Biuletyn Odnowy Liturgii 1 . w: Collectanea Theologica 39:1969, f. I, s. 73-93.

drukuj          
(dokument z oryginaln
numeracj stron)

Zawarto嗆:
I. DOKUMENTY ODNOWY
1. Nowe prefacje i kanony mszalne – R. Micha貫k
2. Teksty nowych modlitw eucharystycznych w j瞛yku polskim – Siostry Niepokalanki
3. Reforma rytu 鈍i璚e kap豉雟kich – [F. Greniuk]
4. Uproszczenie obrz璠闚 i insygni闚 pontyfikalnych – F. Greniuk
5. Ograniczenie u篡wania insygni闚 biskupich – S. Hartlieb
6. Nowy porz康ek czyta mszalnych w liturgii za zmar造ch w Polsce – F. Greniuk

II. PRAKTYKA ODNOWY
1. Odpowiedzi na polskie dubia rubrycystyczne – F. Greniuk

III. NOTATKI BIBLIOGRAFICZNE
Komentarz do msza逝 rzymskiego – J. Stefa雟ki

1 Redaktorem niniejszego biuletynu jest ks. Franciszek   B l a c h n i c k i,   Lublin.

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 39:1969, f. I, s. 73-77.

I. DOKUMENTY ODNOWY

Roman Micha貫k

1. Nowe prefacje i kanony mszalne

 G e n e z a

 Tradycyjny i czcigodny Kanon rzymski ju od dawna by przedmiotem g這s闚 krytycznych. Zarzucano mu m.in. nieuwzgl璠nienie dzia豉nia Ducha 安. w Sakramencie Eucharystii, brak logicznej przejrzysto軼i, zbyteczne powt鏎zenia, monotoni spowodowan odmawianiem w ka盥ej Mszy 鈍i皻ej tych samych d逝gich modlitw.

 Krytyka nie oszcz璠zi豉 te niekt鏎ych prefacji. Ka盥a prefacja jest wprowadzeniem do kanonu, a wi璚 stanowi jego cz窷. Tre軼i jej nie powinno by np. pouczenie (por. pref. o Tr鎩cy 鈍.) czy pro軸a (por. pref. o Aposto豉ch), lecz dzi瘯czynienie, umotywowane jakim faktem z dzie豉 zbawienia. Dlatego s逝szna jest przed- i posoborowa tendencja nawrotu do wi瘯szej ilo軼i prefacji, do tego, by ka盥e wa積iejsze 鈍i皻o i okres mia prefacj w豉sn, d逝窺zy okres, nawet dwie (por. wprowadzenie przed Soborem pref. o Sercu Pana Jezusa, o Chrystusie Kr鏊u, o 鈍. J霩efie, 瘸這bnej, ostatnio pref. adwentowej i o Naj鈍. Sakramencie).

 Wobec wy瞠j przytoczonych racji jest rzecz, zrozumia陰, 瞠 podczas I Synodu Biskup闚, 24. X. 1967, wi瘯szo嗆 Ojc闚 g這sowa豉 za wprowadzeniem   t r z e c h   n o w y c h   k a n o n  w   m s z a l n y c h   („ „Notitiae” 1967, 354 n.), opracowanych na polecenie papie瘸 przez Rad dla realizowania Konstytucji o 鈍. Liturgii, oraz to, 瞠 Rada ta opracowa豉 te   d z i e s i     n o w y c h   p r e f a c j i.   Dekretem wydanym w dniu 23. V. 1968, w uroczysto嗆 Wniebowst徙ienia Pa雟kiego, Kongregacja Obrz璠闚 og這si豉 zatwierdzenie przez Ojca 鈍. tych nowych tekst闚 liturgicznych oraz zezwolenie na u篡wanie ich we wszystkich domach Bo篡ch obrz康ku 豉ci雟kiego od dnia 15. VIII. tego roku. Do dekretu do陰czono przepisy prawno-liturgiczne. Tekst wraz z wspomnianymi przepisami, prefacjami, kanonami i niekt鏎ymi odno郾ymi melodiami ukaza si po raz pierwszy nak豉dem watyka雟kiego wydawnictwa 30. VI. 1968 r. Ponadto nowy prefekt Kongregacji Obrz璠闚 i Przewodnicz帷y Rady, kard.   G u t, przes豉 2. VI. 1968 r. wszystkim Przewodnicz帷ym Konferencji Episkopat闚 i krajowych Komisji Liturgicznych odpowiedni list oraz wskaz闚ki pastoralno-katechetyczne (por. „Notitiae” 1968, 146-155), a cz這nek tej瞠 Rady i naczelny redaktor „Ephemerides Liturgicae”   C.   B r a g a   poda w tym瞠 dwumiesi璚zniku (1968, 165-169, 216-298) aktualny komentarz.

 W a r u n k i   p o s  u g i w a n i a   s i    n o w y m i   t e k s t a m i   l i t u r g i c z n y m i

 Nowych prefacji i kanon闚 mszalnych wolno u篡wa tylko wtedy, gdy: 1) posiada si autentyczny ich tekst i 2) odpowiednio przygotuje si wiernych. Przygotowanie wiernych polega na: a) przeprowadzeniu odno郾ej katechezy liturgicznej; b) prze獞iczeniu aklamacji po podniesieniu (o kt鏎ych b璠zie mowa w IV cz窷ci niniejszego opracowania); c) dostarczeniu polskiego przek豉du (na razie nieoficjalnego, dop鏦i nie uka瞠 si urz璠owy) oraz d) zapowiedzeniu przed ka盥 Msz 鈍., kt鏎a prefacja wzgl璠nie kt鏎y kanon b璠zie u篡wany.

 D z i e s i     n o w y c h   p r e f a c j i

 Wprowadzono dwie prefacje adwentowe: pierwsz wolno odmawia od I niedzieli do 16. XII w陰cznie, a drug od 17 do 24. XII (w obu wypadkach jako w豉sn w Mszach z niedzieli i dnia powszedniego, a jako okresow w Mszach, kt鏎e nie maj prefacji w豉snej). W pierwszej jest mowa o dwu paruzjach Zbawiciela, w drugiej – o zapowiedzianym przez prorok闚 wcieleniu Syna Bo瞠go oraz o przygotowaniu wiernych na Jego przyj軼ie. Oba teksty r騜ni si od prefacji Adwentowej, wprowadzonej w Polsce dekretem Kongr. Obrz. z 8. XI. 1965 r.

 Trzecim nowym tekstem jest prefacja na niedziele wielkopostne. W I, II, III i IV niedziel W. Postu odmawia si odt康 now prefacje, kt鏎a m闚i o rado軼i, p造n帷ej z odrodzenia przez sakramenty wielkanocne i dobre czyny (dotychczasowa za prefacja zacie郾ia pokutny charakter tego okresu tylko do postu, kt鏎y przecie w niedziele nie obowi您uje).

 Dalsze dwie prefacje s przewidziane na niedziele per annum. Konstytucja o Liturgii w art. 106 postanawia, 瞠 przy 鈍i璚eniu niedzieli trzeba k豉嗆 wi瘯szy nacisk na to, i jest ona pami徠k Zmartwychwstania. Tego faktu nie uwzgl璠nia prefacja o Tr鎩cy Przenaj鈍i皻szej odmawiana w przesz這 po這w niedzieli w ci庵u roku. Dlatego wprowadza si u篡wanie w te dni dw鏂h nowych prefacji, kt鏎e wyra瘸j paschalny charakter niedzieli. Pierwsza z nich jest nieco d逝窺za od drugiej. Obie stanowi prefacj w豉sn wy瞠j wymienionych niedziel.

 Sz鏀ta nowa prefacja jest przewidziana na wielkoczwartkow Msz Wieczerzy Pa雟kiej, Bo瞠 Cia這 oraz ka盥 Msz wotywn o Naj鈍. Sakramencie. Jej tekst r騜ni si od odno郾ej prefacji, wprowadzonej w Polsce 8. XI. 1965 r.

 Si鏚ma i 鏀ma prefacja mog wej嗆 w miejsce dotychczasowej prefacji zwyk貫j. Na tre嗆 dotychczasowej prefacji zwyk貫j (communis) sk豉da si tylko wst瘼 i zako鎍zenie w豉軼iwego tekstu prefacyjnego, bez wzmianki o dziele zbawienia. Dlatego obecnie w Mszach, kt鏎e nie maj prefacji w豉snej i w kt鏎ych nie trzeba odmawia prefacji okresowej, prawodawca wprowadza u篡wanie dw鏂h nowych prefacji. Pierwsza z nich jest nieco d逝窺za od drugiej. Obie wspominaj o dziele zbawienia.

 Dziewi徠 z nowych prefacji odmawia si tylko wtedy, gdy u篡wa si pierwszego z trzech nowych kanon闚 (oznaczonego numerem II). Warto jednak z g鏎y zaznaczy, 瞠 kanon ten mo積a odmawia te po ka盥ej innej prefacji.

 W przeciwie雟twie do wy瞠j om闚ionych 9 prefacji, kt鏎e nie s obowi您kowe, lecz fakultatywne (a wi璚 w ich miejsce mo積a si pos逝giwa dotychczasowymi), dziesi徠ej nowej prefacji wolno u篡wa tylko i wy陰cznie wtedy, gdy Msza nie ma prefacji w豉snej i gdy odmawia si ostatni z trzech nowych kanon闚 (gdy tre嗆 pierwszej jego modlitwy jest kontynuacj w.w. prefacji dziesi徠ej).

 T r z y   n o w e   k a n o n y

 Przy opracowywaniu nowych kanon闚 zwracano uwag na to, by unikn望 tych zarzut闚, z kt鏎ymi spotyka si kanon dotychczasowy, oraz by korzysta z bogactwa tekst闚 biblijnych i liturgicznych. Wr鏂ono te do pierwotnej nazwy Preces eucharisticae (Modlitwy eucharystyczne) i oznaczono je numerami I-IV, przy czym nr I posiada tradycyjny Kanon rzymski.

 Wsp鏊ne cechy i elementy nowych kanon闚 s nast瘼uj帷e:

  1. jednolita struktura (po prefacji i „Sanctus” nast瘼uj: a) modlitwa stanowi帷a przej軼ie od „安i皻y” do tzw. epiklezy; b) epikleza, czyli pro軸a skierowania do Stw鏎cy, z powo豉niem si na moc Ducha 安., o przemienienie dar闚 ofiarnych; c) s這wa ustanowienia Naj鈍. Sakramentu; d) anamneza, czyli przypomnienie misterium paschalnego oraz z這瞠nie naszej ofiary, e) pro軸a o owocn Komuni 鈍.; f) modlitwy wstawiennicze i wspomnienie 安i皻ych, albo odwrotnie; g) „Per Ipsum”;
  2. jednolita formu豉 s堯w konsekracji;
  3. dodanie do formu造 konsekracji chleba zwrotu „quod pro vobis” tradetur (zgodnie z 篡czeniem wi瘯szo軼i I Synodu Biskup闚 – por. „Notitiae” 1967, 355); zwrot ten wskazuje na to, 瞠 Chrystus Pan w Eucharystii jest nie tylko obecny, lecz tak瞠 jest ofiar;
  4. usuni璚ie z formu造 konsekracji wina s堯w „mysterium fidei” (kt鏎ych nie ma w biblijnych tekstach eucharystycznych) i umieszczenie ich po poniesieniu kielicha (te zgodnie z 篡czeniem wi瘯szo軼i I Synodu Biskup闚 – por. wy瞠j cyt. „Notitiae”);
  5. dodanie po tych s這wach jednej z trzech aklamacji ludu (podanych w za陰czniku do tekstu nowych kanon闚); aklamacja ta bardzo o篡wia udzia wiernych w liturgii eucharystycznej;
  6. umieszczenie modlitw wstawienniczych za 篡wych i umar造ch oraz wspomnienia 鈍i皻ych tylko po konsekracji. Wyliczanie imion 鈍i皻ych ograniczono do minimum;
  7. Og鏊ne skr鏂enie tekstu (kanon nr II jest kr鏒szy od rzymskiego ok. 66%, III o ok. 50% a IV o ok. 150 s堯w).

 Podamy teraz najwa積iejsze zasady normuj帷e u篡wanie kanon闚:

  1. Kanon I, II i III mo瞠 by odmawiany zawsze;
  2. Podczas Mszy 瘸這bnej, gdy u篡wa si kanonu II, wtedy przy wspomnieniu zmar造ch mo積a doda dwa specjalne zdania rozpoczynaj帷e si od s堯w „Memento famuli tui”, a gdy u篡wa si kanonu III, wtedy zamiast zwrotu „Fratres nostros defunctos ... bona cuncta largiris” mo積a m闚i trzy inne zdania, rozpoczynaj帷e si od s堯w „Memento famuli tui ...”;
  3. Kanonu IV mo積a u篡wa tylko wtedy, gdy Msza nie ma w豉snej prefacji i tylko w po陰czeniu ze specjaln now prefacj (o kt鏎ej mowa w III cz窷ci niniejszego opracowania, p. 10). W kanonie tym przed konsekracj jest streszczona ca豉 historia zbawienia.
  4. 如iewa wolno nast瘼uj帷e cz窷ci: a) przy u篡ciu kanonu II: „Qui cum passioni”, „Simili modo”, „Memores igitur”; b) przy u篡ciu kanonu III: „Ipse enim”, „Simili modo”, „Memores igitur”; c) przy u篡ciu kanonu IV: „Ipse enim”, „Simili modo”, „Unde et nos”.

 W wypadku koncelebry:

  1. G堯wny celebrans m闚i z roz這穎nymi r瘯oma pierwsz cz窷 kanonu („Vere Sanctus ... fons ... sanctitatis”, w kanonie III „Vere Sanctus... nomini tuo”, w kanonie IV „Confitemur Tibi ... compleret”) oraz s這wa „Mysterium fidei”.
  2. Cz窷ci od „Haec ergo” (w kanonie III „Supplices ergo”, w IV „Quaesumus igitur”) do „Et supplices” (w kanonie III „Respice, quaesumus”, w IV „Respice, Domine”) m闚i wszyscy celebransi, przy czym: a) podczas pierwszej modlitwy wszyscy trzymaj obie r璚e wyci庵ni皻e w kierunku dar闚 ofiarnych, a pod koniec je sk豉daj (znak krzy瘸 nad chlebem i winem czyni tylko g堯wny celebrans); b) w czasie modlitw towarzysz帷ych konsekracji wsp馧odprawiaj帷y maj r璚e z這穎ne, a na s這wa „gratias agens” sk豉niaj g這w; pozosta貫 gesty wykonuje tylko g堯wny celebrans; w czasie wypowiadania s堯w konsekracji wsp馧odprawiaj帷y mog wyci庵n望 r瘯 w kierunku chleba i wina, podczas podniesienia patrz na Hosti 鈍. i Kielich, a gdy potem g堯wny celebrans przykl瘯a, wtedy czyni g喚boki sk這n cia豉; c) modlitw po konsekracji chleba i wina („Memores igitur 8; wzgl. „Unde et nos”) m闚i z r瘯oma roz這穎nymi; d) podczas drugiej modlitwy po konsekracji („Et supplices”, wzgl. „Respice, quaesumus”, wzgl. „Respice, Domine”) czyni g喚boki sk這n cia豉, maj帷 r璚e z這穎ne.
  3. Odmawianie trzeciej (i czwartej) modlitwy po konsekracji (w kan. II „Recordare, Domine” i „Memento etiam”, w kan. III, „Ipse nos” i „Haec Hostia”, w kan. IV „Nunc ergo”) mo積a zleci jednemu (a tak瞠 drugiemu) z wsp馧odprawiaj帷ych, kt鏎y sam trzyma wtedy roz這穎ne r璚e.
  4. Doksologi „Per ipsum” wypowiadaj albo wszyscy celebransi, albo tylko g堯wny (przy stosowaniu za kanonu I doksologi t zawsze wypowiadaj wszyscy koncelebransi).

 U w a g i   k o  c o w e

 1) Z przepisu, na mocy kt鏎ego po podniesieniu Kielicha i po s這wach „Mysterium fidei” lud ma wypowiada jedn z trzech aklamacji, zdaje si wynika, 瞠: a) nowych kanon闚 u篡wa si tylko w Mszach z udzia貫m wiernych; b) nale篡 je odmawia g這郾o, przynajmniej ich centraln cz窷, tzn. t, kt鏎 w Mszy ze 酥iewem wolno 酥iewa (por. np. „Notitiae” 1967, 180 i „Eph. Lit.” 1965, 230). G這郾e jednak odmawianie kanonu domaga si albo znajomo軼i j瞛yka 豉ci雟kiego u uczestnik闚, albo zezwolenia kompetentnej w豉dzy na u篡wanie tak瞠 w tej cz窷ci Mszy j瞛yka ojczystego („Notitiae”, 1967, 179). St康 postulat, by takiego zezwolenia udzielono.

 2) Opieraj帷 si na Instr. Tres abhinc annos z 4. V. 1967 r. nr 10, wymienione w czwartej cz窷ci niniejszego opracowania modlitwy kanonu II, III i IV wolno 酥iewa nie w Mszach czytanych, lecz 酥iewanych.

 3) Nie wiadomo jak rozumie przepis postanawiaj帷y, 瞠 przy u篡waniu kanonu II, III i IV wolno 酥iewa doksologi „Per ipsum”. Wg bowiem dotychczasowych przepis闚 w Mszach ze 酥iewem nale篡 j 酥iewa (por. cho熲y Instr. Musicam sacrom z 5. III. 1967 r., nr 29 c) a w Mszach czytanych nale篡 g這郾o j m闚i.

 4) Zaliczenie w najnowszych rubrykach modlitwy kanonu IV „Quaesumus igitur” do cz窷ci 酥iewanych jest b喚dem, co wynika z braku podania melodii w cyt. publikacji watyka雟kiej oraz z analogii do odno郾ych przepis闚 dotycz帷ych kanonu II i III oraz do ich struktury.

 5) Brak te w publikacji watyka雟kiej melodii do wszystkich, nowych prefacji oraz do drugiej i trzeciej aklamacji ludu po podniesieniu Kielicha.

Ks. Roman Micha貫k

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 39:1969, f. I, s. 77-80.

I. DOKUMENTY ODNOWY

Siostry Niepokalanki

2. Teksty nowych modlitw eucharystycznych w j瞛yku polskim * .

 II.   M o d l i t w a   e u c h a r y s t y c z n a

 P r e f a c j a

 Zaprawd godne to i sprawiedliwe, s逝szne i zbawienne, aby鄉y Tobie, 安i皻y Ojcze, zawsze i wsz璠zie dzi瘯i sk豉dali przez Syna mi這軼i Twojej Jezusa Chrystusa, Twoje S這wo za spraw Ducha 安i皻ego wcielone i narodzone z Dziewicy, przez kt鏎e wszystko uczyni貫, kt鏎e zes豉貫 nam, jako naszego Zbawiciela i Odkupiciela. On to, aby wype軟ii Tw wol i odzyska dla Ciebie lud Tw鎩 鈍i皻y, rozci庵n掖 w czasie swej m瘯i ramiona na krzy簑 zwyci篹aj帷 鄉ier i g這sz zmartwychwstanie. Przeto z anio豉mi i ze wszystkimi 鈍i皻ymi g這simy Twoj chwa喚 jednym g這sem wo豉j帷: 安i皻y ...

 Zaprawd 鈍i皻y jeste, o Panie, 廝鏚這 wszelkiej 鈍i皻o軼i. Prosimy Ci przeto, aby te dary u鈍i璚i tchnieniem Twego Ducha, aby sta造 si nam Cia貫m i Krwi Pana naszego Jezusa Chrystusa. On to, gdy dobrowolnie odda si na m瘯, wzi掖 chleb i dzi瘯i czyni帷 po豉ma go i dawa uczniom swoim, m闚i帷:

 B i e r z c i e   i   j e d z c i e:   t o   j e s t   b o w i e m   C i a  o   m o j e,   k t  r e   z a   w a s   b  d z i e   w y d a n e.
 Podobnie po wieczerzy wzi掖 kielich i znowu dzi瘯i czyni帷 da uczniom swoim, m闚i帷:
 B i e r z c i e   i   p i j c i e   z   n i e g o   w s z y s c y.   T o   j e s t   b o w i e m   k i e l i c h   K r w i   m o j e j   n o w e g o   i   w i e c z n e g o   p r z y m i e r z a,   k t  r a   b  d z i e   p r z e l a n a   z a   w a s   i   z a   w i e l u   n a   o d p u s z c z e n i e   g r z e c h  w.   T o   c z y  c i e   n a   m o j    p a m i  t k .

 Tajemnica wiary.

 Aklamacja wiernych (do wyboru):

  1. 妃ier Twoj zwiastujemy, o Panie, i zmartwychwstanie Twoje wyznajemy, dop鏦i nie przyjdziesz.
  2. Ilekro chleba tego po篡wamy i z Kielicha pijemy, 鄉ier Twoj zwiastujemy o Panie, dop鏦i nie przyjdziesz.
  3. Zbaw nas, 安i皻y Zbawicielu, Ty kt鏎y wyzwoli nas przez krzy i zmartwychwstanie.

 Pomni przeto na Jego m瘯 i 鄉ier, ofiarujemy Ci, Panie, Chleb 篡cia i Kielich zbawienia, dzi瘯i Ci sk豉daj帷 za to, 瞠 uzna貫 nas za godnych, aby鄉y stan瘭i przed Tob i Tobie s逝篡li.

 B豉gamy Ci te pokornie, by鄉y uczestnicz帷 w Ciele i Krwi Chrystusa zostali przez Ducha 安i皻ego z陰czeni w jedno.

 Pomnij Panie na Ko軼i馧 Tw鎩 rozsiany po ca造m 鈍iecie, umocnij Go w mi這軼i wraz z Papie瞠m naszym N., Biskupem naszym N. i z ca造m duchowie雟twem.

 We Mszach 瘸這bnych mo積a doda:
Pomnij, Panie na s逝g Twego (s逝瞠bnic Twoj), kt鏎ego() wezwa貫 dzisiaj do Siebie z tego 鈍iata. Spraw, aby ten(ta), kt鏎y(a) zosta(a) wszczepiony(a) w 鄉ier Twego Syna, by(a) r闚nie wszczepiony(a) w Jego zmartwychwstanie.

 Pomnij te na (innych) braci naszych, kt鏎zy zasn瘭i w nadziei zmartwychwstania, i na wszystkich zmar造ch i dopu嗆 ich przed 鈍iat這嗆 Twego oblicza: Zmi逝j si, prosimy, nad nami wszystkimi i spraw, aby鄉y z b這gos豉wion Bo膨 Rodzicielk Maryj Dziewic, b這gos豉wionymi Aposto豉mi i wszystkimi 鈍i皻ymi, w kt鏎ych upodoba貫 sobie od wiek闚, zas逝篡li na uczestnictwo w 篡ciu wiecznym i aby鄉y Ci chwalili i wys豉wiali przez Syna Twego Jezusa Chrystusa.

 Przez Niego ...

 III.   M o d l i t w a   e u c h a r y s t y c z n a

 安i皻y ...

 Zaprawd 鈍i皻y jeste, Panie, i s逝sznie chwal Ci wszelkie Twoje stworzenia, poniewa przez Syna Twojego, Pana naszego Jezusa Chrystusa, moc dzia豉nia Ducha 安i皻ego, o篡wiasz i u鈍i璚asz ca造 鈍iat i nieustannie gromadzisz sw鎩 lud, aby od wschodu s這鎍a, a do jego zachodu sk豉dana by豉 imieniowi Twemu ofiara czysta.

 Przeto Panie, b豉gamy Ci pokornie, aby te dary, kt鏎e z這篡li鄉y, by Tobie zosta造 po鈍i璚one, raczy u鈍i璚i tym瞠 Duchem: aby sta造 si Cia貫m i Krwi Syna Twego, Pana naszego Jezusa Chrystusa, z kt鏎ego rozkazu sprawujemy te tajemnice.

 On to bowiem tej nocy, kt鏎ej zosta wydany, wzi掖 chleb i czyni帷 Ci dzi瘯i pob這gos豉wi, po豉ma i da uczniom swoim, m闚i帷: Bierzcie i jedzcie, to jest bowiem Cia這 moje, kt鏎e za was b璠zie wydane.
Podobnie po wieczerzy wzi掖 kielich i czyni帷 Ci dzi瘯i, pob這gos豉wi i da uczniom swoim, m闚i帷:
Bierzcie i pijcie z niego wszyscy. To jest bowiem Kielich Krwi mojej nowego i wiecznego przymierza, kt鏎a b璠zie przelana za was i za wielu na odpuszczenie grzech闚.

 Tajemnica wiary.

 Aklamacja ludu:
 妃ier Twoj zwiastujemy, o Panie, i zmartwychwstanie Twoje wyznajemy dop鏦i nie przyjdziesz.

 Pomni przeto, Panie, na zbawienn m瘯 Syna Twego, na Jego chwalebne zmartwychwstanie i wniebowst徙ienie, czekaj帷 na Jego ponowne przyj軼ie, sk豉damy Ci w dzi瘯czynieniu t ofiar 篡w i 鈍i皻.

 Sp鎩rz, Panie, prosimy na ten dar Twego Ko軼io豉. Uznaj za swoj Hosti, w kt鏎ej zechcia貫 sobie upodoba i spraw, aby鄉y umacniaj帷 si Cia貫m i Krwi Syna Twojego, nape軟ieni Jego Duchem, stali si w Jezusie Chrystusie jednym cia貫m i jednym duchem. Niech ta wieczna danina uczyni nas dojrza造mi do tego, aby鄉y z b這gos豉wion Maryj Dziewic Bogarodzic, z b這gos豉wionymi Aposto豉mi Twoimi, chwalebnymi M璚zennikami (ze 安i皻ym N.) i wszystkimi 安i皻ymi, kt鏎ych ci庵貫 wstawiennictwo, jak ufamy, nas wspiera, stali si godnymi uczestnictwa w Twoim dziedzictwie.

 Prosimy Ci, Panie, aby ta Ofiara pojednania przynios豉 pok鎩 i zbawienie ca貫mu 鈍iatu. Zechciej umocni w wierze i mi這軼i Ko軼i馧 Tw鎩 pielgrzymuj帷y, na ziemi ze s逝g Twoim Papie瞠m naszym N., Biskupem naszym N., ze stanem biskupim i ca造m duchowie雟twem, a tak瞠 z ca造m odkupionym przez Ciebie ludem. Wys逝chaj, Panie, 豉skawie wo豉nia tej rodziny, kt鏎ej zezwoli貫 stan望 przed Tob. Po陰cz z sob mi這siernie, 豉skawy Ojcze, wszystkich syn闚 Twoich gdziekolwiek b康 rozproszonych. Zmar造ch braci naszych i wszystkich tych, kt鏎zy podobaj帷 si Tobie zeszli z tego 鈍iata, dopu嗆 豉skawie do Twego kr鏊estwa, gdzie i my spodziewamy si znale潭, aby razem z nimi nasyca si przez ca陰 wieczno嗆 Twoj chwa陰, przez Chrystusa Pana naszego, przez kt鏎ego obdarzasz 鈍iat wszelkim dobrem.

 Przez Niego ...

 We Mszach 瘸這bnych – zamiast powy窺zego:
 Pomnij Panie na s逝g Twego (s逝瞠bnic Twoj) N., kt鏎ego() dzisiaj wezwa貫 z tego 鈍iata. Spraw, aby ten(ta), kt鏎y(a) zosta(a) wszczepiony(a) w 鄉ier Twego Syna, by(a) r闚nie uczestnikiem(czk) Jego zmartwychwstania, w闚czas, gdy wskrzesi On z ziemi cia豉 zmar造ch i nasze n璠zne cia豉 przekszta販i na podobie雟two cia豉 swojej 鈍iat這軼i. Lecz (i innych) naszych zmar造ch braci i wszystkich, kt鏎zy podobaj帷 si Tobie odeszli z tego 鈍iata, dopu嗆 豉skawie do Twego kr鏊estwa, gdzie mamy nadziej znale潭 si i my, aby鄉y si razem wiecznie sycili chwa陰 Twoj wtedy, gdy obetrzesz ka盥 透 z naszych oczu, poniewa widz帷 Ciebie, Boga naszego, takim jakim jeste w swej istocie, b璠ziemy na wieki podobni do Ciebie i b璠ziemy Ci chwalili przez Chrystusa Pana naszego, przez kt鏎ego obdarzasz 鈍iat wszelkim dobrem. Przez Niego ...

 IV.   M o d l i t w a   e u c h a r y s t y c z n a

 Prefacja:

 Ojcze 安i皻y, jest rzecz naprawd godn dzi瘯i Tobie sk豉da, a sprawiedliw chwali Ci. Jeste bowiem jednym Bogiem 篡wym i prawdziwym, kt鏎y by貫 przed wiekami i b璠ziesz trwa na wieki zamieszkuj帷 niedost瘼n 鈍iat這嗆. Tylko Ty jeste dobry. Jako 廝鏚這 篡cia uczyni貫 wszystko, aby nape軟i stworzenia Twoje b這gos豉wie雟twem i wiele spo鈔鏚 nich rozradowa jasno軼i Twojej chwa造. I dlatego stoj przed Tob niezliczone t逝my Anio堯w, kt鏎e s逝膨 Ci dniem i noc i podziwiaj帷 chwa喚 Twego oblicza wielbi Ci nieustannie. Z nimi i my, a przez nasze usta wszelkie stworzenie, kt鏎e jest pod niebem, z uniesieniem wychwalamy imi Twoje, 酥iewaj帷:

 安i皻y ...

 Wyznajemy Ojcze 鈍i皻y przed Tob, 瞠 jeste wielki i 瞠 wszystkie dzie豉 Twoje uczyni貫 w m康ro軼i i mi這軼i. Cz這wieka stworzy貫 na Sw鎩 obraz i jemu powierzy貫 trosk o ca造 鈍iat, aby s逝膨c Tobie, jedynemu Stw鏎cy, rz康zi wszelkimi stworzeniami. A kiedy, niepos逝szny Tobie, odrzuci Twoj przyja潯, nie pozostawi貫 go w mocy 鄉ierci. Wszystkim bowiem lito軼iwie pomog貫 aby szukaj帷 Ciebie, odnale幢i Ci. Ofiarowa貫 tak瞠 ludziom wielokrotnie przymierze i poucza貫 ich przez prorok闚, aby oczekiwali na zbawienie. I tak umi這wa貫, Ojcze 安i皻y, 鈍iat, 瞠 gdy wype軟i造 si czasy, przys豉貫 nam Syna Twojego Jednorodzonego, jako Zbawiciela. On to, wcieliwszy si za spraw Ducha 安i皻ego, narodzi si z Maryi Dziewicy, sta si cz這wiekiem ca趾owicie nam podobnym we wszystkim, pr鏂z grzechu, g這si zbawienie ubogim, odkupienie uwi瞛ionym, rado嗆 serca – smutnym. Wype軟iaj帷 za Twoj wol wyda sam siebie na 鄉ier, a zmartwychwstaj帷 zniszczy 鄉ier, a odnowi 篡cie. Aby鄉y za dalej nie 篡li dla siebie samych, lecz dla Niego, kt鏎y za nas umar i zmartwychwsta, zes豉 nam, od Ciebie Ojcze, jako zacz徠ek wiary, Ducha 安i皻ego, aby dope軟i na 鈍iecie dzie豉 u鈍i璚enia.

 Prosimy Ci przeto, Panie, aby ten sam Duch 安i皻y raczy u鈍i璚i te dary, aby si sta造 Cia貫m i Krwi Pana Naszego Jezusa Chrystusa dla obchodzenia tej wielkiej tajemnicy, kt鏎 zostawi nam jako znak wiecznego przymierza.

 On to bowiem, gdy nadesz豉 godzina, aby by uwielbiony przez Ciebie, Ojcze 安i皻y, i umi這wawszy swoich, kt鏎zy byli na 鈍iecie, a do ko鎍a ich umi這wa; gdy spo篡wali wieczerz wzi掖 chleb, pob這gos豉wi, po豉ma i da uczniom swoim, m闚i帷:
 Bierzcie i jedzcie, to jest bowiem Cia這 moje, kt鏎e za was b璠zie wydane.
 Podobnie bior帷 kielich nape軟iony z owocu winnej latoro郵i, dzi瘯i uczyni i da uczniom swoim, m闚i帷:
 Bierzcie i pijcie z niego wszyscy. To jest bowiem kielich Krwi mojej nowego i wiecznego przymierza, kt鏎a b璠zie wylana za was i za wielu na odpuszczenie grzech闚. To czy鎍ie na moj pami徠k.

 Tajemnica wiary.
 Aklamacja ludu:  妃ier Twoj zwiastujemy, o Panie, i zmartwychwstanie Twoje wyznajemy dop鏦i nie przyjdziesz.

 Przeto i my, Panie, obchodz帷 t pami徠k naszego zbawienia, wspominamy 鄉ier Chrystusa i Jego zst徙ienie do piekie, wyznajemy Jego zmartwychwstanie, wniebowst徙ienie i chwa喚 po prawicy Twojej, a oczekuj帷 Jego powrotu w chwale ofiarujemy Ci Jego Cia這 i Krew, ofiar mi陰 Tobie i zbawienn dla ca貫go 鈍iata.

 Sp鎩rz, Panie, na t Hosti ofiarn, kt鏎 sam zgotowa貫 dla Ko軼io豉 Twego i spraw 豉skawie, aby wszyscy, kt鏎zy b璠 uczestniczyli w spo篡waniu tego chleba i piciu z jednego Kielicha, z陰czeni w jedno w Duchu 安i皻ym, stali si w Chrystusie 篡w hosti na Twoj chwa喚.

 Teraz za, Panie, pomnij na wszystkich, za kt鏎ych sk豉damy Ci t ofiar: najpierw na s逝g Twego, Papie瘸 naszego N., biskupa naszego N., i ca造 stan biskupi, a tak瞠 na ca貫 duchowie雟two, na tych r闚nie, w kt鏎ych intencji sk豉damy Ci t ofiar, na stoj帷ych wok馧 tego o速arza, na ca造 lud Tw鎩 i na wszystkich, kt鏎zy szukaj Ciebie szczerym sercem. Wspomnij tak瞠 na tych, kt鏎zy odeszli w pokoju Twego Chrystusa i na wszystkich zmar造ch, kt鏎ych wiar ty sam zna貫. Nam wszystkim, mi這sierny Ojcze, dozw鏊, aby鄉y zas逝篡li na uzyskanie z b這gos豉wion Dziewic Bogurodzic Maryj, z Twoimi Aposto豉mi i 安i皻ymi niebieskiego dziedzictwa w Kr鏊estwie Twoim, gdzie z wszelkim stworzeniem uwolnionym od zepsucia grzechu i 鄉ierci b璠ziemy Ci chwali przez Chrystusa Pana naszego, przez kt鏎ego obdarzasz 鈍iat wszelkim dobrem.

 Przez Niego ...

* Zamieszczone poni瞠j przek豉dy maj charakter prywatny i s逝膨 tylko celom informuj帷ym.

t逝m. Siostry Niepokalanki, Szyman闚

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 39:1969, f. I, s. 81-85.

I. DOKUMENTY ODNOWY

[F. Greniuk]

3. Reforma rytu 鈍i璚e kap豉雟kich

 Konstytucja Apostolska Pontificalis Romani z 18. VI. 68 r. („Notitiae” 41 1968, s. 209-213) zatwierdza nowy ryt udzielania 鈍i璚e diakonatu, prezbiteratu i episkopatu. Oto kr鏒kie streszczenie Konstytucji:

 Sob鏎 zapowiedzia rewizj Pontyfika逝. Najpilniejsza wydaje si rewizja rytu udzielania 鈍i璚e 3 stopni kap豉雟twa. Trzeba si tu by這 kierowa zasadami reformy podanymi w KL, a. 21, oraz nauk o kap豉雟twie zawart w KK a. 21. Nadto trzeba by這 lepiej wyrazi sukcesj apostolsk biskup闚, zw豉szcza wed逝g staro篡tnego i przechowanego w niekt鏎ych Ko軼io豉ch Wschodu – rytu z Trad. Apostolskiej   鈍.   H i p o l i t a   R z y m s k i e g o.   Ryt. dotychczasowy prezbiteratu wyra瘸 dobrze prawdy przypomniane w KK a. 28 i DK a. 1 – ale trzeba by這 uczyni go ja郾iejszym zw豉szcza w cz窷ci centralnej. Diakonat w Motu proprio Sacrum Diaconatus Ordinem z 18. VI. 1967 r. zosta wyra幡iej zdefiniowany, ale teraz trzeba by這 uwzgl璠ni r闚nie jego rol jako sam odzielnego stopnia hierarchii.

 Z powo豉niem si na istotne okre郵enie materii i formy wszystkich trzech stopni Sakramentu przez   P i u s a   XII   w Konst. Ap. „Sacramentum Ordinis” z 30. XI. 1947 r. – stwierdza Konstytucja, 瞠 uproszczenia, zmiany, wprowadzenie tekst闚 staro篡tnych lub nowych mia造 to na celu, by ryt wyra瘸 ja郾iej te momenty i skutek Sakramentu. Nadto uzna   P a w e   VI  za konieczne dla usuni璚ia wszystkich kontrowersji i zapobie瞠nia niepokojom sumienia wyja郾i, co w nowym rycie jest istotne. Dlatego zdecydowa i ustanowi, 瞠   m a t e r i    jest we wszystkich 3 stopniach w這瞠nie r彗 biskupa, przy episkopacie przez biskup闚 konsekruj帷ych, a przynajmniej przez g堯wnego konsekratora – w milczeniu, przed modlitw konsekracyjn.   F o r m    jest ka盥orazowa modlitwa konsekracyjn – z kt鏎ej do wa積o軼i istotne s s這wa okre郵one poprzednio przez   P i u s a   XII. Odt康 tylko w tym rycie nale篡 udziela diakonatu, prezbiteriatu i episkopatu.

 A.  M.   R o u g e t   („Maison-Dieu” 94, 179-189) przekazuje swoje pierwsze wra瞠nia z odczytania tego rytu. Podajemy je w wolnym przek豉dzie. Na wst瘼ie zwraca autor uwag, 瞠 mowa tu tylko o tych trzech stopniach, kt鏎e dotychczas nazywano „鈍i璚enia wy窺ze” i „sakra biskupia”, a kt鏎e jedynie s omawiane w Konstytucji o Ko軼iele (a. 20-29). S one niew徠pliwie sakramentalne, udzielane przez istotne w這瞠nie r彗 i wsp鏊ne wszystkim Ko軼io這m Wschodu i Zachodu.

 Do tej reformy liturgii 鈍i璚e odnosz si szczeg鏊nie wskazania KL 21, 34. Dotychczasowe, przewlek貫 ceremonie nasuwa造 pytanie: kiedy wreszcie ci ksi篹a b璠 wy鈍i璚eni? Wiele gest闚 niezrozumia造ch: zwi您ane d這nie, spi皻y na plecach ornat, tylokrotne podchodzenie do biskupa, starotestamentowy alegoryzm d逝gich tekst闚 lub nawi您ywanie do historycznego ju sposobu 篡cia kleru – to wszystko wymaga這 wielu wyja郾ie. I tu dodaje autor, 瞠 w豉郾ie 鈍i璚enia by造 pierwsz nie podlegaj帷 niczyjej w徠pliwo軼i potrzeb wprowadzenia instytucji komentarza jako „czynno嗆 liturgiczna bardziej skomplikowana” (Instr. 1968, art. 96).

 1.   E l e m e n t y   w s p  l n e

 安i璚e powinno si udziela wobec mo磧iwie najwi瘯szej liczby wiernych, a wi璚 w niedziel lub 鈍i皻o i raczej w katedrze lub ko軼iele parafialnym (nie w kaplicy seminaryjnej czy biskupiej). Nie ma mowy o udzielaniu na faldistorium, ale o tronie biskupim, i to nawet specjalnie ulokowanym mi璠zy o速arzem a wej軼iem do prezbiterium, aby by豉 maksymalna widoczno嗆.

 Dla liturgii S這wa s specjalne czytania:
Diakonat: Ep.: 1 J 4, 7-16 lub 1 Tym 4, 9-16;
          Ew.: J 12, 24-26;
Prezbiterat: Ep.: Rz 12, 1-10a lub 1 Tym 4, 9-16;
          Ew.: J 15, 9-17 lub J 17, la. 6-11 lub J 17, la. 17-23;
Episkopat: Ep.: 1 P 5, 1-4 lub Ef 4, 1. 4. 11-16;
          Ew.: J 17, la. 6-11 lub 17, la. 17-23;

安i璚enia zaczynaj si dopiero po Liturgii S這wa, tj. po Wyznaniu Wiary. Nie b璠zie modlitwy wiernych, bo jest litania. Nie ma ju roli „archidiakona”. Kandydat闚 wzywa diakon, a ich nazwiska wyczytuje „notariusz”. Przedstawia ich rektor seminarium lub kto inny odpowiedzialny za ich formacj. Lud powinien, na spos鏏 odpowiednio ustalony dla danego regionu, wyra瘸 aprobat wyboru kandydat闚.

 Mowa biskupa do kandydat闚 i wiernych ma by „mow 篡w”. Trzy podane teksty takiego przem闚ienia maj charakter biblijny i eklezjologiczny. Do prezbiter闚 np. tak si zaczyna: „Zapewne, ca造 lud 鈍i皻y sta si w Chrystusie kr鏊ewskim kap豉雟twem ...”.

 Po tym pouczeniu nast瘼uje „egzamin” w formie pyta, na kt鏎e w odpowiedzi potwierdzaj sw ca趾owit wol przyj璚ia na siebie tych zada i wymaga, o kt鏎ych zostali w豉郾ie pouczeni. Nast瘼nie ka盥y podchodzi, aby w r璚e biskupa z這篡 swe przyrzeczenie czci i pos逝sze雟twa. Diakoni, kt鏎zy zostan kap豉nami, b璠 to czyni drugi raz dlatego, 瞠 jak wyja郾ia nota, odnosi si to do pos逝sze雟twa w innych, kap豉雟kich zadaniach.

 Wezwane przez biskupa zgromadzenie kl瘯a i 酥iewa litani nad le膨cymi krzy瞠m kandydatami. Wszyscy te, a nie biskup, 酥iewaj wezwanie „Ut hos electos benedicere digneris” itd. Biskup ko鎍zy litani kr鏒k modlitw.

 2.   D i a k o n a t

 Ka盥y podchodzi do biskupa, kt鏎y bez s堯w k豉dzie mu na g這w obie r璚e. Nie jak dot康 jedn, gdy r騜nic 鈍i璚e maj wyra瘸 modlitwy i dodatkowe ryty, ale sam ryt istotny ma podkre郵a jedno嗆 wszystkich trzech 鈍i璚e. Ponadto ryt wk豉dania r彗 nie przerywa ju g堯wnej modlitwy konsekracyjnej. Sama ta modlitwa nie ma ju dialogu wst瘼nego jak prefacja eucharystyczna, a biskup ca造 czas 酥iewa j z roz這穎nymi r瘯oma. Jej tekst jest bardzo zbli穎ny do dotychczasowego, zawiera jednak 5 donios造ch zmian:
1) Nie ma „Vere dignum”, ale zaczyna si od wezwania Pana: „Adesto...” 2) uproszczono wspomnienie „Syn闚 Lewiego”; 3) wspomina si 7 pomocnik闚 Aposto堯w, w kt鏎ych tradycja widzi pierwszych diakon闚; 4) zniesiono d逝gi fragment, w kt鏎ym biskup zdaje si by niepewny w豉軼iwych dyspozycji kandydat闚; 5) zniesiono zako鎍zenie m闚i帷e o przej軼iu na stopie kap豉雟twa (bo jest wsp鏊ny ryt dla diakonatu przed kap豉雟twem i diakonatu sta貫go), a za to m闚i si o jedno軼i pos逝gi diakon闚 ze „s逝g” Chrystusem. Zosta造 jednak w tek軼ie wzmianki o wymaganej cnocie czysto軼i, co mo瞠 sprawia trudno嗆, gdy b璠 czytane podczas 鈍i璚e sta貫go diakonatu udzielanych ludziom 穎natym; aby unikn望 nieporozumie, t逝macze – s康zi O.   R o u g e t – powinni takie dobra s這wa, by mo積a je odnie嗆 do wszystkich, tak瞠 穎natych chrze軼ijan, kt鏎ych te obowi您uj e czysto嗆 w swoim stanie.

 Szaty diakon闚: stu喚 i dalmatyk, wk豉daj im kap豉ni lub asystuj帷y diakoni, a nie biskup. W tym czasie 酥iewa si:
Ant. Kto jest s逝g moim, niech idzie ze mn, a gdzie ja jestem, tam b璠zie i m鎩 s逝ga.
Psalm 99.
Resp. Oto ja was posy豉m jako owce mi璠zy wilki, m闚i Pan. B康嬈ie wi璚 roztropni jako w篹e, a pro軼i jak go喚bie.
Vers. Dop鏦i macie 鈍iat這嗆, wierzcie 鈍iat這軼i, aby軼ie synami 鈍iat這軼i byli.

 Nast瘼nie biskup przekazuje ka盥emu ksi璕 Ewangelii, ale bez s堯w „we幟ij w豉dz”, gdy jest ona ju udzielona przez w這瞠nie r彗 i modlitw. Nowa formu豉 brzmi: Przyjmijcie Ewangeli Chrystusa i sta鎍ie si jej g這sicielami (praeco, porte-parole); czuwajcie, by wierzy w to, co czytacie i naucza tego, w co wierzycie, i praktykowa to, czego nauczacie.

 Nast瘼uje poca逝nek pokoju, w czasie kt鏎ego mo積a 酥iewa:
Ant. Kto jest s逝g moim, uczci go Ojciec m鎩, kt鏎y jest w niebie, m闚i Pan.
Psalm 145
Resp. Ja jestem prawdziwy krzew winny, a wy latoro郵e; kto trwa we mnie a ja w nim, ten wiele owocu przynosi.
Vers. Jak Ojciec mnie mi逝je, tak ja was umi這wa貫m.

 Liturgia eucharystyczna, kt鏎a teraz nast瘼uje, tym si wyr騜nia, 瞠 ka盥y wy鈍i璚ony zanosi biskupowi dary do sprawowania Mszy 鈍., jeden z nich pos逝guje przy o速arzu, wszyscy komunikuj pod dwiema postaciami – i ten, kt鏎y pos逝guje biskupowi teraz podaje im kielich; ilu z nowowy鈍i璚onych potrzeba, tylu pomaga biskupowi w udzielaniu Komunii 鈍. wiernym. To ostatnie o wiele lepiej wyra瘸 cel 鈍i璚e diakonatu tym bardziej, 瞠 s udzielone teraz ju po Liturgii S這wa.

 3.   P r e z b i t e r a t

 Jak wy瞠j powiedziano, udziela si 鈍i璚e po Liturgii S這wa, tj. po Wyznaniu Wiary. Po zg這szeniu kandydat闚, przemowie biskupa, egzaminie, przyrzeczeniu i litanii (opisanych wy瞠j), nast瘼uje w這瞠nie r彗 w ciszy: najpierw przez biskupa, potem przez wszystkich obecnych kap豉n闚 ubranych w stu造, kt鏎zy pozostaj wok馧 biskupa przez ca陰 modlitw konsekracyjn, kt鏎a nie ma dialogu wst瘼nego (prefacyjnego), ani momentu wyci庵ania r彗 nad wy鈍i璚onymi; biskup 酥iewa j lub odmawia (bez zmiany g這su i bez przerw) roz這篡wszy r璚e jak zwykle przy modlitwach.

 W dotychczasowym jej tek軼ie s niewielkie poprawki; zmienione jest tylko zako鎍zenie: Niech b璠 wypr鏏owanymi (éprouvés) wsp馧pracownikami naszego urz璠u, aby s這wa Ewangelii dociera造 a na kra鎍e ziemi, i aby wszystkie narody zgromadzone w Chrystusie, sta造 si jedynym 鈍i皻ym ludem Bo篡m. Przez ...

 Asystuj帷y kap豉ni ubieraj nowowy鈍i璚onych, zmieniaj帷 za這瞠nie stu造 i oblekaj帷 ich w ornaty, bez wypowiadania 瘸dnych s堯w; lud wtedy mo瞠 酥iewa:
Ant. Wezm kielich zbawienia i z這輳 ofiar chwa造.
Psalm 115 Resp. Nie wy軼ie mnie wybrali, ale ja wybra貫m w御; aby軼ie szli i przynosili owoc, i aby owoc wasz trwa.

 Ubrani otrzymuj namaszczenie r彗 Olejem Krzy禦a przez biskupa, kt鏎y wtedy m闚i: Oby te r璚e, konsekrowane przez dar Ducha 安i皻ego, sta造 si godne u鈍i璚a lud chrze軼ija雟ki i sk豉da ofiar Bogu. Znamienne, 瞠 nie jest tu ju u篡wany olej katechumen闚, ale Krzy禦o; usuni皻o te rubryk, kt鏎a zbytnio precyzowa豉 spos鏏 namaszczenia; nowa formu豉 usuwa wra瞠nie, jakby teraz dopiero udziela這 si nowej w豉dzy.

 Teraz ka盥emu biskup przekazuje paten z hosti i kielich z winem i wod, przygotowane na t Msz 鈍i皻. I podobnie jak wy瞠j, nie m闚i: przyjmij w豉dz sk豉dania ofiary, ale: Przyjmijcie dar (oblationem) ludu 鈍i皻ego, kt鏎y ma by ofiarowany Bogu. Pami皻ajcie co sprawujecie, na郵adujcie to, czego dope軟iacie i dostosowujcie wasze 篡cie do tajemnicy Krzy瘸 Pa雟kiego. Potem udziela ka盥emu poca逝nku pokoju, podczas kt鏎ego lud 酥iewa:
Ant.: B這gos豉wieni, kt鏎zy mieszkaj w domu Twoim, Panie,
Psalm 83
Resp. Ju nie nazywam was s逝gami, ale moimi przyjaci馧mi, bo poznali軼ie wszystko, czego w鈔鏚 was dokona貫m.
Przyjmijcie w siebie Ducha 安i皻ego Pocieszyciela: tego, kt鏎ego po郵e wam Ojciec.

Vers. Jeste軼ie przyjaci馧mi moimi, je郵i czynicie to, co wam nakaza貫m.

 Oczywi軼ie nowowy鈍i璚eni koncelebruj z biskupem Liturgi Eucharystyczn. Wypada, by niekt鏎zy pomagali biskupowi w udzielaniu Komunii 鈍. wiernym.

 Zauwa禦y usuni璚ie rytu przekazywania w豉dzy rozgrzeszania; nie znaczy這by to, 瞠 jest to w豉dza drugoplanowa, ale 瞠 z moc podkre郵ono wystarczaj帷 rol istotnego rytu sakramentalnego, rezygnuj帷, jak i w innych wymienionych wypadkach, z ryt闚 drugorz璠nych.

 4.   E p i s k o p a t

 Najpierw w samym tytule mamy nazw Ordinatio episcopi, zamiast dotychczasowej Consecratio; bowiem 鈍i璚enia poprzednie s tak samo konsekracj.

 Chocia g堯wnemu konsekratorowi powinni towarzyszy dwaj inni konsekratorzy (nie: asystuj帷y), wypada, by wszyscy obecni biskupi brali udzia w konsekracji i koncelebrowali Msz 鈍i皻. Elektowi towarzysz dwaj kap豉ni.

 Je郵i konsekracja odbywa si ju we w豉snej katedrze elekta, on sam przewodniczy koncelebrze, i ci dwaj przynajmniej koncelebruj; je郵i gdzie indziej, przewodniczy g堯wny konsekrator. Ma to wszystko wyra瘸 jedno嗆 kolegium biskup闚, jedno嗆 prezbiterium i zwi您ek nowego biskupa ze swym Ko軼io貫m jako Oblubienic.

 Pier軼ie, krzy i mitr po鈍i璚a si uprzednio. Nie ma ju 瘸dnej wzmianki o r瘯awiczkach.

 W procesji wej軼ia elektowi towarzysz dwaj kap豉ni, g堯wnemu konsekratorow dwaj diakoni.

 Po Liturgii S這wa jeden z dw鏂h kap豉n闚 towarzysz帷ych prosi konsekratora o udzielenie 鈍i璚e episkopatu elektowi. Notariusz czyta mandat, a lud powinien w jaki spos鏏 wyrazi sw aprobat.

 Po Litanii konsekrator g堯wny k豉dzie otwart ksi璕 Ewangelii na g這wie elekta, a dwaj diakoni przytrzymuj j podczas ca貫j modlitwy konsekracyjnej.

 Potem konsekrator g堯wny, a w 郵ad za nim wsp馧konsekratorzy wk豉daj r璚e na g這w elekta, nic nie m闚i帷, a nast瘼nie zdejmuj mitry. G堯wny konsekrator 酥iewa lub odmawia z roz這穎nymi r瘯oma modlitw konsekracyjn. Pozostali biskupi maj r璚e z這穎ne.

 Modlitwa ta nie ma nic prawie wsp鏊nego z dotychczasow, por闚nuj帷 biskupa z arcykap豉nem Starego Testamentu, i opisuj帷 jego szaty. Nowa jest kr鏒sza, bardzo biblijna i lepiej wyra瘸 rol arcykap豉na Nowego Przymierza. Jej cz窷 鈔odkowa jest 酥iewana przez wszystkich biskup闚 – konsekrator闚: Ze郵ij wi璚 na tego wybranego moc pochodz帷 od Ciebie, najwy窺zego Ducha, kt鏎ego udzieli貫 Jezusowi Chrystusowi, Twemu Najmilszemu Synowi, i kt鏎ego On udzieli Aposto這m, kt鏎zy za這篡li wsz璠zie Ko軼i馧 jako Twoj 鈍i徠yni, aby w niej chwali Ciebie i wys豉wia nieustannie Twe imi.

 Po zako鎍zeniu modlitwy, g堯wny konsekrator namaszcza g這w konsekrowanego Olejem Krzy禦a wyg豉szaj帷 now, dok豉dniejsz ni dot康 formu喚: Oby B鏬, Ojciec Pana naszego Jezusa Chrystusa, kt鏎y zechcia konsekrowa ciebie na najwy窺ze kap豉雟two, przenikn掖 Ciebie tym tajemniczym namaszczeniem i uczyni owocnym twoje pos逝giwanie przez swoje b這gos豉wie雟two. Nie zawi您uje si r璚znikiem g這wy, tak jak i r彗 kap豉n闚.

 Przekazaniu ksi璕i Ewangelii towarzysz s這wa wyj皻e z 2 Tym 4, 2, odpowiedniejsze ni dot康: We幟ij Ewangeli, g這 Bo瞠 s這wo w por czy nie w por, ze wszelk cierpliwo軼i i trosk o nauczanie. Przy w這瞠niu pier軼ienia m闚i Konsekrator: przyjmij pier軼ie, jako pi皻no wierno軼i i obejmij Oblubienic Bo膨, Ko軼i馧 鈍i皻y, w wierze bez skazy. Wr璚zaj帷 pastora w praw r瘯 m闚i: Przyjmij lask, znak w豉dzy pasterskiej, aby podtrzymywa s豉bych, umacnia w徠pi帷ych, napomina 幢e czyni帷ych i kierowa dobrych na drog zbawienia wiecznego. Mitr nak豉da w milczeniu, gdy jest raczej ozdob, ni prawdziwym znakiem: dotychczasowa formu豉 wyra瘸豉 tak wiele, 瞠 nic nie wyra瘸豉!

 Je郵i konsekracja odbywa si w ko軼iele katedralnym w豉snym nowego biskupa, konsekrator teraz zaprasza go do zaj璚ia swego miejsca na katedrze (tronie): je郵i nie, po swojej prawej r璚e. Ko鎍zy si konsekracja poca逝nkiem pokoju. Wierni mog 酥iewa, pocz患szy od przekazania pastora逝:
Ant. B鏬, Tw鎩 B鏬, nama軼i ci olejkiem wesela obficiej ni twych towarzyszy (Ps 44, 8b).
Psalm 44
Resp. Niech twa r瘯a b璠zie mocna, twa prawica pe軟a 篡cia: sprawiedliwo嗆 i prawo s oparciem twego tronu (Ps 88, 14-15).

 Koncelebrowana Liturgia Eucharystyczna ma ju wcze郾iej okre郵one zmiany z tym, 瞠 nowy ryt nakazuje zdj望 insygnia przed ca陰 Liturgi Eucharystyczn. Odt康 „Hanc igitur” w豉sne 酥iewaj wszyscy kancelebransi, a nie nowy biskup, co znosi dziwne rozr騜nienie dw鏂h formu przez zmian zaimk闚 w tek軼ie dotychczasowym. „Te Deum” – mo積a 酥iewa zaraz po Komunii wiernych (przewidziane jako 酥iew chwa造 przez Instr. II, art. 15), albo po ko鎍owym b這gos豉wie雟twie, do kt鏎ego mo積a u篡 tekstu uroczystego tzw. gallika雟kiego.

 Z tego obrazu zupe軟ie zewn皻rznie przedstawionego widzimy, jak ryt 鈍i璚e sta si prostszy, logiczniejszy, bardziej zwarty. Dok豉dniejsza analiza poka瞠, o ile wynika on z tradycji, a na ile jest uwsp馧cze郾iony.

[Franciszek Greniuk]

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 39:1969, f. I, s. 85-89.

I. DOKUMENTY ODNOWY

Franciszek Greniuk

4. Uproszczenie obrz璠闚 i insygni闚 pontyfikalnych

 Dnia 21 czerwca 1968 r. promulgowana zosta豉 Instrukcja Kongregacji Obrz璠闚 O uproszczeniu ryt闚 i insygni闚 pontyfikalnych Pontificales ritus (De ritibus et insignibus pontificalibus simplicioribus reddendis). Tekst instrukcji zamieszczaj „Notitiae” 41 (1968) 246-252.

 Instrukcja sk豉da si z wst瘼u, zasadniczej cz窷ci uj皻ej w pi璚iu rozdzia豉ch oraz zako鎍zenia, zawieraj帷ego wzmiank o aprobacie przez papie瘸 oraz okre郵enie terminu vacatio legis.

 Obrz璠y pontyfikalne s wa磬im elementem liturgii katolickiej. S one znakiem nie tylko szacunku i czci oddawanej godno軼i biskup闚, lecz tak瞠 znakiem, kt鏎y przedstawia wiernym tajemnic Ko軼io豉. Normy dotycz帷e obrz璠闚 pontyfikalnych zawieraj si w Caeremoniale Episcoporum. By造 one og豉szane w ci庵u wiek闚, a nawet w ostatnich czasach powag papie篡. W ksi璠ze tej zawieraj帷ej czcigodne i tradycyjne obrz璠y znajduj si jednak tak瞠 ceremonie mniej stosowne dla obecnych warunk闚, w jakich przysz這 Ko軼io這wi uobecnia zbawcze dzie這 Bo瞠, paschaln tajemnic Chrystusa. Dlatego wraz z zapocz徠kowaniem posoborowej reformy liturgii, zmierzaj帷ej do znacznego uproszczenia obrz璠闚 i uzyskania ich lepszej funkcjonalno軼i oznaczania, wielu biskup闚 prosi這 tak瞠 o uproszczenie obrz璠闚 i insygni闚 pontyfikalnych. Uwzgl璠niaj帷 te 篡czenia i postulaty omawiana instrukcja wprowadza ju obecnie pewne uproszczenia w obrz璠ach pontyfikalnych, jakkolwiek ca這軼iowa reforma Caeremoniale Episcoporum b璠zie mo磧iwa dopiero po definitywnej reformie Mszy 鈍., brewiarza i roku liturgicznego. Podane normy b璠 mog造 by wprowadzone w 篡cie natychmiast, z zachowaniem dotychczas u篡wanych ksi庵 liturgicznych.

 W   r o z d z i a l e   I   instrukcja m闚i o kap豉nach i asystuj帷ych przy odprawiaj帷ym biskupie.

 W art. 1 instrukcja zaleca, zgodnie z dawn tradycj, celem pe軟iejszego ukazania struktury Ko軼io豉, aby wraz z biskupem odprawiaj帷ym koncelebrowali tak瞠 kap豉ni przy wsp馧udziale aktywnym ludu chrze軼ija雟kiego. Jeden z koncelebruj帷ych kap豉n闚 mo瞠 spe軟ia funkcj kap豉na asystuj帷ego, a w wypadku braku diakon闚, dwaj koncelebruj帷y kap豉ni mog przej望 funkcj diakon闚 asystuj帷ych. Kap豉n asystuj帷y stoi w takim przypadku przy biskupie, ksi璕 jednak, z kt鏎ej czyta lub 酥iewa biskup, podtrzymuje inny z us逝guj帷ych (art. 2).

 W zasadzie biskupowi powinni asystowa kap豉ni odznaczeni wy窺z godno軼i ko軼ieln. Jednak, i to jest nowo嗆 w por闚naniu do dotychczas obowi您uj帷ych przepis闚, w wypadku konieczno軼i wolno diakonowi i subdiakonowi spe軟ia funkcj diakon闚 asystent闚 i zajmowa miejsce przy samym tronie biskupa (art. 3).

 Celem pe軟iejszego ukazania prawdziwo軼i 鈍i璚e i sprawowanych funkcji w Ko軼iele, podczas odprawiania przez biskupa nale篡 dopuszcza do funkcji diakona i subdiakona mszalnego, je郵i naturalnie s, prawdziwych diakon闚 i subdiakon闚 (art. 4).

 Nic nie stoi na przeszkodzie, aby w wypadku wi瘯szej ilo軼i diakon闚 mogli oni asystowa przy Mszy 鈍. dziel帷 mi璠zy siebie r騜ne funkcje. W takim przypadku powinni by jednak ubrani w sobie w豉軼iwe szaty (art. 5).

 Wypada, aby biskupowi odprawiaj帷emu Msz 鈍. czytan asystowa przynajmniej jeden diakon, ubrany w alb i stu喚, kt鏎y ma czyta Ewangeli i us逝giwa przy o速arzu (art. 6). Przepis ten, rzadko w Polsce stosowany i napotykaj帷y op鏎 u samych diakon闚, prze鈍iadczonych, 瞠 sama alba bez dalmatyki jest strojem niekompletnym, jest przypomnieniem wymagania zawartego w Ritus servandus in celebratione Missae nr 44.

 W Wielki Czwartek we Mszy 鈍. z po鈍i璚eniem olej闚, je郵i nie ma okre郵onej ilo軼i diakon闚 i subdiakon闚, mog oni asystowa w mniejszej liczbie. A je郵i nie ma ich zupe軟ie, w闚czas oleje do konsekracji nios sami kap豉ni koncelebruj帷y z biskupem (Art. 7).

 Kanonicy podczas Mszy 鈍. pontyfikalnej odprawianej przez biskupa powinni wyst瘼owa zawsze w stroju ch鏎owym (art. 8). Cz這nkowie asysty, u nas tzw. kapariusze, trzymaj帷y pastora i mitr, nie mog przywdziewa kap (art. 9).

 R o z d z i a    II   instrukcji zawiera postanowienia dotycz帷e tronu biskupiego.

 Instrukcja przypomina, 瞠 siedzenie biskupa s逝sznie nosi tradycyjne miano „katedry” (art. 11). Nad katedr nie nale篡 odt康 umieszcza baldachimu. Dotychczas istniej帷e a warto軼iowe pod wzgl璠em artystycznym, nale篡 zachowa. Przed powzi璚iem decyzji o usuni璚iu takiego baldachimu nale篡 skonsultowa si z Komisj Liturgiczn oraz Komisj Sztuki Sakralnej (art. 11). Katedr biskupi nale篡 tak umie軼i, na planie poziomym i pionowym, aby zgodnie z architektur i rozplanowaniem wn皻rza poszczeg鏊nego ko軼io豉, biskup by widziany przez wiernych i aby wynika這, 瞠 on rzeczywi軼ie przewodniczy ca貫mu zgromadzeniu (art. 12). Katedra biskupia, zwana u nas potocznie tronem, mo瞠 by tylko jedna. U篡wa jej biskup celebruj帷y lub asystuj帷y pontyfikalnie celebrze. Dla innych za biskup闚 i dostojnik闚, gdyby mieli by obecni, nale篡 przygotowa w odpowiednim miejscu siedzenia, kt鏎e jednak瞠 nie mog mie charakteru katedry biskupiej (art. 13). Wynika wi璚 z tego, 瞠 inni biskupi np. pomocnicy i celebransi nie biskupi, podczas odprawiania Mszy 鈍. nie mog u篡wa katedry biskupiej. W ko軼io豉ch wi璚 katedralnych b璠zie do嗆 trudny problem umieszczenia siedzenia celebransa, kt鏎y przecie tak瞠, w my郵 wymaga instrukcji Inter Oecumenici (art. 92) ma by widziany, a jego siedzenie tak usytuowane, aby wynika這, 瞠 przewodniczy ca貫j wsp鏊nocie ludu Bo瞠go.

 R o z d z i a    III   zawiera postanowienia dotycz帷e u篡wania niekt鏎ych szat i insygni闚 pontyfikalnych.

 Biskup przywdziewaj帷y zgodnie z rubrykami alb, nie musi mie na sobie rokiety (art. 14). Do uznania za biskupa pozostawiono u篡wanie:
a) po鎍zoch i sanda堯w pontyfikalnych; b) r瘯awiczek, z mo磧iwo軼i jednak u篡wania zawsze r瘯awiczek bia造ch; c) formu豉 (豉c. formule), czyli artystycznie wykonanej ozdobnej cz窷ci kapy liturgicznej (art. 15).

 Instrukcja znosi zupe軟ie u篡wanie: a) tuniceli biskupiej, przywdziewanej dotychczas pod dalmatyk; b) gremia逝 koloru szat liturgicznych, zachowuj帷 jednak瞠 mo磧iwo嗆 u篡cia gremia逝 innego, gdyby zasz豉 ku temu rzeczywista potrzeba, aby np. uchroni przed poplamieniem szat liturgicznych podczas namaszcze; c) 鈍iecy, tzw. bugii, trzymanej przy biskupie podczas czyta lub 酥iew闚 z ksi璕i, chyba 瞠 zachodzi豉by rzeczywista potrzeba z racji np. niedostatecznego o鈍ietlenia miejsca sprawowania liturgii; d) poduszki, podk豉danej biskupowi pod kolana przy kl瘯aniu (art. 16).

 Zgodnie ze star tradycj biskup u篡wa w dalszym ci庵u dalmatyki podczas celebry uroczystej; u篡wa jej tak瞠 nawet we Mszy czytanej przy konsekracji biskupa, 鈍i璚eniach kap豉雟kich, b這gos豉wie雟twie opata i ksieni, b這gos豉wie雟twie i po鈍i璚eniu dziewic oraz przy konsekracji ko軼io豉 i o速arza. Jednak dla uzasadnionej przyczyny mo瞠 nie u篡wa dalmatyki pod ornatem np. w wypadku jej braku lub nadmiernego upa逝 (art. 17).

 W jakichkolwiek czynno軼iach liturgicznych biskup u篡wa jednej tylko mitry, kt鏎a winna by albo prosta albo ozdobiona w zale積o軼i od charakteru celebracji (art. 18). Pastora逝 mo瞠 u篡wa ka盥y biskup odprawiaj帷y pontyfikalnie za zgod biskupa miejscowego (art. 19).

 Podczas procesji, dla lepszego podkre郵enia wi瘯szej godno軼i i czci krzy瘸 krzy nale篡 nosi tylko jeden: w obecno軼i arcybiskupa krzy ten ma by taki, jaki mu przys逝guje: nie嗆 go jednak nale篡 na czele procesji pasyjk zwr鏂on do przodu. Po procesji krzy nale瘸這by tak umie軼i, aby by krzy瞠m o速arzowym. W innym przypadku nale篡 go odnie嗆 do zakrystii (art. 20).

 R o z d z i a    IV   m闚i o niekt鏎ych zmianach i o zniesieniu pewnych rzeczy w obrz璠ach pontyfikalnych.

 Do jakiejkolwiek czynno軼i liturgicznej, a wi璚 tak瞠 do Mszy 鈍. nawet pontyfikalnej, biskup ubiera si i rozbiera w zakrystii, przy tronie albo, je郵i to jest dogodniejsze, przed o速arzem. Nie mo積a jednak k豉嗆 szat i insygni闚 biskupich na o速arzu (art. 21). Je郵i biskup przed Msz 鈍. przewodniczy modlitwie brewiarzowej zgodnej z por dnia, ubiera si w ornat ju od pocz徠ku godziny kanonicznej (art. 22).

 Ksi璕a Ewangelii, u篡wana do czytania lub 酥iewania w czasie Mszy 鈍., powinna by oddzielona od ksi璕i Lekcji mszalnych. Na pocz徠ku Mszy 鈍. niesie j subdiakon i sk豉da na o速arzu. Po uca這waniu przez biskupa o速arza i ksi璕i Ewangelii ewangeliarz ten pozostaje na o速arzu, sk康 zabiera go diakon dopiero do czytania Ewangelii po odm闚ieniu „Munda cor meum”, zanim prosi biskupa o b這gos豉wie雟two (art. 23).

 Gdy biskup, zgodnie z nr. 13 omawianej instrukcji, przewodniczy Mszy 鈍. chocia jej sam nie odprawia, mo瞠 podczas liturgii S這wa wykonywa wszystkie te czynno軼i, kt鏎e w zasadzie nale膨 do samego celebransa (art. 24). W art. tym chodzi o tzw. koncelebr ceremonialn a nie koncelebr sakramentaln. Praktycznie rzecz bior帷, przy nale篡tej organizacji celebry i zachowaniu odr瑿no軼i wype軟ianych funkcji, do biskupa b璠zie nale瘸這 w tym wypadku odm闚ienie oracji mszalnej oraz przewodniczenie podczas „Gloria”, „Credo” i „Modlitwy wiernych”.

 W my郵 przepisu art. 25 biskupowi cze嗆 maj oddawa wszyscy, tak瞠 asystuj帷y przy czynno軼iach liturgicznych klerycy, nie przez kl瘯anie lecz jedynie przez uk這ny (inklinacje). Podobnie asystuj帷y wype軟iaj帷 swe funkcje przy biskupie np. podaj帷 kadzielnic i kadzid這 stoj, chyba 瞠 ukl瘯ni璚ie b璠zie wygodniejsze.

 Art. 26 znosi zwyczaj dawno ju chyba w Polsce nie istniej帷y. Przepisuje on bowiem, 瞠 podczas czynno軼i liturgicznych asystuj biskupowi nie jego domownicy lecz akolici lub klerycy. Znosi si przepisane przez Caeremoniale Episcoporum wszelkiego rodzaju otaczanie ko貫m biskupa oraz przepis powtarzania podw鎩nie pewnych partii formu modlitewnych (art. 27). Znosi si tak瞠, przepisane przez Caeremoniale Episcoporum, uprzednie kosztowanie chleba, wina i wody u篡wanych do Mszy 鈍. (art. 28). Biskup, przewodnicz帷y modlitwie brewiarzowej przed Msz 鈍., opuszcza modlitwy przygotowawcze do Mszy 鈍. przewidziane przez Caeremoniale Episcoporum do odm闚ienia w czasie psalmodii (art. 29). Przy tzw. koncelebrze ceremonialnej wod dolewan do wina b這gos豉wi sam celebrans a nie przewodnicz帷y biskup (art. 30). Biskup mo瞠 nie u篡wa mitry i pastora逝 podczas przechodzenia z miejsca na miejsce, je郵i odleg這嗆 jest niewielka (art. 31). Biskup nie wk豉da mitry do mycia r彗 i na czas, gdy jest okadzany (art. 32). Znosi si, nieistniej帷y ju zreszt w Polsce zwyczaj udzielania b這gos豉wie雟twa po homilii, o kt鏎ym mowa w Caeremoniale Episcoporum (art. 33). B這gos豉wie雟two papieskie, udzielane przez biskupa zgodnie z zasadami prawa, z zachowaniem sobie w豉軼iwej formu造 liturgicznej, zast瘼uje normalne b這gos豉wie雟two udzielane przy ko鎍u Mszy 鈍. (art. 34).

 Nie nosi si przez ko軼i馧 krzy瘸 podczas udzielania b這gos豉wie雟twa przez arcybiskupa (art. 35). Podczas udzielania b這gos豉wie雟twa biskup bierze pastora do r瘯i przed rozpocz璚iem odmawiania formu造 b這gos豉wie雟twa, aby jej p騧niej nie przerywa. Opuszcza si wi璚 podnoszenie i wyci庵anie r彗 przepisane przez Ritus servandus w nr. 87. Arcybiskup ponadto przed b這gos豉wie雟twem wk豉da mitr (art. 36). Po udzieleniu b這gos豉wie雟twa biskup odchodz帷 od o速arza czyni przed nim rewerencj w mitrze i z pastora貫m w r瘯u; w wypadku gdyby mia paliusz, zdejmuje go nie przy o速arzu, lecz dopiero w zakrystii (art. 37).

 R o z d z i a    V   m闚i o pra豉tach nie posiadaj帷ych sakry biskupiej oraz o innych duchownych i niekt鏎ych czynno軼iach liturgicznych.

 Te wszystkie postanowienia i przepisy, kt鏎e zawarte s w omawianej instrukcji odno郾ie uproszczenia, opuszczenia wzgl璠nie zmiany przepis闚 dotycz帷ych u篡wania szat, insygni闚 i obrz璠闚 pontyfikalnych odnosz si tak瞠 odpowiednio do pra豉t闚 lub duchownych nie maj帷ych sakry biskupiej u篡waj帷ych pontyfikali闚 na mocy prawa lub przywilej闚 (art. 38). Zniesienia i zmiany postanowione w poprzednich artyku豉ch instrukcji odnosz si tak瞠 do wszystkich czynno軼i liturgicznych odprawianych przez innych duchownych (art. 39).

 Omawiana instrukcja zosta豉 przygotowana przez Kongregacj Obrz璠闚 oraz Rad do Wykonania Konstytucji o 鈍. Liturgii. Dnia 10 czerwca 1968 zatwierdzi j papie   P a w e    VI   oraz nakaza promulgowa. Vacatio legis zosta這 okre郵one na czas do dnia 8 wrze郾ia 1968 r.

 Jakkolwiek instrukcja ta dotyczy rzeczy mniej istotnych w liturgii Ko軼io豉 katolickiego, to niemniej cieszy, poniewa 鈍iadczy o nale篡tym kierunku realizacji odnowy liturgii. W omawianej dziedzinie zrobiono to, co mo積a by這 zrobi przed zasadnicz reform. Spodziewa si nale篡, 瞠 nie jest to jeszcze ostatnie s這wo, kt鏎e ruch odnowy b璠zie mia do powiedzenia w tym wzgl璠zie.

Ks. Franciszek Greniuk

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 39:1969, f. I, s. 89.

I. DOKUMENTY ODNOWY

S. Hartlieb

5. Ograniczenie u篡wania insygni闚 biskupich

 Z dniem 8 wrze郾ia 1968 r. wesz這 w 篡cie zarz康zenie Ojca 鈍.,   P a w  a   VI,   ograniczaj帷e u篡wanie insygni闚 biskupich przez kap豉n闚 nie b璠帷ych biskupami. Jednym z motyw闚 sk豉niaj帷ych do takiej decyzji jest troska o prostot w sprawowaniu obrz璠闚 liturgicznych, zalecana przez KL w nrze 34 oraz 33. R闚nocze郾ie Papie, uzasadniaj帷 swoje zarz康zenie, powo逝je si na fakt, 瞠 insygnia te oznaczaj od wiek闚 godno嗆 i w豉dz biskup闚. A Sob鏎 Watyka雟ki II t godno嗆 jeszcze wi璚ej uwypukli i ja郾iej wskaza r騜nic istniej帷 mi璠zy biskupami i kap豉nami. KL w nrze 130 postanawia: Wypada, aby noszenie odznak pontyfikalnych by這 zastrze穎ne tym duchownym, kt鏎zy posiadaj sakr biskupi albo jak捷 szczeg鏊n jurysdykcj.

 Dlatego opr鏂z biskup闚 mog u篡wa pontyfikali闚 jedynie: a) Legaci Ojca 鈍; b) Opaci i pra豉ci, kt鏎zy posiadaj jurysdykcj na terenie od陰czonym od jakiejkolwiek diecezji (KPK kan. 319 paragraf l oraz kan. 325); c) administratorzy apostolscy ustanowieni na sta貫 (kan. 315 paragraf 1); d) Opaci zakonni pe軟i帷y urz康, po otrzymaniu liturgicznej benedykcji (kan. 625).

 Tych samych insygni闚, z wyj徠kiem pastora逝 oraz katedry (tronu) mog u篡wa: a) administratorzy apostolscy ustanowieni na pewien okres (kan. 351, paragraf 2, 2°, kan. 308); b) wikaruisze apostolscy i prefekci apostolscy (kan. 308).

 Wy瞠j wspomniani pra豉ci oraz opaci mog korzysta z tych praw jedynie w okresie trwania ich urz璠u i to: pra豉ci na swoim tylko terytorium; opat prymas oraz opat genera kongregacji we wszystkich klasztorach swego zakonu lub kongregacji; inni opaci r闚nie we wszystkich klasztorach swego Zakonu, ale za zgod opata miejscowego wzgl璠nie przeora. Opaci tytularni oraz wszyscy wy瞠j wymienieni po okresie ich urz璠owania mog korzysta z tych uprawnie za zgod opata miejscowego wzgl璠nie przeora.

 Pra豉ci nie wymienieni w tym dokumencie, kt鏎zy posiadaj aktualnie prawo u篡wania pontyfikali闚 mog korzysta z niego nadal: mog r闚nie z niego zrezygnowa.

Wg „Notitiae” 41          
Opr. ks. Stanis豉w Hartlieb

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 39:1969, f. I, s. 90.

I. DOKUMENTY ODNOWY

F. Greniuk

6. Nowy porz康ek czyta mszalnych w liturgii za zmar造ch w Polsce

 Na pro軸 ks. biskupa   F.   J o p a   z Opola, przewodnicz帷ego Komisji Liturgicznej Episkopatu Polski, Rada dla Wykonania Konstytucji o 鈍. Liturgii udzieli豉 dnia 26 marca 1968 r. dla diecezji polskich tytu貫m pr鏏y zezwolenia na u篡wanie nowego porz康ku czyta liturgicznych we Mszach za zmar造ch, aby szerzej otworzy skarbiec biblijny i obficiej zastawi wiernym st馧 S這wa Bo瞠go. Nowy porz康ek czyta mo瞠 by u篡wany i stosowany pod nast瘼uj帷ymi warunkami: 1) nale篡 stosowa si do uk豉du zatwierdzonego ju dla diecezji francuskich; 2) czytania w豉sne dla Mszy 瘸這bnych mog by u篡wane tak瞠 we mszach pierwszej i drugiej klasy; 3) pozwolenie jest fakultatywne, w zale積o軼i od uznania poszczeg鏊nych biskup闚, kt鏎zy ustalaj granice i normy praktyczne na terenie swej jurysdykcji; 4) poszczeg鏊ni duszpasterze prze郵 sprawozdania o do鈍iadczeniu i korzy軼iach z tego wynikaj帷ych do biskupa, biskupi za przeka膨 je Komisji Liturgicznej Episkopatu; 5) sprawozdanie og鏊ne Komisja Liturgiczna z這篡 na plenum Konferencji Episkopatu a nast瘼nie przeka瞠 je Radzie w Rzymie; 6) z pozwolenia mo積a korzysta tak d逝go, jak d逝go nie zostanie postanowione co innego.

Ks. Franciszek Greniuk

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 39:1969, f. I, s. 90-92.

II. PRAKTYKA ODNOWY

F. Greniuk

1. Odpowiedzi na polskie dubia rubrycystyczne

 Przewodnicz帷y Komisji Liturgicznej przy Konferencji Episkopatu Polski J. E. ks. Bp  Franciszek   J o p   z Opola zwr鏂i si dwukrotnie, w pi鄉ie z dnia 4 marca i 4 kwietnia 1968 r., do Rady dla Wykonania Konstytucji o 鈍. Liturgii z pro軸 o wyja郾ienie pewnych dubi闚 rubrycystycznych, wyros造ch z konfrontacji przepis闚 Instrukcji o kulcie tajemnicy eucharystycznej (Eucharisticum mysterium z dn. 25 maja 1967 r.) z praktyk polsk, znan powszechnie na naszym terenie. Na wyja郾ienia te warto zwr鏂i szczeg鏊n uwag, poniewa niekt鏎e zw豉szcza odpowiedzi wskazuj jak nale篡 ustosunkowa si do bardzo niech皻nie u nas modyfikowanych praktyk np. do wystawie Naj鈍. Sakramentu w czasie Mszy 鈍., nabo瞠雟tw majowych lub r騜a鎍owych itp.

 Zapytanie pierwsze w pi鄉ie z dnia 4 marca dotyczy這 sposobu trzymania prze豉manej hosii podczas s堯w „Oto Baranek Bo篡 ...” w czasie Mszy 鈍. odprawianej z udzia貫m wiernych, a mianowicie czy hosti nale篡 trzyma tak, aby wygl康a豉 na ca陰 czy te cz窷ci za這穎ne na siebie? Odpowied Rady uznaje za mo磧iwe oba sposoby trzymania hosii, z tym, 瞠 z racji funkcji znaku za bardziej odpowiedni uwa瘸 spos鏏 drugi, tak aby wygl康a豉 na prze豉man. Wygl康 taki bowiem lepiej kojarzy si z wygl康em chleba do spo篡wania.

 Zapytanie drugie dotyczy這 sposobu post瘼owania z hosti konsekrowan podczas Mszy 鈍. a przewidzian do wystawienia bezpo鈔ednio po odprawieniu Naj鈍. Ofiary. Czy hostia ta ma pozosta od Komunii 鈍. do ko鎍a Mszy 鈍. na o速arzu, czy te nale瘸這by j z這篡 raczej do tabernakulum? Odpowied Rady nakazuje schowanie hostii do tabernakulum. Wystawienie wi璚 nale篡 robi po zako鎍zeniu Mszy 鈍. bior帷 hosti z tabernakulum z zachowaniem oczywi軼ie normalnie przewidzianego rytu co do okadzania, 酥iewu itp. Nie wydaje si jednak, aby wypowied ta by豉 najszcz窷liwszym rozwi您aniem, zw豉szcza gdy Msza 鈍. odprawiana jest na o速arzu usytuowanym twarz do wiernych, znajduj帷ym si zdala od tabernakulum.

 Trzecie zapytanie dotyczy這 interpretacji, co do zakresu, nr 40 instrukcji Eucharisticum mysterium stwierdzaj帷ego, 瞠 duszpasterze maj si stara, aby chorzy i starcy, chocia nie ob這積ie chorzy, ani nie znajduj帷y si w niebezpiecze雟twie 鄉ierci, cz瘰to a nawet codziennie, zw豉szcza w okresie wielkanocnym mieli mo積o嗆 przyjmowania Eucharystii o jakiejkolwiek porze dnia. Pytanie podnosi這 czy ta vjakakolwiek pora dnia” odnosi si tak瞠 do jakiegokolwiek dnia, a wi璚 tak瞠 do wszystkich dni Wielkiego Tygodnia? Odpowied Rady jest potwierdzaj帷a, a wi璚 tym瞠 kategoriom os鏏 mo積a udziela Komunii 鈍. tak瞠 o jakiejkolwiek porze we wszystkie dni Wielkiego Tygodnia.

 Czwarte pytanie dotyczy這 interpretacji nru 61 instrukcji Eucharisticum mysterium na przyk豉dzie konkretnego wypadku ko軼io豉 franciszkan闚 w Opolu. Zwr鏂ono si z zapytaniem, czy podczas wystawienia Naj鈍. Sakramentu w niezamkni皻ej kaplicy bocznej, z otwartym doj軼iem na tyle szerokim, 瞠 cz窷 wiernych znajduj帷ych si w nawie g堯wnej widzia豉 wystawion hosti, mo積a w nawie g堯wnej odprawia Msz 鈍., przy czym o速arza g堯wnego z kaplicy wystawienia nie wida? Odpowied Rady zaleca, aby rzecz roztropnie przeorganizowa zgodnie z wymaganiami Instrukcji o kulcie tajemnicy eucharystycznej. Do tego, aby takie wystawienie mo積a by這 urz康za, musia豉by kaplica by rzeczywi軼ie oddzielona od nawy g堯wnej (vere separata). Dzi瘯i temu uniknie si rozbicia uwagi wiernych dwoma r騜nymi czynno軼iami liturgicznymi.

 W pi徠ym zapytaniu chodzi o w豉軼iwe ukszta速owanie praktyki 陰czenia Mszy 鈍. z wystawieniem Naj鈍. Sakramentu w takich okoliczno軼iach jak np. pierwsze pi徠ki miesi帷a. Zapytano Rad czy zgodn z instrukcj Eucharisticum mysterium nr 66 jest praktyka stosowana obecnie w Polsce, polegaj帷a na robieniu wystawienia po odprawieniu Mszy 鈍., odmawianiu litanii do Serca Pana Jezusa oraz benedykcji przy odpowiednim 酥iewie. Odpowied Rady podkre郵a jeszcze raz, 瞠 b這gos豉wie雟two bezpo鈔ednio po Mszy 鈍. jest zakazane. Wystawienie dopuszczalne jest je郵i trwa nieco d逝瞠j.

 Przyzna jednak chyba trzeba, 瞠 odpowied ta mo瞠 by niejednoznacznie rozumiana, bo przecie litania i modlitwy do Serca Pana Jezusa te trwaj nieco d逝瞠j. Czy wystarczaj帷o d逝go? Wydaje si, 瞠 tak. Wobec tego praktyka stosowana i znana w Polsce mo瞠 by jednak uznana za niesprzeczn z Instrukcj o kulcie tajemnicy Eucharystii.

 W pi鄉ie za z 4 kwietnia 1968 r. w punkcie pierwszym pytano, czy nale篡 zgodnie z odpowiedz Kongregacji Obrz璠闚 z 10 maja 1890 r. stawia umbrakulum przed wystawionym Naj鈍. Sakramentem, ilekro g這szone jest kazanie, podczas gdy nr 62 instrukcji Eucharisticum mysterium dopuszcza jedynie kr鏒kie wyja郾ienie i homilie o Naj鈍. Sakramencie, a nie kazania o innej tematyce np. o 鈍i皻ych, czy okoliczno軼iowe? Odpowied Rady przypomina, 瞠 kr鏒kie wyja郾ienia, o kt鏎ych mowa w instrukcji, nie s kazaniami, lecz wyja郾ieniami tekstu czytanego. Dlatego podczas tych wyja郾ie nie nale篡 stawia umbrakulum, tak jak nie nale篡 go stawia podczas czytania eucharystycznych tekst闚 biblijnych. Oczywist jest rzecz, szkoda 瞠 nie dla wszystkich w praktyce, 瞠 podczas wystawienia Naj鈍. Sakramentu nie wolno g這si kaza nie-eucharystycznych.

 Pytanie drugie w tym瞠 li軼ie dotyczy這 bardzo pal帷ej sprawy, a mianowicie mo磧iwo軼i i praktyki urz康zania wystawie Naj鈍. Sakramentu podczas nabo瞠雟tw majowych i pa寮ziernikowych. Odpowied Rady jest jasna. 如iewanie lub odmawianie litanii czy r騜a鎍a powinno mie miejsce przed wystawieniem Naj鈍. Sakramentu. Porz康ek takiego nabo瞠雟twa, zdaniem Rady, powinien przedstawia si nast瘼uj帷o: modlitwy maryjne (r騜aniec lub litania), wystawienie, kr鏒ka modlitwa w milczeniu, a w ko鎍u b這gos豉wie雟two eucharystyczne.

 Z tej odpowiedzi Rady cieszy si nale篡 szczeg鏊nie. Trudno bowiem by這 przekona wielu, nawet sk康in康 przekonanych do odnowy liturgii, o niezgodno軼i polskiej praktyki z przepisami instrukcji o kulcie tajemnicy Eucharystii, w kt鏎ych dopatrywa si nale篡 nie tylko powa積ych racji prawnych ale tak瞠 g喚bszych uzasadnie wewn皻rznych.

Ks. Franciszek Greniuk

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 39:1969, f. I, s. 92-93.

III. NOTATKI BIBLIOGRAFICZNE

J. Stefa雟ki

Komentarz do msza逝 rzymskiego

 W latach 1964-66 ukaza這 si we Francji (ed. Castermann) 5 tomowe dzie這: Guide de l'Assemblée chretienne, Th.   M a e r t e n s a   i   J.   F r i s q u e' a. R闚nocze郾ie wydawnictwo Herdera dokona這 t逝maczenia na j瞛. niemiecki 1 . Jest to obszerny komentarz do msza逝. W aktualnej odnowie 篡cia liturgicznego, pe軟e uczestnictwo, 鈍iadome i czynne, wymaga zw豉szcza rozumienia tego, co dokonuje si na o速arzu. St馧 Liturgii S這wa chce obficiej karmi ni dot康. Teksty formularza mszalnego obejmuj faktycznie w cyklu roku liturgicznego ca這嗆 naszej drogi do Ojca, bo obejmuj ca貫 Mysterium Paschalne. St康 prace francuskich teolog闚 i historyk闚 liturgii   M a e r t e n s' a   i   F r i s q u e' a   oddaj du膨 pomoc zw豉szcza duszpasterzom, kt鏎ym zabieganym w鈔鏚 codziennych obowi您k闚, nie zawsze wystarcza do嗆 czasu na samodzielne opracowanie homilii.

 Ka盥a uroczysto嗆 roku liturgicznego jest om闚iona w 4 aspektach i tak te uszeregowany jest przedstawiony materia: 1) obja郾ienie czyta biblijnych, 2) wyja郾ienie liturgii, 3) tematyka biblijna, 4) wskazania dla wiary.

 Ad 1. B鏬 przem闚i w historii w okre郵onym czasie i do cz這wieka historycznego. S這wo Bo瞠 – Chrystus 篡 w kulturze semickiej i m闚i j瞛ykiem czasu. St康 wsp馧czesny cz這wiek, ze sw ubog znajomo軼i ducha czasu historycznego Chrystusa, potrzebuje przyst瘼nej egzegezy tekst闚 formularza, zw豉szcza czyta. To minimum obja郾ienia pozwala g喚biej spojrze na wieczne prawdy zawarte w pisanym s這wie – w Pi鄉ie 安i皻ym. Liturgia chce bowiem to pe軟e uczestnictwo uczyni czym powszechnym, dla wszystkich, nie tylko dla wtajemniczonych. Zrozumia貫 jest, 瞠 autorzy Komentarza dalecy s od pe軟ej, naukowej egzegezy, gdy praca ich ma charakter pomocy pastoralnej przede wszystkim.

 Ad 2. Wsp馧czesny homo technicus, my郵i praktycznie, nawet w liturgii. Chce zna przyczyny takiego, a nie innego uk豉du danego formularza, sk康 pochodz modlitwy, dlaczego w豉郾ie na dzi taki zestaw psalm闚 w cz窷ciach zmiennych itd. Jednak瞠 nie tylko historyczne dane otrzymujemy w tej cz窷ci, ale tak瞠 teologi tekst闚, ich sens liturgiczny. Liturgia S這wa wiedzie przecie do Liturgii Ofiary, do Uczty eucharystycznej, st康 znajdujemy tak瞠 陰czno嗆 mi璠zy s這wem i rytem, Ewangeli i Eucharysti. I tym postulatom odpowiada materia zawarty w cz窷ci drugiej ka盥ego formularza mszalnego zawartego w omawianej pracy.

 Ad 3. Zmienne teksty Mszy 鈍i皻ej, cho nie obejmuj ca這軼i ekonomii zbawienia, s niewyczerpanym 廝鏚貫m dla 篡wego s這wa w liturgii. Homileta znajduje wiele temat闚 na zasadzie nova et vetera, unikaj帷 nudnego powtarzania, czy rozcie鎍zania zas造szanych czyta z Pisma 安i皻ego, natomiast czerpi帷 z liturgii dnia, b璠帷 wra磧iwym na konkrety z codzienno軼i, mo瞠 zach璚a uczestnik闚 Mszy 鈍i皻ej do ich obecno軼i przy stole eucharystycznym. Ta kerygmatyczna strona ka盥ego formularza jest cenn homiletyczn pomoc.

 Ad 4. W punkcie 4 Kommentar zum Messbuch zawarte s r騜ne wskaz闚ki ascetyczne, praktyczne na co dzie. Np. ko鎍owe „Ite missa est” jest nie tylko rozes豉niem zgromadzenia liturgicznego, ale jest tak瞠 zadaniem, kt鏎e przekracza pr鏬 鈍i徠yni; cz瘰to bowiem stanowi to wsp鏊ny mianownik dla ofiary Mszy 鈍i皻ej i ofiary 篡cia, dla liturgii Mszy 鈍. i mszy codziennego 篡cia.

 Komentarz ma charakter pastoralny. Cho oparty na materiale wsp馧czesnej my郵i teologicznej (zw豉szcza w zakresie egzegezy, historii i teologii liturgii), przeznaczony jest zw豉szcza dla duszpasterzy oraz tych wiernych, kt鏎y sami szukaj swego 鈍iadomego miejsca w liturgii. Szkoda tylko, 瞠 autorzy poza niedzielami i 鈍i皻ami Pa雟kimi skomentowali tylko niekt鏎e wi瘯sze uroczysto軼i 鈍i皻ych (zaledwie 12). Wobec postulatu homilii na ka盥ej Mszy 鈍i皻ej, pomocny by豚y i dalszy ci庵 tego przewodnika na zgromadzeniu liturgicznym.

1 Thierry   M a e r t e n s  –  Jean   F r i s q u e,   Kommentar zum Messbuch, Verlag Herder, Freiburg im Breisgau 1964-1966, t. 1-5.

Ks. Jerzy Stefa雟ki

 

 

 

 


    Zapis elektroniczny Biuletynu Odnowy Liturgii przygotowa Jerzy Paczkowski
 
 

 

 

 

 

 s. 73

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 73

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 74

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 75

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 76

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 77

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 78

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 79

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 80

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 81

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 82

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 83

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 84

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 85

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 86

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 87

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 88

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 89

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 90

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 91

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 92

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 93