Biuletyn Odnowy Liturgii 1 . w: Collectanea Theologica 38:1968, f. II, s. 115-129.

drukuj          
(dokument z oryginaln
numeracj stron)

Zawarto嗆:
I. PROBLEMY ODNOWY

1. Liturgia na Synodzie Biskup闚 w Rzymie – oprac. C. Dr捫ek
2. Problem tabernakulum – A. Rafa趾o

II. PRAKTYKA ODNOWY
Uwagi o Mszy 鈍. koncelebrowanej w seminariach duchownych – oprac. C. Dr捫ek

III. KRONIKA ODNOWY
1. Liturgia na III 安iatowym Kongresie Apostolstwa 安ieckich – J. Kope
2. IX Sesja Plenarna Rady dla wykonania Konstytucji o 鈍i皻ej liturgii – oprac. J. Stefa雟ki

IV. NOTATKI BIBLIOGRAFICZNE – F. Przytu豉, H. Krukowski

1 Redaktorem niniejszego biuletynu jest ks. Franciszek   B l a c h n i c k i,   Lublin.

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 38:1968, f. II, s. 115

I. PROBLEMY ODNOWY

Oprac. Ks. Czes豉w Dr捫ek

1. Liturgia na Synodzie Biskup闚 w Rzymie

 Od 21 do 25 pa寮ziernika ub. roku Synod Biskup闚 w Rzymie prowadzi dyskusj nad ostatnim punktem porz康ku obrad, tj. nad reform liturgiczn. Dyskusja dotyczy豉 Mszy 鈍., brewiarza i sakrament闚 鈍.

 24 pa寮ziernika przeprowadzono g這sowanie nad czterema pytaniami, na kt鏎e Ojciec 鈍. pragn掖 otrzyma odpowied od uczestnik闚 Synodu.

Pytanie 1: Czy powinno si wprowadzi do liturgii 豉ci雟kiej opr鏂z obecnego kanonu, jeszcze trzy nowe modlitwy eucharystyczne?

 Wynik g這sowania: 127 g這s闚 za, 22 przeciw, 34 za z zastrze瞠niami. G這sy w dyskusji: Kanon rzymski ma by uprzywilejowany. Nale篡 si nim pos逝giwa w niedziele i 鈍i皻a. Trzeba 軼i郵e okre郵i warunki, w kt鏎ych mo積a u篡wa innych kanon闚, oraz odpowiednio przygotowa do tej innowacji wiernych. Powinna by wi瘯sza ilo嗆 kanon闚. Komisje Biskup闚 powinny mie w豉dz uk豉dania nowych modlitw eucharystycznych. Domagano si tak瞠 zrewidowania samego kanonu rzymskiego.

Pytanie 2: Czy w nowych modlitwach eucharystycznych ma by formu豉 konsekracji chleba: „To jest bowiem Cia這 moje, kt鏎e za was b璠zie wydane”?

 Wynik g這sowania: 110 g這s闚 za, 12 przeciw, 61 za z zastrze瞠niami. G這sy w dyskusji: Now formu喚 nale篡 wprowadzi tak瞠 do kanonu rzymskiego. S這wa konsekracji trzeba wyrazi w czasie tera幡iejszym („kt鏎e wydaje si”) jak to jest w niekt鏎ych tekstach Pisma 鈍.

Pytanie 3: Czy w nowych modlitwach eucharystycznych formu豉 konsekracji wina powinna zachowa dotychczasowe brzmienie usuwaj帷 z niej tylko s這wa misterium fidei?

 Wynik g這sowania: 93 za; 48 przeciw, 42 za z zastrze瞠niami. G這sy w dyskusji: S這wa misterium fidei nale篡 opu軼i r闚nie w formule konsekracyjnej kanonu rzymskiego, ale nie usuwa ich zupe軟ie z liturgii Mszy 鈍. Mo積a je umie軼i gdzie po konsekracji jako okrzyk ludu. Domagano si r闚nie zmiany czasu s這wa efundetur na praesens, jak to podaj niekt鏎e teksty Pisma 鈍.

Pytanie 4: Czy Konferencjom Biskup闚 nale篡 da prawo decydowania o dopuszczalno軼i we Mszy 鈍. obok Symbolu nicejsko-konstantynopolskiego r闚nie Symbolu apostolskiego?

 Wynik g這sowania: 142 za; 22 przeciw, 19 za z zastrze瞠niami. G這sy w dyskusji: Tylko Stolica Ap. mo瞠 da takie pozwolenie i tylko dla tych rejon闚, na kt鏎ych wierni nie umiej czyta. Je瞠li ju oba symbole b璠 stosowane, nale篡 dba aby nicejsko-konstantynopolski mia miejsce uprzywilejowane i wyst瘼owa zawsze we Mszy 鈍. 酥iewanej. Symbolu apostolskiego mo積a u篡wa we Mszach 鈍. dla dzieci oraz we Mszach 鈍. mniej uroczystych (np. w dni powszednie). Inni zn闚 膨dali we Mszy 鈍. wy陰cznie Symbolu apostolskiego.

– – – – –

 26.X.1967 r. przeprowadzono dalsze g這sowania nad zagadnieniami og鏊nymi dotycz帷ymi Mszy 鈍. i brewiarza. Pyta by這 osiem.

Pytanie 1: Czy og鏊na struktura Mszy 鈍. „wzorcowej” (Missa normativa) jest dobra?

 Wynik g這sowania: 71 za; 43 przeciw, 62 za z zastrze瞠niami. G這sy w dyskusji: Msza 鈍. „wzorcowa”v powinna by ca豉 czytana nie 酥iewana, aby j 豉twiej mo積a by這 odprawia w parafiach w dni 鈍i徠eczne. Konferencje Biskup闚 powinny mie w豉dze dostosowywania jej do miejscowych warunk闚 i potrzeb. Schemat tej Mszy 鈍. jest za ubogi w gesty. Wszystko nale篡 dok豉dnie okre郵i, aby unikn望 zamieszania. Liturgia S這wa wydaje si za d逝ga, w stosunku do liturgii Eucharystii. Konferencje Biskup闚 powinny mie swobod w ustalaniu czyta i modlitw. Za du穎 jest chwil ciszy. Za ma這 jest ciszy. KyrieGloria musz pozosta. Po liturgii S這wa powinien by czas przeznaczony na kr鏒kie rozmy郵anie. 如iewy mi璠zylekcyjne nale篡 skr鏂i albo zupe軟ie usun望. Oratio fidelium nie musi by w ka盥ej Mszy 鈍., mo積a j r闚nie umie軼i po Komunii 鈍. Offertorium jest za kr鏒kie. Trzeba zachowa orate fratres oraz zmniejszy liczb wymienianych 鈍i皻ych w kanonie. Po konsekracji lud powinien mie jak捷 aklamacj. Nale篡 zatrzyma modlitw przed udzieleniem „poca逝nku pokoju” oraz dotychczasowe kr鏒kie modlitwy przed i po komunii 鈍. kap豉na (przynajmniej we Mszy 鈍. prywatnej). Konferencje Biskup闚 powinny decydowa, czy Komunii 鈍. nale篡 udziela pod dwiema postaciami. B這gos豉wie雟two uroczyste na ko鎍u Mszy 鈍. powinno by zarezerwowane tylko biskupowi.

Pytanie 2: Czy we Mszy 鈍. powinien zawsze mie miejsce jaki akt pokutny, dostosowany do r騜nych okoliczno軼i, w kt鏎ym uczestniczyliby wszyscy?

 Wynik g這sowania: 108 za; 23 przeciw; 39 za z zastrze瞠niami. G這sy w dyskusji: Akt pokutny powinien by kr鏒ki, 軼i郵e okre郵ony, jednakowy dla ca貫go Ko軼io豉, a przynajmniej nie powinno by zbyt du穎 wariant闚. Powinny istnie r騜ne formy akt闚 pokutnych wg uznania Konferencji Biskup闚 a nawet samego celebransa. Akt pokutny mo積a wyrazi skr鏂on i poprawion formu陰 confiteor i powinien mie miejsce na pocz徠ku liturgii S這wa lub Eucharystii.

Pytanie 3: Czy w okresie eksperymentowania mo積a pos逝giwa si we Mszy 鈍. trzema czytaniami, aby potem w oparciu o zdobyte do鈍iadczenie 軼i郵e okre郵i liczb czyta mszalnych?

 Wynik g這sowania: 72 za; 59 przeciw; 41 za z zastrze瞠niami. G這sy w dyskusji: Eksperymentowanie jest zbyteczne. Mo積a je przeprowadza w 軼i郵e okre郵onych miejscach. Nie przed逝瘸 tych eksperyment闚 ponad dwa lata. Nie narzuca obowi您ku trzech czyta, ale zaczeka na wyniki eksperyment闚. Trzy czytania zachowa we Mszy 鈍. dla doros造ch. Trzy czytania poleca, ale nie nakazywa. Na misjach mo積a pos逝giwa si tylko jednym czytaniem, dobranym zale積ie od okoliczno軼i. We Mszach 鈍. prywatnych mo瞠 by jedno czytanie, a z udzia貫m ludu od jednego do trzech.

Pytanie 4: Czy antyfony na introit, offertorium i komuni mo積a zast徙i innymi odpowiednimi 酥iewami zatwierdzonymi przez Konferencj Biskup闚?

 Wynik g這sowania: 126 za; 25 przeciw; 19 za z zastrze瞠niami. G這sy w dyskusji: W doborze nowych tekst闚 nale篡 zachowa odpowiedni hierarchi i porz康ek. G這s decyduj帷y ma mie w tej sprawie Konferencja Biskup闚. Teksty dotychczasowe nie powinny by zupe軟ie zarzucone.

Pytanie 5: Czy w czterotygodniowym cyklu proponowanym jako Psa速erz brewiarza nale篡 zatrzyma wszystkie psalmy nie wykluczaj帷 z這rzecz帷ych i historycznych?

 Wynik g這sowania: 117 za; 25 przeciw, 31 za z zastrze瞠niami. G這sy w dyskusji: Psalmy z這rzecz帷e nale篡 zatrzyma, ale mo積a je zast徙i tak瞠 innymi. Powinno si usun望 z brewiarza psalmy w ca這軼i z這rzecz帷e, a z cz窷ciowo z這rzecz帷ych tylko odpowiednie s這wa. Mo積a dopu軼i psalmy z這rzecz帷e w tych cz窷ciach brewiarza, kt鏎e 軼i郵e nie obowi您uj wszystkich. Mog te psalmy odmawia bibli軼i i ci, kt鏎ym ta lektura przyniesie korzy嗆 duchow.

Pytanie 6: Czy odpowiadaj propozycje dotycz帷e Laudes闚 i Nieszpor闚?

 Wyniki g這sowania: 144 za; 7 przeciw; 23 za z zastrze瞠niami. G這sy w dyskusji: Laudesy i Nieszpory maj by jedynymi cz窷ciami brewiarza obowi您uj帷ymi wszystkich i to nie zawsze pod grzechem ci篹kim. Powinny zawiera trzy psalmy, czytanie i modlitw. Pozosta貫 cz窷ci mo積a opu軼i, przynajmniej w odmawianiu indywidualnym. Pewne modlitwy z Prymy nale篡 przenie嗆 na koniec Laudes闚.

Pytanie 7: Czy odpowiadaj propozycje dotycz帷e tzw. „Godzin mniejszych”?

 Wynik g這sowania: 141 za; 13 przeciw; 20 za z zastrze瞠niami. G這sy w dyskusji: Godziny mniejsze nie powinny by obowi您kowe, przynajmniej dla kleru nie zobowi您anego do ch鏎u. Powinna by zawsze jedna „godzina mniejsza” dla wszystkich, d逝窺za, z這穎na z hymnu, psalm闚, d逝窺zego czytania i modlitwy. W prywatnym odmawianiu mo積a opu軼i responsoria. Trzeba r闚nie znie嗆 Komplet, a pewne modlitwy z Komplety przenie嗆 do Nieszpor闚.

Pytanie 8: Czy odpowiadaj propozycje dotycz帷e Matutinum czyli officium czyta?

 Wynik g這sowania: 141 za; 13 przeciw; 20 za z zastrze瞠niami. G這sy w dyskusji: Nie ma obowi您ku odmawiania Matutinum. Matutinum nie powinno by za kr鏒kie. Niech zawiera tylko czytania. Czytania powinny by przeplatane psalmami. Ordynariusz powinien udzieli zezwolenia na zamian „officium czyta” na inne teksty Pisma 鈍. tej samej d逝go軼i. Charakter pouczaj帷y czyta nie powinien dominowa nad charakterem chwal帷ym. Teksty z Nowego Testamentu powinno si stosowa przede wszystkim w czytaniach mszalnych. Do brewiarza za winny wchodzi tylko cz窷ci wybrane. 砰ciorysy 鈍i皻ych musz by dobrze opracowane historycznie i podkre郵a cechy charakterystyczne danego 鈍i皻ego. Trzeba dok豉dnie okre郵i regu造 zamiany i dyspensowania si od brewiarza.

– – – – –

 W dyskusjach poruszano r闚nie wiele innych jeszcze zagadnie, nie zwi您anych 軼i郵e z postawionymi wy瞠j pytaniami, a dotycz帷ymi odnowy 篡cia liturgicznego w Ko軼iele.

 Niekt鏎zy z dyskutant闚 sprzeciwiali si stopniowej odnowie liturgicznej, dokonywanej „ma造mi krokami”, poniewa wprowadza to wiele zamieszania i niepewno軼i. Odnow nale篡 dobrze przygotowa, a potem za jednym razem wcieli w 篡cie.

 Jedni Ojcowie pot瘼iali eksperymentowanie jako 廝鏚這 rozprz篹enia dyscypliny ko軼ielnej, a drudzy 膨dali, aby dla dobra odnowy liturgicznej przeprowadza je w dalszym ci庵u i wsz璠zie, a nie tylko w 鈔odowiskach zamkni皻ych. Liturgia zdaniem niekt鏎ych ojc闚 nie mo瞠 by sztywna, ale elastyczna, dopasowana do poszczeg鏊nych 鈔odowisk, wieku, stanu, okoliczno軼i, zw豉szcza na terenach misyjnych.

 Na trudno軼i wysuni皻e przez ojc闚 odpowiedzia kard.   L e r c a r o.   Odnowa liturgii, je郵i ma przynie嗆 po膨dane owoce, musi by przeprowadzana stopniowo, jak to poleca豉 ju Instrukcja z 26 wrze郾ia 1964, w nr 4. Ka盥y nowy krok na drodze odnowy liturgicznej trzeba dobrze przygotowa, przez odpowiednie urobienie 鈍iadomo軼i wiernych, aby w ten spos鏏 unikn望 zdziwienia, zgorszenia a nawet poczucia jakiej rewolucji w Ko軼iele. Nie wszystko jest jeszcze pewne, nie wiadomo te jakie b璠 wyniki dokonuj帷ej si odnowy i dlatego potrzebne s eksperymenty.

 Przeprowadza si je w 鈔odowiskach typowych i za wyra幡ym pozwoleniem prawowitej w豉dzy. Ta stopniowa odnowa liturgii w Ko軼iele nie jest chaotyczna ale planowa.

 Je瞠li chodzi o upowa積ienia Komisji Biskup闚 na polu odnowy liturgicznej, to bez w徠pienia potrzebna jest elastyczno嗆 i samodzielno嗆, kt鏎ej Komisja Liturgiczna wcale nie zamierza ogranicza. Z drugiej strony trzeba pami皻a o tym, 瞠by odnowa 篡cia liturgicznego na danym terenie nie odbiega豉 za bardzo od rytu rzymskiego. Nie mo積a te na w豉sn r瘯 zmienia lub po swojemu interpretowa pewnych polece, gdy w ten spos鏏 zatraca si ducha jedno軼i.

 Obrz璠y liturgiczne s obecnie nieco uproszczone, ale Komisji Liturgicznej walce nie chodzi這 o zubo瞠nie rytu, ale przeciwnie, chciano podkre郵i pewien „znak” gestu liturgicznego usuwaj帷 z niego prze豉dowanie, oraz nie wykluczy stosowania pewnych wariant闚 przy aplikacji og鏊nych norm do konkretnych warunk闚. Zreszt uproszczenia wprowadzone przez Instrukcj z 4.V.1967 r. by造 wynikiem pr騥b Konferencji Episkopat闚.

 Istnieje obecnie pewna dysproporcja mi璠zy Liturgi S這wa a Liturgi Ofiary, ale oparta jest ona na tradycji, teologii i potrzebach duszpasterskich. We wszystkich liturgiach Wschodu i Zachodu du穎 miejsca po鈍i璚a si S這wu Bo瞠mu (czytania, 酥iewy biblijne, modlitwy), kt鏎e pog喚bia wiar i nak豉nia do dzia豉nia.

 Liturgia jest zgromadzeniem Ludu Bo瞠go. B鏬 wzywa sw鎩 lud do s逝chania swojego S這wa. W ten spos鏏 lud si anga簑je i prze篡wa dzieje zbawienia.

 Te dwie cz窷ci Mszy 鈍. stanowi jeden akt kultu. Ten sam Chrystus m闚i i ten sam Chrystus karmi. Eucharystia tylko wtedy przyniesie pe軟y owoc, gdy chrze軼ijanin dobrze zrozumie Chrystusa, gdy sobie przyswoi Jego ducha, Jego styl my郵enia, warto軼iowania i 篡cia, a temu zadaniu ma s逝篡 w豉郾ie we Mszy 鈍. liturgia S這wa Bo瞠go.

Wg Notitiae 35 (1967) 353-370

Oprac. Ks. Czes豉w Dr捫ek SJ

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 38:1968, f. II, s. 119

I. PROBLEMY ODNOWY

Antoni Rafa趾o

2. Problem tabernakulum

 Emil Joseph   L e n g e l i n g   w broszurze Die Bedeutung des Tabernakels im katholischen Kirchenraum (Znaczenie tabernakulum w ko軼iele katolickim) wydanej przez St. Benno-Verlag w Lipsku przedstawia historyczny rys sposobu przechowywania Eucharystii oraz podaje praktyczne wskazania co do miejsca, form i cel闚 tego przechowywania w my郵 dokument闚 II Soboru Watyka雟kiego. Spos鏏 umieszczenia tabernakulum stanowi dzi jedn z wi瘯szych trudno軼i tak dla duchowie雟twa, jak i dla wiernych, kt鏎zy nie zawsze dostrzegaj sens tych rozwi您a; st康 cz瘰te s這wa krytyki. Dlatego ka盥a nowa zmiana powinna by wyja郾iona i uzasadniona, a nie narzucona z g鏎y. Spojrzenie wstecz na historyczny rozw鎩 sposobu przechowywania Eucharystii i zastanowienie si nad celem, miejscem i formami tego przechowania ma dopom鏂 w zrozumieniu istoty dokonywanych zmian.

 W sze軼iu kr鏒kich rozdzia豉ch broszura omawia kolejno:

  1. Cel przechowywania Naj鈍i皻szego Sakramentu.
  2. Miejsce i formy przechowywania.
  3. Tabernakulum a o速arz.
  4. Tabernakulum a „Dom Bo篡”.
  5. Ko軼i馧 miejscem liturgicznych zebra parafii.
  6. Praktyczne normy przechowywania Naj鈍. Sakramentu.

 

1. Pierwotnym i g堯wnym celem przechowywania 鈍i皻ych Postaci w ko軼iele poza Msz 鈍. by這 udzielanie Sakramentu Chorych, dopiero na drugim miejscu rozdzielanie Komunii 鈍. i adoracja Chrystusa Eucharystycznego.

 Wydawa by si mog這, 瞠 tabernakulum jest jedynym o鈔odkiem wok馧 kt鏎ego koncentruje si kult Bo篡, a adoracja g堯wnym celem przechowywania.

 Tymczasem spojrzenie na historyczny rozw鎩 wskazuje, 瞠 na pierwszym miejscu stawiano zawsze Komuni wiernych (w tym szczeg鏊nie chorych) a potem adoracj. Mo積a by tu przytoczy wypowiedzi ojc闚 Ko軼io豉, kt鏎zy podkre郵aj, 瞠 Chrystus nie powiedzia: „We嬈ie i przechowujcie”, albo „Bierzcie i adorujcie”, ale „Bierzcie i jedzcie". Na Sakrament Chorych jako na najwa積iejsz przyczyn przechowywania Eucharystii wskazuje ju 鈍. Jan Chryzostom. Przechowywano 鈍i皻e Postacie najpierw w domach prywatnych, zakrystiach, a potem w ko軼io豉ch. Przechowywanie by這 zbyteczne, gdy Eucharysti sprawowano w domu chorego lub gdy ten sam m鏬 przyj嗆 do ko軼io豉. Do dzi jeszcze w ko軼io豉ch Wschodnich i niekt鏎ych anglika雟kich, Sakrament Chorych jest jedynym powodem przechowywania.

 Synody a do XV wieku powtarzaj, 瞠 tylko udzielanie Sakramentu Chorych upowa積ia do przechowywania. Poniewa obowi您ek ten nale瘸 do proboszcza, dlatego prawo przechowywania posiada造 tylko ko軼io造 parafialne. Inne tylko o ile biskup na to pozwoli. Dopiero Sob鏎 Trydencki w obronie przed zarzutami reformacji wyra幡ie zdefiniowa, 瞠 w Eucharystii Chrystusowi nale篡 si tak瞠 adoracja zewn皻rzna: Jeszcze wcze郾iej, bo ju w wieku XI-XII Ko軼i馧 przeciwko b喚dom odrzucaj帷ym realn obecno嗆 Chrystusa podkre郵a kult Naj鈍i皻szego Sakramentu. Powstaje wtedy 鈍i皻o Bo瞠go Cia豉, stowarzyszenia Naj鈍i皻szego Sakramentu, nabo瞠雟twa do Naj鈍. Sakramentu, pojawia si wieczna lampka, pielgrzymki do tzw. Krwawych Hostii; w XV wieku wystawienie i Msza z wystawieniem; w XVI wieku – 40-godzinne nabo瞠雟two, wieczna adoracja; w XVII i XVIII – godzina 鈍i皻a; w XIX – kongresy Eucharystyczne. Te formy kultu Eucharystii, po篡teczne same w sobie, rozlu幡i造 jednak zwi您ki z Ofiar Mszy 鈍. jako rzeczywistym 廝鏚貫m tej pobo積o軼i. Dlatego Ko軼i馧 dzi ca陰 sw trosk skierowa na to, by wierni w Tajemnicy Ofiary byli nie tylko zewn皻rznymi widzami, ale 鈍iadomymi i pobo積ymi jej uczestnikami. Ju papie   P i u s   XII   powiedzia, 瞠 O速arz jest czym wi璚ej ni tabernakulum. Na o速arzu Chrystus ofiarowuje si Ojcu, by potem w Komunii 鈍. da siebie na pokarm. W tabernakulum jest tylko adorowanym, a Ofiara jest wa積iejsza od adoracji.

 

2. W zale積o軼i od tego co by這 g堯wnym celem przechowywania Eucharystii, miejsce i forma w historii cz瘰to si zmienia豉.

 W r騜nych wiekach i krajach miejsce przechowywania Naj鈍. Sakramentu, jak r闚nie rodzaj i forma naczy by造 r騜norodne. A do VIII wieku przechowywano Eucharysti w mieszkaniach prywatnych, by by豉 Ona codziennym pokarmem. R闚nie i w podr騜y towarzyszy wiernym Naj鈍. Sakrament. Po VIII wieku za sta貫 miejsce przechowywania Eucharystii przyjmuje si zakrysti, a potem ko軼i馧. Po wyst徙ieniu   B e r e n g a r i u s z a   († 1081) troska o Eucharysti wzros豉. Dlatego te Sob鏎 Laterane雟ki IV (1215) nakaza, by Chryzm i Eucharysti przechowywa pod zamkni璚iem. Tak powsta造 zamkni皻e naczynia i tabernakula. Tabernakulum nie by這 jednak z陰czone na sta貫 z o速arzem. Ich forma i umiejscowienie w ko軼iele by這 r騜ne. W p騧nym 鈔edniowieczu mo積a rozr騜ni kilka rodzaj闚 tabernakulum: ma貫, na wolno stoj帷ych o速arzach, wpuszczone w podstaw o速arza, w nastawie o速arza, wysoko nad o速arzem, lub monumentalne – nieraz w formie 鈍i徠yni – stoj帷e za o速arzem.

 Ostatecznie zosta這 przyj皻e tabernakulum o速arzowe nie tylko z racji przepis闚, ale dyktowa造 to wzgl璠y praktyczne (豉twy dost瘼 i jego widoczno嗆). Gdy za wzrasta豉 cz瘰totliwo嗆 przyjmowania Komunii 鈍., zw豉szcza od Piusa X, wzrasta造 te wymiary tabernakulum, poniewa obok monstrancji przechowywano wi瘯sz ilo嗆 puszek.

 

3. Od XVI wieku rzymskie ustawodawstwo nakazuje tabernakulum mocno z陰czone z o速arzem.

 W niekt鏎ych diecezjach ju w XVI i XVII wieku s nakazane tabernakula o速arzowe. Ten obowi您ek istnia tam, gdzie przyj皻o Rytua Rzymski, chocia nie wsz璠zie w 軼is造m znaczeniu. W ca造m Ko軼iele przechowywanie Eucharystii w tabernakulum o速arzowym nakaza dopiero Kodeks Prawa (1917 r.). Na Kongresie Pastoralno-Liturgicznym w 1956 r. Pius XII podkre郵i, 瞠 o速arz i tabernakulum stanowi jedno. Nie chodzi tu o materialn obecno嗆 tabernakulum na o速arzu, ale o 鈍iadomo嗆, 瞠 tabernakulum jest przed逝瞠niem Eucharystycznej Ofiary.

 Powstaje pytanie na jakim o速arzu ma by umieszczone tabernakulum? Od 鈔edniowiecza przechowuje si Eucharysti w prezbiterium w r騜nych miejscach i formach. W XVI wieku w Ceremoniale Biskupim zjawia si przepis m闚i帷y, 瞠 przy o速arzu, przy kt鏎ym odbywaj si tak瞠 ceremonie, Naj鈍. Sakrament nie powinien by przechowywany. Na temat ten by造 r騜ne wypowiedzi. Ostatecznie spraw t rozstrzygn掖 Kodeks Prawa, kt鏎y postanawia, 瞠 Eucharysti nale篡 przechowywa na czo這wym miejscu, z regu造 na o速arzu g堯wnym, chyba 瞠 inny o速arz jest wygodniejszy i bardziej odpowiedni. To samo powt鏎zy Dekret Kongregacji Ryt闚 z dnia 1.VI.1957 r. dodaj帷, 瞠 w ko軼io豉ch katedralnych i pielgrzymkowych wygodniejsze jest umieszczenie tabernakulum poza o速arzem g堯wnym.

 

4. Tabernakulum a „Dom Bo篡”.

 Wed逝g opinii niekt鏎ych wiernych ko軼i馧, w kt鏎ym nie ma tabernakulum, nie jest ko軼io貫m. Nale篡 na to odpowiedzie:

  1. W pierwszym tysi帷leciu zwyczaj przechowywania Eucharystii nie jest wsz璠zie obowi您uj帷y. Tam za, gdzie przechowywano, celem nie by豉 wcale adoracja. Tabernakulum pozostawa這 cz瘰to poza centrum uwagi. R闚nie w ko軼io豉ch unijnych wierni z powodu ikonostasu o przechowywaniu Eucharystii zwyczajnie wiele nie wiedz. Na Zachodzie obowi您ek przechowywania istnia tylko dla ko軼io堯w parafialnych, dla innych obowi您ek ten istnieje od kodeksu. Dla niekt鏎ych za kaplic i dzi jeszcze potrzebne jest pozwolenie biskupa. Miejsce liturgicznych zebra wiernych istnia這 zawsze, mimo, 瞠 nie by這 tam tabernakulum.
  2. Liturgia konsekracji ko軼io豉, nawet ju w swojej zreformowanej formie, nic nie wspomina o  tabernakulum.
  3. Tabernakulum mo瞠 po鈍i璚i ka盥y kap豉n, gdy np. kielich konsekruje biskup.
  4. W Rycie Mszalnym poza przykl瘯ni璚iem na pocz徠ku i na ko鎍u Mszy, na tabernakulum nie zwraca si uwagi. R闚nie przy okadzeniach, okadza si o速arz, krzy, relikwie, osoby, a nie tabernakulum. Tak瞠 uk這ny nigdy si nie odnosi造 do tabernakulum. Nikt te nie kwestionowa, 瞠 we Mszy 鈍. kap豉n zas豉nia tabernakulum.
  5. Nie mo積a zapomina o tym co m闚i KL art. 7, 瞠 Chrystus jest obecny w swoim Ko軼iele w r騜ny spos鏏.
  6. Okre郵enie ko軼io豉 jako „Domu Bo瞠go” pochodzi z czasu, kiedy jeszcze w ko軼iele Eucharystii nie przechowywano. Nazwa ta nawi您uje do wiary Starego Testamentu i do 闚czesnych pogl康闚 religijnych wg kt鏎ych b鏀two znajdowa這 si w okre郵onym i po鈍i璚onym miejscu.

 Obecno嗆 Boga po鈔鏚 swoich stworze przekracza mury ko軼io豉. Dlatego te chrze軼ijanie pierwszych wiek闚 nie nazywali miejsc, w kt鏎ych si zbierali „鈍i徠yni”, bo wiedzieli, 瞠 „B鏬, kt鏎y stworzy 鈍iat i wszystko co na nim jest, b璠帷 Panem nieba i ziemi nie mieszka w 鈍i徠yniach r瘯 ludzk uczynionych (Dz Ap 17, 24), ale jest wsz璠zie. Miejsce zgromadze wiernych u鈍i璚a si przez Liturgi, dlatego jeszcze dzi Msz 鈍. mo積a odprawia poza 鈍i徠yni.

 

5. Ko軼i馧 jest najpierw domem liturgicznego zgromadzenia parafian.

 Kodeks (Kan. 1161) pod nazw ko軼i馧 rozumie gmach, kt鏎y jest przeznaczony na s逝瘺 Bo膨 i s逝篡 wiernym na zgromadzenie liturgiczne. Poga雟ka i 篡dowska 鈍i徠ynia by豉 tylko „domem Bo篡m” tj. miejscem, gdzie mieszka這 b鏀two, dlatego lud nie mia tam prawa wst瘼u, lecz zbiera si w przedsionku lub poza 鈍i徠yni. W Nowym Testamencie ju nie ma 鈍i徠yni w tym starym poj璚iu. „安i皻e Cz這wiecze雟two Jezusa Chrystusa jest 安i徠yni Bo膨” (J 2, 19; Kol 2, 9). „Ono jest r闚nie tabernakulum Bo篡m, w kt鏎ym mieszka B鏬” (J l, 14). „A przez Chrystusa, z Chrystusem i w Chrystusie wszyscy wierni s 鈍i徠yni i domem Bo篡m, kt鏎y jest zbudowany z 篡wych kamieni” (Rz 8, 9; l Kor 3, 16; Ef 2, 19; l P 2, 5).

 Miejsce wi璚, gdzie zbieraj si wierni, stanowi domus ecclesiae, domus orationis, kt鏎y to dom w historii nosi cz瘰to imi w豉軼iciela, opiekuna, fundatora, klasztoru, biskupa lub 鈍i皻ego. Wyra瞠nie – ko軼i馧 jako „Dom Bo篡” jest p騧niejsze, zaczerpni皻e z liturgii po鈍i璚enia ko軼io豉. Samo wyra瞠nie ecclesia ju w II wieku oznacza zgromadzenie, gmin. „Ko軼i馧 to nie mury lecz wierni” – podkre郵ali Ojcowie.

 Ko軼i馧 jako gmach jest w pierwszym rz璠zie miejscem gromadzenia si wiernych na Eucharysti i powinien by do tego przystosowany. W czasie Eucharystii nie ma miejsca na adoracj, dlatego te tabernakulum nie musi by po陰czone ze sto貫m ofiarnym. Tak瞠 i przy prywatnych nawiedzeniach nie konieczna jest pozycja centralna tabernakulum. Przeciwnie, wygodniej jest zgromadzi si w kaplicy czy przy innym odpowiednim o速arzu.

 

6. Praktyczne normy przechowywania Naj鈍i皻szego Sakramentu.

 Autor po kr鏒kim przedstawieniu praktyki i dokument闚 ko軼ielnych o przechowywaniu Eucharystii przechodzi do konkretnych rozwi您a:

  1. Nie dzia豉 zbyt po酥iesznie.
    Postanowienia Instrukcji z 1964 r. otwiera wiele mo磧iwo軼i, tak co do nowych budowli sakralnych, jak i dostosowaniu starych wn皻rz. Sytuacje s r騜norodne. Decydowa tu ma nie tylko styl ko軼io豉, wielko嗆, forma i kosztowno嗆 o速arza, ale przede wszystkim konkretna dojrza這嗆 liturgiczna parafian.
  2. Miejsce adoracji.
    Adoracja ma nadal pozosta w Ko軼iele we wszystkich swoich formach, jako wyraz chrze軼ija雟kiej pobo積o軼i. Nale篡 wi璚 wybra miejsce w ko軼iele, kt鏎e naprawd jest godne, a ozdoba tego miejsca ma przyczynia si zapewnieniu tej adoracji. Na pewno nie by這 po my郵i Ko軼io豉, gdy (zw豉szcza w XIX wieku) dosz這 do tego, 瞠 na bocznych o速arzach stawiano tabernakulum, poniewa s康zono, 瞠 o速arz bez tabernakulum nie jest o速arzem. Centrum wn皻rza ko軼ielnego ma by st馧 ofiarny. Adoracja nie mo瞠 by celem g堯wnym; ona dopiero wyp造wa z najwa積iejszego celu, jakim jest Uczta Eucharystyczna, kt鏎ej s逝篡 gmach ko軼ielny.
  3. Niezadowalaj帷e rozwi您anie.
    Wed逝g listu kardyna豉   L e r c a r o   takimi s: tabernakula wewn徠rz sto這wej mensy, mechanicznie podnoszone, na s逝pie przed mens, na o速arzu dwupoziomowym, wisz帷e nad o速arzem, osiowe za o速arzem celebracji, wpuszczone w 軼ian czy te pozostawione na o速arzu, zas豉nianie przez celebransa w czasie Mszy; na bocznym o速arzu w nawie g堯wnej, kt鏎e wg Instrukcji art. 93 zosta造 zakazane.
  4. Kaplice Naj鈍i皻szego Sakramentu.
    Jako najlepsze rozwi您anie poleca si kaplice Naj鈍i皻szego Sakramentu po陰czone z ko軼io貫m, poniewa pozwala to na swobodne rozwini璚ie Uczty Eucharystycznej w prezbiterium, jak r闚nie i na adoracj prywatn w kaplicy. Odnosi si to zw豉szcza do ko軼io堯w du篡ch lub zabytkowych. Ze wzgl璠闚 praktycznych odleg這嗆 kaplicy od o速arza g堯wnego nie powinna by za du瘸.
  5. Tabernakulum na o速arzu g堯wnym.
    W nowych budowlach sakralnych nie poleca si tabernakulum na o速arzu g堯wnym. W starych, zabytkowych ko軼io豉ch ustawia si cz瘰to drugi o速arz twarz do ludu. Powstaje przy tym trudno嗆 gdzie umie軼i sedilia dla celebransa, kt鏎y jest przewodnicz帷ym zgromadzenia liturgicznego? Najbardziej odpowiednim jest tradycyjne miejsce na 鈔odku prezbiterium. Rozwi您anie takie jest wtedy tylko mo磧iwe, gdy tabernakulum jest tak wysoko, by celebrans go nie zas豉nia.
  6. Tabernakulum w prezbiterium.
    W nowych rozwi您aniach nie poleca si te umieszczania tabernakulum na osi ko軼io豉 z powodu sedilii celebransa. Lepszy jest uk豉d tr鎩k徠ny, przy czym o速arz na 鈔odku, ambona i tabernakulum po bokach w dostatecznym odst瘼ie, niekoniecznie z zachowaniem symetrii. Miejsce czyta (ambona, pulpit) nale膨 do kr璕u funkcji Mszy 鈍. i dlatego powinno by bli瞠j o速arza. Natomiast tabernakulum wymaga spokojnego miejsca do adoracji i mo瞠 by bardziej na uboczu.
  7. Celebracja versus populum.
    Od 7.III.1965 r. wg s堯w kardyna豉   L e r c a r o   istnieje og鏊ny ruch odprawiania Mszy 鈍. versus populum. Nale篡 jednak pami皻a, by nowe zmiany nie by造 czynione zbyt pochopnie, bez zastanowienia si, i by zamiast przybli篡 wiernym Ofiar Chrystusa nie oddala造 od niej. Je瞠li si stawia o速arz versus populum, trzeba uwzgl璠ni odleg這嗆 od starego o速arza oraz wystarczaj帷 r騜nic wysoko軼i. Instrukcja zezwala na o速arz versus populum r闚nie wtedy, gdy znajduje si na nim ma貫, odpowiednie tabernakulum. Nie jest to jednak idealne rozwi您anie zw豉szcza przy nowych budowlach. Za od陰czeniem tabernakulum od o速arza przemawia jeszcze i to, 瞠 tabernakulum zas豉nia przynajmniej cz窷ciowo kielich i gesty celebransa.
  8. Forma i ozdoba tabernakulum.
    1. Dotychczasowa forma tabernakulum (cz瘰to monumentalna), by豉 dyktowana praktyk, poniewa przechowywano w nim monstrancj i wi瘯sz ilo嗆 puszek do Komunii wiernych. Konstytucja o Liturgii zaleca doskonalszy spos鏏 uczestniczenia we Mszy 鈍., kt鏎y polega na tym, 瞠 po Komunii kap豉na wierni przyjmuj Cia這 Pa雟kie z tej samej Ofiary. Z tego wynika, 瞠 nie nale篡 przechowywa wi瘯szej ilo軼i konsekrowanych Hostii, a wi璚 i nie potrzebne tak wielkie tabernakula.
    2. Tabernakulum znaczy „namiot” i przypomina namiot z Ark Przymierza ze Starego Testamentu. Dlatego istnieje pytanie: czy tabernakulum w nowoczesnej, skrzynkowej formie jest najlepsze? S inne formy, o wiele starsze.
    3. Przepisy prawne 膨daj wys豉nia wn皻rza tabernakulum, lub przynajmniej wy這瞠nia go jedwabiem. U nas cz瘰to te kosztowno軼i daje si na zewn徠rz pomijaj帷 wystr鎩 wn皻rza.

 Praca   L e n g e l i n g a   cho uprzedzi豉 Instrukcj „O Tajemnicy Eucharystii” z dnia 25.V.1967 r., niemniej jednak zas逝guje na uwag, poniewa pozwala na lepsze zrozumienie zmian i zarz康ze tam wprowadzonych.

Ks. Antoni Rafa趾o

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 38:1968, f. II, s. 123

II. PRAKTYKA ODNOWY

Czes豉w Dr捫ek

Uwagi o Mszy 鈍. koncelebrowanej w seminariach duchownych

 Uwagi dotycz帷e Mszy 鈍. koncelebrowanej, kt鏎e tutaj podajemy odnosz si przede wszystkim do seminari闚 i instytut闚 ko軼ielnych dzia豉j帷ych na terenie diecezji rzymskiej. Mog one jednak by przydatne tak瞠 dla innych diecezji, poniewa zosta造 wydane z polecenia Ojca 鈍. Paw豉 VI jako biskupa rzymskiego.

 1. W instytutach ko軼ielnych, w kt鏎ych mieszkaj tylko ksi篹a, Msz 鈍. koncelebrowan mo積a odprawia nawet codziennie, je郵i temu nie sprzeciwiaj si wzgl璠y duszpasterskie.

 Z racji koncelebry nie mo積a pozbawia wiernych mo磧iwo軼i uczestniczenia we Mszy 鈍. i dlatego kap豉ni z instytut闚 powinni ch皻nie spieszy z pos逝g duszpastersk do innych ko軼io堯w, w kt鏎ych brakuje ksi篹y. Nale篡 r闚nie zostawi kap豉nom pe軟 swobod odprawiania Mszy 鈍. indywidualnie. Rektorzy instytut闚 czy seminari闚 powinni dawa przyk豉d obu sposob闚 sprawowania Naj鈍. Ofiary. We Mszy 鈍. koncelebrowanej rol celebransa g堯wnego nale篡 spe軟ia na zmian, nale篡 przestrzega Ritus servandus in concelebratione Missae, stosowa r騜ne formy koncelebry oraz dba o r騜norodno嗆 酥iew闚 ordinarium czy proprium Missae. Nie powinno te brakn望 w czasie takiej Mszy 鈍. cho熲y paru s堯w homilii.

 W pouczeniach i egzortach dla kap豉n闚 powinno si cz瘰to podkre郵a warto嗆 teologiczn i ascetyczn Mszy 鈍. koncelebrowanej, w kt鏎ej uwidacznia si jedno嗆 ofiary i kap豉雟twa oraz wsp鏊nota i braterstwo kap豉n闚.

 2. W seminariach i kolegiach, w kt鏎ych przygotowuj si alumni do kap豉雟twa, nale篡 sprawowa Naj鈍. Ofiar w r騜nych formach zapewniaj帷 wszystkim 鈍iadome i czynne uczestnictwo. Trzeba r闚nie poucza kleryk闚 o rozmaitych sposobach celebracji Eucharystii, kt鏎e jako kap豉ni b璠 sami kiedy wprowadza w 篡cie.

 Rektorzy seminari闚 maj si zatroszczy, aby Msza 鈍. codzienna dla kleryk闚 przybiera豉 wszystkie dozwolone formy (czytana, 酥iewana, uroczysta, pontyfikalna, koncelebrowana), w zale積o軼i od przypadaj帷ego 鈍i皻a, okazji czy okoliczno軼i.

 3. Rektorzy instytut闚, w kt鏎ych ksi篹a i klerycy 篡j razem jako jedna spo貫czno嗆, powinni zado嗆uczyni potrzebom duchowym jednych i drugich.

 Koncelebra mo瞠 by odprawiana tutaj cz窷ciej, ale nie wy陰cznie. R騜ne formy sprawowania „Pami徠ki Pana” powinny zapewni klerykom pe軟 formacj duchow i kap豉雟k.

Wg Notitiae 35 (1967) 388-389.

oprac. ks. Czes豉w Dr捫ek SJ

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 38:1968, f. II, s. 124

III. KRONIKA ODNOWY

Jerzy Kope

1. Liturgia na III 安iatowym Kongresie Apostolstwa 安ieckich

 Jedn z cech charakterystycznych III 安iatowego Kongresu Apostolstwa 安ieckich, kt鏎y obradowa w Rzymie w dniach 11-18 pa寮ziernika 1967 r. by造 starannie przygotowane dla jego cz這nk闚 nabo瞠雟twa liturgiczne. Liturgia nie by豉 dodatkiem w pracach Kongresu, lecz stanowi豉 jego istotny nurt od wewn徠rz o篡wiaj帷y wysi趾i tego wielkiego zgromadzenia. Spotykaj帷y si z Bogiem we wsp鏊nocie braterskiej, przedstawiciele r騜nych kraj闚, j瞛yk闚, kultur i grup spo貫cznych czuli, 瞠 ich zgromadzenie jest znakiem jedno軼i przej皻ego duchem Chrystusa ludu Bo瞠go. Ta 鈍iadomo嗆 jedno軼i by豉 owocem, jak okre郵i to   O.   C o n g a r,   przywo逝j帷 na pami耩 jedno嗆 pierwszych chrze軼ijan: „... trwania w nauce Aposto堯w, i we wsp鏊nocie, w 豉maniu chleba i w modlitwie”. S逝chaj帷 S這wa Bo瞠go i uczestnicz帷 w Ofierze Mi這軼i Chrystusa, starali si uczestnicy Kongresu odnale潭 w historii zbawienia Bo篡 kontekst dla nurtuj帷ych wsp馧czesnego chrze軼ijanina problem闚 篡cia w 鈍iecie. Integralnie nale膨ce do programu dzia豉lno軼i Kongresu celebracje liturgiczne stanowi造 jednocze郾ie natchnienie dla wielu poczyna. Tematyka ka盥ego dnia obejmuj帷a coraz to inn intencj modlitewn, przewijaj帷 si w czytaniach i modlitwach stanowi豉 nawi您anie do zagadnie, kt鏎e mia造 by przedmiotem pog喚bienia w pracach grup roboczych. W tym kierunku by造 zorientowane r闚nie teksty mszalne, zatwierdzone przez „Consilium” liturgiczne. Podczas celebracji kongresowych dosz造 do g這su tak wschodnie, jak i zachodnie tradycje liturgiczne. J瞛ykiem czyta biblijnych, modlitw powszechnych, 酥iew闚 by造 j瞛yki prac Kongresu. Dla mszy wed逝g rytu zachodniego 豉cina by豉 zachowana w Ordinarium.

 W ka盥ej celebracji kongresowej dochodzi do g這su wymiar ekumeniczny. Obecni na Kongresie przedstawiciele wsp鏊not niekatolickich prze篡li g喚boko zjednoczenie w modlitwie i 酥iewie, cho nie mogli zjednoczy si w ca趾owitej jedno軼i poprzez Komuni 鈍. (wypowied obserwatora-konsultora   D.   H a n s a - R u e n d i,   kt鏎y jako jedyny obserwator niekatolik wyst瘼owa na II 安iatowym Kongresie Apostolstwa 安ieckich w 1957 r.). Specjalne nabo瞠雟two ekumeniczne w intencji zjednoczenia chrze軼ijan odprawione w bazylice 鈍. Paw豉 za murami jeszcze raz wskaza這 na „konieczno嗆 niecierpliwo軼i” w realizacji idei jedno軼i.

 Codzienne prace Kongresu rozpoczyna造 si oddaniem chwa造 Bogu, odczytaniem fragmentu Pisma 鈍. wraz z kr鏒kim rozwa瘸niem oraz odm闚ieniem „Ojcze nasz”. W tych specjalnie dobranych tekstach akcentowano pierwiastki ekumeniczne i og鏊noludzkie.

 Przez program pi徠kowy (13.X.) objawi這 si nastawienie pokutne Kongresu. Je瞠li chce si zbiera do鈍iadczenia ludzko軼i i kierowa je ku Bogu, trzeba si nawr鏂i. Kongres pokazuje, 瞠 Ko軼i馧 jest ludem pokutuj帷ym, stale w nastawieniu przeb豉gania Boga, by 篡 Ewangeli i realizowa jej wymogi. Szczero嗆 tej postawy wyra瘸豉 si przez post, wsp鏊n modlitw, rachunek sumienia, przez zachowanie b這gos豉wie雟tw ewangelicznych, spowied i realizowanie pomocy wobec potrzebuj帷ych.

 R闚nie wyj徠kowy charakter w liturgii Kongresu posiada豉 niedziela – dzie modlitw za 鈍iat. Jej kulminacyjny punkt stanowi豉 Msza koncelebrowana przez Ojca 鈍. i przedstawicieli Synodu Biskup闚 z udzia貫m cz這nk闚 Kongresu i wiernych parafii rzymskich. Wieczorem za przedstawiciele Kongresu udali si do tych parafii, by spotka si po bratersku ze wsp鏊notami miasta, kt鏎e ich go軼i這.

 W czasie liturgii Kongresu zaznaczy豉 si organiczna wsp馧praca laikatu i duchowie雟twa. Objawi這 si to zw豉szcza w aktywnym udziale katolik闚 鈍ieckich w funkcjach liturgicznych. Przez ten fakt liturgia Kongresu wskaza豉 na aktywn rol, kt鏎a spoczywa w 篡ciu Ko軼io豉 na laikach, zarysowuj帷 ich s逝瘺 konieczn i nie do zast徙ienia przez duchownych. Najbardziej wymownym tego przyk豉dem by豉 koncelebrowana Msza 鈍. Biskupa Rzymu w grupie kap豉n闚 z udzia貫m 鈍iadomego swych zada laikatu.

 Przy okazji III 安iatowego Kongresu Apostolstwa 安ieckich w豉dze organizacyjne przeprowadzi造 sonda w鈔鏚 organ闚 centralnych apostolatu 鈍ieckich z poszczeg鏊nych kraj闚 na temat wysi趾闚 podejmowanych przez laik闚 nad posoborow odnow Ko軼io豉. W ramach przed這穎nych pyta znalaz造 si zagadnienia dotycz帷e odnowy liturgii. Wyniki ankiety opublikowa Sta造 Komitet Mi璠zynarodowych Kongres闚 Apostolstwa 安ieckich.

 

Aktualno嗆 reformy liturgicznej

 Pierwsze zagadnienie obejmowa這 problem przyj璚ia nowych przepis闚 liturgicznych. Czy by造 jakie zmiany, kt鏎e nie zosta造 dobrze przyj皻e? Czy przejawi造 si jakie sprzeciwy wobec nowych zmian i jakie by造 ich racje? Czy wierni zrozumieli ducha odnowy liturgicznej?

 W鈔鏚 respondent闚 przejawi豉 si jednolito嗆 odpowiedzi. W zasadzie reakcja na reform liturgiczn by豉 pozytywna i 篡wio這wa, a do jej identyfikacji z ca這軼i odnowy soborowej (Portugalia). Podkre郵i nale篡 rado嗆 鈍ieckich katolik闚 z mo磧iwo軼i bardziej aktywnego uczestnictwa w modlitwie eucharystycznej. Jedn z korzy軼i reformy by這 zbli瞠nie do wsp鏊not niekatolickich (Szwecja). Szkoda, 瞠 reforma dotyczy豉 tylko obrz康ku rzymskiego, bo powinna sta si spraw wszystkich ko軼io堯w ortodoksyjnych (Zjed. Repub. Arabska). Niech耩 wobec reformy, jak przejawi豉 pewna cz窷 os鏏 w wieku od 30-60 lat, by豉 zwi您ana z tym, 瞠 zmiany by造 przeprowadzone zbyt gwa速ownie bez nale篡tego przygotowania. Ta sama reforma odpowiednio przygotowana mog豉by by 豉twiej zasymilowana. Trzeba tu podkre郵i, 瞠 tylko mniejszo嗆 stan窸a w opozycji. Wprowadzenie j瞛yk闚 narodowych napotka這 na trudno軼i (mimo powszechnego entuzjazmu wi瘯szo軼i) w krajach wieloj瞛ykowych. Odnosi si to zw豉szcza do kraj闚 Afryki i Azji, cho og鏊ne zasady odnowionej liturgii przej皻o tam z aplauzem. Studenci afryka雟cy w Belgii zbierali si, by zastanowi si nad dostosowaniem liturgii do sposob闚 pojmowania ludzi z ich kontynentu. Istotnym dla przysz這軼i reformy liturgicznej jest jednak wychowywanie w duchu odnowy m這dych pokole (Hiszpania).

 

Podejmowanie inicjatywy

 Drugie pytanie dotyczy這 inicjatyw podejmowanych przez katolik闚 鈍ieckich, by o篡wi udzia ich w odnowionej liturgii.

 W wielu krajach (np. w Niemczech, Austrii, Belgii, Francji) ruch liturgiczny mia ju swoje tradycje, by zjawiskiem znanym i rozbudowanym. Bardzo 篡we impulsy w tej mierze dawane by造 przez grupy m這dzie穎we (Francja, W這chy, Finlandia). Po wej軼iu w 篡cie reformy liturgicznej podejmuje si wysi趾i dla jej pog喚biania i spopularyzowania w konferencjach, dyskusjach i publikacjach, w dzia豉lno軼i aktywnych liturgicznie grup m這dzie穎wych i stowarzysze katolik闚 鈍ieckich. W wielu krajach przeprowadza si eksperymenty w zakresie odnowionej liturgii np. nad muzyk sakraln w nowym tempie, msz w j瞛yku ludowym (Nowa Zelandia), msz inicjacyjn dla analfabet闚 (Kenia), specjalnymi celebracjami dla m這dych (Szwecja), nabo瞠雟twami pozaliturgicznymi (Ekwador), msz rodziny robotniczej (Urugwaj), msz domow (USA) itd. W niekt鏎ych jednak krajach inicjatywy liturgiczne s dokonywane przez samych duchownych. W Portugalii np. w鈔鏚 katolik闚 鈍ieckich 50% nie przejawi這 瘸dnej inicjatywy w zakresie reformy, 30% wprowadzi這 ducha odnowy a 20% uwa瘸這 inicjatyw liturgiczn za specjalny sw鎩 cel.

 

Wsp馧praca w Ko軼iele dzi瘯i duchowi reformy

 Problemem kt鏎y postawiono przed ankietowanymi by這: czy reforma liturgiczna dostarczy豉 okazji do wsp馧pracy mi璠zy duchowie雟twem a laikatem, samym katolikom 鈍ieckim mi璠zy sob oraz ruchom laik闚.

 W 25 krajach potwierdza si, 瞠 reforma sta豉 si bod嬈em do bardziej skutecznej wsp馧pracy nad o篡wieniem religijnym 篡cia w Ko軼iele pomi璠zy poszczeg鏊nymi jednostkami czy grupami nale膨cymi do niego. Dotyczy to zw豉szcza tych kraj闚, gdzie du穎 wysi趾闚 podejmuje si w zakresie odnowy liturgicznej z dopuszczeniem do prac szerszych rzesz katolik闚 鈍ieckich. W innych krajach trudno okre郵i stopie wsp馧pracy. Tam za, gdzie reforma zostaje wprowadzona tylko przez hierarchi, u 鈍ieckich katolik闚 budzi si nieufno嗆, 瞠 nie s oni doceniani w 篡ciu Ko軼io豉.

 

Owoce reformy liturgicznej

 Pytanie dotyczy這 zagadnienia: czy odnowa liturgiczna przynios豉 owoce w zakresie formacji apostolskiej 鈍ieckich katolik闚 i ich apostolatu? W jaki spos鏏 to si wyrazi這? Czy przez wzrost zainteresowa dla studi闚 biblijnych, pog喚bienia 篡cia wewn皻rznego jednostek, tworzenie wsp鏊not bardziej 篡wych itd.

 W bardzo wielu odpowiedziach podkre郵a si, 瞠 jest jeszcze za wcze郾ie na stawianie ocen w tej materii. Dlatego mniej ni po這wa odpowiadaj帷ych na ankiet zdecydowa豉 si wprost m闚i o pozytywnych owocach odnowy liturgicznej. Wielu nie udzieli這 odpowiedzi kompletnej na pytanie. Bardzo znamienna jest w tej materii ocena sytuacji w Portugalii. W鈔鏚 ankietowanych na ten temat pozytywne owoce reformy liturgicznej zarysowuj si w nast瘼uj帷ej kolejno軼i i skali.

  • Pog喚bienie sensu wsp鏊noty chrze軼ija雟kiej     88%
  • Mo磧iwo軼i dla stworzenia wsp鏊not bardziej 篡wych     86%
  • Pog喚bienie osobistego 篡cia wewn皻rznego     77%
  • Pog喚bienie sensu Ko軼io豉 powszechnego     76%
  • Impuls dla studi闚 biblijnych     69%
  • Przekonanie, 瞠 ta reforma jest mo磧iwa     65%

 Ponad 80% odpowiadaj帷ych wskaza這, 瞠 pozytywnym rezultatem odnowy by這 鈍iadome uczestnictwo w Eucharystii oraz wi瘯sze uwypuklenie w celebracjach S這wa Bo瞠go. Reforma mo瞠 by czynnikiem zbli瞠nia do chrze軼ijan indyferentnych, braci od陰czonych i niewierz帷ych. Zarysowuje si jej charakter dynamiczny: przeciwdzia豉 ona rutynie, miernocie i biernej postawie, propaguje prostot a usuwa pozory pewnej magiczno軼i (zw豉szcza w oczach niekatolik闚), ukazuje ostrze problemu katechumenatu w 篡ciu wsp馧czesnego Ko軼io豉.

 Wed逝g niekt鏎ych reforma sta豉 si okazj podzia堯w mi璠zy katolikami tradycyjnymi i post瘼owymi, proboszczami i parafianami. Inni odbieraj sprawy reformy liturgicznej jako ryzyko kr鏒kie i niepe軟e. Og鏊nie jednak reforma ujawni豉 wielkie braki katolik闚 鈍ieckich w zakresie przygotowania teologicznego, biblijnego, liturgicznego, a tak瞠 brak odwagi i samodzielno軼i w wysi趾ach nad religijnym przetwarzaniem 鈍iata. Tylko kilka odpowiedzi m闚i o pog喚bieniu 篡cia wewn皻rznego np. w Irlandii przez zwi瘯szenie si liczby przyst瘼uj帷ych do Komunii. Znane jest jednak i zjawisko przeciwne jak zmniejszenie si pewnych praktyk religijnych, np. w Belgii praktyki spowiedzi. Lecz tego rodzaju fakty s zbyt z這穎ne by je mo積a wi您a z powodzeniem czy niepowodzeniem dzie豉 odnowy liturgicznej.

 

Propozycje

 W centrum obecnej fazy reformy le篡 konieczno嗆 szukania nowych form, gest闚 i symboli, kt鏎e mog造by by skierowane do nowych ludzi (Belgia). Te poszukiwania s spraw bardzo piln.

 Wi瘯szo嗆 sugestii ma charakter partykularny wynikaj帷y z okre郵onych potrzeb danego kraju czy grup np.:

  • wprowadzenie specjalnych Mszy dla m這dzie篡 (USA)
  • pr鏏y zrozumienia ducha odnowy przez prowadzenie roztropnych eksperyment闚 (USA)
  • u篡wanie 酥iew闚 protestanckich, gdy wyra瘸j one wsp鏊ne prawdy (Norwegia)
  • aktywna wsp馧praca kobiet w celebracjach liturgicznych (Australia, Portugalia)
  • Msze po 豉cinie w o鈔odkach mi璠zynarodowych (Szwajcaria)
  • wi瘯sze wykorzystanie 鈔odk闚 masowego przekazu w formacji liturgicznej (Kolumbia)
  • w kazaniach mniej zach皻y, a wi璚ej wskaz闚ek, by wiernym u豉twi poznanie Chrystusa w鈔鏚 bie膨cych spraw 篡cia (Australia); kazanie w formie dyskusji (Australia, Ghana); wsp馧praca mi璠zy kap豉nem a laikami w przygotowaniu homilii niedzielnej (Liban)
  • konsekracja normalnego chleba (m這dzie z Australii)
  • przedstawienie bardziej dramatyczne Dobrej Nowiny (Ghana)
  • dostosowanie niekt鏎ych gest闚 do kultur nie europejskich (Malawi)
  • mniej moralizowania a wi璚ej autentycznego ducha Ewangelii (Nikaragua)
  • uczestnictwo we Mszy w gronach rodzinnych, bez podzia堯w na p貫 (Malawi)
  • 膨da od kap豉n闚 bardziej jasnego wyk豉du nauki Chrystusowej (Malawi)
  • cz瘰te korzystanie z sakrament闚 w trudnych momentach 篡cia (Ghana)
  • zast徙i wielkie ko軼io造 przez mniejsze kaplice, w kt鏎ych wierni czuliby si dobrze; odprawiaj帷 Msze w wielkich salach s逝膨cych tak瞠 do innych potrzeb parafialnych (Ghana).

Opr. na podstawie „Notitiae” 35(1967)390-401
z uwzgl璠nieniem serwisu informacyjnego polskiej prasy katolickiej.

Ks. Jerzy Kope C.P.

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 38:1968, f. II, s. 127

III. KRONIKA ODNOWY

Jerzy Stefa雟ki

2. IX Sesja Plenarna Rady dla wykonania Konstytucji o 鈍i皻ej liturgii

 W dniach od 21 do 28 listopada, po zako鎍zeniu Synodu Biskup闚 obradowa豉 w Rzymie IX Sesja Plenarna Rady dla wykonania Konstytucji o 安i皻ej liturgii („Consilium”). Udzia wzi窸o 38 biskup闚 z ca貫go 鈍iata, w tym 7 kardyna堯w. Uczestniczy tak瞠 ks. bp Franciszek   J o p   z Opola, przewodnicz帷y Komisji Liturgicznej Episkopatu Polski. Obecni byli tak瞠 w charakterze obserwator闚 go軼ie ze spo貫czno軼i ko軼ielnych niekatolickich (m.in. Max   T h u r i a n,   kan. R.   J a s p e r s).

 Prace Sekcji dotyczy造 rytu sakramentu ma鹵e雟twa, prefacji mszalnych, liturgii bierzmowania, Wielkiego Tygodnia, brewiarza, 酥iew闚 mszalnych oraz obrz璠u Konsekracji Dziewic. Zagadnieniem centralnym i najpierw dyskutowanym by豉 sprawa poprawek, zastrze瞠 i propozycji (Modi) zg這szonych przez Ojc闚 Synodu dotycz帷ych Mszy 鈍. i brewiarza. Zastrze瞠nia te, po ich rozpatrzeniu postanowiono przekaza Ojcu 安. do Jego decyzji.

 1.   O b r z  d   S a k r a m e n t u   m a   e  s t w a

 Schemat nowego rytu sakramentu ma鹵e雟twa obejmuje 5  rozdzia堯w omawiaj帷ych najpierw wiadomo軼i wst瘼ne o sakramencie ma鹵e雟twa, nast瘼nie o obrz璠ach regionalnych i ich w豉軼iwym przystosowaniu, o rycie zawierania ma鹵e雟twa w czasie Mszy 鈍. i poza Msz oraz sprawa tekst闚 lekcji, modlitw, prefacji itd. u篡wanych w czasie zawierania sakramentu ma鹵e雟twa. Obecna sesja kontynuowa豉 prace g堯wnie w zakresie trzeciego rozdzia逝, dotycz帷ego zawierania ma鹵e雟twa w czasie Mszy 鈍. Omawiano tak瞠 problem liturgii zawierania ma鹵e雟twa, gdy jedna ze stron nie jest ochrzczona. Stron dogmatyczn tej kwestii powierzono specjalnej grupie teolog闚.

 2.   N o w e   p r e f a c j e   m s z a l n e

 Na poprzedniej Sesji, w kwietniu ubieg貫go roku, Rada zatwierdzi豉 9 nowych prefacji. Obecnie, po bardzo 篡czliwym przyj璚iu poprzedniej decyzji, Rada d捫y do przyznania ka盥emu okresowi liturgicznemu, ka盥emu 鈍i皻u czy uroczysto軼i osobnej prefacji. Dotyczy to tak瞠 mszy wotywnych, 瘸這bnych itd. Na niedziele, w kt鏎e zazwyczaj przypada prefacja o Tr鎩cy 安. proponuje si zestaw 8 tekst闚 dowolnie stosowanych. Tre嗆 prefacji winna by dzi瘯czynna, eucharystyczna, dlatego niekt鏎e z obecnie u篡wanych, a maj帷e charakter deprekacyjny nale篡 przerobi i poprawi. Przedstawiono zarazem 72 nowych prefacji.

 3.   S a k r a m e n t   b i e r z m o w a n i a

 Przedstawiony po raz pierwszy schemat, zgodnie z art. 71 Konst. Liturgicznej d捫y do uj璚ia tego obrz璠u w kontek軼ie inicjacji chrze軼ija雟kiej. Dlatego przyj璚ie sakramentu poprzedzone jest odnowieniem przyrzecze z這穎nych na chrzcie. Obrz康ek tego sakramentu ma poszerzon cz窷 wprowadzaj帷 oraz ko鎍ow. Schemat przewiduje osobny ryt w czasie Mszy  鈍. i poza Msz, zawsze jednak w po陰czeniu z odpowiedni liturgi s這wa.

 4.   L i t u r g i a   W i e l k i e g o   T y g o d n i a

 Wielki Tydzie jest sercem roku liturgicznego, st康 postulat Sesji, aby obrz康ek ten tak upro軼i, skr鏂i, aby Wigilia paschalna bardziej uwidacznia豉 si jako centrum i szczyt roku liturgicznego. Odnowa Wielkiego Tygodnia rozpatrywana jest w 鈍ietle dzisiejszych pastoralnych wymog闚 nie zapominaj帷 o teologicznych i historycznych podstawach obecnego obrz康ku. Traktuje si tutaj zar闚no w og鏊nej, ca趾owitej rewizji rytu, jak i szczeg馧owych problemach (np: o szatach, ich kolorze, udziale organ闚 w liturgii, zas豉nianiu welonem krzy瘸 i obraz闚, o rytach regionalnych, o niedzieli palmowej, godzinach sprawowania liturgii itd.).

 Dalsze prace w tym przedmiocie kontynuowane b璠 na nast瘼nej, kwietniowej Sesji po otrzymaniu odpowiedzi biskup闚 z ca貫go 鈍iata na proponowane zmiany.

 Z dalszych prac Rady nale篡 wymieni nast瘼ny etap poszukiwa nad reform brewiarza, zupe軟 rewizj 酥iew闚 mszalnych zawartych w graduale rzymskim oraz schemat nowego obrz璠u konsekracji dziewic (zgodnie z art. 80 Konst. Liturg.).

 Kilkudniowe, bardzo pracowite dni Rady podsumowa aktualny jej przewodnicz帷y kard. Jakub   L e r c a r o   zapowiadaj帷 nast瘼n sesj plenarn, dziesi徠 z kolei, na kwiecie bie膨cego roku.

Na podstawie Notitiae 36(1967) 410-27.

Oprac. Ks. Jerzy Stefa雟ki

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 38:1968, f. II, s. 129

NOTATKI BIBLIOGRAFICZNE

F. Przytu豉

1. PIERRE JOUNEL, La Concélébration, Tournai 1966, Descl嶪, 16, s. 248.

 Praca powsta豉 w pierwszym etapie reformy liturgii po drugim Soborze Watyka雟kim. Autorem jej jest znany w dziedzinie liturgii Pierre   J o u n e l.   Na ca這嗆 omawianej pracy sk豉daj si trzy cz窷ci. Cz窷 I zatytu這wana: La Concélébration de la messe et la communion sous les deux espèces au cours des siècles, m闚i nam, czym by豉 koncelebra w historii i czym jest obecnie w 鈍ietle II Soboru Watyka雟kiego, 軼i郵ej Konstytucji o Liturgii. Poza tym traktuje jeszcze o Komunii 鈍. pod dwiema postaciami kre郵帷 rys historyczny tego obrz璠u.

 Cz窷 II tej瞠 ksi捫ki „Rites à observer la concélébration et la communion sous les deux espèces”, daje nam konkretne wskaz闚ki praktyczne zastosowania wszelkich postanowie Soboru w dziedzinie liturgii.

 Cz窷 III omawianej publikacji omawia kanon u篡wany w koncelebrze, daj帷 przepisy rubrycystyczne. Ta cz窷 ksi捫ki zatytu這wana jest: „Le canon de la messe pour la concélébration”. Og鏊nie nale篡 stwierdzi, 瞠 ksi捫ka ta by豉 pomy郵ana jako informacja o realizacji uchwa Konstytucji Liturgicznej w 篡ciu, podkre郵aj帷 konieczno嗆 zmiany liturgii w taki spos鏏 jaki wskazuje II Sob鏎 Watyka雟ki. Ksi捫ka pisana jest 豉twym j瞛ykiem, ma r闚nie przyjemny wygl康 zewn皻rzny.

F. Przytu豉

 

H. Krukowski

2. NIKOLAS ZERNOV, Wschodnie Chrze軼ija雟two,Warszawa 1967, Instytut Wydawniczy PAX, s. 250, cena 50 z. Prze這篡 z angielskiego Jan Stanis豉w    o .

 Ksi捫ka ta napisana jest z perspektywy prawos豉wia i zawiera szereg ciekawych spraw, kt鏎e w dobie ekumenizmu powinni wiedzie katolicy i inne wyznania. Znajduje si tutaj sporo materia逝 historycznego od pocz徠k闚 chrze軼ija雟twa a do naszych czas闚. Autor zajmuje do嗆 pow軼i庵liwe stanowisko co do przyczyny roz豉mu w chrze軼ija雟twie, delikatnie obci捫aj帷 win stron katolick, jak te i prawos豉wn. Nie prowadzi polemiki, ale raczej k豉dzie nacisk na to, co jest wsp鏊ne zar闚no chrze軼ija雟twu wschodniemu, jak i zachodniemu. W ksi捫ce tej du穎 ciekawego materia逝 znajdzie liturgista, bowiem autor uwypukla stron obrz璠ow. Jest tu mowa o liturgii Mszy 鈍., o sprawowaniu sakrament闚, oraz obja郾ienia co oznaczaj gesty, znaki i niekt鏎e obyczaje prawos豉wia. Dzie這 to jest napisane w duchu ekumenizmu. Sam autor jest wybitnym znawc kultury wschodniego prawos豉wia i prowadzi wyk豉dy z tej dziedziny na katedrze im. Spaldinga. Nale篡 on do grona profesor闚 z Keble College w Oksfordzie. Ksi捫ka ta jest 豉dnie wydana i posiada pi瘯n obwolut, oraz ilustracje.

Henryk Krukowski

 

 

 

 


    Zapis elektroniczny Biuletynu Odnowy Liturgii przygotowa Jerzy Paczkowski
 
 

 

 

 

 

 s. 115

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 115

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 116

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 117

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 118

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 119

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 120

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 121

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 122

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 123

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 124

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 125

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 126

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 127

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 128

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 129