewna dysharmonia i rozd德i瘯, oraz pewna atmosfera obco軼i i sztuczno軼i w zgromadzeniu eucharystycznym. Liturgia nie posiada 鈔odowiska wiary, w kt鏎ym mog豉by by nale篡cie sprawowana. Wprawdzie liturgia sama stwarza, wychowuje to 鈔odowisko, z drugiej strony jednak musi ona je w pewnym stopniu zak豉da, ten stopie jednak cz瘰to jeszcze nie jest osi庵ni皻y i zrealizowany.

 Problemem powy窺zym zaj掖 si pierwszy numer tegoroczny (1969) dwumiesi璚znika „Paroisse et Liturgie”, po鈍i璚ony zagadnieniu: liturgia a chrze軼ijanie niekatechizowani (les chrétiens non-catéchises).

 Pod t nazw rozumie si chrze軼ijan praktykuj帷ych okazyjnie, a nawet regularnie, kt鏎zy jednak nie mog by uznani za prawdziwie „katechi-zowanych” mimo, 瞠 uczestniczyli w m這do軼i w nauce katechizmu i przyj瘭i sakramenty inicjacji chrze軼ja雟kej. Mo積a nawet czasem pyta, czy byli naprawd ewangelizowani.

 Bior帷 pod uwag obecno嗆 tego rodzaju chrze軼ijan w zgromadzeniu eucharystycznym, niekt鏎zy duszpasterze staraj si przystosowa do ich poziomu i potrzeb teksty liturgiczne i biblijne w liturgii s這wa oraz homilie wzgl. kazania. Faktycznie wi璚 liturgia s這wa zostaje zamieniona w katechumenat, co jednak nie odpowiada jej istocie i jej roli w ca這軼i celebracji eucharystycznej. Dlatego rozwi您anie to nie jest zadowalaj帷e i szuka si innych dr鏬 i sposob闚.

 Henri   L e m e r c i e r   w artykule wst瘼nym cytowanego numeru „Paroisse et Liturgie” (A propos des Assemblées Chrétiennes: Regard et essai de prospective) proponuje organizowanie innego typu zgromadze chrze軼ija雟kich obok zgromadze eucharystycznych. W鈔鏚 tych zgromadze widzi trzy typy, kt鏎e by odpowiada造 trzem etapom na drodze do wiary: zgromadzenia typu pre-katechumenalnego (ewangelizacja i praca misyjna), typu katechumenalnego oraz zgromadzenia „katechezy chrze軼ija雟kiej”. Pierwsze dwa typy by造by przeznaczone dla niepraktykuj帷ych lub praktykuj帷ych okazyjnie (takich jest w Brukseli, kt鏎ej stosunki ma na uwadze autor, 80%), typ trzeci dla chrze軼ijan praktykuj帷ych (20%), kt鏎zy powinni zanie嗆 potem s這wo mi這軼i Pana tym 80%, kt鏎zy nie s obj璚i wp造wem Ko軼io豉.

 Wszystkie powy窺ze zgromadzenia by造by oczywi軼ie pomy郵ane jako etapy prowadz帷e do zgromadzenia eucharystycznego jako swego szczytu.

 André   H u t   w nast瘼nym artykule pisze o rekolekcjach oraz akcjach wielkopostnych o typie katechumenalnym. Tradycja liturgiczna oraz ascetyczna zawsze pojmowa豉 rekolekcje oraz okres Wielkiego Postu w aspekcie pierwszego nawr鏂enia (dla katechumen闚) lub powt鏎nego nawr鏂enia wzgl. pokuty (dla tych, kt鏎zy ju otrzymali chrzest). U鈍iadomienie sobie tradycyjnych perspektyw tych 獞icze duchownych mo瞠 pom鏂 do nale篡tego ich pojmowania i realizowania w dzisiejszych warunkach. Mo積a z nich uczyni prawdziwy katechumenat dla tych chrze軼ijan, kt鏎zy nie prze篡li jeszcze nigdy w pe軟i swego nawr鏂enia, bez kt鏎ego nie mo積a by autentycznym chrze軼ijaninem. Przyczynkiem do rozwi您ania ukazanego problemu jest r闚nie artyku Paul   V a n b e r g e n a,   kt鏎y przedstawia propozycje czyta i temat闚 homilii podczas Mszy 鈍. niedzielnych i okazyjnych (z okazji chrztu, 郵ubu i pogrzebu) o charakterze ewangelizacyjnym i katechizacyjnym. Chodzi mu o to, aby s這wo Bo瞠 z jednej strony trafia這 do chrze軼ijan jeszcze nieewangelizowanych i niekatechizowanych, stawiaj帷 ich w obliczu Objawienia Bo瞠go, z drugiej strony za pozosta這 zgodne, z w豉軼iwym charakterem i przeznaczeniem g這szenia s這wa w ramach liturgii.

 Wreszcie ciekawym i praktycznym przyczynkiem s szkice celebracji paraliturgicznych opracowanych przez Rolanda   D u m o n t a.   Celebracje te dziel帷e si na trzy grupy, wed逝g trzech etap闚 na drodze wiary (ewangelizacja, katechumenat, eucharystia) maj prowadzi stopniowo do rozbudzenia wiary w stopniu potrzebnym do nale篡tego uczestniczenia w zgromadzeniu eucharystycznym.

 Wszystkie powy窺ze duszpasterskie pr鏏y rozwi您ania problemu chrze軼ijan nienawr鏂onych w pe軟i lub niekatechizowanych uczestnicz帷ych w naszych zgromadzeniach eucharystycznych zas逝guj na zainteresowanie naszego duszpasterstwa i powinny nas pobudzi do refleksji oraz podobnych poszukiwa. Je瞠li zadanie to nie zostanie podj皻e, nied逝go mo瞠my sta si 鈍iadkami powa積ego kryzysu odnowy liturgicznej. Albowiem odnowienie liturgii od strony obiektywnej, w jej formach i wykonawcach, to dopiero po這wa zadania. Trzeba r闚nolegle pracowa intensywnie nad odpowiednim przygotowaniem wiernych do jej zrozumienia i przyj璚ia.

Gabriel Mar [Franciszek Blachnicki]

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 39:1969, f. III, s. 120-124

II. PROBLEMY ODNOWY

F. Blachnicki

2. Katecheza a liturgia

 Problem liturgia i katecheza nale篡 do naj篡wiej dyskutowanych problem闚 wsp馧czesnej odnowy katechetycznej.

 Liturgia, jako tak zwana liturgika, znalaz豉 swoje miejsce w programie katechetycznego nauczania ju w wieku XIX. By豉 ona jednak瞠 wtedy traktowana jako dziedzina wiedzy religijnej, kt鏎 trzeba „przerobi” obok historii biblijnej, katechizmu, historii Ko軼io豉, dogmatyki i etyki. By豉 to przede wszystkim nauka o zewn皻rznym kulcie publicznym, o 鈍i皻ych miejscach, rzeczach, czasach i rytach, a wi璚 w sumie jaka encyklopedyczna wiedza o liturgii.

 Zainteresowanie katechetyki liturgi wzros這 znacznie w okresie mi璠zywojennym w zwi您ku z postulatami uwzgl璠niania prze篡 i szko造 pracy wysuwanymi pod wp造wem pedagogiki 鈍ieckiej. Wtedy odkryto liturgi jako 廝鏚這 prze篡 religijnych oraz jako doskona陰 okazj do uaktywnienia ucznia w duchu postulat闚 szko造 pracy. Zacz皻o wtedy stosowa takie 鈔odki jak rysowanie wykres闚 roku liturgicznego, modelowanie sprz皻闚 wzgl. szat liturgicznych, ich ogl康anie, odwiedzanie miejsc 鈍i皻ych itp.

 W miar jak w katechetyce katolickiej zacz皻o pojmowa g喚biej szko喚 pracy jako szko喚 czynu etycznego i 篡cia chrze軼ija雟kiego, pog喚bia si tak瞠 ujmowanie zwi您ku katechezy z liturgi. Wreszcie przyjmuj帷y si pod wp造wem bada psychologicznych i rozwoju pedagogiki postulat koncentracji wychowawczej prowadzi do odkrycia, 瞠 liturgika jest w nauczaniu tym przedmiotem, wok馧 kt鏎ego naj豉twiej jest skoncentrowa zewn皻rznie inne przedmioty nauczania religijnego, a 篡wy Chrystus liturgii jedynie mo瞠 sta si punktem koncentruj帷ym wewn皻rznie wszelkie wysi趾i wychowawcze katechezy (por. A.   B u r g a r d s m e i e r,   Religiöse Erziehung in psychologischer Sicht, Düsseldorf 1955, 157 i n.).

 Odnowa kerygmatyczna katechezy doprowadzi豉 do nowych i zasadniczych przemy郵e na temat stosunku katechezy do liturgii.

 Postulat pojmowania tre軼i katechezy jako kerygmy jest r闚noznaczny z postulatem przepowiadania Boga 篡wego i osobowego, Boga obecnego czyli Boga historii zbawczej.

 Tym Bogiem jest Chrystus, B鏬 Wcielony, a obecny jest On, i dost瘼ny aktualnie w Ko軼iele i w jego misteriach zbawczych. Z natury rzeczy wi璚 katecheza poj皻a jako kerygma musi prowadzi do liturgii, do sakrament闚.

 Z drugiej strony odnowa kerygmatyczna oznacza nawi您anie w katechezie do tradycji pierwszych wiek闚. Badania nad katechez tego okresu doprowadzi造 do odkrycia katechumenatu jako instytucji zorientowanej ku liturgii, zwi您anej 軼i郵e z ni. Celem katechumenatu by這 przygotowanie do zjednoczenia z Chrystusem, do wszczepienia w jego Paschalne Misterium w sakramentach Chrztu i Eucharystii. Katechumenat wprowadza tak瞠 w 篡cie spo貫czno軼i Ko軼io豉, ujawniaj帷ej si g堯wnie jako spo貫czno嗆 liturgiczna, eucharystyczna. Ta spo貫czno嗆 przyjmowa豉 w sobie katechumena, udzielaj帷 mu swojej wiary, rozbudzaj帷 i podtrzymuj帷 j.

 Podobnie zaczyna si dzisiaj pojmowa cel i charakter katechezy. Staje si ona mistagogi, prowadzeniem ku chrze軼ija雟kiej inicjacji i chrze軼ija雟kiemu wtajemniczeniu w misteria Chrystusa i jego Ko軼io豉, w陰czaniem w spo貫czno嗆 wierz帷ych i modl帷ych si, zgromadzonych wok馧 o速arza chrze軼ijan.

 Gdyby chcia這 si ustali najbardziej zasadnicze zwi您ki zachodz帷e pomi璠zy katechez a liturgi, trzeba by si璕n望 do rozwa瘸 teologicznych wzgl璠nie teologicznopastoralnych dotycz帷ych stosunku s這wa do sakramentu.

 Problem stosunku s這wa do sakramentu 陰czy si z og鏊niejszym problemem stosunku objawienia si Boga przez s這wo do objawienia si przez dzie這 i przez czyn. Og鏊nie podkre郵a si dzisiaj, 瞠 w historii zbawczej czasowo i ontologicznie objawienie si przez dzie這 uprzedza zawsze objawienie si przez s這wo. B鏬 najpierw dzia豉, a potem dopiero jakby interpretuje swoje dzia豉nie przez s這wo, objawienie jest w pierwszym rz璠zie histori zbawcz, a s這wo jest 鈍iadectwem o czynach Bo篡ch, or璠ziem proklamuj帷ym je. To s這wo stanowi jednak konieczny element objawienia si Boga w czynie i dziele, albowiem celem dzia豉nia Bo瞠go jest zawsze nawi您anie osobowego kontaktu z cz這wiekiem, a dopiero s這wo t逝maczy i interpretuje je jako wezwanie domagaj帷e si od cz這wieka odpowiedzi. Bez s這wa dzia豉nie Bo瞠 by這by dla cz這wieka niepoznawalne i niedost瘼ne w swoim najg喚bszym sensie. Z drugiej strony oderwanie objawiaj帷ego s這wa od dzia豉nia Bo瞠go rodzi niebezpiecze雟two pojmowania objawienia jako tylko pewnego zespo逝 twierdze i prawd, a wiary jako tylko uznania za prawd objawionych tre軼i, z zapoznaniem egzystencjalnego i personalistycznego charakteru objawienia i religii. Objawienie przez s這wo i objawienie przez dzie這 nale膨 wi璚 軼i郵e do siebie. 安iadomo嗆 tego zwi您ku by豉 ogromnie 篡wa w religii Starego Testamentu, co wyra瘸 si w tym, 瞠 poj璚ie „S這wo Bo瞠” w Biblii oznacza zar闚no s這wo, jak i czyn Boga. „S這wo Bo瞠” to ka盥y akt zbawczy Boga wobec cz這wieka, ka盥e wcielenie zbawczej woli Boga. Objawienie poj皻e jako wydarzenie i objawienie jako s這wo, to tylko dwa aspekty jednego „S這wa Bo瞠go”. S這wo Bo瞠 za g這szone przez prorok闚 ma zawsze charakter interpretacji dzia豉nia Bo瞠go.

 To prawo zale積o軼i objawienia przez s這wo od objawienia przez czyn i rzeczywisto嗆, zachowane jest tak瞠 przy ostatniej i szczytowej formie objawienia, jak jest Wcielenie S這wa. Tak瞠 w Chrystusie jest najpierw rzeczywisto嗆 Bo瞠go dzia豉nia zbawczego, a t rzeczywisto軼i jest substancjalne S這wo Ojca wcielaj帷e si w konkretn natur ludzk. Chrystus potem tak瞠 g這si s這wo Bo瞠, ale istotn tre軼i tego s這wa jest ukazywanie tego co jest. Chrystus g這si Kr鏊estwo Bo瞠, kt鏎e z nim przysz這 i w nim jest obecno軼i Boga zbawiaj帷ego w 鈍iecie, a t obecno嗆 objawia Jego s這wo. To s這wo za ma charakter apelu, wezwania skierowanego do cz這wieka, aby uwierzy w t rzeczywisto嗆, kt鏎a jest w Chrystusie. „Je郵i nie uwierzycie, 瞠m ja jest, pomrzecie w grzechu waszym” (Jan 8, 24). W Chrystusie wsp馧zale積o嗆 i jedno嗆 objawienia przez rzeczywisto嗆 i czyn oraz przez s這wo znalaz豉 sw鎩 najpe軟iejszy i ostateczny wyraz. S這wo Bo瞠 najpierw jest i trwa jako substancjalna rzeczywisto嗆, a potem dopiero rozbrzmiewa jako proklamacja i 鈍iadectwo. Poniewa za istotn tre軼i 鈍iadectwa mo瞠 by tylko to, co zosta這 przez Boga dokonane dla zbawienia cz這wieka, co zosta這 cz這wiekowi dane jako rzeczywisto嗆, dlatego objawienie Bo瞠 zosta這 zamkni皻e z chwil dokonania przez Chrystusa dzie豉 Odkupienia, albowiem B鏬 dawszy nam siebie w Chrystusie, nie mo瞠 nam ju da wi璚ej.

 To zasadnicze odniesienie s這wa przepowiadanego do zbawczego dzia豉nia Bo瞠go pozostaje podstawowym prawem ko軼ielnego przepowiadania. Nowsze badania i studia biblijne ukaza造 wyra幡ie ten charakterystyczny rys kerygmy apostolskiej, kt鏎ej centralnym punktem jest 鈍iadczenie o fakcie i rzeczywisto軼i zmartwychwstania. Nie znaczy to jednak, 瞠 tre軼i przepowiadania s tylko wydarzenia historyczne nale膨ce do przesz這軼i. Przepowiadanie odnosi si zawsze do tera幡iejszego dzia豉nia Bo瞠go, albo m闚i帷 軼i郵ej, g這si ono dzie這 zbawcze dokonane w Chrystusie, o ile ono trwa w swych skutkach w tera幡iejszo軼i, o ile jest obecne czy uobecnione w Ko軼iele, o ile jest moc zbawcz dla aktualnie s逝chaj帷ych s這wa Bo瞠go i przyjmuj帷ych je wiar. Przepowiadanie S這wa Bo瞠go jest przepowiadaniem aktualnym, odniesionych do tera幡iejszo軼i i rzeczywisto軼i Bo瞠go dzia豉nia zbawczego.

 W jaki spos鏏 konkretnie realizuje si ten postulat aktualno軼i przepowiadania, tj. odniesienie s這wa g這szonego do rzeczywisto軼i zbawczego dzia豉nia Bo瞠go w przepowiadaniu Ko軼io豉? Wynika to najpierw og鏊nie z charakteru Ko軼io豉, kt鏎y jest w ca這軼i „prasakramentem”, tj. widzialnym i skutecznym znakiem obecno軼i Chrystusa w 鈍iecie. Ko軼i馧 g這sz帷 Chrystusa, daje 鈍iadectwo o tym, co jest, objawia istniej帷 rzeczywisto嗆. Ko軼i馧 w samej swej istocie jest jedno軼i objawienia si Chrystusa przez rzeczywisto嗆 i dzia豉nie oraz przez s這wo.

 Ten charakter Ko軼io豉 objawia si szczeg鏊nie w wzajemnych relacjach zachodz帷ych pomi璠zy s這wem a sakramentem, pomi璠zy ko軼ieln pos逝g s這wa a s逝瘺 liturgiczno-sakramentaln. W tych relacjach kontynuuje si ta istotna wsp馧zale積o嗆 objawienia si przez s這wo i objawienie si przez dzie這, kt鏎e jest podstawowym prawem zbawczego dzia豉nia Bo瞠go w historii ludzko軼i. Zachodzi paralela pomi璠zy jedno軼i objawienia si przez s這wo i dzie這 a jedno軼i s這wa i sakramentu.

 Wsp馧zale積o嗆 zbawczego dzia軟ia Bo瞠go i objawiaj帷ego s這wa w ekonomii zbawczej stanowi wi璚 podstawowe uzasadnienie 軼is貫go powi您ania s這wa i sakramentu w po鈔ednictwie zbawczym Ko軼io豉. Ten zwi您ek pomi璠zy s這wem a sakramentem nale瘸這by teraz jeszcze dok豉dniej okre郵i. My郵i teolog闚 zwi您ane z tym problemem id w kierunku wykazania, 瞠 sakrament domaga si i potrzebuje s這wa, s這wo domaga si sakramentu i jest odniesione do niego.

 Sakrament domaga si s這wa najpierw w tym sensie, 瞠 s這wo jest wewn皻rznym elementem konstytutywnym sakramentu, sakrament bowiem sk豉da si z elementu materialnego czyli rzeczy i s這wa. Na ten element s這wa w sakramencie zwraca si dzi szczeg鏊n uwag, widz帷 w nim nie tylko form sakramentaln w sensie teorii hylemorfizmu, ale klasyczny przyk豉d tw鏎czego S這wa Bo瞠go, kt鏎e sprawia to, co oznacza. W s這wie widzi si zasadniczy i podstawowy element sakramentu, albowiem dopiero s這wo okre郵a sens symbolu sakramentalnego i bez niego nie m鏬豚y on wskazywa na rzeczywisto嗆 nadprzyrodzon. Podkre郵anie istotnej roli s這wa w sakramencie zapobiega niebezpiecze雟twu zbyt materialistycznego pojmowania sakramentu, zgodnie z postulatami personalizmu i oznacza pewne zbli瞠nie si do protestanckiego pojmowania sakramentu, u豉twiaj帷 podj璚ie ekumenicznego dialogu w tym punkcie. Sakrament domaga si nast瘼nie s這wa jako 鈍iadectwa i przepowiadania. Bez s這wa bowiem sakrament nie by豚y poznawalny jako rzeczywisto嗆 nadprzyrodzona i nie by豚y zrozumiany w swym charakterze apelu i wezwania skierowanego do wiary i mi這軼i przyjmuj帷ego. Brak towarzysz帷ego s這wa nieuchronnie musi prowadzi do wypaczania natury sakramentu, do jego magicznego i materialnego pojmowania.

 S這wo przepowiadania towarzysz帷e sakramentowi nie mo瞠 oczywi軼ie ograniczy si do podania og鏊nikowej i niewiele m闚i帷ej definicji sakramentu, jako widzialnego znaku udzielaj帷ego niewidzialnej 豉ski.

 Katecheza o sakramentach jak na to wskazuje   J.   M.   T i l l a r d   (Principes pour une catéchèse sacramentaire vraie, Nouvelle Revue Théologique 10(1962)1044-1061; por. om闚ienie tego artyku逝: A.   K o t l a r s k i,   Zasady katechezy o sakramentach, Katecheta 5(1963)217-226) powinna ukaza pe軟 tre嗆, zawart w rzeczywisto軼i sakramentu w 鈍ietle objawienia. W sakramencie nale篡 widzie wydarzenie zbawcze, nale膨ce do wielkiej historii zbawczej, kt鏎ej istotn tre軼i jest przymierze Boga z cz這wiekiem. Przez sakrament pojedynczy cz這wiek staje si uczestnikiem tej historii zbawczej i przymierza z Bogiem. Wydarzeniem zbawczym, z kt鏎ym 陰czy si cz這wiek przez sakramenty jest ca貫 dzie這 zbawcze Chrystusa, szczeg鏊nie tajemnica Jego 鄉ierci, zmartwychwstania i wniebowst徙ienia czyli ca貫 Mysterium Paschale Christi. Sakramenty nale篡 wi璚 przedstawia w 陰czno軼i i na tle ca這軼i tajemnic wiary, w aspekcie tajemnicy Chrystusa i Ko軼io豉, a nie tylko w 陰czno軼i z oderwanym i bezosobowym poj璚iem 豉ski.

 S這wo jest wi璚 konieczne, aby ukaza sakramenty w ich kontek軼ie chrystologicznym i eklezjologicznym, w ich pe軟ej, nadprzyrodzonej tre軼i i tym samym zabezpieczy przed powierzchownym i magicznym ich pojmowaniem.

 Z drugiej strony s這wo jest konieczne dla rozbudzenia odpowiedniej dyspozycji potrzebnej do skutecznego przyjrcia sakramentu, szczeg鏊nie wiary. Ten aspekt zale積o軼i s這wa i sakramentu jest konsekwencj zasadniczej zale積o軼i skuteczno軼i sakramentu od wiary. T wiar za rozbudza s這wo. Jak wielk wag przywi您ywa zawsze Ko軼i馧 do tej funkcji s這wa w zwi您ku z Eucharysti, o tym 鈍iadczy struktura Mszy 鈍i皻ej, od samych swych pocz徠k闚 oparta na paralelno軼i liturgii s這wa i liturgii eucharystycznej. S這wo przepowiadania, 陰cznie z rozbudzonym przez nie u wiernych s這wem wyznania wiary, modlitwy, dzi瘯czynienia i uwielbienia Boga, zawsze by這 pojmowane jako przygotowanie do sakramentalnego zjednoczenia si z Chrystusem.

 O docenianiu znaczenia s這wa dla bezpo鈔edniego przygotowania do przyj璚ia Eucharystii 鈍iadczy zwyczaj si璕aj帷y pierwszych wiek闚 i przez d逝gie wieki istniej帷y (w niekt鏎ych okolicach do dzi zachowany przy pierwszej Komunii 鈍., misjach itp.) g這szenia kazania we Mszy 鈍. bezpo鈔ednio przed Komuni 鈍i皻.

 Uzasadniane powy瞠j stwierdzenie, 瞠 sakrament domaga si s這wa, mo積a tak瞠 odwr鏂i w tym sensie, 瞠 s這wo domaga si sakramentu. Tre軼i przepowiadania jest bowiem Chrystus w swym dziele zbawczym uobecnionym w Ko軼iele. S這wo ma ukaza t rzeczywisto嗆 i prowadzi do niej, to jest jego w豉軼iwy sens i cel. W sakramencie wi璚 znajduje s這wo swoje naturalne wype軟ienie, swoj rzeczywisto嗆. Sakrament jest normaln konsekwencj s這wa Bo瞠go, w sakramencie osi庵a ono swoj skuteczno嗆, sw鎩 cel, jakim jest zjednoczenie nas z Chrystusem, S這wem Wcielonym. Przepowiadanie, czy to w formie kazania czy katechezy, jest wi璚 zawsze podporz康kowane liturgii i musi do niej prowadzi.

 Jakie wnioski wyp造waj z powy窺zych rozwa瘸 dla koncepcji wsp馧czesnej katechezy?

 Nasuwa si najpierw og鏊ny wniosek, 瞠 katecheza nie mo瞠 by traktowana jako oderwana funkcja w ramach ca這kszta速u dzia豉lno軼i zbawczej Ko軼io豉, maj帷a wydzielone, specyficzne zadanie, polegaj帷e na intelektualnym przekazaniu tre軼i wiary i religijnej wiedzy. Musi ona sta w s逝瘺ie spotkania z Bogiem, kt鏎e realizuje si w s這wie i sakramencie, jako dw鏂h wzajemnie si uzupe軟iaj帷ych sposobach uobecniania samoudzielaj帷egp si w Chrystusie i Duchu 安i皻ym Boga. Katecheza musi by s這wem 鈍iadectwa o tej rzeczywisto軼i i musi widzie sw鎩 cel w nawi您aniu kontaktu z ni poprzez wiar. Katecheta nie mo瞠 troski o wprowadzenie w liturgi zostawi komu innemu, bo oznacza這by to rozerwanie 篡wego i organicznego procesu zbawczego, kt鏎emu musi s逝篡 katecheza. Prowadzenie do liturgii jest celem katechezy, jej naturalnym wyd德i瘯iem i ukoronowaniem.

 Liturgia nie mo瞠 by te traktowana jako odr瑿ny przedmiot w ramach ca這kszta速u nauczania katechetycznego, maj帷ego sw鎩 wyznaczony i wydzielony czas w programie.

 Liturgia musi by sta造m elementem, ka盥ej jednostki katechetycznej, celem ka盥ej musi by zbli瞠nie czy doprowadzenie katechumena w jaki spos鏏 do kontaktu z rzeczywisto軼i Chrystusowej obecno軼i w liturgii i w Ko軼iele. W ten spos鏏 katecheza musi stale d捫y do wyci庵ania praktycznych konsekwencji z prawdy sformu這wanej przez Konstytucj o Liturgii 鈍i皻ej: „Liturgia jednak jest szczytem, do kt鏎ego zmierza dzia豉lno嗆 Ko軼io豉, a jednocze郾ie jest 廝鏚貫m, z kt鏎ego wyp造wa ca豉 jego moc” (10).

Ks. Franciszek Blachnicki

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 39:1969, f. III, s. 124-126

III. PRAKTYKA ODNOWY

F. B.[lachnicki]

1. Gest wskazuj帷y czy „epikletyczny”

 Ritus servandus in concelebratione Missae zawiera w numerze 39 rubryk nast瘼uj帷: „Concelebrantes autem, dum verba consecrationis proferunt, manum dexteram, si opportunum videtur, ad panem (ad calicem) extendunt”.

 W zwi您ku z tym powsta豉 w徠pliwo嗆, czy gest ten nale篡 wykona w ten spos鏏, 瞠 wewn皻rzna strona d這ni zwr鏂ona jest w g鏎 wzgl. nachylona sko郾ie albo te skierowana w d馧. W pierwszym wypadku gest ten by豚y gestem wskazuj帷ym, w drugim wypadku gestem „wk豉dania” r彗.

 W徠pliwo嗆 ta zosta豉 pr璠ko rozstrzygni皻a, bo ju w numerze majowym „Notitiae” z roku 1965 (Ritus servandus wyszed 7 marca 1965) ukaza豉 si odpowied na postawione w tej sprawie pytanie, rozstrzygaj帷a problem w tym sensie, 瞠 gest wyci庵ni璚ia r彗 przy konsekracji jest gestem wskazuj帷ym, podkre郵aj帷ym s這wa „To jest...”, nale篡 go wi璚 wykona w ten spos鏏, 瞠 wewn皻rzna strona d這ni skierowana jest w g鏎. Ta praktyka przyj窸a si te powszechnie w koncelebrze.

 Ostatnio, w artykule opublikowanym w „Paroisse et liturgie” (nr 1/1969, 46-52) zakwestionowa s逝szno嗆 tego rozwi您ania Cyprian   V a g a g g i n i.

 Wskazawszy na wst瘼ie na fakt, 瞠 interpretacja dana przez „Notitiae” nie posiada znaczenia oficjalnego, podaje on nast瘼uj帷e argumenty za przyj璚iem rozwi您ania przeciwnego:

 1) Gest polegaj帷y na wyci庵ni璚iu r瘯i z wewn皻rzn stron d這ni skierowan ku g鏎ze w celu prostego wskazania jakiej rzeczy, nie istnieje w og鏊 w liturgii rzymskiej. Mieliby鄉y wi璚 tu do czynienia z czym ca趾owicie nowym.

 2) Bezpo鈔edni kontekst, w jakim wyst瘼uje omawiana rubryka wskazuje na to, 瞠 nale篡 j interpretowa w sensie wk豉dania r彗.
 Czytamy bowiem w n. 39 Ritus servandus: „Ab Hanc igitur usque ad Supplices inclusive, omnes concelebrantes omnia proferunt aut elata voce dicunt hoc modo:
   a) Hanc igitur manibus ad oblata extensis...
   c) verba censecrationis, manu dextera, si opportunum videtur, ad panem et ad calicem extensa...”.
 Ot騜 trudno by這by przyj望, 瞠 to samo wyra瞠nie, wyst瘼uj帷e w tej samej rubryce, w odst瘼ie kilku linijek, mia這by dotyczy dw鏂h r騜nych gest闚.

 3) W terminologii rubryk liturgii rzymskiej wyra瞠nia: „manus (lub: manum) extendere ad... super... versus...” zawsze oznaczaj w這瞠nie r彗 lub r瘯i, a nigdy nie odnosz si do gestu czysto wskazuj帷ego. Ciekawa analogia zachodzi pomi璠zy wyci庵aniem r彗 w rycie koncelebry a w rycie 鈍i璚e kap豉雟kich. W tym ostatnim czytamy o biskupie: „Imponit simul utramque manum super caput cuiuslibet ordinandi successive nihil dicens. Idemque faciunt omnes sacerdotes qui adsunt... Quo facto, tam Pontifex quam sacerdotes tenant manus dexteras extensas super illos”.
 W tym wypadku wida zupe軟ie wyra幡ie, 瞠 gest wyci庵ni皻ych r彗 biskupa i kap豉n闚 w stron 鈍i璚onych jest po prostu kontynuacj poprzedzaj帷ego gestu w這瞠nia r彗. Podobnie nale篡 uwa瘸 gest przy konsekracji w koncelebrze za kontynuacj gestu przy Hanc igitur.

 4) Istotny argument na potwierdzenie swojej tezy widzi jednak   V a g a g g i n i   w tym, 瞠 Ritus servandus in concelebratione Missae nie mia zamiaru wprowadzi w momencie konsekracji zupe軟ie nowego gestu, ale chcia przywr鏂i tradycyjny gest, o kt鏎ym za鈍iadcza   H i p o l i t   w Tradycji apostolskiej. Czytamy tam, 瞠 diakoni na pocz徠ku celebracji eucharystycznej podaj biskupowi dary, a on, wk豉daj帷 na nie r璚e (lub r瘯 wg innego wariantu tekstu) wraz z ca造m prezbiterium, m闚i dzi瘯i czyni帷: „Pan z wami”. Celebrans g堯wny odmawia wi璚 sam wielk prefacj konsekracyjn, wszyscy kap豉ni jednak wraz z nim czyni gest wk豉dania r彗 nad chlebem i kielichem.
 Nowy ryt koncelebracji wprowdzaj帷 gest wyci庵ni璚ia r彗 w momencie konsekracji, nawi您ywa na pewno do zwyczaju, o kt鏎ym 鈍iadczy   H i p o l i t.   Na t tradycj zreszt powo造wano si ci庵le w dyskusji przygotowawczej przed og這szeniem rytu koncelebry i ten argument zadecydowa ostatecznie o przyj璚iu tego szczeg馧u w ostatecznej redakcji. Poniewa jednak w komisji mieszanej z這穎nej z przedstawicieli Consilium i Kongregacji Obrz璠闚, kt鏎a ustala豉 t ostatni redakcj zaznaczy豉 si do嗆 篡wa opozycja (wysuwaj帷a zreszt tylko ten argument, 瞠 gest ten przypomina... pozdrowienie faszystowskie!), wprowadzono do odno郾ej rubryki zastrze瞠nie „si opportunum videtur”.

 5) Drugim istotnym argumentem, jaki przytacza   V a g a g g i n i,   jest warto嗆 teologiczna i ekumeniczna gestu wk豉dania r彗 w momencie konsekracji. Wed逝g tradycji bowiem, kt鏎ej 鈍iadkiem jest m.in.   H i p o l i t,   wk豉danie r彗, kt鏎emu towarzyszy modlitwa, oznacza wezwanie oraz interwencj Ducha 安i皻ego dla pob這gos豉wienia, u鈍i璚enia i konsekrowania przedmiot闚 lub os鏏, nad kt鏎ymi si je czyni. Wed逝g dawnej tradycji chrze軼ija雟kiej, trwaj帷ej w niekt鏎ych wypadkach po dzi dzie, wk豉danie r彗 ma wi璚 znaczenie, kt鏎e mo積a by nazwa epikletycznym (od s這wa epikleza = modlitwa wzywaj帷a u鈍i璚aj帷ej mocy Ducha 安.). Albowiem wezwanie skierowane do Boga, aby zes豉 Ducha 安. dla u鈍i璚enia rzeczy czy os鏏, mo瞠 by wyra穎ne nie tylko w s這wach towarzysz帷ych jakiemu obrz璠owi, ale r闚nie w samym ge軼ie w這瞠nia r彗, kt鏎emu nie towarzysz 瘸dne s這wa.

 6) Ostatnim wreszcie argumentem jest intencja redaktor闚 nowego rytu koncelebry. W pierwszym schemacie przed這穎nym do dyskusji przez relator闚 w Consilium 22 kwietnia 1964, rubryka omawiana mia豉 brzmienie nast瘼uj帷e:
 „Dum dicunt Hanc igitur, omnes manus ad oblata extendant...
 Dum dicunt Hoc est corpus meum, paulum se inclinent et manum dexteram ad panem extendant, quod est signum sanctificantionis et consecrationis per operationem Spiritus sancti”.
 Rubryka ta nie zosta豉 wprawdzie przyj皻a w tym brzmieniu w ostatecznej redakcji. Nie oznacza to jednak, jakoby nie zgadzano si z powy窺zym wyja郾ieniem znaczenia gestu. Stwierdzono jednak, 瞠 nie ma zwyczaju wyja郾ia w rubrykach motywacji doktrynalnej.

 W ko鎍u mo積a by jeszcze wskaza na niestosowno嗆 gestu tylko wskazuj帷ego w uroczystym momencie konsekracji. By豚y to bowiem w gruncie rzeczy jaki gest czysto teatralny. Gest „epikletyczny” jest jednak tu jak najbardziej na miejscu.

 Gest ten wskazuje na charakter misteryjny liturgii. Opis ustanowienia Eucharystii w kanonie Mszy 鈍. nie jest tylko przypomnieniem historycznego wydarzenia. Ko軼i馧 nie ma intencji tylko prostego opowiedzenia tego, co czyni i m闚i Pan, ale przez interwencj Boga i w akcji sakramentalnej chce on uobecni dzie這 zbawienia. Dlatego poprzez ca陰 Modlitw Eucharystyczn prosi Boga, aby przez swoj interwencj dokona On tej aktualizacji. W Kanonie rzymskim wyra瘸j to szczeg鏊nie modlitwy Quam oblationem, Supra quae, Supplices. W koncelebrze za wyra瘸 t sam intencj Ko軼io豉 gest wyci庵ni皻ych nad darami r彗 w momencie konsekracji. Gest ten wyra瘸 sam przez si wezwanie Ducha 安i皻ego, aby zst徙i dla dokonania u鈍i璚enia i konsekracji dar闚 ofiarowanych Bogu. Jego sens ekumeniczny za wyra瘸 si w tym, 瞠 w豉郾ie Ko軼io造 wschodnie silnie podkre郵aj rol Ducha 安. w Eucharystii oraz tzw. epiklez jako integraln cz窷 kanonu.

 Na marginesie powy窺zych wywod闚 znanego teologa liturgii nasuwaj si dwie uwagi. Po pierwsze: trzeba by wdzi璚znym autorowi, 瞠 na przyk豉dzie gestu wyci彫i璚ia r彗 w rycie koncelebry ukaza g喚boki sens teologiczny rubryk mszalnych i nakazanych przez nie gest闚 lub czynno軼i. Tego rodzaju egzegeza otwiera przyst瘼 do wielkich i nieznanych jeszcze skarb闚 liturgii i nale瘸這by sobie 篡czy, aby zast徙i豉 ona z czasem czysto zewn皻rzny i legalistyczny wyk豉d rubryk liturgicznych w seminariach duchownych. Po drugie: przyk豉d powy窺zy wykazuje, 瞠 unikn窸oby si wielu nieporozumie, gdyby zrezygnowano ze zwyczajowej zasady, i w rubrykach oficjalnych ksi庵 liturgicznych nie umieszcza si uwag wskazuj帷ych na celowo嗆 i motywacj doktrynaln poszczeg鏊nych przepis闚. Tego rodzaju kr鏒kie uwagi na pewno przyczyni造by si do pog喚bienia zrozumienia liturgii i zmniejszy造by niebezpiecze雟two jej wypaczenia w kierunku bezdusznego rubrycyzmu.

Ks. F.[ranciszek] B.[lachnicki]

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 39:1969, f. III, s. 126-127

III. PRAKTYKA ODNOWY

F. B.[lachnicki]

2. Zauwa穎ne...

 Nieznajomo嗆 teologicznego sensu rubryk liturgicznych prowadzi cz瘰to do b喚dnego ich interpretowania i wykonywania. Oto kilka przyk豉d闚 takich b喚d闚, kt鏎e ostatnio coraz cz窷ciej si zauwa瘸.

 Przy uk豉daniu przez r騜ne o鈔odki modlitwy wiernych cz瘰to nadaje si wst瘼nej formule przeznaczonej dla celebransa ju charakter pro軸y, na wz鏎 oracji mszalnej.

 Tymczasem jest to t.zw. invitatorium, wezwanie i zach皻a do modlitwy. Takie invitatorium mo瞠 zawiera adresata modlitwy (B鏬 Ojciec, Chrystus), po鈔ednika (przez Chrystusa, Maryj, jakiego 安i皻ego), motyw zach璚aj帷y do modlitwy (mi這sierdzie Bo瞠, zas逝gi Chrystusa lub 鈍i皻ych itp.) nigdy za nie wymienia si tu konkretnej pro軸y. Pro軸y te s zawarte dopiero w wezwaniach b豉galnych, na kt鏎e lud odpowiada odpowiedni aklamacj. Nie ma te sensu, aby ta aklamacja by豉 酥iewana przez lud, jak to czasem si praktykuje, przed pierwsz intencj modlitewn, bezpo鈔ednio po invitatorium wypowiadanym przez celebransa.

 Odno郾ie tekst闚 zmiennych Mszy 鈍i皻ej w j瞛yku polskim celebransi cz瘰to nie wiedz, jak sobie z nimi radzi i po prostu czytaj je sami g這郾o z msza逝, albo te ka膨 je czyta ministrantowi lub lektorowi. W ten spos鏏 zmienia si zasadniczy charakter tych tekst闚: staj si one form przepowiadania, a nie odpowiedzi wiernych na s這wo Bo瞠 lub jego rozwa瘸nie. Celebrans w 瘸dnym wypadku nie powinien tych tekst闚 czyta g這郾o ludowi (najwy瞠j czyta dla siebie, we mszy prywatnie odprawianej); je瞠li nie ma scholi 酥iewaj帷ej lub grupy recytuj帷ej, niechaj czyni to organista.

 Celebransi bardzo cz瘰to jeszcze nie traktuj powa積ie prawa i obowi您ku wiernych do czynnego uczestnictwa w zgromadzeniu eucharystycznym i do wykonywania swojego wsp鏊nego kap豉雟twa. Wyra瘸 si to w niezachowywaniu przerw nakazanych przez rubryki dla umo磧iwienia wiernym cichej modlitwy lub skupienia przed wa積ym momentem akcji liturgicznej (np. przerwy po wezwaniu M鏚lmy si, przed rozpocz璚iem dialogu prefacji) oraz przy Per ipsum w opuszczaniu Hostii z kielichem przed Amen zgromadzenia.

 Przy Mszy 鈍. koncelebrowanej coraz cz窷ciej widzi si, 瞠 celebrans g堯wny zostawia 豉manie hostii jednemu z koncelebrans闚, rozpoczynaj帷 od razu modlitwy przed Komuni 鈍. Tymczasem 豉manie chleba jest czynno軼i gospodarza uczty eucharystycznej, a wi璚 g堯wnego celebransa, kt鏎y tym gestem zaprasza wszystkich do uczty. Inni koncelebransi mog mu w tym pomaga, ale nie mog przej望 jego czynno軼i.

 Wreszcie warto przypomnie, 瞠 豉manie chleba przed Pax Domini... dokonuje si nad paten, a nie nad kielichem, a puryfikacj pateny dokonuje si dopiero przy ablucji, a nie nad kielichem przed spo篡ciem Krwi Naj鈍i皻szej.

F.[ranciszek] B.[lachnicki]

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 39:1969, f. III, s. 127

IV. KRONIKA ODNOWY

1. XIX Narodowy Tydzie liturgiczny we W這szech

 W dniach od 26 do 30 sierpnia 1968 roku odby si w Udine XIX Narodowy Tydzie Liturgiczny pod has貫m: Niedziela. W Tygodniu wzi窸o udzia 1500 kap豉n闚 i 鈍ieckich oraz oko這 1000 zakonnic w dniu obrad specjalnie dla nich przeznaczonym. Wnioski Tygodnia zebrane w 10 punktach podaj zasady teologiczne i pastoralne dotycz帷e odnowy chrze軼ija雟kiej niedzieli wed逝g wskaza II Soboru Watyka雟kiego. M.in. postuluje si zwi您anie 篡cia sakramentalnego z niedziel. Niedziela powinna by dniem udzielania chrztu 鈍. oraz sakramentu ma鹵e雟twa. R闚nie liturgia 瘸這bna mog豉by by zwi您ana z niedziel, co uwydatni這by jej charakter paschalny.

 Ciekawy jest r闚nie wniosek dotycz帷y zwi您ania tradycyjnej popo逝dniowej katechezy niedzielnej, kt鏎 nale瘸這by odnowi, z nieszporami i przewidzian w ich ramach homili.

 

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 39:1969, f. III, s. 127

IV. KRONIKA ODNOWY

2. Z Sekcji Liturgicznej Instytutu Teologii Pastoralnej KUL

 Sekcja Liturgiczna KUL przygotowuje w trzyletnim specjalistycznym studium wyk豉dowc闚 i pracownik闚 o鈔odk闚 duszpasterstwa liturgicznego w duchu soborowej odnowy liturgii zar闚no w diecezjach jak i zgromadzeniach zakonnych. Na rok akademicki 1968/69 zg這si si na to studium z ca貫j Polski ... jeden student.

 

 

 

 

 


    Zapis elektroniczny Biuletynu Odnowy Liturgii przygotowa Jerzy Paczkowski
 
 

 

 

 

 

 s. 111

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 111

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 112

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 113

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 114

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 115

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 116

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 117

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 118

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 119

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 120

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 121

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 122

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 123

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 124

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 125

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 126

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 127