Biuletyn Odnowy Liturgii 1 . w: Collectanea Theologica 38:1968, f. III, s. 87-114.

drukuj          
(dokument z oryginaln
numeracj stron)

Zawarto嗆:

I. DOKUMENTY ODNOWY
1. T逝maczenie Graduale simplex na j瞛yki narodowe

II. PROBLEMY ODNOWY
1. Odnowa liturgii a wigilie biblijne – Ks. Alfred Cholewi雟ki SJ
2. Laikat w liturgii Ko軼io豉 – Ks. Rudolf Zielasko
3. Gesty, kt鏎e ods豉niaj misterium – Oprac. ks. A. Cholewi雟ki
4. Problem j瞛yka polskiego w liturgii – Ks. Franciszek Blachnicki

III. PRAKTYKA ODNOWY
1. Udzia wiernych we Mszy 鈍i皻ej (Instrukcja duszpastersko-liturgiczna)
2. Zezwolenie na Msz 鈍. koncelebrowan – Ks. Franciszek Greniuk
3. Vitanda w komentarzach mszalnych – Ks. Henryk Boli雟ki SJ

IV. KRONIKA ODNOWY
1. Post瘼y odnowy liturgii we Francji – Oprac. ks. Bronis豉w Mokrzycki
2. Odnowa liturgii w Japonii – Oprac. ks. Jerzy Stefa雟ki

1 Redaktorem niniejszego biuletynu jest ks. Franciszek   B l a c h n i c k i,   Lublin

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 38:1968, f. III, s. 87-88.

I. DOKUMENTY ODNOWY

1. T逝maczenie Graduale simplex na j瞛yki narodowe

 Dnia 23 stycznia 1968 roku sekretariat posoborowej Rady Liturgicznej przes豉 do przewodnicz帷ych Komisji liturgicznych poszczeg鏊nych episkopat闚 pewne normy dotycz帷e przek豉d闚 Graduale simplex na j瞛yki narodowe. Normy te zosta造 zaaprobowane na sesji IX Rady w listopadzie 1967 roku, a zatwierdzone przez Ojca 安i皻ego dnia 23.I.1968.

 Normy te s nast瘼uj帷e:

  1. Konferencje Episkopatu mog zezwoli na j瞛yk narodowy dla wszystkich lub niekt鏎ych 酥iew闚 zawartych w Graduale simplex i zatwierdzi teksty odpowiadaj帷e melodiom wg norm art. 38 Konstytucji o 鈍. Liturgii oraz punktu 28-31 i 40 Instrukcji Inter Oecumenici z 26.IX.1964.
  2. Dla ka盥ego formularza mszalnego lub jego cz窷ci nale篡 zachowa psalm, antyfon oraz form 酥iewu, kt鏎a odpowiada charakterowi czynno軼i liturgicznej, jak zosta這 to okre郵one w Graduale simplex (por. Instr. Musicam sacram z 5 marca 1967, art. 6 i 9).
    W szczeg鏊no軼i za:
    1. dla werset闚 psalm闚 nale篡 u篡 przek豉du zatwierdzonego przez kompetentn w豉dz, z tym jednak, by tekst odpowiada melodii i zachowuj帷, o ile potrzeba, podzia na wiersze zastosowany w przek豉dzie.
    2. tekst antyfon, nawet je瞠li jest wzi皻y z psa速erza, b璠zie czasem wymaga pewnych zmian, aby nada mu sens bardziej odpowiadaj帷y okresowi liturgicznemu lub danemu 鈍i皻u, aby by zrozumia造 dla wiernych i aby odpowiada wymaganiom rytmicznym i g這sowym 酥iewu ludowego (por. Instr. Musicam sacram, art. 54).
    3. formy 酥iewu zawarte w Graduale simplex (czy to antyfona powtarzana po wierszu psalmu, czy to kr鏒kie responsorium z陰czone z melodi wersetu) mog by przystosowane do w豉軼iwo軼i muzyki i 酥iewu r騜nych lud闚, z tym jednak, by nie dopu軼i motyw闚 鈍ieckich, niezgodnych z muzyk sakraln.
  3. W niekt鏎ych wypadkach Konferencje Episkopatu mog wybra inne teksty, byleby by造 zgodne z og鏊nymi zasadami zawartymi w uwagach wst瘼nych Graduale simplex.

 B璠zie to zachodzi這 wtedy, gdy z zastosowania tekst闚 antyfon i psalm闚 u篡tych w Graduale simplex mog造by wynikn望 pewne trudno軼i (np. trudno軼i duszpasterskie zwi您ane z przek豉dem tekst闚) lub gdy oka瞠 si rzecz korzystniejsz zastosowa zbiory psalm闚 i antyfon b璠帷e ju w u篡ciu, znane og鏊nie, o ile oka膨 si odpowiednie.

Notitiae 37(1968)10   

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 38:1968, f. III, s. 88-93.

II. PROBLEMY ODNOWY

Ks. Alfred Cholewi雟ki

1. Odnowa liturgii a wigilie biblijne

 Warunkiem nale篡tego zrozumienia i prze篡cia odnowionej liturgii jest odpowiednia formacja biblijna. Bez pewnego z篡cia si wewn皻rznego ze 鈍iatem biblijnych poj耩 i symboli, bez wej軼ia w styl biblijnego my郵enia – liturgia mimo wprowadzenia do niej j瞛yk闚 narodowych pozostanie dla wiernych ksi璕 zamkni皻.

 Dlatego duszpasterstwo biblijne w r騜nych formach musi i嗆 w parze z duszpasterstwem liturgicznym stanowi帷 niezb璠ne dla niego przygotowanie i zaplecze.

 Ko軼i馧 w ostatnich czasach wielokrotnie dawa do zrozumienia, jak wielk wag przywi您uje do apostolatu biblijnego i jak bardzo pragnie, by na Pi鄉ie 鈍. opiera這 si studium teologii, praca duszpasterska i 篡cie wewn皻rzne wszystkich bez wyj徠ku wiernych. Troska ta najwyra幡iej ujawni豉 si w wielu dokumentach Soboru Watyka雟kiego II, zw豉szcza w Konstytucji dogmatycznej o Objawieniu Bo篡m. „Trzeba wi璚, aby ca貫 nauczanie ko軼ielne, tak jak sama religia chrze軼ija雟ka, 篡wi這 si i kierowa這 Pismem 鈍.” (nr 21). „Sob鏎 鈍i皻y usilnie i szczeg鏊nie upomina wszystkich wiernych, a zw豉szcza cz這nk闚 zakon闚, by przez cz瘰te czytanie Pisma 鈍i皻ego nabywali wznios貫go poznania Jezusa Chrystusa (Flp 3, 8). Nieznajomo嗆 Pisma 鈍. jest nieznajomo軼i Chrystusa. Niech wi璚 ch皻nie do 鈍i皻ego tekstu przyst瘼uj czy to przez 鈍i皻 Liturgi, przepe軟ion Bo篡mi s這wami, czy przez pobo積 lektur, czy przez odpowiednie instytucje i inne pomoce, kt鏎e za aprobat i pod opiek pasterzy Ko軼io豉 wsz璠zie w naszych czasach chwalebnie si rozpowszechniaj. Niech jednak o tym pami皻aj, 瞠 modlitwa towarzyszy powinna czytaniu Pisma 鈍i皻ego, by ono by這 rozmow mi璠zy Bogiem a cz這wiekiem. Gdy do Niego przemawiamy, gdy si modlimy, a Jego s逝chamy, gdy czytamy boskie wypowiedzi” (nr 25).

 Jedn z tych „innych pomocy, kt鏎e za aprobat i pod opiek pasterzy Ko軼io豉 wsz璠zie w naszych czasach chwalebnie si rozpowszechniaj” jest nowy, w 鈔odowiskach francuskich wypracowany spos鏏 duszpasterstwa biblijnego, zwany   W I G I L I    b i b l i j n ,   lub inaczej – N a b o  e  s t w e m   S  o w a   B o  e g o   (celebratio Verbi Divini). Forma ta wywodzi si z liturgii S這wa we Mszy 鈍. Z niej czerpie swoj struktur, pragnie te w pewnym sensie realizowa jej cele. Mo積a powiedzie, 瞠 wigilia biblijna jest samodzieln, oddzielon od celebracji eucharystycznej liturgi S這wa, Jej celem jest wprowadzi s逝chaczy przez lektur Pisma 鈍. w rozmaite aspekty   m i s t e r i u m   z b a w i e n i a,   umo磧iwiaj帷 im dog喚bne jego poznanie. Nie jest to jednak jej jedyne zadanie. Wigilia biblijna nie chce by suchym, teoretycznym wyk豉dem Biblii. Jak wskazuje jej druga nazwa jest ona nabo瞠雟twem S這wa. Pismo 鈍. jest tu traktowane z religijn czci a S這wo, kt鏎e zawiera, przyjmowane jest z wiar jako   S  o w o   B o g a,   S這wo ci庵le 篡we, domagaj帷e si 鈍iadomego przyj璚ia i odpowiedzi. Wigilia biblijna jest tak zbudowana, by obydwa powy窺ze cele – 軼i郵e zreszt ze sob zwi您ane, mog造 by osi庵ni皻e.

 Dog喚bnemu poznaniu misterium zbawienia s逝篡 przede wszystkim seria kilku czyta (zazwyczaj czterech) Pisma 鈍. Ich doborem nie mo瞠 rz康zi przypadek. Musz one by tak zestawione, by wszystkie odnosi造 si do jednego tylko tematu oraz by ilustrowa造 jego rozw鎩 w dziejach Objawienia Bo瞠go.

 C z y t a n i e   p i e r w s z e   winno by w miar mo積o軼i wyj皻e z ksi庵 historycznych Starego Testamentu. Jego celem jest przedstawi odpowiedni fakt z historii Izraela b璠帷y typem i figur rzeczywisto軼i chrze軼ija雟kiej, np. przymierze na Synaju, kr鏊 Dawid jako pasterz Ludu Bo瞠go, Baranek paschalny itp. Nie wszystkie jednak aspekty misterium chrze軼ija雟twa posiadaj swoje figury i antycypacje w Starym Testamencie. W takim wypadku jest wskazane dobra jaki inny fragment ksi庵 historycznych inaczej zwi您any z tematem wigilii biblijnej. Chc帷 np. przedstawi Bo篡 zamiar zbawienia 鈍iata przez po陰czenie wszystkich ludzi w jedno w Chrystusie, mo積a przeczyta kontrastowy obraz wie篡 Babel m闚i帷y, 瞠 grzech rozrywa jedno嗆 ludzko軼i. O ile przedmiotem wigilii jest nie fakt, ale prawo moralne, pierwsze czytanie winno zawiera jakie zacz徠kowe sformu這wanie odpowiedniej zasady moralnej w ekonomii Starego Przymierza.

 D r u g i e   c z y t a n i e   nale篡 wybiera z ksi庵 proroczych. Ma ono pokaza, jak misterium zbawienia zapocz徠kowane w historii Izraela rozwija si b璠zie w przysz這軼i. Uwa積y s逝chacz winien tu zauwa篡, jak dana prawda nabiera w przepowiadaniu prorok闚 coraz g喚bszej tre軼i; jak rozszerza si jej zasi璕 i jak powoli zarysowuje si posta Chrystusa, w kt鏎ym zbiegaj si wszystkie w徠ki biblijne Starego Testamentu.

 C z y t a n i e   t r z e c i e,   zaczerpni皻e z Ewangelii, obwieszcza i unaocznia wype軟ianie si figur i przepowiedni proroczych w osobie Chrystusa i Jego dziele, jakim jest Ko軼i馧 鈍.   C z w a r t y   wreszcie   o d c i n e k   Pisma 鈍. jest na og馧 wyj皻y z list闚 apostolskich; Zawiera on konkluzje moralne, jakie z danej tajemnicy wyp造waj dla chrze軼ija雟kiego 篡cia. Jego funkcj jest tak瞠 przypomnie s逝chaczom, 瞠 zbawienie zapowiedziane w Starym Testamencie i dokonane przez Chrystusa, musi by przyj皻e przez chrze軼ijan z wiar, aby zaowocowa w ich 篡ciu i post瘼owaniu.

 Nale篡 w tym miejscu zaznaczy, 瞠 podana wy瞠j kolejno嗆 dw鏂h ostatnich czyta – najpierw Ewangelia, potem listy apostolskie – nie powinna by w 瘸dnym wypadku zmieniona. Wyp造wa ona bowiem z samej istoty wigilii biblijnej i jej podstawowych za這瞠. Wiadomo przecie, 瞠 nauka Chrystusa dosz豉 do nas przez nauczanie Aposto堯w, kt鏎zy po Zmartwychwstaniu i w  鈍ietle Ducha 安. g喚biej wnikn瘭i w Chrystusowe przepowiadanie, wydobywaj帷 z niego praktyczne zastosowania przydatne pierwszym chrze軼ijanom w ich codziennym 篡ciu. Listy Apostolskie b璠帷e jakby refleksj nad Ewangeli, komentarzem i rozwini璚iem zawartych w niej my郵i, powinny by czytane po niej.

 Od powy窺zego schematu mog by oczywi軼ie odchylenia. Liczb czyta mo積a np. zredukowa do trzech (wtedy mo積a opu軼i albo czytanie z ksi庵 historycznych, albo z ksi庵 proroczych Starego Testamentu) lub powi瘯szy do pi璚iu. Inna zmiana mo瞠 dotyczy charakteru czyta, zw豉szcza ostatniego. Mo瞠 ono by zaczerpni皻e z ksi璕i proroczej Nowego Testamentu – Apokalipsy 鈍. Jana lub zawiera niekt鏎e mowy Chrystusa, lub wypowiedzi Aposto堯w odnosz帷e si do ostatniego stadium realizacji Bo瞠go planu zbawienia, kiedy nastan „nowe niebo i nowa ziemia” (2 P 3, 13). Przeczytanie takiego fragmentu Pisma 鈍. przypomina s逝chaczom, 瞠 Bo篡 zamys zbawienia, cho wszed ju w faz eschatologiczn, czeka jeszcze na swoje ostateczne spe軟ienie b璠帷 jeszcze ci庵le przedmiotem naszych nadziei.

 Innymi elementami w budowie wigilii biblijnej, s逝膨cymi lepszemu poznaniu tajemnicy zbawienia s   w p r o w a d z e n i a   do czyta oraz   h o m i l i e.   Oba te sk豉dniki trzeba om闚i 陰cznie.

 Nale篡 pami皻a, 瞠 pe軟i one wzgl璠em czyta rol s逝瞠bn, kt鏎a okre郵a zar闚no ich d逝go嗆, jak i tre嗆. Ich zasadnicz funkcj jest uczyni czytania zrozumia貫 dla wsp馧czesnego s逝chacza, dokona syntezy wyzyskanych w wigilii urywk闚 Pisma 鈍., oraz uwypukli ci庵陰 aktualno嗆 omawianego tematu. Wzajemny stosunek i proporcja wst瘼闚 do czyta i ko鎍owej homilii mog by dwojakie. W pierwotnym – i chyba s逝sznym – za這瞠niu wprowadzenia do poszczeg鏊nych urywk闚 Pisma 鈍. s kr鏒kie. Zawieraj one tylko to co konieczne, by czytelnik z grubsza zrozumia czytanie i wiedzia na co w nim zwr鏂i szczeg鏊n uwag. Szczeg馧owe natomiast obja郾ienia i harmonijn syntez ca這軼i daje dopiero d逝窺za (do 15 minut trwaj帷a) i wyczerpuj帷a homilia. Takie rozmieszczenie akcent闚 uwydatnia bardziej pomocniczy charakter s這wa ludzkiego w wigilii biblijnej i bardziej podkre郵a niepor闚nywaln z niczym rang Bo瞠go S這wa, kt鏎e samo przemawia do s逝chaczy. Wi捫 si z tym jednak pewne ujemne skutki. Poszczeg鏊ne teksty Biblii odczytywane kolejno po sobie, o ile komentarz do nich jest zbyt szczup造, pozostaj niezrozumia貫, gdy samym s逝chaczom trudno jest nieraz zrozumie zwi您ek zachodz帷y mi璠zy nimi. Z tego powodu trzeba w homilii na nowo je przypomina i wi您a ze sob. By unikn望 tej niedogodno軼i, proponuje si rozszerzy nawet do znacznych rozmiar闚 ramy wst瘼闚 i ju w nich powiedzie wszystko, co na temat danego czytania i jego zwi您ku z poprzednimi jest do powiedzenia. Homilia w takim wypadku jest bardzo kr鏒ka, a czasami staje si nawet wr璚z niepotrzebna.

 Charakter nabo瞠雟twa i celebracji nadaj wigilii biblijnej inne elementy wchodz帷e w sk豉d jej struktury. Nale篡 do nich najpierw   u r o c z y s t a   i n t r o n i z a c j a   Pisma 鈍i皻ego. Polega ona na procesji przez g堯wn naw ko軼io豉 w czasie kt鏎ej celebrans niesie (otwart lub zamkni皻) Ksi璕 鈍i皻. Ksi璕 t k豉dzie si nast瘼nie na o速arzu lub na specjalnie na to przygotowanym 豉dnie ustrojonym pulpicie i tam si j okadza. Wierni podczas procesji i w czasie okadzania 酥iewaj Wierz w Boga. Ryt ten jest wyrazem religijnej czci i szacunku, jakim winni鄉y otacza Pismo 鈍. Przyczynia si on r闚nie do wytworzenia w s逝chaczach odpowiedniej dyspozycji. Jest ni na pierwszym miejscu wiara w to, 瞠 s這wo, kt鏎e za chwil b璠zie czytane, jest S這wem Boga.

 Drugim sk豉dnikiem czyni帷ym z wigilii biblijnej rodzaj nabo瞠雟twa s    p i e w y,   kt鏎e nale篡 wykona po ka盥ym czytaniu. Maj one by, podobnie jak 酥iew gradualny we Mszy 鈍., echem czytania, jego modlitewnym rozwa瘸niem i jednocze郾ie odpowiedzi ludu na s造szane S這wo Bo瞠. Z tego powodu 酥iewy nie mog by dobierane przypadkowo. Musz one by mniej lub wi璚ej wyra幡ie zwi您ane z tre軼i poprzedzaj帷ego je czytania. Postulat ten spe軟iaj najbardziej psalmy, a tak瞠 niekt鏎e nasze ludowe pie郾i. Je瞠li w 瘸den spos鏏 nie mo積a znale潭 odpowiedniego tekstu do 酥iewania, dobrze jest wprowadzi po czytaniu chwil milczenia przeznaczonego na modlitw, kt鏎ej t貫m mo瞠 by cicha i nastrojowa gra na organach. 如iewy po czytaniu s tym momentem wigilii biblijnej, dzi瘯i kt鏎emu S這wo Pisma 鈍. staje si S這wem 篡wym docieraj帷ym do cz這wieka, zmuszaj帷ym go do dialogu z Bogiem, dialogu b璠帷ego nasz reakcj na g這s Boga.

 Modlitewny aspekt wigilii biblijnej znajduje tak瞠 sw鎩 wyraz w tzw.   m o d l i t w i e   w i e r n y c h,   kt鏎 dodaje si po homilii. S逝chacze znaj ju i rozumiej dobrze tre嗆 s造szanego S這wa Bo瞠go, przez wsp鏊ny 酥iew wyznania wiary oraz pie郾i lub psalm闚 po czytaniach okazali gotowo嗆 serca na przyj璚ie S這wa; obecnie przez udzia w ko鎍owej modlitwie wiernych, w kt鏎ej jeszcze raz powracaj my郵i czyta biblijnych i homilii, daj oni do zrozumienia, 瞠 chc, aby b這gos豉wione owoce misterium zbawienia, kt鏎e by這 przedmiotem ich rozwa瘸, przyswojone zosta造 przez wszystkich ludzi. Tego rodzaju modlitwa sprawia te niew徠pliwie to, 瞠 zbawienie, kt鏎e B鏬 realizuje poprzez Jezusa Chrystusa, rzeczywi軼ie przenika nas samych i nasz wsp馧czesno嗆.

 Wigilia biblijna powinna si ko鎍zy jakim rytem zewn皻rznym, analogicznym do maj帷ej miejsce na samym pocz徠ku intronizacji Pisma 鈍. Mo瞠 nim by   b  o g o s  a w i e  s t w o   udzielone Ksi璕 鈍i皻, lub lepiej jeszcze ho責 oddany „S這wu, kt鏎e cia貫m si sta這 i zamieszka這 w鈔鏚 nas” w Naj鈍i皻szym Sakramencie O速arza. Na kr鏒kie nabo瞠雟two eucharystyczne mo瞠 si sk豉da 酥iew O zbawcza Hostio, wsp鏊na modlitwa Ojcze nasz, Przed tak wielkim i b這gos豉wie雟two. Pierwsze雟two jednak zawsze powinien mie taki ryt zewn皻rzny, kt鏎y tre軼iowo 陰czy si z wigili biblijn, a jednocze郾ie jest form i wyrazem najpe軟iejszego zaanga穎wania si s逝chaczy. Nabo瞠雟two S這wa Bo瞠go, kt鏎ego tematem jest tajemnica krzy瘸, powinno si ko鎍zy wielkopi徠kowym rytem adoracji i uca這wania krzy瘸. Wigilia biblijna o Chrystusie – 鈍iat這軼i 鈍iata albo o Chrzcie 鈍. mog造by si ko鎍zy odnowieniem obietnic Chrztu 鈍. i pokropieniem wod 鈍i璚on. Wsp鏊ne wyznanie grzech闚 w spowiedzi powszechnej oraz absolucja nadaj si na zako鎍zenie wigilii biblijnej omawiaj帷ej grzech, pokut i mi這sierdzie Boga. Om闚iony wy瞠j ryt stanowi ostatni element nadaj帷y wigilii biblijnej zdecydowanie charakter odgrywaj帷ego si jakby misterium-nabo瞠雟twa.

 Wigilia biblijna jest form duszpasterstwa biblijnego posiadaj帷 wielkie walory teologiczne i wychowawcze. Dobrze przygotowana i przeprowadzona przyczynia si w wybitny spos鏏 do g喚bszego poznania najwa積iejszych prawd wiary i 廝鏚e, z kt鏎ych ona wyp造wa; przyzwyczaja wiernych do traktowania swojej religii nie jako zbioru twierdze na temat Boga, ale jako wydarzenia zbawczego, kt鏎ego dokonuje B鏬 poprzez wypadki historii Izraela, Chrystusa i Ko軼io豉 鈍.; uczy praktycznie prawdy o jedno軼i obydwu Testament闚, stawiaj帷 w najw豉軼iwszym 鈍ietle Stary Testament, kt鏎y wtedy dopiero jest w pe軟i zrozumia造, gdy czytany bywa w 鈍ietle Nowego; daje g喚bokie prze篡cie religijne, prowadz帷 do modlitwy i 鈍iadomego dialogu z Bogiem; wreszcie od鈍ie瘸 nasze spojrzenie na Bibli, ucz帷 w niej odkrywa ci庵le 篡we S這wo Bo瞠, kt鏎e tak瞠 dzisiaj nie straci這 nic ze swojej aktualno軼i.

 Wigilie biblijne nie s w Polsce dostatecznie znane. Tam gdzie si je urz康za s one na og馧 wydarzeniem sporadycznym, u鈍ietniaj帷ym nadzwyczajne uroczysto軼i religijne. Jest to stanowczo za ma這. Wielkie zalety jakie kryje w sobie ten nowy rodzaj apostolatu biblijnego, s powodem, dla kt鏎ego nale瘸這by sobie 篡czy, aby zosta on jak najszerzej rozpowszechniony staj帷 si nowym, cennym elementem duszpasterstwa prowadzonego po naszych ko軼io豉ch parafialnych i rektorskich.

 Poniewa wigilia biblijna jest u nas nieznan jeszcze form duszpasterstwa, nale篡 j uprzednio do嗆 mocno rozreklamowa. Lakoniczne og這szenia niedzielne s tu niewystarczaj帷e. Pod ich wp造wem przyjdzie by mo瞠 na Nabo瞠雟two S這wa Bo瞠go starsza generacja, nigdy za m這dsze pokolenie. Trzeba je zach璚a inaczej, t逝macz帷 np. na kazaniach niedzielnych cel i za這瞠nia wigilii biblijnych oraz ich wielkie znaczenie dla poszerzenia wiedzy religijnej i dla pog喚bienia prze篡cia religijnego. Cz瘰te m闚ienie na ten temat, przypominanie i zach璚anie przy r騜nych okazjach do udzia逝 w wigilii biblijnej przyczyni si do wytworzenia w鈔鏚 parafian przekonania, 瞠 ich duszpasterze przygotowuj dla nich co nowego, wa積ego, na co warto przyj嗆.

 Pierwsza wigilia biblijna w ten spos鏏 rozreklamowana przyci庵nie na pewno do嗆 du膨 ilo嗆 wiernych, r闚nie takich, kt鏎zy poza Msz 鈍. na 瘸dne inne nabo瞠雟twa nie ucz瘰zczaj. Nak豉da to jednak na organizator闚 wigilii tym wi瘯sz odpowiedzialno嗆 za jej nale篡te przeprowadzenie. Fiasko bowiem pierwszej wigilii biblijnej mo瞠 pogrzeba na zawsze t tak obiecuj帷 i po篡teczn form apostolatu biblijnego. By unikn望 tych przykrych nast瘼stw, trzeba w這篡 du穎 wysi趾u w jej przygotowanie.

 Rzecz pierwszorz璠nej wagi jest dobra odpowiedniego lektora do odczytania Pisma 鈍. Powinien nim by ksi康z lub 鈍iecki lektor, kt鏎y posiada najlepsz dykcj, kt鏎y ponadto umie przeczyta tekst biblijny z pewnym namaszczeniem, godno軼i, wewn皻rznym zaanga穎waniem i wiar. Niechlujne i byle jakie przeczytanie Pisma 鈍. (jakie niestety, zbyt cz瘰to s造szy si po naszych ko軼io豉ch w czasie Mszy 鈍.) jest pierwsz przyczyn niwecz帷 pozytywny efekt wigilii biblijnej.

 Innym czynnikiem wp造waj帷ym na pozytywny odbi鏎 wigilii biblijnej s wprowadzenia do czyta i homilie. Nale篡 je starannie przygotowa unikaj帷 wszelkiej improwizacji. O ile homili lepiej jest m闚i z pami璚i (uwa瘸 by nie przekroczy 15-tu minut!), o tyle wst瘼y powinny by raczej przeczytane. B璠zie to wyrazem wi瘯szego szacunku dla S這wa Bo瞠go, kt鏎ego komentator nie chce przyg逝sza swoim niekontrolowanym gadaniem. Poza tym taka forma jest najlepsz gwarancj, 瞠 we wst瘼ie b璠zie powiedziane tylko to, co niezb璠nie potrzebne do zrozumienia czytania. Homili i wprowadzenia do czyta nale篡 r闚nie powierzy kap豉nowi, kt鏎y ma dobr dykcj.

 Wa積 tak瞠 rzecz jest staranne przygotowanie 酥iew闚. O ile po czytaniach maj by wykonane nie zawsze w danym 鈔odowisku znane pie郾i lub psalmy, trzeba ich przedtem ludzi nauczy. W wypadku psalm闚 酥iewanych wg podanych w dodatku I-ym melodii lud powinien wykona antyfon, 酥iewanie za samego psalmu dobrze b璠zie powierzy kantorowi lub scholi. O ile w wigili biblijn zaanga簑je si ch鏎 ko軼ielny, nie nale篡 mu powierza 瘸dnych 酥iew闚 polifonicznych. Jego jedyn funkcj w czasie nabo瞠雟tw S這wa Bo瞠go mo瞠 by jednog這sowy, naprzemienny 酥iew z wiernymi. Przy czym zar闚no kantor – schola jak i ca造 zesp馧 酥iewaczy winien zwr鏂i najwi瘯sz uwag na wyra幡e wymawianie. Ich 酥iew ma si przecie sta modlitw Ko軼io豉.

 Do wytworzenia modlitewnego nastroju i nale篡tego skupienia bardzo pomaga p馧mrok w ko軼iele przy rz瘰i軼ie o鈍ietlonym prezbiterium, gdzie odbywa si ca豉 akcja. Co do cz瘰totliwo軼i urz康zania tego typu nabo瞠雟tw, najlepiej jest zaprasza na nie wiernych raz w miesi帷u. Jak wykaza這 bowiem do鈍iadczenie, zbyt cz瘰te np. cotygodniowe wigilie biblijne – rych這 wywo逝j w uczestnikach przesyt i m璚z swoj powa積 form.

 Duszpasterstwo biblijne nie mo瞠 rzecz jasna ogranicza si do samych tylko wigilii biblijnych. One same nie s zdolne wprowadzi s逝chacza w samodzieln lektur Pisma 鈍., ponadto brak w nich elementu dialogu z prowadz帷ym nabo瞠雟two. Wigilie biblijne wtedy osi庵n w wi瘯szym stopniu sw鎩 cel, gdy obok nich istnie b璠 inne metody szerzenia znajomo軼i Ksi庵 安i皻ych np. pogadanki o Pi鄉ie 鈍., godziny biblijne poj皻e jako egzegeza odpowiedniego tekstu, prowadzone w formie 篡wej rozmowy, dopuszczaj帷ej mo磧iwo嗆 stawiania pyta i udzielania odpowiedzi.

 Na zako鎍zenie podajemy dok豉dny schemat wigilii biblijnej:

I.   I n t r o n i z a c j a   P i s m a    w.:
uroczysta procesja przez 鈔odek ko軼io豉 z otwart lub zamkni皻 Ksi璕 Pisma 鈍. Na pocz徠ku id ministranci z ogniem i 堯dk, potem inni ministranci, na ko鎍u celebrans ubrany w kap nios帷y Pismo 鈍. Ca造 ko軼i馧 w tym czasie jest o鈍ietlony. Po doj軼iu do o速arza celebrans k豉dzie Pismo 鈍. na o速arzu lub pulpicie, nast瘼nie je okadza. W czasie procesji i okadzania wierni stoj帷 酥iewaj Wierz w Boga. Po sko鎍zonym 酥iewie wszyscy siadaj, w ko軼iele gasn 鈍iat豉.
II.   C z y t a n i e   P i s m a    w.
  1. wprowadzenie: czyta ksi康z-komentator stoj帷 na ambonie lub w innym widocznym miejscu – (w wypadku braku ksi璠za funkcj t mo瞠 spe軟i starszy ministrant, o ile posiada 豉dn, wyra幡 dykcj). W razie braku lektor闚-ministrant闚 lub innych ksi篹y, czyta celebrans. Przy czytaniu nie zapowiada si, sk康 lekcja jest wzi皻a.
  2. czytanie tekstu biblijnego
  3. 酥iew ludu.
Powy窺zy schemat powtarza si tyle razy, ile jest czyta w czasie wigilii. Ewangeli winien czyta celebrans. Wierni s逝chaj stoj帷.
III.   H o m i l i a:
mo瞠 j wyg豉sza ksi康z-komentator lub celebrans.
IV.   M o d l i t w a   w i e r n y c h:
rozpoczyna celebrans, wezwania 酥iewa kantor – lud odpowiada. Ko鎍ow modlitw 酥iewa celebrans.
V.   K o  c o w y   r y t:
(po nim celebrans zabiera Pismo 鈍. i kr鏒sz drog wraca do zakrystii).

 Opracowanie wigilii biblijnej nie jest rzecz 豉tw i cz瘰to b璠zie to przekracza這 mo磧iwo軼i pojedynczego duszpasterza, chocia瘺y z braku czasu i odpowiedniej literatury pomocniczej. Dla u豉twienia rozpowszechnienia tej formy duszpasterstwa biblijnego przygotowano do druku wzory 27 gotowych tekst闚 takich wigilii na poszczeg鏊ne okresy roku liturgicznego. Zbi鏎 ten ma ukaza si jeszcze w tym roku w Wydawnictwie Apostolstwa Modlitwy w Krakowie.

Ks. Alfred Cholewi雟ki SJ

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 38:1968, f. III, s. 93-100.

II. PROBLEMY ODNOWY

Ks. Rudolf Zielasko

2. Laikat w liturgii Ko軼io豉

 Jeszcze przed II Soborem Watyka雟kim, sformu這wano zdanie, 瞠 wybi豉 godzina laikatu w Ko軼iele. Wydaje si, 瞠 zdanie to pe軟ej wymowy nabiera dopiero w 鈍ietle dokument闚 Vaticanum II, kt鏎e t „godzin”, kairos laikatu okre郵aj z tak wyrazisto軼i i moc, 瞠 jej przeoczenie i zaniedbanie musia這by poci庵n望 za sob ogromn odpowiedzialno嗆 przed Bogiem. Godzina laikatu, mo瞠 nawet, era laikatu w Ko軼iele polega chyba w istocie na tym, 瞠 laikat u鈍iadamia sobie swoje miejsce w Ko軼iele i swoj odpowiedzialno嗆 za Ko軼i馧, a z wiekowej bierno軼i przechodzi do czynnego zaanga穎wania w 篡ciu, i zbawczej dzia豉lno軼i Ko軼io豉. Mamy si tutaj zaj望 problemem zaanga穎wania laikatu na jednym z wielu odcink闚 篡cia Ko軼io豉, w dziedzinie liturgii.

 A k t y w n o     l i t u r g i c z n a   l a i k a t u   j a k o   p o d s t a w a   a p o s t o l s t w a

 Wypada na wst瘼ie stwierdzi, 瞠 zaanga穎wanie laik闚 na tym odcinku posiada dla aktywizacji laikatu w og鏊e, znaczenie zasadnicze i podstawowe. By這by rzecz na pewno niew豉軼iw i nie w duchu Vaticanum II zacie郾ia zaanga穎wanie laikatu do dziedziny wy陰cznie liturgicznej, zamkn望 je w jakim „getcie liturgicznym”. Liturgia nie wyczerpuje przecie ca貫j dzia豉lno軼i Ko軼io豉, jak to wyra幡ie m闚i art. 9 Konstytucji o liturgii (= KL). Ale ju nast瘼ny, 10 art. tej瞠 Konst. stwierdza, 瞠 jest ona i „szczytem, do kt鏎ego ca豉 dzia豉lno嗆 Ko軼io豉 zmierza i jednocze郾ie 廝鏚貫m, z kt鏎ego wyp造wa ca豉 jego moc”.

 Maj帷 to na uwadze powiemy, 瞠 liturgiczna aktywno嗆 laikatu rozumiana i realizowana w豉軼iwie, stanowi z ca陰 pewno軼i 廝鏚這 i punkt wyj軼ia dla wszelkiej innej jego dzia豉lno軼i, zw豉szcza apostolskiej. Najpierw w tym znaczeniu, 瞠 jak wiemy, pos豉nnictwo do apostolstwa, uprawnienie do niego otrzymuje katolik 鈍iecki przez przyj璚ie chrztu i bierzmowania. Wynikaj帷e z tych sakrament闚 prawa i obowi您ki apostolskie spe軟ia b璠zie jednak tylko ten, kto o篡wiony jest szczer i g喚bok mi這軼i do Boga i ludzi, kto gor帷o pragnie, by Ojciec by uwielbiony, a bracia zbawieni. Ot騜 taka mi這嗆, taka gorliwo嗆, taki zapa, nie mo瞠 by owocem tylko ludzkiego starania. Jest to przede wszystkim owoc dzia豉nia Bo瞠go w liturgii zw豉szcza sakramentalnej, najbardziej eucharystycznej.

 Konstytucja dogm. o Ko軼iele stwierdza: „Apostolstwo 鈍ieckich jest uczestnictwem w samej zbawczej misji Ko軼io豉 i do tego w豉郾ie apostolstwa sam Pan przeznacza wszystkich przez chrzest i bierzmowanie. Dzi瘯i sakramentom, a szczeg鏊nie dzi瘯i 鈍i皻ej Eucharystii udzielana jest i podtrzymywana owa mi這嗆 Boga i ludzi, kt鏎a jest dusz ca貫go apostolstwa” (Art. 33; por. tak瞠 Dekret o apost. 鈍ieckich, art. 3).

 Nie s康z by trzeba by這 szeroko tego dowodzi. Tak by這 zawsze w przesz這軼i itak jest i dzisiaj. Kiedy szukamy cz這wieka z poczuciem odpowiedzialno軼i za Ko軼i馧, katolika gotowego do dzia豉nia apostolskiego, do po鈍i璚e dla sprawy Ko軼io豉, to przecie nie idziemy do oboj皻nych, biernych i niemych widz闚 naszych zgromadze eucharystycznych, lecz do tych, kt鏎zy si czynnie anga簑j przez 酥iew i modlitw, a przede wszystkim przez przyj璚ie Komunii 鈍i皻ej. Je郵i nas w tym przypadku spotyka zaw鏚, je郵i nieraz w豉郾ie ci ludzie nie maj wra磧iwo軼i apostolskiej, to trzeba powa積ie w徠pi o autentyzmie ich zaanga穎wania liturgicznego. Chcia豚ym by zupe軟ie wyra幡y:

 Kiedy nam dzisiaj chodzi o zdobycie laik闚 dla pracy apostolskiej, to zacz望 nale篡 w豉郾ie od ich uaktywnienia w dziedzinie liturgicznej. Ci, kt鏎ych uda nam si do tego przekona, kt鏎zy przez 篡we uczestnictwo wejd w ducha liturgii, odczuj sami od wewn徠rz potrzeb w陰czenia si w dzia豉lno嗆 Ko軼io豉 tak瞠 na innych odcinkach, szczeg鏊nie w apostolstwie.

 Nale篡 doda, 瞠 rozbudzenie ducha apostolskiego poprzez aktywno嗆 liturgiczn jest tak瞠 w naszych warunkach mo磧iwe, mo瞠 nawet jedynie mo磧iwe.

 L i t u r g i a   s p r a w    t a k  e   l a i k  w

 Zaanga穎wanie laik闚 w liturgii tak wa積e z punktu widzenia apostolstwa Ko軼io豉 w 鈍iecie wsp馧czesnym i tak gor帷o zalecane przez drugi sob鏎 watyka雟ki, napotyka, przynajmniej w naszych warunkach polskich na szereg przeszk鏚 i opor闚. Opory te istniej tak po stronie ksi篹y, jak i laikatu. Wielu ksi篹y zajmuje postaw wyczekuj帷, wprowadzaj帷 w dziedzinie liturgii tylko to, co koniecznie by musi, – a je郵i chodzi o wiernych, to og鏊nie rzecz bior帷, ta masa ludzka, kt鏎a gromadzi si w niedziel na Mszy 鈍i皻ej, to jeszcze ci庵le „obcy i niemi widzowie”, jak ich kiedy nazwa   P i u s   XI.   Dlaczego tak jest? Przyczyn jest wiele. Z ca陰 pewno軼i, wiekowe przyzwyczajenie do bierno軼i, swoistego lenistwa duchowego spowodowane warunkami dzisiejszego 篡cia, niekiedy defekty wiary, bez kt鏎ej nie ma prawdziwego uczestnictwa. By mo瞠 specyfika pobo積o軼i polskiej, bardzo indywidualistycznej; z ca陰 pewno軼i tak瞠 brak odpowiednich pomocy, np. tekst闚.

 S康z, 瞠 jedn z istotnych przyczyn tych trudno軼i, najcz窷ciej nie u鈍iadomion, a prawie nigdy nie formu這wan, jest ci庵le jeszcze, pokutuj帷e, a w mentalno軼i ksi篹y i laik闚 do嗆 g喚boko zakorzenione przekonanie, 瞠 liturgia jest spraw wy陰cznie kleru, hierarchii ko軼ielnej, 瞠 stanowi co w rodzaju „monopolu” duchownych. Na powstanie tego rodzaju przekonania z這篡這 si bardzo wiele moment闚. Najbardziej chyba, jednostronne widzenie Ko軼io豉, posuni皻e niekiedy do uto窺amiania go z klerem. Nie bez znaczenia by tak瞠 fakt, 瞠 j瞛yk liturgiczny, zrozumia造 na og馧 dla kleru, by niezrozumia造 dla olbrzymiej wi瘯szo軼i wiernych. Nie mo瞠my tu przeprowadzi wszechstronnej analizy tego zjawiska. Pewne jest w ka盥ym razie, 瞠 wszelkie pr鏏y liturgicznego uaktywnienia laikatu zak豉daj obalenie tego przekonania i jak捷 zasadnicz przebudow mentalno軼i ksi篹y i laik闚 w kierunku wyznaczonym przez tez stawian bardzo wyra幡ie przez II Sob鏎 Watyka雟ki.

 Teza ta brzmi: Liturgia to sprawa ca貫go Ko軼io豉, nie tylko kap豉na hierarchicznego ale i laik闚 uczestnicz帷ych w kap豉雟twie Chrystusa. Mo積a powiedzie, 瞠 KL, najbardziej w tym zwi您ku wa積y dokument soborowy, t prawd jest nasycona i przenikni皻a i jako ca這嗆 daje o niej bardzo mocne 鈍iadectwo. Przede wszystkim dlatego, 瞠 jedn z przewodnich idei Konstytucji jest czynne i pobo積e uczestnictwo wiernych w liturgii.   H.   S c h m i d t,   jeden z komentator闚 KL zauwa瘸, 瞠 sprawia ona wra瞠nie litanii, w kt鏎ej w miejsce ora pro nobis pojawiaj si nieustannie zwroty participare, participatio i to cz瘰to w kontek軼ie gor帷ej zach皻y zaadresowanej i do ksi篹y i do wiernych. Tego rodzaju wyeksponowanie uczestnictwa laik闚 w liturgii staje si w pe軟i zrozumia貫 na tle wyra幡ych stwierdze o spo貫czno-ko軼ielnym charakterze liturgii. „Czynno軼i liturgiczne nie s czynno軼iami prywatnymi lecz kultem Ko軼io豉, b璠帷ego „sakramentem jedno軼i”, a Ko軼i馧 – to lud 鈍i皻y zjednoczony i zorganizowany pod zwierzchnictwem biskup闚. Dlatego czynno軼i liturgiczne nale膨 do ca貫go Cia豉 Ko軼io豉, uwidaczniaj je i na nie oddzia逝j. Poszczeg鏊nych natomiast cz這nk闚 dosi璕aj w r騜ny spos鏏, zale積ie od stopnia 鈍i璚e, urz璠闚 i czynnego udzia逝” (KL, art. 26). Najwyra幡iej widzimy, 瞠 podmiotem liturgii jest ca造 Ko軼i馧, ca造 lud Bo篡. Inna sprawa, 瞠 w konkretnych warunkach, podmiotem liturgii jest zawsze jakie aktualne zgromadzenie liturgiczne, kt鏎emu przewodzi biskup lub kap豉n dzia豉j帷y z jego polecenia i w jego imieniu. Takie zgromadzenie jednak zawsze w pewien spos鏏 przedstawia widzialny Ko軼i馧, ustanowiony na ca貫j ziemi (Por. KL, a. 41, 42).

 W przytoczonym artykule mowa tak瞠 o tym, 瞠 aktywno嗆 w zgromadzeniu liturgicznym jest zr騜nicowana zale積ie od stopnia 鈍i璚e, urz璠闚 i czynnego udzia逝. M闚i帷 inaczej: istnieje podzia r鏊 w zgromadzeniu liturgicznym. Z jednej strony mamy kap豉na, kt鏎y przewodniczy zgromadzeniu i spe軟ia zadania, w kt鏎ych nikt nie mo瞠 go wyr璚zy (przede wszystkim akt konsekracji), – z drugiej za strony s laicy, kt鏎ym tak瞠 przys逝guj pewne funkcje liturgiczne tak wa積e, 瞠 art. 31 KL m闚i: „Przy krytycznym przepatrywaniu ksi庵 liturgicznych nale篡 pilnie czuwa, aby w rubrykach by豉 przewidziana tak瞠 rola wiernych”.

 Mi璠zy kap豉nem a wiernymi znajduje si grupa os鏏, kt鏎e pe軟i pos逝gi liturgiczne wymienione w art. 29: „Ministranci, lektorzy, komentatorzy i cz這nkowie ch鏎u r闚nie spe軟iaj funkcj liturgiczn”. Podmiot spe軟iaj帷y swoj funkcj, czy to duchowny czy 鈍iecki, powinien czyni tylko to, co do niego nale篡 z natury rzeczy i na mocy przepis闚 liturgicznych”. (KL art. 28. Por. tak瞠 Instrukcja 1964, nn. 32 i 33).

 Gdy chodzi o ontologiczn podstaw liturgicznych uprawnie laikatu, to wiemy, 瞠 stanowi j fakt uczestnictwa 鈍ieckich w kap豉雟twie Jezusa Chrystusa czyli kap豉雟two wiernych. Wiemy tak瞠, 瞠 kap豉雟two to, jak najbardziej realne, cho istotnie r騜ne od kap豉雟twa hierarchicznego, posiada swoje 廝鏚這 w charakterach sakramentalnych chrztu i bierzmowania (Por. KL, art. 14, KK, art. 10 i 11, Dekret o apost. 鈍ieckich., art. 3). Wydana w r. 1963 praca zbiorowa cz這nk闚 komisji duszpasterskiej episkopatu Polski pt. Sakramenty 鈍i皻e w duszpasterstwie, praca w r闚nej mierze cenna, co nieznana, stwierdza: „Wierni 篡j帷y „w Chrystusie”, 篡j te w kap豉雟twie Chrystusa i musz je urzeczywistnia. Dlatego zaniedbanie uczestniczenia w Naj鈍i皻szej Ofierze jest nie tylko grzechem, ale wnosi w istnienie chrze軼ijanina wewn皻rzn sprzeczno嗆: jest on kap豉nem w Chrystusie, a nie pe軟i jego funkcji”, (s. 71). Mo積a by jeszcze zapyta, czy nauka Vaticanum II o laikach jako pe軟oprawnych partnerach kap豉na w czynno軼iach liturgicznych jest czym nowym, jakim odkryciem? Chyba nie. O tym wszystkim m闚i這 si ju przed soborem w licznych publikacjach o charakterze biblijnym, historycznym, liturgicznym i dogmatycznym. W praktyce duszpasterskiej realizowano t nauk ju od oko這 p馧 wieku pod wp造wem bardzo 篡wego gdzieniegdzie ruchu liturgicznego. Bardzo wyra幡ie stawia spraw udzia逝 laik闚 w liturgii Ko軼io豉 papie   P i u s   XII   zw豉szcza w enc. Mediator Dei z r. 1947. Zas逝g Vaticanum II jest jednak to, 瞠 zebra najlepsze owoce uprzednich przemy郵e i do鈍iadcze, sformu這wa je mo磧iwie dok豉dnie, popar swoim autorytetem i niejako „zada” ca貫mu Ko軼io這wi do stopniowej ale konsekwentnej realizacji.

 L i t u r g i c z n e   f u n k c j e   l a i k a t u

 Zanim, przynajmniej skr鏒owo, om闚imy najwa積iejsze funkcje liturgiczne laikatu, wydaje si rzecz konieczn postawienie dw鏂h zasad og鏊nych zwi您anych z tym problemem.

Zasada pierwsza:
Wszelka zewn皻rzna aktywno嗆 liturgiczna musi mie uzasadnienie w osobowym zaanga穎waniu wewn皻rznym.

 Na pewno istnieje ta pokusa: s康zi, 瞠 laikat jest rozbudzony i zaanga穎wany liturgicznie ju wtedy, kiedy w liturgii wykonuje wszystko, co do niego nale篡: odpowiedzi, 酥iewy, recytacje, odpowiednie postawy zewn皻rzne, nawet przyj璚ie Komunii 鈍i皻ej. Oczywi軼ie, nale篡 do tego d捫y, ale jednocze郾ie pami皻a, 瞠 to wszystko ma warto嗆 tylko o tyle, o ile posiada odpowiednie „pokrycie” w postawach wewn皻rznych, w osobowym zaanga穎waniu wewn皻rznym, kt鏎e, je郵i jest autentyczne b璠zie mia這 z konieczno軼i konsekwencje w p豉szczy幡ie 篡cia codziennego. Ka盥a czynno嗆 liturgiczna stawia pod tym wzgl璠em inne wymagania. Mo積a by jednak zapyta, co stanowi najbardziej podstawow postaw wewn皻rzn, wymagan przez liturgi? Chodzi z ca陰 pewno軼i o to samo, co stanowi dusz wszelkiego apostolstwa: to duch kap豉雟ki, uto窺amiaj帷y si z autentyczn mi這軼i Boga i drugiego cz這wieka. Mo瞠 zamiast m闚i „mi這嗆” powiemy:  32;egzystencja dla”. Dla Boga, w rozumieniu szczerego starania, by kszta速owa 篡cie wedle Jego woli; egzystencja dla braci, w rozumieniu przyja幡i, wychodzenia naprzeciw ich potrzebom zar闚no ziemskim, jak nadprzyrodzonym. Duch kap豉雟ki to ostatecznie tyle samo, co g喚bokie poczucie odpowiedzialno軼i za Ko軼i馧, kt鏎y przecie jest powo豉ny do tego, by uwielbia Ojca i zbawia ludzi, zbawia 鈍iat.

Druga zasada:
Aktywno嗆 liturgiczna laik闚 oznacza wsp馧dzia豉nie z Chrystusem i z kap豉nem.

 Podkre郵aj帷 konieczno嗆 czynnego uczestnictwa w liturgii, nie nale篡 nigdy traci z oczu ogromnie istotnej prawdy, 瞠 tym, kt鏎y przede wszystkim dzia豉 w liturgii jest Chrystus, 瞠 wszelka aktywno嗆 ludzka w liturgii, ksi篹y, a tym bardziej laik闚 jest tylko wsp馧dzia豉niem z Chrystusem (Per Ipsum et cum Ipso et in Ipso...), nie jakim dzia豉niem samodzielnym, „na w豉sn r瘯”. Chodzi o zagwarantowanie prymatu dzia豉nia Chrystusa w Ko軼iele, w liturgii. Chrystus dzia豉 jednak w liturgii sacerdotum ministerio i dlatego wsp馧dzia豉nie z Nim b璠zie, patrz帷 od strony laikatu, zawsze zgodnym wsp馧dzia豉niem z kap豉nem, kt鏎y przewodniczy zgromadzeniu liturgicznemu. Liturgiczna „emancypacja” laikatu nie mo瞠 nigdy oznacza jakiego dzia豉nia niezale積ie od kap豉na czy nawet wbrew kap豉nowi.

 Najwa積iejszym aktem liturgii Ko軼io豉 jest bez w徠pienia ofiara Mszy 鈍i皻ej. Dlatego te najwa積iejszym prawem i obowi您kiem laik闚 w dziedzinie liturgicznej jest uczestniczenie we Mszy 鈍i皻ej. Uczestnictwo to powinno by przede wszystkim wewn皻rzne.

 Decyduj帷y, istotny element tego uczestnictwa okre郵a KK w art. 11 nast瘼uj帷o: „Uczestnicz帷 w ofierze eucharystycznej, tym 廝鏚le i zarazem szczycie ca貫go 篡cia chrze軼ija雟kiego, sk豉daj Bogu bosk 疾rtw ofiarn, a wraz z ni samych siebie”. (Por. tak瞠 KL, art. 48). Prawdziwe, autentyczne z這瞠nie Bogu Ojcu 疾rtwy ofiarnej „niepokalanej hostii” czyli Cia豉 i Krwi Jezusa Chrystusa aktualizuje si nie tyle przez jakie okre郵one formu造 liturgiczne, cho za tak mo積a by uzna np. modlitw po przeistoczeniu Unde et memores..., ile raczej przez jakie wej軼ie w ofiar Chrystusa, przez przyj璚ie tej postawy, jak zajmuje Chrystus, kiedy ofiaruje siebie ca趾owicie Ojcu „na 篡cie 鈍iata”.   P i u s   XII   pos逝guje si ch皻nie zdaniem 鈍. Paw豉 z listu do Filipian: Hoc enim sentite in vobis, quod et in Christo Jesu... (2, 7). Chodzi o postaw ca趾owitego pos逝sze雟twa wobec Ojca („Nie moja lecz Twoja wola niech si stanie”), kt鏎e wyra瘸 si ostatecznie w po鈍i璚eniu si dla ludzi. Chrystus ofiaruj帷y si Ojcu w chwili Przeistoczenia, w czasie Komunii 鈍. ofiaruje si ludziom jako pokarm, pozwala siebie dos這wnie zje嗆. T w豉郾ie postaw powinni przyj望 uczestnicz帷y w ofierze Chrystusa i to jest to, co dokumenty soborowe nazywaj ofiarowaniem siebie Bogu. W tym darze ze siebie, ze swej osoby, tkwi samo sedno uczestnictwa mszalnego laik闚. W samej Mszy 鈍i皻ej, wpatrzeni w przyk豉d Chrystusowego oddania winni si tego oddania stale od Niego uczy, winni to oddanie ci庵le na nowo deklarowa.

 Realizowa natomiast powinni je w 篡ciu codziennym. W ten spos鏏 liturgiczna wsp馧ofiara staje si 廝鏚貫m ofiar duchowych, sk豉danych Bogu w 篡ciu: w pracy i w czasie wypoczynku, we wsp馧篡ciu z lud幟i, zw豉szcza w ma鹵e雟twie i rodzinie, w rado軼i i w cierpieniu. Jednocze郾ie za staje si tym miejscem, w kt鏎ym najr騜niejsze ofiary 篡cia codziennego 陰cz si z ofiar Chrystusa i w ten spos鏏 osi庵aj szczyt swej warto軼i i skuteczno軼i zbawczej.

 Tak poj皻a wsp馧ofiara zak豉da 篡w wiar, kt鏎 ma rozbudzi liturgia s這wa i dlatego art. 56 KL tak gor帷o zach璚a do uczestnictwa w tej cz窷ci Mszy 鈍i皻ej. Autentyczna ofiara ze siebie weryfikuje si ostatecznie w gotowo軼i do po鈍i璚e dla drugich i t gotowo嗆 ma wyrazi, a jednocze郾ie rozbudzi uczestnictwo w liturgii ofertoryjnej, zwanej niekiedy trafnie liturgi mi這軼i, przez udzia w modlitwie wiernych i z這瞠nie datku na cele spo貫czne.

 Wszelka ofiara zmierza ostatecznie do zjednoczenia z Bogiem i dlatego, dope軟ieniem i udoskonaleniem uczestnictwa w ofierze mszalnej jest Komunia 鈍i皻a, zjednoczenie z Chrystusem, a w Nim i przez Niego z Ojcem i z bra熤i w Chrystusie. (Por. KL, art. 55). Gdy chodzi o zewn皻rzne uczestnictwo wiernych we Mszy 鈍i皻ej, to jest ono przedmiotem szczeg馧owych instrukcji Stolicy Apostolskiej i kurii diecezjalnych. Wolno przypu軼i, 瞠 odno郾e przepisy s na og馧 znane, cho nie zawsze dok豉dnie realizowane. Np. przepis, 瞠 lekcj czyta kap豉n tylko w braku lektora, a to nie powinno by regu陰.

 Przez uczestnictwo we Mszy 鈍i皻ej sk豉daj wierni Bogu najwy窺ze uwielbienie i r闚nocze郾ie w najbardziej skuteczny spos鏏 u鈍i璚aj siebie i innych.

 Na przed逝瞠niu obu tych linii, u鈍i璚enia i uwielbienia mo瞠my umie軼i wszystkie inne uprawnienia liturgiczne laikatu.

 Na linii   u  w i  c e n i a   znajduje si przyjmowanie innych sakrament闚. O tym, jakich postaw wewn皻rznych wymaga przyj璚ie poszczeg鏊nych sakrament闚 i jakie one stwarzaj 篡ciowe zobowi您ania m闚i szczeg馧owo art. 12 KK, bardzo zreszt pastoralnie uj皻y. Kwestia – czy i w jakiej mierze udzielanie niekt鏎ych sakrament闚, konkretnie chrztu i ma鹵e雟twa, jest funkcj kap豉雟twa wiernych nie jest jeszcze teologicznie g喚biej przereflektowana. Natomiast ciekawe jest wskazanie zawarte w art. 79 KL: „Nale篡 przewidzie mo積o嗆 udzielania niekt鏎ych sakramentali闚 przez posiadaj帷ych odpowiednie kwalifikacje ludzi 鈍ieckich, przynajmniej w wyj徠kowych wypadkach i za zgod Ordynariusza”.

 Na linii   u w i e l b i e n i a   umie軼imy uczestniczenie w publicznej modlitwie Ko軼io豉, do kt鏎ego tak gor帷o zach璚a art. 100 KL. Tu chyba nale篡 tak瞠 uczestniczenie, a czasem i odprawianie r騜nych nabo瞠雟tw poza-liturgicznych w ko軼iele parafialnym, szczeg鏊nie jednak w spo貫czno軼i rodzinnej.

 N a j w a  n i e j s z e   p o s t u l a t y   p r a k t y c z n e

 Naszkicowane wy瞠j problemy dotycz帷e roli laikatu w liturgii Ko軼io豉 nasuwaj szereg wniosk闚 i postulat闚 natury praktycznej. Jedne z nich b璠 si odnosi造 do odpowiedniej formacji ksi篹y i laik闚, inne za do odpowiedniego ukszta速owania samej liturgii.

 F o r m a c j a   k s i   y   w duchu odnowy liturgicznej to na pewno nie tylko zapoznanie ich z nowymi przepisami odno郾ie odprawiania Mszy 鈍. Chodzi o spraw znacznie trudniejsz, o zmian mentalno軼i, o wykorzenienie swoistego egoizmu liturgicznego, o g喚bokie zrozumienie prawdy, 瞠 liturgia jest spraw ca貫go zgromadzenia liturgicznego, a nie tylko przewodnicz帷ego mu kap豉na. Chodzi o szczere i radosne uznanie laik闚 za pe軟oprawnych partner闚 w kap豉雟twie Chrystusa i w celebracji liturgicznej. Tego rodzaju nowe widzenie spraw liturgii b璠zie przede wszystkim owocem rzetelnych studi闚 i modlitewnego zamy郵enia, najlepiej w oparciu o dokumenty poborowe. Diecezjalna Komisja liturgiczna powinna w tych staraniach wyj嗆 kap豉nom naprzeciw wszelkimi mo磧iwymi sposobami, (rekolekcje liturgiczne, dni skupienia, dostarczanie odpowiednich materia堯w). Uznanie laik闚 za rzeczywistych uczestnik闚 liturgii wyrazi si najpierw w ca造m sposobie zwracania si do nich w liturgii. W sposobie, jak si ich pozdrawia (siedmiokrotne Dominus vobiscum w czasie Mszy 鈍i皻ej), najbardziej jednak; w sposobie potraktowania tego s這wa, z kt鏎ym si do nich zwracamy (homilie, czytania Pisma 鈍.), czy te s這wa, kt鏎e w ich imieniu zanosimy do Boga.

 U z n a n i e   l a i k  w   za autentycznych partner闚 czynno軼i liturgicznych przejawi si w tym, 瞠 poprosimy ich o wypowiedzi na temat parafialnych nabo瞠雟tw liturgicznych, 瞠 b璠ziemy z nimi na te tematy dyskutowali. Przede wszystkim jednak poprosimy ich o czynn wsp馧prac w dziedzinie liturgii. Niezale積ie od cierpliwego uaktywniania og馧u parafian, niekt鏎ym z po鈔鏚 nich powierzymy odpowiedzialne funkcje ministrant闚 (nie musz to koniecznie by dzieci), lektor闚, komentator闚 i cz這nk闚 ch鏎u. Na pewno sta ich na to, na pewno si z tych funkcji dobrze wywi捫, oczywi軼ie, pod warunkiem, 瞠 ich do tego przygotujemy, 瞠 ich odpowiednio uformujemy. Liturgiczne wychowanie laik闚 jest w tej chwili jedn z najpilniejszych spraw Ko軼io豉, tak瞠 u nas. Wiemy, 瞠 obejmuje ono nie tylko 獞iczenie pie郾i i recytacji modlitw, ale przede wszystkim systematyczne i cierpliwe u鈍iadomienie liturgiczne, polegaj帷e g堯wnie na ukazywaniu teologicznego iv篡ciowego znaczenia r騜nych czynno軼i liturgicznych, wprowadzenie w ducha liturgii. Spo鈔鏚 form takiego u鈍iadomienia gor帷o poleci nale篡 dobry komentarz mszalny, kt鏎y niejako „na bie膨co” wprowadza w tre嗆 konkretnej liturgii mszalnej, a stosowany przez d逝窺zy czas zapo鈔edniczy najbardziej istotne wiadomo軼i o Mszy 鈍i皻ej i o w豉軼iwym w niej uczestnictwie.

 U k s z t a  t o w a n i e   l i t u r g i i,   takie, aby jak najbardziej do udzia逝 zach璚a這 i udzia u豉twia這, nale篡 do kompetentnej w豉dzy ko軼ielnej i jest unormowane odpowiednimi przepisami. Stwarzaj one w tej chwili tak szerokie mo磧iwo軼i anga穎wania laik闚, 瞠 nawet gorliwy duszpasterz nie zdo豉 ich w kr鏒szym czasie w pe軟i zrealizowa. Nale篡 przeto u這篡 sobie odpowiedni, mo瞠 nawet kilkuletni plan i stopniowo, ale bardzo konsekwentnie wprowadza do liturgii parafialnej to, co jest mo磧iwe.

 Wydaje mi si, 瞠 nie b璠zie od rzeczy zwr鏂i w tym miejscu uwag na znaczenie o速arza twarz do ludu. My郵, 瞠 jest to niemal symbol nowej pozycji laikatu w liturgii Ko軼io豉. Kap豉n dot康 zwr鏂ony plecami do laik闚, przy takim o速arzu zwraca si twarz do tych, kt鏎ych uznaje za rzeczywistych partner闚 akcji liturgicznej. Praktyczna realizacja nowych przepis闚 liturgicznych nasunie kap豉nowi i laikom szereg uwag krytycznych, a mo瞠 i konstruktywnych propozycji. Wydaje si, 瞠 szczere przedstawianie tego rodzaju uwag odno郾ej w豉dzy ko軼ielnej b璠zie bardzo na czasie i bardzo w duchu soborowym.

 W tym zwi您ku pozwol sobie wyrazi przynajmniej dwie uwagi nasuwaj帷e si na tle aktualnego kszta速u liturgii mszalnej. Jak najrychlej nale瘸這by rozwi您a problem czyta mszalnych w dni powszednie. Jak瞠 cz瘰to pojawiaj si w mszale, nieraz nawet dzie po dniu te same perykopy (zw豉szcza w Commune Confessoris non Pontificis lub w Commune Virginum). Stwarza to swoiste zak這potanie. A przecie mo積a by i u nas, wzorem innych kraj闚 wprowadzi tzw. lectio continua, kt鏎a wzbogaci i o篡wi mszaln liturgi s這wa, a wiernym otworzy skarbiec Pisma 鈍. Nast瘼na uwaga dotyczy g這郾ego odmawiania kanonu mszalnego. Korzystamy z tej mo磧iwo軼i 29 czerwca 1967 r. ale s造sza貫m ju od wielu ksi篹y i laik闚 zdanie: „o gdyby mo積a recytowa kanon w j瞛yku ojczystym”. Taka mo磧iwo嗆 w tej chwili istnieje. Ufamy, 瞠 wnet doczekamy si odpowiedniej uchwa造 Konferencji Episkopatu.

 W jednym z numer闚 „Tygodnika Powszechnego” (13.VIII.1967) umieszczono list pewnego 鈍ieckiego katolika pt. My郵i szarego katolika. Ten szary katolik jest bardzo zaniepokojony przera瘸j帷 bierno軼i ludu wiejskiego na Mszach niedzielnych, bierno軼i, kt鏎a grozi odej軼iem od Ko軼io豉. Za najwi瘯sz trudno嗆 uwa瘸 autor listu zbyt d逝gie trwanie Mszy 鈍i皻ej i postuluje jako norm trzy kwadranse. Czy to jest istotnie problem tylko czasu? Decyduj帷e jest chyba to, 瞠 ci ludzie si nudz, 瞠 nie wiedz, co ze sob pocz望, 瞠 we Mszy 鈍i皻ej nie uczestnicz. Kiedy cz這wiek jest czym naprawd zaj皻y, traci niemal poczucie czasu.

 Mamy jeszcze pe軟e ko軼io造, ale jak d逝go tak b璠zie? Jak d逝go nasi wierni znios nud obcych i niemych widz闚? Wybi豉 godzina laikatu w Ko軼iele. Przede wszystkim w liturgii Ko軼io豉.

Ks. Rudolf Zielasko

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 38:1968, f. III, s. 100.

II. PROBLEMY ODNOWY

Oprac. ks. A. Cholewi雟ki

3. Gesty, kt鏎e ods豉niaj misterium

 W sprawie odnowy gest闚 liturgicznych Konstytucja soborowa postawi豉 nast瘼uj帷 zasad: „Obrz璠y niech si odznaczaj szlachetn prostot, niech b璠 kr鏒kie i jasne, bez niepotrzebnych powt鏎ze, dostosowane do poj皻no軼i wiernych, aby na og馧 nie potrzebowa造 wielu wyja郾ie” (art. 34).

 Instrukcja Inter Oecumenici (z 26.VIII.1964 r.) a w jeszcze wi瘯szym stopniu Instrukcja Tres abhinc annos (4.V.1967 r.) dokona造 powa積ego uproszczenia wielu gest闚 liturgicznych. Wiadomo, 瞠 przygotowywana reforma ksi庵 liturgicznych p鎩dzie jeszcze dalej w tym kierunku.

 O ile jednak stosunkowo 豉two jest przywr鏂i rytom „szlachetn prostot i zwi瞛這嗆”, o tyle trudniej jest zmieni spos鏏 ich wykonywania i r騜ne zwi您ane z tym nawyki, kt鏎e mo積a zauwa篡 u kap豉n闚 celebruj帷ych 鈍i皻e misterium. Uczniowie z Emmaus rozpoznali Pana po 豉maniu chleba. Czy dzisiejsi chrze軼ijanie tak瞠 b璠 mogli rozpozna t sam obecno嗆 w sposobie, w jaki ich kap豉ni wykonuj gesty liturgiczne? Gesty kap豉na przy Mszy 鈍. maj warto嗆 „znak闚”; one winny ods豉nia obecno嗆 Chrystusa. B璠 to jednak czyni造 tylko wtedy, gdy b璠zie im towarzyszy這 wewn皻rzne widzenie i kontemplacja misterium. Wierno嗆 przepisom liturgicznym, cho konieczna, jest tu niewystarczaj帷a. Je瞠li gesty s zmechanizowane i zdeformowane przez rutyn i nonszalancj, to jak mog one jeszcze „oznacza” dzie這 zbawienia? Ju cztery i p馧 wieku temu Rytua Rzymski wymaga od celebrans闚 gest闚, kt鏎ych dostoje雟two i powaga stanowi造by wymowne pouczenie dla wiernych, „zmuszaj帷 ich do uwagi i wprowadzaj帷 w kontemplacj rzeczy niebieskich” (tit. 1, n. 11).

 Telewizja pokazuje nam ustawicznie gesty pi瘯ne i pe軟e wyrazu. Domy郵amy si, 瞠 za tymi obrazami z ma貫go ekranu kryj si d逝gie godziny drobiazgowych 獞icze i starannego przygotowania. Czy kap豉ni „odtwarzaj帷y” rzeczywisto嗆 Nowego Przymierza mieliby by zdyspensowani od tego elementarnego przygotowania? Trzeba nauczy si sta prosto i w pozycji nachylonej, zgina si, by poca這wa o速arz czy ksi璕, 瞠gna si, b這gos豉wi dary ofiarne i zebran spo貫czno嗆, podnosi i wyci庵a r璚e itd. Gesty liturgiczne, by by造 pi瘯ne, a jednocze郾ie proste i pozbawione przesady, wymagaj pewnego minimum troski i starania.

 Wymagaj tak瞠 czasu. W po酥iechu trudno dostrzec pi瘯no. Gesty liturgiczne musz by wykonywane spokojnie i z powag. Trzeba oczywi軼ie unika przesadnej powolno軼i, kt鏎a rodzi豉by nud, a nawet prowokowa豉 do 鄉iechu, nale篡 jednak jeszcze bardziej broni si przed ustawicznym 酥ieszeniem si, obaw, by nie traci czasu i przed zautomatyzowaniem gest闚.

 Celebrans, b璠帷y sam znakiem Chrystusa, jest tylko w tej mierze 鈍iadkiem Chrystusa i Ko軼io豉, w jakiej postawa jego cia豉, s這wa, gesty s przejrzyste, t.zn. pozwalaj帷e „prze鈍ieca” jego wewn皻rznej kontemplacji.

 Gdy kap豉n zaanga簑je si dusz i cia貫m w sprawowanie pami徠ki M瘯i Pana i innych sakrament闚, w闚czas uczyni ze swoich gest闚 „wydarzenia zbawcze”, przez kt鏎e ukazuje si i rozlewa, w 鈍ietle Ducha 安i皻ego, mi這嗆 Ojca objawiona przez Jezusa Chrystusa.

Na podstawie „Notitiae” nr 37(1968)8-9
Oprac. ks. A. Cholewi雟ki               

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 38:1968, f. III, s. 101-102.

II. PROBLEMY ODNOWY

Ks. Franciszek Blachnicki

4. Problem j瞛yka polskiego w liturgii

 Trzeba stwierdzi uczciwie i zgodnie z prawd, 瞠 sprawa wprowadzenia j瞛yka polskiego do liturgii jest u nas wci捫 jeszcze otwartym i pal帷ym problemem.

 To nie tylko problem, kiedy zostan wydrukowane nowe msza造 豉ci雟ko-polskie i kiedy zostanie nowym zarz康zeniem Konferencji Episkopatu poszerzony zakres j瞛yka polskiego w liturgii. Problem le篡 g喚biej i jest on bardziej skomplikowany.

 Trzeba stwierdzi najpierw, 瞠 wok馧 tej sprawy naros這 w Polsce wiele nieporozumie. Jedni kap豉ni narzekaj na ograniczenie mo磧iwo軼i pe軟ego wprowadzenia j瞛yka polskiego do liturgii zgodnie z uchwa陰 Episkopatu z dnia 27.X.1965 oraz 3.V.1966. Inni sprawuj帷 liturgi w ju rozbudzonej do czynnego uczestnictwa wsp鏊nocie eucharystycznej prze篡waj to jako co nienaturalnego, 瞠 musz zwraca si do niej w j瞛yku 豉ci雟kim w tych momentach, gdy j瞛yk polski na pewno przyczyni豚y si do nawi您ania 篡wszego kontaktu ze zgromadzeniem i do pog喚bienia jego wewn皻rznego zaanga穎wania. Ci kap豉ni cz瘰to, kieruj帷 si trosk duszpastersk i wyczuciem sytuacyjnym, poszerzaj na w豉sn r瘯 zakres j瞛yka polskiego. To zn闚 budzi reakcje niezadowolenia organ闚 kurialnych oraz biskup闚. Jeszcze inni wprowadzaj j瞛yk polski zgodnie z zarz康zeniami, ale w spos鏏 czysto mechaniczny, rubrycystyczny, nie troszcz帷 si wiele o nale篡te wychowanie wiernych do czynnego i 鈍iadomego uczestnictwa w zgromadzeniu eucharystycznym. Taka liturgia, sprawowana w j瞛yku narodowym w obliczu niewiele rozumiej帷ej i niezaanga穎wanej grupy wiernych, robi wra瞠nie o wiele bardziej przygn瑿iaj帷e ni tradycyjna liturgia 豉ci雟ka sprawowana wobec niemych widz闚.

 Kap豉ni pojmuj帷y odnow liturgii w spos鏏 czysto rubrycystyczny w gruncie rzeczy nie r騜ni si istotnie od tej ostatniej grupy odprawiaj帷ych po staremu liturgi po 豉cinie, secundum Tridentinum, nie troszcz帷 si o realizacj postanowie soboru i episkopatu w tej dziedzinie.

 Wszystkie te fakty sprawiaj, 瞠 dzie逝 odnowy liturgii w Polsce towarzyszy cz瘰to atmosfera niezadowolenia i krytyki, nie za tw鏎czej rado軼i ludu Bo瞠go, odkrywaj帷ego pi瘯no i moc odnowionej liturgii zgromadzenia eucharystycznego.

 Aby uzdrowi t atmosfer nie wystarcz jakie nowe zarz康zenia poszerzaj帷e zakres stosowania j瞛yka polskiego. Rzecz istotn i decyduj帷 jest zrozumienie istotnego sensu liturgii i jej odnowy, kt鏎y wyra瘸 si w stwierdzeniu, 瞠 liturgia zw豉szcza zgromadzenia eucharystycznego jest znakiem, kt鏎y objawia Ko軼i馧 jako wsp鏊not ludu Bo瞠go i kt鏎y t wsp鏊not skutecznie urzeczywistnia. Chodzi o to, aby wierni przez uczestnictwo we Mszy 鈍. zrozumieli, prze篡li i pog喚bili swoj wsp鏊not, jedno嗆 i „komuni” z Chrystusem i wszystkimi bli幡imi nale膨cymi do ludu Bo瞠go. W 鈍ietle tak poj皻ego celu zgromadzenia eucharystycznego mo積a dopiero nale篡cie rozwa篡 problem j瞛yka polskiego w liturgii. Problem ten musi by na nowo postawiony i rozwa穎ny na p豉szczy幡ie nie prawno-rubrycystycznej lecz liturgiczno-duszpasterskiej.

 Z tego punktu widzenia wprowadzenia j瞛yka polskiego do liturgii w najszerszym zakresie wyznaczonym 篡czeniem i uchwa陰 Konferencji Episkopatu z 27.X.1965 oraz 5.V.1966 musi by zasadniczo potraktowane jako upragniony cel wysi趾闚 duszpasterskich. Urzeczywistnienie tego pragnienia jest jednak uzale積ione od nale篡tego przygotowania, zar闚no duszpasterzy jak i wiernych. Dlatego etapy wprowadzenia j瞛yka polskiego nie dadz si odg鏎nie i og鏊nie zadekretowa przez rozporz康zenia. Wtedy bowiem grozi這by czysto zewn皻rzne wprowadzenie j瞛yka polskiego bez po篡tku, a nawet ze szkod dla wiernych. Dlatego nale瘸這by pozostawi gorliwo軼i duszpasterzy wprowadzenie j瞛yka polskiego w zakresie cytowanych uchwa episkopatu w miar, jak stopie przygotowania i rozbudzenia zaanga穎wania wiernych w poszczeg鏊nych parafiach b璠zie si tego domaga. Podobnie bowiem jak wprowadzenie tego j瞛yka bez przygotowania wiernych mija這by si z celem, tak samo nie mia這by sensu op騧nianie dalszych etap闚 jego wprowadzenia tam, gdzie Msza 鈍i皻a ju jest realizowana i prze篡wana jako zgromadzenie liturgiczne wsp鏊noty ludu Bo瞠go.

 Ustawienie problemu j瞛yka polskiego w liturgii w powy窺zy spos鏏 przyczyni這by si w du篡m stopniu do uzdrowienia atmosfery zwi您anej z odnow liturgii oraz przynios這by wielorakie korzy軼i. Przede wszystkim wzr鏀豚y w ten spos鏏 autorytet rozporz康ze episkopatu, w tej chwili ci庵le nadwer篹any zar闚no przez kap豉n闚 nie realizuj帷ych postanowie dotycz帷ych etap闚 reformy liturgii, jak ivprzez tych, kt鏎zy przekraczaj zakre郵one granice wprowadzania j瞛yka polskiego. Zosta豉by roz豉dowana atmosfera krytyki, kt鏎a z pewno軼i w tej chwili nie da si powstrzyma przez jakie dyscyplinarne i rygorystyczne zarz康zenia. Zosta豉by dokonane pewnego rodzaju sanatio in radice wobec rosn帷ej z dnia na dzie liczby duszpasterzy, kt鏎zy co do zakresu j瞛yka polskiego wyprzedzili ju aktualnie obowi您uj帷e zarz康zenia wykonawcze, a kt鏎ym ze wzgl璠闚 duszpasterskich trudno by這by cofn望 si w realizowaniu odnowy liturgii. Kap豉ni ch皻ni i gorliwi w pracy nad odnow liturgii otrzymaliby w ten spos鏏 uznanie oraz skuteczn zach皻 do wzmo瞠nia tych wysi趾闚, kap豉ni natomiast opieszali byliby podci庵ani przyk豉dem gorliwych.

 Przede wszystkim jednak sprawa odnowy liturgii w ten spos鏏 skierowana zosta豉by na tory zdrowego, organicznego rozwoju, zgodnego z prawami 篡cia. Wtedy wprawdzie nie osi庵n窸oby si jakiej mechanicznej jednolito軼i w realizacji etap闚 odnowy liturgicznej, ale odnowa ta rozwija豉by si na spos鏏 篡wego procesu i zyska豉by na g喚bi i owocno軼i. Post瘼 w odnowie liturgii nie by豚y te uzale積iony od czynnik闚 zewn皻rznych (jak np. druk msza堯w polsko-豉ci雟kich), ale od gorliwo軼i duszpasterskiej kap豉n闚 oraz ich pomocnik闚.

Ks. Franciszek Blachnicki

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 38:1968, f. III, s. 102-108.

III. PRAKTYKA ODNOWY

1. Udzia wiernych we Mszy 鈍i皻ej (Instrukcja duszpastersko-liturgiczna)
(Instrukcja duszpastersko-liturgiczna)

 Kuria Diecezjalna w Cz瘰tochowie wyda豉 w dniu 13 wrze郾ia 1967 roku Instrukcj duszpastersko-liturgiczn normuj帷 spos鏏 celebrowania Mszy 鈍. i uczestniczenia wiernych w niej na podstawie wszystkich dotychczas wydanych dokument闚 reformy liturgii. Poniewa Instrukcja ta w spos鏏 umiej皻ny i przejrzysty zestawia wszystkie nowe przepisy w tej dziedzinie, drukujemy j tu w ca這軼i, dla po篡tku kap豉n闚 tak瞠 z innych diecezji, maj帷ych jeszcze r騜ne w徠pliwo軼i natury rubrycystycznej.

 „Ko軼i馧 bardzo si troszczy o to, aby obecni podczas tego misterium (Mszy 鈍.) wiary chrze軼ijanie nie byli jak obcy i milcz帷y widzowie, lecz aby przez obrz璠y i modlitwy t tajemnic dobrze rozumieli, w 鈍i皻ej czynno軼i uczestniczyli 鈍iadomie, pobo積ie i czynnie, by kszta速owani przez s這wo Bo瞠, posilali si przy stole Cia豉 Pa雟kiego i sk豉dali Bogu dzi瘯i, a ofiaruj帷 niepokalan hosti nie tylko przez r璚e kap豉na lecz tak瞠 razem z nim uczyli si samych siebie sk豉da w ofierze i przez po鈔ednictwo Chrystusa z ka盥ym dniem doskonalili si w zjednoczeniu z Bogiem i wzajemnie ze sob, aby w ko鎍u B鏬 by wszystkim we wszystkich” (Konst. lit., art. 48).

 Zacytowany fragment Konstytucji o 鈍. Liturgii, ca豉 Konstytucja, ca造 szereg dokument闚 wydanych przez posoborow Rad do wprowadzenia w 篡cie uchwa Konstytucji przypominaj o zasadniczym zadaniu, jakie obowi您uje ka盥ego duszpasterza w sumieniu: d捫y do tego, by wierni uczestniczyli w 安i皻ych Obrz璠ach 鈍iadomie, pobo積ie i czynnie. Od obowi您ku tego nikt nie mo瞠 si uchyli i zwolni.

 Niniejsze opracowanie omawia z praktycznego punktu widzenia problemy zwi您ane z wprowadzeniem w 篡cie dokument闚 Soboru, Stolicy Apostolskiej i konferencji Episkopatu Polski odno郾ie wspomnianych zada.

 I.   Z a k r e s   j  z y k a   p o l s k i e g o   w   l i t u r g i i   m s z a l n e j

 1. Od 7 marca 1965 r. we Mszach 鈍. z udzia貫m wiernych, j瞛yk polski zosta wprowadzony do:
a) czyta (Lekcja, Ewangelia)
b) do obrz璠u Komunii 鈍.

 2. Od 1 stycznia 1967 r. zakres stosowania j瞛yka polskiego zostaje rozszerzony na nast瘼uj帷e teksty mszalne:
a) cz窷ci sta貫:

Kyrie
Gloria
Credo
Sanctus
Agnus Dei
b) cz窷ci zmienne:
– Antyfona na Wej軼ie (Introit)
– Antyfona na Ofiarowanie (Offertorium)
– Antyfona na Komuni (Communio)
– 如iewy mi璠zy-lekcyjne (Graduale, Alleluja, Tractus, Sequentia)

 Wszystkie pozosta貫 teksty odmawia si lub 酥iewa w j瞛yku 豉ci雟kim, chyba 瞠 kto zyska specjalne pozwolenie Konferencji Episkopatu.

 Wykonywanie w j瞛yku polskim tekst闚 wymienionych w p. 1 i 2 uzale積ione jest od nast瘼uj帷ych warunk闚:

 1. Msza 鈍. musi by odprawiana z udzia貫m wiernych. We Mszach odprawianych prywatnie obowi您uje nadal j瞛yk 豉ci雟ki.

 2. Teksty w j瞛yku polskim powinien w zasadzie wypowiada lub 酥iewa lud wystarczy jednak, gdy wiernych w wykonywaniu cz窷ci zmiennych zast徙i ch鏎 (schola). Zast瘼owanie natomiast wiernych przez ch鏎 przy wykonywaniu cz窷ci sta造ch powinno si odbywa tylko wyj徠kowo. We Mszach 酥iewanych, odprawianych w dni powszednie, mo瞠 teksty polskie od酥iewa w razie konieczno軼i sam organista, z wyj徠kiem 酥iewu 安i皻y, w kt鏎ym ma wzi望 udzia r闚nie celebrans. Sam celebrans bez udzia逝 wiernych lub ch鏎u nie mo瞠 odmawia po polsku ani cz窷ci sta造ch ani zmiennych Mszy 鈍. z wyj徠kiem Gradua逝 (je郵i odczytywa sam Lekcj).

 3. Teksty cz窷ci sta造ch i zmiennych wymienionych w p. 1 i 2 musz by wykonywane w brzmieniu uznanym i zatwierdzonym przez Konferencj Episkopatu. Teksty te zawiera Msza Rzymski wydany przez Pallottinum (z uwzgl璠nieniem poprawek wprowadzonych 10.II. i 23.II.1966). Tekstu liturgicznego nie zast瘼uj parafrazy i teksty w jakikolwiek spos鏏 odbiegaj帷e od oficjalnego. We Mszach 酥iewanych mo積a jednak do antyfony na wej軼ie (Introit) doda inne wersety przewidzianego we Mszale psalmu. Podobnie tak瞠 do OffertoriumCommunio mo積a doda psalm, z kt鏎ego wzi皻a jest antyfona: gdyby za antyfona nie by豉 wyj皻a z psalmu, mo積a doda psalm odpowiadaj帷y uroczysto軼i.

 Wyznanie wiary musi by wykonywane wed逝g formu造 nicejsko-konstantynopolskiej.

 Udzia celebransa w recytacji i 酥iewie tekst闚 liturgicznych, w j瞛yku polskim kszta速uje si w spos鏏 nast瘼uj帷y:

 1. 安i皻y – celebransa obowi您uje 酥iew lub recytacja wsp鏊na z ludem.

 2. Hymn anielski i wyznanie wiary: we Mszach czytanych celebrans odmawia wsp鏊nie z wiernymi; w 酥iewanych natomiast tylko intonuje, cho wskazane jest by 酥iewa dalej z ludem: mo瞠 jednak s逝cha zachowuj帷 postaw stoj帷. Je郵i dok豉dnie melodii nie zna, zaintonowa mo瞠 organista lub 酥iewacy. Zob. tak瞠 uwagi, zamieszczone w cz. II niniejszej instrukcji.

 3. Kyrie, je郵i jest 酥iewane lub recytowane przez lud wzgl璠nie schol – celebrans prywatnie nie recytuje. Mo瞠 je jednak 酥iewa lub recytowa razem z ludem (schol).

 4. Baranku Bo篡 – recytuje lub 酥iewa razem z wiernymi albo te – co wydaje si bardziej wskazanym – mo瞠 opu軼i tekst Baranku Bo篡, odmawiaj帷 trzy modlitwy przed Komuni 鈍., w czasie gdy wierni sami 酥iewaj Baranku Bo篡.

 5. Antyfony na Wej軼ie, na Ofiarowanie i Komuni 鈍. recytuj lub odmawiaj sami wierni (b康 schola – sama lub na przemian z wiernymi). W tym czasie celebrans wykonuje czynno軼i lub odmawia modlitwy przewidziane w Ordo Missae, a mianowicie:
 a) podczas Introitu wychodzi do o速arza, odmawia modlitwy u stopni o速arza, wst瘼uje na stopnie i ca逝je o速arz.
 b) w czasie Antyfony na Ofiarowanie przyst瘼uje do przygotowania dar闚 ofiarnych.
 c) podczas Antyfony na Komuni 鈍. rozdziela wiernym Eucharysti.

 6. 如iewy mi璠zy-lekcyjne (Gradua, Tractus, Alleluja, Sequentia) recytuje lub 酥iewa lud wzgl璠nie schola. W tym czasie celebrans siedzi s逝chaj帷 lub te przygotowuje si do czytania Ewangelii, je郵i j sam ma czyta. Gdyby jednak ani ch鏎 ani wierni nie byli przygotowani do ich wykonania, w闚czas wykonuje je ten, kto czyta Lekcj.

 II.   O r d o   M i s s a e

 Na wst瘼ie nale篡 zaznaczy, 瞠 nie ma Mszy 鈍. cichych, je郵i w nich uczestnicz wierni. S tylko Msze 鈍. 酥iewane albo czytane. Je郵i Msza 鈍. jest czytana – w闚czas g這郾o powinny by recytowane przynajmniej te teksty, kt鏎e we Mszy 酥iewanej s 酥iewane przez celebransa. Zupe軟ie cicho odmawia si tylko nast瘼uj帷e teksty: Aufer i Oramus te Domine, Munda cor, modlitwy odmawiane w czasie tzw. ofiarowania (a do Orate fratres), trzy modlitwy przed Komuni 鈍., modlitwy towarzysz帷e Komunii 鈍. kap豉na i ablucji kielicha i palc闚.

 A.   L i t u r g i a   s  o w a

 Je郵i chodzi o miejsce celebransa w czasie Liturgii S這wa – Ritus servandus Missae przewiduje trzy r騜ne mo磧iwo軼i:

 1. We Mszy 鈍. odprawianej   p r y w a t n i e:   celebrans po odm闚ieniu ministrantury i uca這waniu o速arza odprawia ca陰 Liturgi S這wa przy o速arzu. W tej sytuacji Introit odczytuje po stronie prawej o速arza, Kyrie i Gloria recytuje na 鈔odku i nast瘼nie po Dominus vobiscum przechodzi zn闚 na stron praw o速arza i tam odmawia modlitw oraz odczytuje Lekcj i Gradua.

 2. We Mszy 酥iewanej oraz czytanej z   u d z i a  e m   l u d u   po ministranturze i uca這waniu o速arza (wzgl璠nie tak瞠 jego okadzeniu) idzie na sedilia i tam pozostaje a do odczytania Ewangelii wzgl. odm闚ienia Credo w陰cznie (je郵i w danym dniu rubryki je przewiduj). Dominus vobiscum przed Offertorium wyg豉sza ju od o速arza. Tam jednak, gdzie odmawiane jest Oratio fidelium, wykonuje si j albo przy o速arzu, albo z ambony, albo te przy sediliach (w tym ostatnim wypadku odchodzi si do o速arza po jej zako鎍zeniu).

 3. Je郵i warunki miejsca na to wskazuj mo積a przej嗆 ad sedem dopiero po odm闚ieniu oracji. W tym wypadku Introit (o ile go nie 酥iewa schola wzgl璠nie lud) i oracj odmawia si na stronie prawej o速arza. Je郵i nie ma lektora, Lekcj odczytuje celebrans z ambony, wzgl璠nie od o速arza lub balustrady.

 Udzia wiernych

 1. W    r o d o w i s k a c h   m n i e j   p r z e s z k o l o n y c h,   minimum, na jakie sta ka盥 parafi.

 W czasie ministrantury (je郵i jest odmawiana) 酥iewa si pie填 odpowiadaj帷 charakterowi 鈍i皻a lub niedzieli, a nast瘼nie podejmuje si 酥iew Kyrie elejson, Celebrans po odm闚ieniu ministrantury i uca這waniu o速arza odczytuje Introit i je郵i jeszcze jest 酥iewane Kyrie do陰cza si do 酥iewu ludu. Je郵i Kyrie si nie 酥iewa (np. w dzie powszedni) w闚czas mo瞠 odm闚i je na przemian ze zgromadzonymi. Nast瘼nie intonuje Chwa豉 na wysoko軼i (nie wznosi ani nie rozk豉da r彗), a lud podejmuje ci庵 dalszy. We Mszy 酥iewanej Hymn anielski mo瞠 by b康 recytowany b康 酥iewany. W tym drugim wypadku celebrans intonuje, o ile melodia jest mu znana. Je郵i natomiast jej nie zna – mog to za niego uczyni 酥iewacy. Sens mo瞠 mie intonowanie po polsku wed逝g melodii, kt鏎a b璠zie faktycznie 酥iewana w dalszym ci庵u przez wszystkich. Mija si tak瞠 z celem intonacja 豉ci雟ka, je郵i zgromadzenie nie podejmuje jej dalszego ci庵u. (Uwagi te nale篡 zastosowa tak瞠 do wyznania wiary). Nast瘼uje Dominus vobiscum z odpowiedzi zebranych oraz oracja g這郾o recytowana (we Mszy czytanej) lub 酥iewanej. Lekcj odczytuje celebrans tylko wtedy, gdy nie ma odpowiednio przeszkolonego lektora lub ministranta. Ritus servandus wyra幡ie dodaje, Deficiente vero lectore seu ministrante idoneo. Po Lekcji czyta tak瞠 w j瞛yku polskim Gradua i wersety po nim nast瘼uj帷e. (Je郵i Lekcj czyta lektor – on tak瞠 czyta Gradua, a celebrans odmawia Munda cor – o ile sam ma czyta Ewangeli). Je郵i Ewangeli czyta diakon lub inny kap豉n, w闚czas maj帷y czyta k豉dzie ksi璕 Ewangelii na 鈔odku o速arza, kl瘯a przed nim i m闚i Munda cor. Nast瘼nie wstaje, bierze ksi璕 i stoj帷 pochylony przed celebransem m闚i: Jube domne. Po otrzymaniu b這gos豉wie雟twa od celebransa (Dominus sit in corde tuo ...) idzie na miejsce z kt鏎ego ma czyta 鈍i皻y tekst. Teraz m闚i lub 酥iewa: Pan z wami. Po otrzymaniu odpowiedzi czyni帷 znak krzy瘸 na pocz徠ku Ewangelii, na czole, ustach i piersiach m闚i lub 酥iewa: S這wa Ewangelii wed逝g 鈍i皻ego N. Wierni odpowiadaj Chwa豉 Tobie Panie. Po odczytaniu Ewangelii celebrans ca逝je ksi璕, m闚i帷: Niech s這wa Ewangelii zg豉dz grzechy nasze. Gdyby Ewangelia by豉 czytana w obecno軼i Biskupa Ordynariusza miejsca, wtedy on ca逝je 鈍i皻 Ksi璕. Po Ewangelii intonuje: Wierz w Jednego Boga (je郵i w danym dniu jest odmawiane) i kontynuuje z wiernymi, a nast瘼nie pozdrawia wiernych m闚i帷 Dominus vobiscum i opu軼iwszy Oremus recytuje Offertorium (w j瞛yku 豉ci雟kim).

 2. W 鈔odowiskach, gdzie istnieje   S c h o l a   c a n t o r u m:

 Utworzenie takiej scholi nie wydaje si rzecz trudn. Mo積a wykorzysta do tego starsze dzieci i m這dzie. Przepisywanie tekst闚 zmiennych na niedziel i 鈍i皻a nie jest zbyt wielkim problemem.

 W czasie ministrantury Schola (lub wierni) recytuj wzgl璠nie 酥iewaj Introit, a nast瘼nie Kyrie. Hymn anielski recytuj (酥iewaj) wszyscy zebrani. Dalej jak w p. 1

 Po wys逝chaniu Lekcji schola podejmuje Gradua, a celebrans (wzgl璠nie inny kap豉n lub diakon maj帷y czyta Ewangeli) m闚i Munda cor. Wierz recytuje ca貫 zgromadzenie, a Offertorium schola.

 B.   L i t u r g i a   O f i a r y

 Ryt przygotowania dar闚 (ofiarowanie) nie uleg dotychczas powa積iejszym modyfikacjom. Zniesione zosta造 jedynie znaki krzy瘸, kt鏎e celebrans czyni paten z hosti, z kielichem nad korpora貫m po odm闚ieniu modlitw ofertoryjnych.

 Wod jednak b這gos豉wi nadal znakiem krzy瘸 (kt鏎y opuszcza we Mszy 鈍. 瘸這bnej). Przy Veni sanctificator bez zmian unosi i sk豉da r璚e oraz czyni znak krzy瘸 nad darami. Hostia spoczywa na patenie a do Komunii 鈍. W czasie tzw. ofiarowania wierni 酥iewaj stosown pie填. Organy milkn na modlitw nad darami (sekret), kt鏎 odczytuje si (酥iewa) g這郾o. Podobnie g這郾o winna by odczytana (je郵i Msza nie jest 酥iewana) prefacja.

 Dialog przed prefacja (Dominus vobiscum) celebrans zaczyna bez zmian, z r瘯ami po這穎nymi na bokach korpora逝. Wznosi si je na Sursum corda. Po odm闚ieniu lub od酥iewaniu wraz z ca造m zgromadzeniem 安i皻y (Sanctus) ze z這穎nymi r瘯ami, odwraca kart w mszale i od razu z roz這穎nymi r瘯ami w postawie wyprostowanej zaczyna odmawia Te igitur. Jedyny krzy nad darami czyni si po s這wach uti accepta habeas et benedicas, w czasie wymawiania s堯w: haec dona ... Inne gesty przy Te igitur s zniesione. Na Hanc igitur kap豉n wyci庵a r璚e nad darami, a gdy przy ko鎍u je sk豉da, w tej postawie odmawia Quam oblationem bez znak闚 krzy瘸. Na Qui pridie po wytarciu palc闚 o korpora (w razie potrzeby) bierze w r璚e hosti. Na Tibi gratias agens benedixit, sk豉nia si g這w, ale nie 瞠gna hostii znakiem krzy瘸. Na s這wa konsekracji w koncelebrze ma sta wyprostowany trzymaj帷 hosti na wysoko軼i piersi (podobnie kielich); we Mszy twarz do wiernych opiera tylko d這nie na o速arzu; wydaje si, 瞠 podobnie powinien sta podczas Mszy odprawionej nie facie ad populum. (Nie opiera si 這kciami o mens o速arza). G這郾e wymawianie s堯w konsekracji stawia wymaganie, by鄉y m闚ili wyra幡ie wszystkie s這wa, ale ich nie rozwlekaj帷 niejako „wyliczaj帷”, lecz 陰cz帷 w sensowne odcinki. Zaraz po konsekracji bez 瘸dnego uk這nu, ani kl瘯ania, unosi Hosti ukazuj帷 j wiernym. Dopiero po podniesieniu, gdy ju po這篡 Hosti na patenie, przykl瘯a. Podobnie bierze kielich, nie przechyla go, nie b這gos豉wi, a po wypowiedzeniu do ko鎍a Haec quotiescumque podnosi, stawia, nakrywa i przykl瘯a.

 Po konsekracji palce nie musz by z陰czone (licet non coniungere), wystarczy, 瞠 widoczne okruszyny Hostii zetrze si z palc闚 na paten. Unde et memoresSupra quae m闚i si z roz這穎nymi r瘯ami, bez 瘸dnych znak闚 krzy瘸. Na Suplices sk豉da si r璚e z這穎ne na o速arzu i odmawia ca陰 modlitw w g喚bokim pochyleniu a do s堯w Corpus et Sanguinem sumpserimus w陰cznie; dopiero teraz kap豉n si wyprostowuje i czyni na sobie znak krzy瘸 na s這wa: omni benedictione coelesti. Na Nobis quoque uderzenie si w piersi pozostaje bez zmian. Przy ko鎍u tej modlitwy sk豉da si jak zwykle r璚e i w tej postawie odmawia ca貫 per quem haec omnia a do zdj璚ia palki z kielicha, po czym bez przykl瘯ni璚ia bierze si Hosti z pateny i trzymaj帷 j nad uniesionym kielichem m闚i g這郾o: Per ipsum. Nale篡 w tym ge軼ie wytrwa a do otrzymania odpowiedzi Amen, po czym dopiero k豉dzie si Hosti, nakrywa kielich i przykl瘯a, a nast瘼nie ze z這穎nymi r瘯ami zaczyna: Oremus: praeceptis salutaribus moniti. Pater noster m闚i lub 酥iewaj wszyscy. Embolizm Libera odmawia si lub 酥iewa w ca這軼i z gestami podobnymi jak przy kolekcie, a wi璚 roz這穎ne od Pater noster  r璚e sk豉da si na Per eundem Dominum. Po odpowiedzi Amen odkrywa si kielich i trzymaj帷 nad nim cz御tk bez znak闚 krzy瘸 wypowiada Pax Domini, a po odpowiedzi wiernych wpuszcza cz御tk do kielicha m闚i帷 Haec commixtio. Baranku Bo篡 – je郵i jest 酥iewane lub recytowane przez lud – opuszcza si odmawiaj帷 od razu po Haec commixtio po cichu trzy modlitwy przed Komuni 鈍. Mo積a jednak 酥iewa lub recytowa Baranku Bo篡 z ludem uderzaj帷 si w piersi. We Mszy za nowo瞠鎍闚 b這gos豉wie雟two winno nast徙i po Pax Domini; je郵i o速arz jest zwr鏂ony do wiernych, celebrans wychodzi do nowo瞠鎍闚 zza o速arza, przedtem i po powrocie kl瘯aj帷.

 We Mszy uroczystej i koncelebrowanej przed poca逝nkiem pokoju nie ca逝je si o速arza, ani nie przykl瘯a.

 Po odm闚ieniu trzech modlitw przed Komuni 鈍. celebrans przykl瘯a i m闚i po cichu Panem Coelestem, bierze obie cz窷ci Hostii w praw r瘯, a w lewej paten, odwraca si do ludzi (je郵i odprawia ty貫m) i m闚i: Oto Baranek Bo篡, kt鏎y g豉dzi grzechy 鈍iata i razem z wiernymi trzy razy: Panie nie jestem godzien. Nast瘼nie odwraca si do o速arza i bez znaku krzy瘸 po wypowiedzeniu Corpus Domini nostri, czyni帷 inklinacj na Jesu, spo篡wa Hosti. We Mszy 鈍. w kt鏎ej nie ma wiernych do Komunii 鈍., odmawia Domine, non sum dignus bez zmian zwr鏂ony do o速arza.

 W czasie spo篡cia Cia豉 Pa雟kiego przez kap豉na – schola (wierni) recytuj Communio. Nast瘼nie (po kr鏒kiej adoracji Ssmi) celebrans odkrywa kielich i bez przykl瘯ni璚ia ociera paten nad kielichem i nie czyni帷 znaku krzy瘸 po wypowiedzeniu formu poddanych w Missale przyjmuje Komuni 鈍. pod postaci wina. Je郵i teraz mia豚y otworzy tabernaculum – nie przykl瘯a, podobnie przed otwarciem puszki.

 Po udzieleniu Komunii 鈍. wiernym kap豉n chowa puszk do tabernaculum, przykl瘯a i zamyka drzwiczki. Nast瘼nie puryfikuje pateny komunijne, kielich i palce ze zwyk造mi modlitwami. (Puryfikacj palc闚 mo積a opu軼i). W tym czasie powinno odbywa si dzi瘯czynienie wiernych. Mo瞠 to by albo cisza, albo recytacja wzgl璠nie 酥iew o charakterze eucharystycznym (nie tylko pie郾i eucharystyczne, ale tak瞠 wszystkie dzi瘯czynne), albo nawet gra na organach. Wierni mog wtedy siedzie. Liczy si, 瞠 po puryfikacjach dzi瘯czynienie powinno jeszcze trwa 2-3 minuty, ale raczej chodzi o d逝窺zy czas modlitwy i rozwa瘸nia. Na ten czas celebrans mo瞠 odej嗆 do krzes豉 i usi捷, a na zako鎍zenie od sedilia odm闚i po Dominus vobiscum i Oremus – Postkomuni. Takie przed逝穎ne dzi瘯czynienie mo瞠 by opuszczone we Mszy odprawianej prywatnie, a tak瞠 we Mszy 鈍., w czasie kt鏎ej tylko bardzo nieliczna grupa wiernych przyst瘼uje do Komunii 鈍., nie mniej jednak potrzebna jest tu jaka chwila skupienia i refleksji.

 W ko鎍u – i tu nale篡 ju koniecznie stan望 przy o速arzu – ca逝je si o速arz (jest to drugi poca逝nek o速arza w ci庵u ca貫j Mszy 鈍. Pierwszy by po odm闚ieniu Aufer a nobis i Oramus te) i odwracaj帷 si do ludzi m闚i si ze zwyk造m roz這瞠niem r彗 Dominus vobiscum. Po odpowiedzi wiernych celebrans nadal ku nim zwr鏂ony wznosi i 陰czy r璚e m闚i帷: Benedicat vos i udziela b這gos豉wie雟twa, a w ko鎍u dodaje ze z這穎nymi r瘯ami Ite Missa est. Otrzymawszy odpowied schodzi i przykl瘯a, je郵i w o速arzu jest Sanctissimum, je郵i nie – k豉nia si przed stopniami o速arza. W drodze do zakrystii mo瞠 odmawia Placeat. Dok豉dnie tak samo odbywa si zako鎍zenie we Mszy 瘸這bnej. Je郵i po Mszy 鈍. jest procesja liturgiczna albo te absolucja przy trumnie – zamiast Ite Missa est m闚i si Benedicamus Domino (twarz do wiernych) i opuszcza si benedykcj. We Mszy 鈍., w czasie kt鏎ej b這gos豉wi si zwi您ek ma鹵e雟ki, b這gos豉wie雟two ko鎍owe nowo瞠鎍闚 Deus Abraham odmawia si po Dominus vobiscum a przed b這gos豉wie雟twem wiernych.

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 38:1968, f. III, s. 108-110.

III. PRAKTYKA ODNOWY

Ks. Franciszek Greniuk

2. Zezwolenie na Msz 鈍. koncelebrowan

 Od ukazania si instrukcji Eucharisticum mysterium z dnia 25.V.1967 r. mija ju prawie rok. Jak dotychczas w j瞛yku polskim nie ukaza造 si jeszcze 瘸dne komentarze do tego dokumentu, kt鏎y tak zasadniczo, zw豉szcza jak na polskie warunki, zmienia dotychczasowy stan rzeczy w zakresie rozumienia i sprawowania Eucharystii. Komentarz taki jest konieczny ze wzgl璠u na to, 瞠 postanowienia instrukcji nie zawsze s w豉軼iwie rozumiane. Przyk豉dem takiego niew豉軼iwego rozumienia jest interpretacja art. 47 instrukcji m闚i帷ego o koncelebrze.

 Chodzi o odpowied na pytanie, czy do odprawienia Mszy 鈍. koncelebrowanej potrzebne jest zezwolenie ordynariusza lub odpowiednich prze這穎nych, o kt鏎ych poni瞠j, dane w formie dekretu og鏊nego lub w formie szczeg鏊nej np. reskryptu, ustnej zgody itp. W niniejszej wypowiedzi chc wykaza, 瞠 pozwolenie takie od czasu wej軼ia w 篡cie instrukcji Eucharisticum mysterium tj. od dnia 15.VIII.1967 r. nie jest konieczne.

 Zwolennicy zdania twierdz帷ego, w tym kilku specjalist闚 z kt鏎ymi konsultowa貫m t spraw, wychodz z za這瞠nia, 瞠 art. 47 instrukcji nie stanowi nowych przepis闚 w tym wzgl璠zie, 瞠 jest jedynie zach皻 skierowan do kap豉n闚, by ch皻nie brali udzia w koncelebrze, oraz zach皻 skierowan do prze這穎nych ko軼ielnych, by j u豉twiali a nawet popierali. Wobec tego utrzymuj, 瞠 art. 47 nale篡 interpretowa w 鈍ietle poprzednich przepis闚 prawnych dotycz帷ych tego przedmiotu, a wi璚 zasadniczo, poza KL i instrukcj Inter Oecumenici z dnia 26.IX.1964 r., zgodnie z Ritus scrvandus in concelebratione Missae, opublikowanym na mocy dekretu Ecclesiae semper z dnia 7.III.1965 r. Dokumenty za te przewiduj, 瞠 na odprawianie Mszy 鈍. koncelebrowanej, poza trzema przypadkami (W. Czwartek, Mszy 鈍. podczas sobor闚, synod闚 i zjazd闚 biskup闚 oraz przy po鈍i璚eniu opata), konieczne jest pozwolenie ordynariusza, kt鏎ym jest ordynariusz miejsca, wy窺zy prze這穎ny kleryckich zakon闚 wyj皻ych oraz wy窺zy prze這穎ny zakonny zakon闚 kleryckich nie wyj皻ych i stowarzysze 篡j帷ych wsp鏊nie bez 郵ub闚 (Ritus in concelebratione, 3). Pozwolenie takie jest konieczne w wypadkach wyliczonych w punkcie l-2 a, b.

 Jedno z tego jest pewne, a mianowicie, 瞠 w dokumencie tym okre郵ono 軼i郵e, kto takiego pozwolenia mo瞠 udziela i w jakich okoliczno軼iach mo積a Msz 鈍. koncelebrowan odprawia. Zwolennicy konieczno軼i zezwolenia odpowiednich prze這穎nych utrzymuj, 瞠 instrukcja Eucharisticum mysterium w art. 47 ani te w innym miejscu przepis闚 tych nie zmieni豉 i w dalszym ci庵u je podtrzyma豉.

 Wed逝g mego zdania rzecz ma si inaczej, a mianowicie twierdz, 瞠 do odprawiania Mszy 鈍. koncelebrowanej nie potrzeba pozwolenia wymienionej w豉dzy, z zastrze瞠niem oczywi軼ie prawa ordynariusza miejsca do czuwania nad zachowaniem odpowiedniej dyscypliny w tym wzgl璠zie, tak samo zreszt jak w ka盥ej innej dziedzinie liturgii.

 Zdanie swe opieram na nast瘼uj帷ych racjach:

  1. Instrukcja Eucharisticum mysterium jest dokumentem zasadniczo i ca這軼iowo oraz na nowo porz康kuj帷ym prawodawstwo odno郾ie kultu, sprawowania i przechowywania Eucharystii. Przez ten termin „zasadniczo i ca這軼iowo” rozumiem to, 瞠 prawodawca chcia da wytyczne zgodne z duchem odnowy liturgii, zadeklarowanej w KL i zadekretowanej w dw鏂h instrukcjach wykonawczych tj. Inter Oecumenici z dn. 26.IX.1964 r. i Tres abhinc annos z dn. 4.V.1967 r., kt鏎e w istotny spos鏏 w jednym akcie prawnym ustanawiaj praktyk Ko軼io豉 w omawianym przedmiocie. Wobec tego przyjmuj, 瞠 w dokumencie tym znajduj si wszystkie istotne przepisy konieczne do kszta速owania liturgii eucharystycznej. W zasadzie wi璚, je瞠li nie zachodzi wyra幡a konieczno嗆, nale篡 opiera si tylko na przepisach tej瞠 instrukcji. „Nowe” uj璚ie oznacza, 瞠 w dokumencie tym da si zauwa篡 dalsza ewolucja prawa dotycz帷ego Eucharystii, a wi璚 zmiana nawet w stosunku do prawa wzgl璠nie niedawno wydanego.
  2. Argument przemawiaj帷y za moj opini widz ponadto w fakcie opuszczenia w tek軼ie art. 47 instrukcji Eucharisticum mysterium przepis闚 Art. 1 i 3 Ritus in concelebratione Missae, a wi璚 m闚i帷ych o tym, 瞠 pozwolenie jest potrzebne, kto je ma udziela i w jakich wypadkach mo積a koncelebrowa, podczas gdy instrukcja w dalszym ci庵u podtrzymuje, wyra幡ie je przytaczaj帷, postanowienia z tego rytu odno郾ie Komunii 鈍. pod dwiema postaciami, modyfikuj帷 je nieco, poszerzaj帷 list przypadk闚, w kt鏎ych mo瞠 by ona udzielana. Przepisy te odno郾ie Komunii 鈍. m闚i wyra幡ie o konieczno軼i zgody biskup闚 (de iudicio Episcoporum, art. 32) i wyliczaj taxative przypadki, w kt鏎ych mo瞠 by udzielana. Ta r騜nica w traktowaniu przepis闚 odno郾ie koncelebry a Komunii 鈍. pod dwiema postaciami 鈍iadczy wyra幡ie i zdecydowanie o anulowaniu przepis闚 w instrukcji wyra幡ie nie wyliczonych: mo積a bowiem za這篡, 瞠 gdyby prawodawca chcia je podtrzyma, tak jak odno郾ie Komunii 鈍., przytoczy豚y je na pewno powt鏎nie.
  3. Ryt koncelebry by pocz徠kowo dopuszczony przez Stolic Apostolsk w niekt鏎ych o鈔odkach na prawach eksperymentu. Z czasem tak瞠 per modum experimenti dopuszczono go do u篡tku w ca造m obrz康ku 豉ci雟kim. Od 7.III.1965 r. wprowadzono go na sta貫. Praktyka wykaza豉 jego odpowiednio嗆 liturgiczno-duszpastersk i ascetyczn oraz w豉軼iwo嗆, do czasu oczywi軼ie zasadniczej reformy liturgii mszalnej, samych przepis闚 rubrycystycznych. W instrukcji Eucharisticum mysterium prawodawca poszed o krok dalej i tak form sprawowania Pami徠ki Pana uzna za najdoskonalsz. Dlatego zni鏀 konieczno嗆 uzyskiwania pozwole prze這穎nych, kt鏎e faktycznie ogranicza造 swobod w tym wzgl璠zie, a nawet na這篡 obowi您ek na prze這穎nych zach璚ania do sprawowania Eucharystii w takiej w豉郾ie formie.

 Obecnie wi璚 na odprawienie koncelebry eucharystycznej nie potrzeba 瘸dnego specjalnego ani og鏊nego zezwolenia prze這穎nych w rozumieniu Ritus in concelebratione, 3, tak jak nie trzeba 瘸dnego specjalnego zezwolenia na odprawianie Mszy 鈍., oczywi軼ie z zachowaniem odpowiednich wymaga co do czasu, miejsca i uprawnie celebransa i przestrzegania prawa liturgicznego.

 Pozwolenie na odprawianie koncelebry odpowiedniego prze這穎nego jest potrzebne tylko w przypadku konieczno軼i powt鏎zenia Mszy 鈍. koncelebrowanej w tym samym dniu i miejscu. Poniewa ma to miejsce najcz窷ciej „przy seminariach, kolegiatach i instytutach ko軼ielnych zakonnych” dlatego pozwolenie takie udzielane ma by przez prze這穎nych tych瞠 instytucji i w tym znaczeniu nale篡 rozumie termin superior competens wyst瘼uj帷y w art. 47 instrukcji Eucharisticum mysterium. Pod tym terminem nie mo積a dopatrywa si prze這穎nych wyliczonych w art. 3 Ritus in concelebratione Missae, a wi璚 ordynariusza miejsca i wy窺zych prze這穎nych zakonnych kleryckich i stowarzysze wsp鏊nie 篡j帷ych. Gdyby o takich prze這穎nych chodzi這, to autor tekstu dokumentu zastosowa豚y termin uprzednio u篡wany, a nawet stosowany w tym samym dokumencie, przy okazji omawiania warunk闚 udzielania Komunii 鈍. pod dwiema postaciami.

 Wobec tego, reasumuj帷, stwierdzam, 瞠 do odprawiania Mszy 鈍. koncelebrowanej nie potrzeba zgody ordynariusz闚 i innych prze這穎nych wy窺zych. Pozwolenia za na odprawienie wi璚ej ni raz w tym samym dniu i tym samym miejscu (ko軼iele, kaplicy, oratorium itp.) udziela odpowiedni prze這穎ny tego miejsca (superior competens) przez kt鏎ego rozumiem np. proboszcza, rektora instytucji ko軼ielnej, rektora ko軼io豉, kapelana itp., kt鏎ym zlecona jest w豉dza odno郾ie, liturgii sprawowanej w miejscu ich kompetencji.

Ks. Franciszek Greniuk

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 38:1968, f. III, s. 110-111.

III. PRAKTYKA ODNOWY

Ks. Henryk Boli雟ki

3. Vitanda w komentarzach mszalnych

 W tekstach komentarzy mszalnych cz瘰to jeszcze s造szy si sformu這wania nie odpowiadaj帷e nowemu, g喚bszemu i pe軟iejszemu spojrzeniu na Msz 鈍., jakie znajdujemy w dokumentach soborowej odnowy liturgii. Oto kilka przyk豉d闚 sformu這wa, kt鏎ych nale瘸這by unika oraz propozycji nowych uj耩:

 1. Msza 鈍i皻a to ofiara Jezusa Chrystusa, kt鏎 sk豉da kap豉n przy o速arzu.
 Ma by: Msza 鈍i皻a to ofiara Chrystusa i Ko軼io豉, kt鏎 sprawuje kap豉n w imieniu Chrystusa razem z wiernymi.

 2. Msza 鈍i皻a to pami徠ka M瘯i i 妃ierci Pana Jezusa.
 Ma by: Msza 鈍i皻a to pami徠ka 妃ierci i Zmartwychwstania Pana Jezusa.

 3. We Mszy 鈍i皻ej jest Pan Jezus obecny pod postaciami chleba i wina.
 Ma by: We Mszy 鈍i皻ej jest Pan Jezus obecny przede wszystkim pod postaciami chleba i wina.

 4. We Mszy 鈍i皻ej ofiaruje si Pan Jezus Bogu Ojcu.
 Ma by: We Mszy 鈍i皻ej ofiaruje si Pan Jezus Bogu Ojcu, a nast瘼nie daje si ludziom jako pokarm.

 5. Pan Jezus we Mszy 鈍i皻ej ofiaruje si Ojcu za grzechy wszystkich ludzi.
 Ma by: Pan Jezus ofiaruje si we Mszy 鈍i皻ej, aby z這篡 Ojcu najdoskonalsz chwa喚 i dzi瘯czynienie, oraz przeb豉ga Go za grzechy wszystkich ludzi.

 6. Msza 鈍i皻a sk豉da si z ofiary i Komunii 鈍i皻ej.
 Ma by: Msza 鈍i皻a to z這瞠nie ofiary i uczta ofiarna.

 7. Uczestniczymy we Mszy 鈍i皻ej, aby sobie uprosi u Boga potrzebne 豉ski i przeprasza Go za nasze grzechy.
 Ma by: Uczestniczymy we Mszy 鈍i皻ej przede wszystkim po to, aby z這篡 Ojcu wraz z Chrystusem chwa喚 i dzi瘯czynienie.

 8. W czasie „offertorium”: Teraz kap豉n ofiaruje Bogu chleb i wino.
 Ma by: Teraz kap豉n razem z wiernymi przygotowuje chleb i wino jako znaki, pod os這n kt鏎ych dokona Pan Jezus ofiary eucharystycznej.

 9. W czasie przeistoczenia: W tej chwili ofiarujemy Bogu nasze serce, nasze prace...
 Ma by: W tej chwili ofiarujemy Bogu Ojcu razem z kap豉nem Cia這 i Krew Pana naszego Jezusa Chrystusa, a razem z Nim i przez Niego tak瞠 nasze 篡cie.

 10. O Komunii 鈍i皻ej: W Komunii 鈍i皻ej 陰czymy si z Panem Jezusem.
 Ma by: W Komunii 鈍i皻ej 陰czymy si z Panem Jezusem i z naszymi bra熤i.

Ks. Henryk Boli雟ki SJ

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 38:1968, f. III, s. 111-112.

IV. KRONIKA ODNOWY

Oprac. ks. Bronis豉w Mokrzycki

1. Post瘼y odnowy liturgii we Francji

 Zgodnie z 膨daniem Stolicy Apostolskiej Krajowy O鈔odek Duszpasterstwa Liturgicznego zorganizowa i przeprowadzi z upowa積ienia Komisji Liturgicznej Episkopatu ankiet dotycz帷 stanu odnowy liturgii. Ankiet przeprowadzono r闚nocze郾ie na trzech poziomach:
dla kleru diecezjalnego (1493 odpowiedzi),
dla si鏀tr zakonnych (3271 odpowiedzi),
dla katolik闚 鈍ieckich (3117 odpowiedzi, pochodz帷ych z 77 departament闚 na 95).

 Opr鏂z tego przeprowadzono masow ankiet w jedn z niedziel na wszystkich Mszach 鈍. w mie軼ie Angers (21370 odpowiedzi), na terenie wiejskiego dekanatu Vend嶪 (2838 odpowiedzi) oraz w dekanacie Aube (462 odpowiedzi).

 Ankiety te da造 wyniki pozytywne i bardzo zach璚aj帷e. Lud chrze軼ija雟ki ucz瘰zczaj帷y na spotkania liturgiczne w przyt豉czaj帷ej wi瘯szo軼i przyj掖 篡czliwie pierwsze posoborowe reformy. Z ca陰 pewno軼i nie b璠zie ju mo積a oskar瘸 odpowiedzialnych za reformy liturgiczne o to, 瞠 post瘼uj wbrew pragnieniom wi瘯szo軼i praktykuj帷ych katolik闚. Odpowiedzi na pytania postawione w ankiecie s wyrazem reakcji i 篡cze, kt鏎e dotykaj帷 spraw pal帷ych, nacechowane s jednak umiarem. Wzi皻e jako ca這嗆 reprezentuj one ca趾iem inny poziom ni po瘸這wania godne polemiki, kt鏎e nie mog si przyczyni do autentycznej reformy liturgii.

 1.   P u n k t   w i d z e n i a   k l e r u

 Opr鏂z innych korzy軼i reforma podnios豉 jako嗆 obrz璠闚 liturgicznych: godno嗆 i doskona這嗆 w sposobie celebrowania, przywr鏂enie ciszy, pog喚bienie skupienia, wi瘯sze uwra磧iwienie na S這wo Bo瞠, wzmocnienie wi瞛i mi璠zy liturgi a 篡ciem, mi璠zy celebr a ewangelizacj.

 Gdy chodzi o liczb uczestnicz帷ych we Mszy 鈍. niedzielnej to 24,9% s康zi, 瞠 ona wzros豉; 55,5% uwa瘸, 瞠 nie uleg豉 zmianie; 1% s康zi, 瞠 zmniejszy豉 si.

 W 97,2% odpowiadaj帷ych na ankiet s康z, 瞠 j瞛yk 篡wy w liturgii przyczyni si do aktywnego uczestnictwa wiernych; 1% jest przeciwnego zdania.

 如iew i odpowiedzi wsp鏊noty wp造n窸y pozytywnie na uczestnictwo wg 93% ankietowanych; 3,3% s康zi inaczej.

 Zdaniem 59% uczestnik闚 ankiety wprowadzenie reformy liturgii wp造n窸o pozytywnie na praktyk przyst瘼owania do sakrament闚 鈍.; wg 25,2% praktyka ta pozosta豉 bez zmian; wg 3,3% odpowiadaj帷ych praktyka przyst瘼owania do sakrament闚 鈍. zmala豉.

 Uczestnictwo w innych obrz璠ach liturgicznych (pogrzeby, 郵uby, Adwent, W. Post...) zyska這 na jako軼i wg 81,5% ankietowanych; pozosta這 bez zmian wg 12,8%; straci這 wg 2,6%.

 W 72,9% wierni s zadowoleni z pos逝giwania si j瞛ykiem 篡wym w liturgii, z przystosowania miejsc sakralnych, z uproszczenia ryt闚 i szat liturgicznych; dla 18,8% s to sprawy oboj皻ne; 5,8% jest z tego powodu niezadowolonych.

 W 89% odpowiedzi wyra穎no 篡czenie, by reforma by豉 kontynuowana nadal.

 2.   O d p o w i e d z i   s i  s t r   z a k o n n y c h

 79% pytanych wyra瘸 zadowolenie z u篡wania j瞛yka francuskiego we Mszy 鈍.; 1,3% jest oboj皻nych; 0,7% niezadowolonych.

 Dialogi i 酥iewy przyczyni造 si do czynnego i 鈍iadomego uczestnictwa zgromadzenia liturgicznego zdaniem 72,7% odpowiadaj帷ych na ankiety; pozosta這 bez zmian wg 5,7%; straci這 – wg 0,4% ankietowanych.

 88,9% pytanych pragnie, by reforma liturgii post瘼owa豉 dalej; 6,2% chce, by si zatrzyma豉 w obecnym stanie; 1,5% 篡czy sobie powrotu do dawnej formy.

 Siostry zakonne wyrazi造 ponadto prawie jednomy郵nie dwa 篡czenia:

  1. aby kap豉ni nauczyli si celebrowa w taki spos鏏, kt鏎y by przekazywa zgromadzeniu wiar w sprawowane misterium,
  2. by 軼i郵ej wsp馧pracowali ze wszystkimi wiernymi, zakonnicami i 鈍ieckimi w opracowywaniu i przeprowadzaniu nabo瞠雟tw.

 3.   W y n i k i   a n k i e t y   w  r  d   k a t o l i k  w    w i e c k i c h

 88% badanych przyjmuje 篡czliwie nowe zmiany liturgiczne; 9,9% odnosi si do nich z rezerw; 1,8% jest niezadowolonych.

 Dla 86,2% pytanych reformy te wp造n窸y pozytywnie na ich spos鏏 鈍i璚enia niedzieli; 5,2% jest przeciwnego zdania.

 82% ankietowanych twierdzi, 瞠 u篡wanie j瞛yka francuskiego w liturgii pozwala im na Mszy 鈍. bardziej „czu si u siebie” ni dawniej; 9,9% nie zgadza si z tym.

 Dla 64,8% badanych odnowa liturgii pozwala lepiej 陰czy to, co czyni w ko軼iele, z tym, co prze篡waj w ci庵u tygodnia; 15,2% daje na to pytanie odpowied negatywn.

 Pierwsze kroki odnowy liturgicznej przynios造 wi璚ej po篡tku zdaniem 89% odpowiadaj帷ych na ankiet; wg 5,4% przynios造 wi璚ej szkody ni po篡tku.

 91,7% badanych osobi軼ie odnosi si przychylnie do tych pierwszych krok闚 odnowy; 3,3% jest przeciwnych reformom.

 81,5% badanych domaga si kontynuowania reformy liturgicznej w przysz這軼i; 13% chce zatrzymania si na obecnym etapie; 2,6% pragnie powrotu do stanu sprzed reformy.

 Stwierdzamy w ko鎍u, 瞠 przeprowadzona ankieta by豉 dla wielkiej liczby kap豉n闚 i si鏀tr zakonnych i katolik闚 鈍ieckich pewnego rodzaju znakiem dialogu, kt鏎y okazuje si bardzo po膨dany pomi璠zy czynnikami odpowiedzialnymi za przeprowadzenie reformy liturgicznej a r騜nymi spo貫czno軼iami chrze軼ija雟kimi.

Wg Notitiae 37(1968)16-18    
Oprac. ks. Bronis豉w Mokrzycki

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 38:1968, f. III, s. 113-114.

IV. KRONIKA ODNOWY

Oprac. ks. Jerzy Stefa雟ki

2. Odnowa liturgii w Japonii

 W celu zorientowania si nad przebiegiem reformy liturgicznej w Japonii, 5-osobowa komisja episkopatu opracowa豉 podw鎩ny kwestionariusz-ankiet, kt鏎y rozes豉no do 15 diecezjalnych komisji liturgicznych. Te z kolei jeden schemat rozes豉造 wiernym, a drugi kap豉nom. Poni窺ze rezultaty s syntez nades豉nych odpowiedzi.

 A.   G  o s y   w i e r n y c h

 Zdecydowana wi瘯szo嗆 (70%) jest wdzi璚zna za rozpocz璚ie reformy, gdy mog odt康 lepiej uczestniczy w akcji i lepiej rozumie teksty biblijne Mszy 鈍. Odczuwaj przez to bli窺z 陰czno嗆 mi璠zy sob a tak瞠 z celebransem podczas swego zgromadzenia woko這 o速arza (opinia 85%). Obecna liturgia bardziej wci庵a, anga簑je do uczestnictwa (75% g這s闚). 75% wiernych jest za Msz „twarz do ludu”, nawo逝j tak瞠 do przywr鏂enia procesji ofiarnych we Mszy 鈍., s za postaw stoj帷 podczas ca貫j Mszy 鈍.

 Osobnym problemem jest kwestia j瞛yka narodowego. Aktualnie stosowany j瞛yk japo雟ki w czytaniach, dialogach, aklamacjach 71% uwa瘸 za czynnik bardziej aktywizuj帷y udzia we Mszy 鈍.; jednak瞠 przewa瘸 og鏊ny postulat dalszego kroku w tej materii. Dotyczy to zw豉szcza Kanonu. Problemem dla wielu wiernych s tak瞠 stosowane obecnie t逝maczenia, cz瘰to zbyt dos這wne, nie zawsze oddaj帷e ducha j瞛yka. Op騧nienie reformy liturgicznej to tak瞠 wina ubogich 酥iew闚, zw豉szcza hymn闚, oraz psalm闚. W ich obecnym t逝maczeniu, tylko 45% chcia這by je 酥iewa.

 B.   O p i n i e   k a p  a n  w

 54% kap豉n闚 rozpocz窸o reform jeszcze przed Soborem Watyka雟kim II, jednak瞠 zdecydowanym impulsem by豉 promulgacja Konstytucji Sacrosanctum Concilium. 安iadczy to o nagl帷ej potrzebie reformy liturgicznej w Japonii, dla kt鏎ej asymilacja liturgii rzymskiej po陰czona jest z du篡mi trudno軼iami. St康 g堯wny akcent po這穎no na nowym odkryciu Pisma 鈍i皻ego, na nowym, „totalnym” programie przedstawienia historii zbawienia, na wyja郾ieniu znaczenia Misterium Paschalnego, na przybli瞠niu drogi do Ojca przez Syna w Duchu 安., na obecno嗆 Chrystusa w zgromadzeniu liturgicznym, na odrodzeniu codziennego 篡cia przez Sakramenty, na nowym 篡ciu w 豉sce i 陰czno軼i tego 篡cia z codziennym dniem itd. Zmusza to do nowych koncepcji pastoralnych. Dalsze postulaty, to takie ustawienie W. Tygodnia, aby by on centrum roku liturgicznego; nale篡 odkry wiernym sens zgromadzenia, nauczy uczestnictwa w misteriach liturgicznych przez 酥iew, recytacj, 鈍iadomo嗆 akcji itd.

 Oceniaj帷 obecn sytuacj, kap豉ni zauwa瘸j jednak du穎 obiektywnych trudno軼i w realizacji np. niezrozumia豉 dla wiernych symbolika liturgiczna, ub鏀two 酥iew闚, nieznajomo嗆 psalm闚, k這potliwe t逝maczenia, niedostateczna jeszcze obecno嗆 j瞛yka narodowego w liturgii, a tak瞠 konieczno嗆 nowych t逝macze tekst闚 ju b璠帷ych w u篡ciu itd.

 W n i o s k i   k o  c o w e

 Dane procentowe nie przedstawiaj jednak obrazu religijno軼i wiernych. Wskazuj natomiast na nowego, 鈍ie瞠go ducha pobo積o軼i. Odczuwa si tak瞠, i to jest bardzo wa積e, potrzeb i t瘰knot do uproszczenia obrz璠闚 liturgicznych. Jest to zrozumia貫 na tle licznych aktualnych nawr鏂e Japo鎍zyk闚, kt鏎zy tkwi przecie w innej kulturze ni zachodnia Europa. Na chrze軼ija雟kich zgromadzeniach liturgicznych spotyka si z coraz wi瘯sz ilo嗆 chrze軼ijan, dla kt鏎ych liturgia rzymska musi spe軟ia charakter misyjny, zreszt, liturgia winna sama siebie obja郾ia i t逝maczy, tym bardziej, 瞠 cz瘰to na nabo瞠雟twach obecny jest tylko jeden kap豉n.

Na podstawie Notitiae, nr 37(1968)18-22
Oprac. ks. Jerzy Stefa雟ki              

 

 

 

 


    Zapis elektroniczny Biuletynu Odnowy Liturgii przygotowa Jerzy Paczkowski
 
 

 

 

 

 

 s. 87

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 87

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 88

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 89

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 90

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 91

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 92

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 93

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 94

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 95

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 96

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 97

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 98

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 99

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 100

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 101

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 102

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 103

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 104

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 105

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 106

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 107

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 108

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 109

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 110

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 111

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 112

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 113

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 114