Biuletyn Odnowy Liturgii 1 . w: Collectanea Theologica 38:1968, f. I, s. 89-116.

drukuj          
(dokument z oryginaln
numeracj stron)

Zawarto嗆:

I. DOKUMENTY ODNOWY
1. Graduale simplex – Z. Bernat
2. Zarz康zenie Ksi篹y Biskup闚 polskich wydane w zwi您ku z Instrukcj o kulcie Tajemnicy Eucharystycznej
3. Nowy porz康ek czyta mszalnych w dni powszednie w Polsce – F. Blachnicki

II. PROBLEMY ODNOWY
1. „Missa normativa” – F. Pe趾a
2. Stare i nowe w kulcie Misterium Eucharystycznego – F. Blachnicki

III. PRAKTYKA ODNOWY
1. Komentarz rubrycystyczny do Instructio altera – F. Greniuk

IV. KRONIKA ODNOWY
1. G這s Episkopatu Holandii o odnowie liturgii – R. Zielasko
2. Kurs liturgiczny o kulcie Tajemnicy Eucharystycznej w Lublinie – F. Blachnicki
3. Z prac Komisji Liturgiczno-muzycznej diecezji lubelskiej – F. Greniuk
4. Wprowadzenie do liturgii (notatka bibliograficzna) – J. Stefa雟ki

1 Redaktorem biuletynu jest ks. Franciszek Blachnicki, Lublin

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 38:1968, f. I, s. 89

I. DOKUMENTY ODNOWY

Zdzis豉w Bernat

1. Graduale simplex

 Dekretem 安i皻ej Kongregacji Obrz璠闚 z dnia 3 wrze郾ia 1967 r. zosta豉 promulgowana nowa ksi璕a liturgiczna: Graduale Simplex in usum minorum ecclesiarum opracowana przez Coetus 25 De libris cantus edendis Rady do wykonania Konstytucji Liturgicznej, przyj皻a przez t Rad i zaaprobowana przez papie瘸 Paw豉 VI (Graduale Simplex, Città del Vaticano, 1967, s. XII-432).

 Sob鏎 Watyka雟ki II w Konstytucji Liturgicznej wyrazi postulat, by – nie uszczuplaj帷 w niczym skarbca 酥iewu gregoria雟kiego, kt鏎y jest i pozostanie w豉snym 酥iewem liturgii rzymskiej (a. 115, 116) – przygotowa wydanie zawieraj帷e 豉twiejsze melodie dla u篡tku mniejszych ko軼io堯w (a. 117). Pierwszym etapem realizacji tego postulatu by這 wydanie ju w grudniu 1964 r. Kyriale Simplex z pi璚ioma schematami Ordinarium Missae (w tym cztery maj podw鎩nie opracowane „Kyrie”), 酥iewami aspersyjnymi, czterema melodiami „Credo” oraz dwiema melodiami ad libitum do „Pater noster”.

 Obecnie ukaza豉 si ksi璕a z prostymi i 豉twymi melodiami Proprium Missae. Praenotanda na wst瘼ie edycji w 18 punktach omawiaj jej cel, form zawartych w niej 酥iew闚, struktur schemat闚 mszalnych, wreszcie wykonawc闚 i spos鏏 korzystania z nowej ksi璕i. Nast瘼nie Graduale Simplex zawiera: Proprium de Tempore (s.7-228), Proprium Sanctorum (s. 229-310), Commune Sanctorum (s. 311-354), Missae Votivae (s. 355-388), Toni Communes (s. 389-410) oraz indeksy.

 Nowa edycja r騜ni si od Gradua逝 Rzymskiego nie tylko 豉twiejszymi i prostszymi w linii melodycznej 酥iewami zmiennych cz窷ci Mszy 鈍. R騜nice te s bardziej zasadnicze. Dotycz mianowicie tak ilo軼i jak r闚nie samej tre軼i i uk豉du schemat闚 Proprium mszalnego.

 1. Ilo嗆 schemat闚 zmiennych 酥iew闚 mszalnych w stosunku do Gradua逝 Rzymskiego zosta豉 znacznie ograniczona. I tak w Proprium de Tempore na Adwent przewidziano dwa schematy, zamiast czterech niedzielnych formularzy; jeden tylko schemat na czas po Epifanii; jeden na Przedpo軼ie; Tylko dwa na okres Wielkiego Postu (niedziele i ferie); jeden na obie niedziele i ferie okresu Pasyjnego; dwa schematy na czas wielkanocny; wreszcie sze嗆 (zamiast 24!) na okres po Zes豉niu Ducha 安.   L.   A g u s t o n i   w swoim komentarzu (Graduale Simplex, Commentarium, „Notitiae” nr 34, s. 315-325) zwraca uwag, 瞠 powsta這 w ten spos鏏 swego rodzaju commune de tempore. 安i皻a Pa雟kie, 字oda popielcowa, Triduum Sacrum oraz dni krzy穎we posiadaj schematy w豉sne. Proprium Sanctorum zosta這 ograniczone tylko do 14 formularzy cz窷ci zmiennych! Obejmuj one schematy na 4 鈍i皻a Pa雟kie, 5 鈍i徠 Matki Bo瞠j, schemat na uroczysto軼i 鈍. J霩efa, na uroczysto嗆 Narodzenia 鈍. Jana Chrzciciela, 鈍. Ap. Piotra i Paw豉, 鈍. Micha豉 Archanio豉 oraz Wszystkich 安i皻ych. Commune Sanctorum zawiera sze嗆 schemat闚: Commune Apostolorum, Martyrum, Confessorum, Virginum et sanctarum Mulierum (nowe okre郵enie!), Dedicationis Ecclesiae oraz Festorum B.M.V. Niekt鏎e z wymienionych schemat闚 maj dwa lub trzy 酥iewy dla poszczeg鏊nej cz窷ci Mszy 鈍., z kt鏎ych nale篡 wybra bardziej odpowiadaj帷y danemu 安i皻emu. Nast瘼uj schematy Mszy Wotywnych, w鈔鏚 kt鏎ych pe軟e s tylko dla Mszy 鈍. pro sponsispro defunctis, pozosta貫 9 w wi瘯szo軼i odsy豉j do 酥iew闚 znanych ju w innych schematach. Formularz pro defunctis posiada potr鎩ny zestaw 酥iew闚 poszczeg鏊nych cz窷ci Proprium – do wyboru.

 2. Tre嗆 i uk豉d Proprium mszalnego wprowadzonego przez Graduale Simplex znacznie odbiega od dotychczasowej praktyki. Poszczeg鏊ne 酥iewy w stosunku do Gradua逝 Rzymskiego s rozszerzone pod wzgl璠em tekstu. Zastosowano w szerokim zakresie 酥iew psalm闚. Poniewa w Graduale Simplex nowe teksty zosta造 dobrane wy陰cznie ze wzgl璠闚 muzycznych, dlatego nie wolno ich u篡wa w liturgii bez 酥iewu (Praenotanda, n. 8).

 如iewy na Wej軼ie, Ofiarowanie i Komuni sk豉daj si z antyfony i psalmu, z kt鏎ego 酥iewa si tyle werset闚, ile potrzeba na wype軟ienie czasu czynno軼i liturgicznej, kt鏎ej towarzysz. Po ka盥ym wersecie psalmu powtarza si antyfon. Z tekstu podanego psalmu mo積a wybra dowolne wersety. Na Wej軼ie i na Komuni dodaje si zawsze „Gloria Patri” (melodie w o鄉iu tonach psalmodycznych znajduj si w Toni communes Gradua逝).

 Nowo軼i Graduale Simplex jest rozszerzenie i wzbogacenie formy 酥iew闚 mi璠zylekcyjnych. Nawi您uj帷 do staro篡tnej tradycji, o kt鏎ej 鈍iadcz Ojcowie Ko軼io豉 (Por.   L.   A g u s t o n i,   op. cit., s. 320) przywr鏂ono w tym miejscu Liturgii S這wa form psalmodii responsoryjnej. Psalmodia 酥iew闚 mi璠zylekcyjnych wyst瘼uje w Graduale Simplex w trzech formach: a) jako psalm responsoryjny z „responsum” psalmodycznym lub allelujatycznym; b) jako psalm bez responsum nazywany tradycyjnie traktusem; c) jako 酥iew „Alleluja” z wersetami psalmodycznymi, wzgl璠nie aklamacja nie-allelujatyczna przed Ewangeli (Antiphona acclamationis) r闚nie z wersetami psalmodycznymi. Uk豉d 酥iew闚 mi璠zylekcyjnych jest nast瘼uj帷y: W czasie, w kt鏎ym przewidziany jest 酥iew „Alleluja”, wykonuje si po Czytaniu psalm z responsum psalmodycznym oraz „Alleluja” z przynajmniej jednym wersetem, albo tylko psalm z responsum allelujatycznym. W czasie, w kt鏎ym nie ma „Alleluja” (Przedpo軼ie i W. Post), 酥iewa si psalm z responsum psalmodycznym i – ad libitum – aklamacj przed Ewangeli z jednym przynajmniej wersetem, albo traktus i – ad libitum – antyfon aklamacyjn z wersetem. W czasie wielkanocnym 酥iewa si psalm z responsum allelujatycznym albo „Alleluja” wersetami psalmodycznymi. Uwaga og鏊na tycz帷a 酥iew闚 mi璠zylekcyjnych: W ka盥ej z wymienionych form nale篡 酥iewa przynajmniej 5 werset闚 psalmu responsoryjnego dowolnie wybranych z podanego tekstu, nie dodaj帷 nigdy „Gloria Patri”.

 Graduale Simplex z pi璚iu sekwencji Msza逝 Rzymskiego zachowuje trzy (Dies irae, Veni Sancte Spiritus, Victime paschali laudes), zamiast „Lauda Sion” znajduje si w schemacie na Bo瞠 Cia這 酥iew „Pro sequentia”, na kt鏎y sk豉daj si ostatnie wersety sekwencji „Lauda Sion” od s堯w „Ecce panis Angelorum” do ko鎍a (bez Amen i Alleluja). Zupe軟ie pomini皻o sekwencj „Stabat Mater”.

 W wyborze schematu Proprium jest przewidziana du瘸 dowolno嗆. Je郵i mianowicie dla danego czasu liturgicznego znajduje si w Graduale Simplex kilka schemat闚, mo積a wybra ten, kt鏎y wydaje si najbardziej odpowiedni. Mo積a nawet dla jednej i tej samej liturgii dobiera poszczeg鏊ne 酥iewy z r騜nych schemat闚. Jako 酥iew na Komuni mo積a zawsze wykonywa Psalm 33 z responsum „Alleluja” lub „Gustate quam suavis Dominus”. Dwa opracowania tego psalmu znajdujemy w Toni communes.

 3. Struktura 酥iew闚 zawartych w Graduale Simplex wymaga, by antyfony rozpoczyna (do asterysku)   K a n t o r,   kt鏎y r闚nie wykonuje wersety psalmu (酥iew solowy). Psalm mo瞠 r闚nie 酥iewa   s c h o l a.   Wszyscy wierni powinni wykona antyfony oraz responsa w 酥iewach mi璠zylekcyjnych. Partie ludu mo瞠 niekiedy przyj望 schola; wypada wszak瞠, by przynajmniej w 酥iewach mi璠zylekcyjnych ze wzgl璠u na ich natur i prost melodyk   c a  y   lud w tym, co do niego nale篡, bra udzia (Praenotanda, n. 14). Opr鏂z kantora mo瞠 w 酥iewach mi璠zylekcyjnych wyst徙i tak瞠   p s a l m i s t a,   kt鏎y wed逝g rubryk podejmuje 酥iew psalmu responsoryjnego od drugiego wiersza (pierwszy wiersz 酥iewa kantor).

 Nowa ksi璕a liturgiczna ma s逝篡 w tych 鈔odowiskach, w kt鏎ych odprawia si – przynajmniej od czasu do czasu lub w pewnych okoliczno軼iach – liturgi 豉ci雟k, a w kt鏎ych brak odpowiednio przygotowanych 酥iewak闚 mog帷ych poprawnie wykona znacznie trudniejsze 酥iewy gregoria雟kie Gradua逝 Rzymskiego.

 W opracowaniu 酥iew闚 Proprium mszalnego w j瞛ykach narodowych Graduale Simplex pos逝篡 zapewne jako wzorzec tak pod wzgl璠em doboru tekst闚, jak i samego uk豉du, zw豉szcza, gdy idzie o 酥iewy mi璠zylekcyjne, kt鏎e wed逝g Instrukcji Musicam Sacram z 5 marca 1967 (n. 33) maj zachowa form psalmodii responsoryjnej (por. Nowa Instrukcja o Muzyce w Liturgii 安., Biuletyn Odnowy Liturgicznej, nr 7).

Ks. Zdzis豉w Bernat, Lublin

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 38:1968, f. I, s. 91

I. DOKUMENTY ODNOWY

2. Zarz康zenie Ksi篹y Biskup闚 polskich wydane w zwi您ku z Instrukcj o kulcie Tajemnicy Eucharystycznej

 Instrukcja 安i皻ej Kongregacji Obrz璠闚 o kulcie Tajemnicy Eucharystycznej z 25. V. 1967 roku zacz窸a obowi您ywa w ca造m Ko軼iele jako powszechne prawo liturgiczne z dniem 15 sierpnia tego roku. Biskupi polscy, jako pierwszy etap wprowadzania w 篡cie tej Instrukcji, wydali zarz康zenie wskazuj帷e najwa積iejsze konsekwencje z niej wynikaj帷e i reguluj帷e pewne szczeg馧y praktyczne z tym zwi您ane. Oto pe軟y tekst tego zarz康zenia (wg „Kronika diecezji sandomierskiej” 1967, 250-252):

 „Wydana w dniu 25 maja 1967 r. Instrukcja 安i皻ej Kongregacji Obrz璠闚 o czci Tajemnicy Eucharystycznej zawiera przepisy, oparte na postanowieniach soborowych, jako dalszy etap odnowienia 鈍i皻ej Liturgii.

 Eucharystia jako ofiara jest 廝鏚貫m i szczytem ca貫go kultu Ko軼io豉 i ca貫go 篡cia chrze軼ija雟kiego. Dlatego te Instrukcja podnosi jak najbardziej cze嗆 Eucharystii i przypomina, 瞠 w Ko軼iele katolickim maj wszyscy oddawa Panu Jezusowi w Naj鈍i皻szym Sakramencie najwy窺z cze嗆 nale積 prawdziwemu Bogu. Eucharystia bowiem jest nie tylko pami徠k m瘯i i zmartwychwstania Chrystusa, oraz Sakramentem mi這軼i, w kt鏎ym zosta這 uwidocznione zwyci瘰two i tryumf naszego Zbawiciela, ale jest w niej prawdziwie obecny sam Sprawca 鈍i皻o軼i, Jezus Chrystus i dlatego Naj鈍i皻szy Sakrament sta si o鈔odkiem ca貫go 篡cia Ko軼io豉.

 Zgodnie przeto z nauk Ko軼io豉 i jego odwieczn tradycj, zgodnie z pouczeniami papie篡, w鈔鏚 kt鏎ych mamy naj鈍ie窺z wypowied i jasno wy這穎n nauk o Eucharystii w encyklice   P a w  a   VI   Mysterium Fidei, wspomniana Instrukcja obejmuje przepisy, kt鏎ych celem jest pog喚bia i rozszerza cze嗆 Naj鈍i皻szego Sakramentu i umacnia zbawienn praktyk uczestniczenia w Eucharystycznej Ofierze, oraz przyjmowania Cia豉 Pana Jezusa w Komunii 鈍i皻ej.

 Jednocze郾ie wszak瞠 Instrukcja zawiera postanowienia, nadaj帷e tej czci odpowiednie formy, kt鏎e dostosowuje do og鏊nego kierunku soborowego odnowienia Liturgii 鈍i皻ej. D捫y ona do uj璚ia czci publicznej, oddawanej Panu Jezusowi utajonemu w Naj鈍i皻szym Sakramencie, w praktyczne normy, wskazuj帷e wiernym jak powinna by ich 陰czno嗆 z Panem Jezusem utajonym, oraz do zapewnienia kultowi Tajemnicy Eucharystycznej w豉軼iwego miejsca w Liturgii, kt鏎e odpowiada這by godno軼i naszego Zbawiciela, aby wszyscy, nale膨cy do Ko軼io豉, ogl康ali Eucharysti w ca造m jej blasku i osi庵ali 鈍i皻o嗆 篡cia.

 Dlatego te w Instrukcji s podane niekt鏎e przepisy nowe, wprowadzaj帷e pewne zmiany w dotychczasowych formach kultu Eucharystycznego. Zmiany te wymagaj kr鏒kich zarz康ze ze strony Episkopatu dla unikni璚ia rozbie積o軼i w spe軟ianiu pos逝g liturgicznych, zwi您anych z tajemnic Eucharystyczn.

 1. Przede wszystkim konieczn jest rzecz, by Duchowie雟two przestudiowa這 dok豉dnie tekst Instrukcji i pozna這 zawarte w niej postanowienia, dotycz帷e kultu Eucharystii, te zw豉szcza, kt鏎e wprowadzaj pewne zmiany, dostosowane do postanowie Soboru, lub podyktowane wzgl璠ami duszpasterskimi.

 2. Zgodnie z postanowieniem Instrukcji, wyra穎nym w punkcie 17, nale篡 unika sprawowania r闚nocze郾ie dwu czynno軼i liturgicznych w tym samym ko軼iele; a wi璚, gdy odprawiana jest Msza 鈍i皻a, nie mo積a jednocze郾ie g這si kazania (poza oczywi軼ie kazaniem, kt鏎e wi捫e si z t Msz), b這gos豉wi ma鹵e雟tw, udziela Chrztu 鈍i皻ego, czy odmawia modlitw brewiarzowych w ch鏎ze, co przyk豉dowo wylicza sama Instrukcja.

 3. W niedziele i  wi皻a podczas   k a  d e j   Mszy 鈍i皻ej, odprawianej   z   u d z i a  e m   w i e r n y c h,   nale篡 g這si s這wo Bo瞠 we wszystkich ko軼io豉ch i kaplicach, gdzie wierni uczestnicz we Mszy 鈍i皻ej.

 4. Instrukcja zaleca, by w niedziele i 鈍i皻a dawa pierwsze雟two Mszy 鈍i皻ej    p i e w a n e j.   Nale篡 do這篡 wszelkich stara, by uczy wiernych 酥iew闚 mszalnych, odpowiadaj帷ych wymaganiom liturgicznym i poziomem wykonania, podnosz帷ych wielk godno嗆 Naj鈍i皻szej Ofiary.

 5. Instrukcja zleca Konferencji Episkopatu udzielenie wskaza co do pozycji wiernych, przyjmuj帷ych Komuni 鈍. (p. 34). Konferencja Biskup闚 Polskich poleca utrzyma dotychczasowy stan rzeczy i nie wprowadza praktyki przyjmowania Komunii 鈍i皻ej w pozycji stoj帷ej, poza wypadkami, gdy chodzi o ludzi chorych, nie mog帷ych bez trudno軼i kl瘯n望, lub gdy do Komunii 鈍i皻ej przyst瘼uj ma貫 dzieci.

 6. Zgodnie z przepisem punktu 51 Instrukcji, wszystkie ko軼io造 nasze powinny by otwarte ka盥ego dnia przez kilka godzin rannych i p騧niejszych, by wierni mogli nawiedza Naj鈍i皻szy Sakrament. Nale篡 jednak zapewni czujn opiek nad ko軼io豉mi, by ustrzec je od kradzie篡 lub profanacji.

 7. Instrukcja nakazuje, by Naj鈍i皻szy Sakrament przechowywa na jednym tylko o速arzu ko軼io豉, w trwa造m i nieusuwalnym tabernakulum, umieszczonym na 鈔odku o速arza wielkiego, albo bocznego, odpowiednio okaza貫go, lub wed逝g prawomocnych zwyczaj闚 w poszczeg鏊nych wypadkach potwierdzonych przez Ordynariusza w innej cz窷ci ko軼io豉, rzeczywi軼ie godnej i nale篡cie przyozdobionej.

 Znakiem uwidaczniaj帷ym wiernym obecno嗆 Naj鈍i皻szej Eucharystii na o速arzu niech b璠zie czerwona lampka, p這n帷a stale przed tabernakulum, kt鏎ej nie nale篡 鈍ieci przed innymi o速arzami, oraz konopeum, okrywaj帷e tabernakulum, albo zamiast konopeum odpowiednie symbole eucharystyczne na tabernakulum, przedstawiaj帷e kielich, lub k這sy zbo瘸 i winogrona itp.

 8. Instrukcja podnosi znaczenie procesyj eucharystycznych (p. 59) podczas kt鏎ych chrze軼ija雟ki lud sk豉da publicznie wyznanie wiary i daje wyraz swej pobo積o軼i, co szczeg鏊nie ma miejsce w 鈍i皻o Bo瞠go Cia豉. Nale篡 przeto podczas tej uroczysto軼i prowadzi ze wszystkich ko軼io堯w procesje eucharystyczne zorganizowane godnie i pi瘯nie po ulicach miast i wsi w obr瑿ie w豉snej parafii.

 9. Instrukcja nie przewiduje odprawiania Mszy 鈍i皻ej podczas trwania wystawienia Naj鈍i皻szego Sakramentu w tej samej nawie ko軼io豉; nie zabrania jednak odprawiania Mszy 鈍i皻ej w kaplicy, oddzielonej od nawy wystawienia, je郵i wystawienie trwa jeden, lub wi璚ej dni.

 10. Pod koniec wystawienia Naj鈍i皻szego Sakramentu nale篡 udzieli b這gos豉wie雟twa eucharystycznego, po od酥iewaniu „Tantum ergo”, wersetu i modlitwy. Mo積a je 酥iewa po polsku, dozwolone jest r闚nie od酥iewanie innej kr鏒kiej pie郾i polskiej, byleby to by豉 pie填 tre軼i eucharystycznej. Gdy 酥iewa si hymn „Te Deum”, mo積a bezpo鈔ednio po od酥iewaniu hymnu, werset闚 i modlitw z陰czonych z „Te Deum”, udzieli b這gos豉wie雟twa Naj鈍i皻szym Sakramentem, opuszczaj帷 „Tantum ergo”.

 11. Istnieje u nas zwyczaj urz康zania procesyj eucharystycznych podczas odpust闚 i 鈍i徠 parafialnych. Procesje te nale篡 odprawia po sumie, w czasie kt鏎ej konsekruje si hosti przeznaczon do wystawienia, jak to przewiduje punkt 60 Instrukcji.

 12. Odprawiane w pierwsze pi徠ki miesi帷a Msze 鈍i皻e o Naj鈍i皻szym Sercu Jezusa nale篡 wsz璠zie utrzyma, z tym zastrze瞠niem, 瞠 wystawienie Naj鈍i皻szego Sakramentu powinno si odbywa po Mszy 鈍i皻ej i w闚czas mo積a odmawia litani do Naj鈍i皻szego Serca Pana Jezusa, oraz z陰czone z tym nabo瞠雟twem modlitwy.

Warszawa, dnia 11 wrze郾ia 1967 roku

 Na mocy polecenia Konferencji Episkopatu Polski

(–) † Fr. Jop, Bp
Przewodnicz帷y Komisji Liturgicznej Episkopatu Polski  

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 38:1968, f. I, s. 93

I. DOKUMENTY ODNOWY

Franciszek Blachnicki

3. Nowy porz康ek czyta mszalnych w dni powszednie w Polsce

 Konferencja Episkopatu Polski wprowadzi豉 od Adwentu 1967 r. nowy porz康ek czyta mszalnych na dni powszednie wed逝g schematu opracowanego przez Rad do wykonania Konstytucji Liturgicznej w Rzymie. Decyzja ta, dotycz帷a na razie okresu adwentowego, jest nowym i powa積ym krokiem naprz鏚 w realizacji soborowej odnowy liturgii w Polsce. Przywitana, zostanie ona z pewno軼i z zadowoleniem przez kap豉n闚 i wiernych, albowiem usuwa ona w szczeg鏊no軼i monotoni spowodowan przez codzienne powtarzanie tych samych tekst闚 biblijnych w ramach tzw. mszy 鈍. roratniej w Adwencie.

 Nowe czytania s przeznaczone do mszy 鈍. odprawianych w dni powszednie z udzia貫m ludu. Mog jednak瞠 by u篡te tak瞠 we mszach 鈍. odprawianych prywatnie i w takim wypadku dozwolone jest czytanie lekcji i Ewangelii w j瞛yku narodowym. Wymienione czytania nale篡 wprowadzi do wszystkich mszy 3 klasy, b康 z okresu roku liturgicznego (formularz z poprzedniej niedzieli) b康 o 鈍i皻ych, a tak瞠 we mszy roratniej (wotywa 2 klasy) oraz w dni 2 klasy od 17 do 23 grudnia (z wyj徠kiem uroczysto軼i 鈍. Tomasza Ap. – 21 grudnia). Niedziele i 鈍i皻o Niepokalanego Pocz璚ia N.M.P. maj dotychczasowe czytania. Wyboru czyta Starego Testamentu dokonano z Proroka Izajasza (lectio semicontinua) z wyj徠kiem niekt鏎ych; ferii od 17 do 23 grudnia. Zastosowano r闚nie teksty mesjanistyczne z innych Ksi庵 Pisma 鈍i皻ego. W czytaniach Ewangelii tekst dobrano:
 a) bo harmonijnie odpowiada czytaniom Starego Testamentu i ukazuje wype軟ienie si proroctw w 篡ciu Chrystusa Pana.
 b) bo m闚i o wyj徠kowych wydarzeniach w pos逝giwaniu 鈍. Jana Chrzciciela, o kt鏎ych nie ma mowy w czytaniach niedziel adwentowych.

Ks. Franciszek Blachnicki, Lublin

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 38:1968, f. I, s. 94

II. PROBLEMY ODNOWY

Florian Pe趾a

1. „Missa normativa”

 Na Synodzie Biskup闚 w Rzymie dyskutowano nad ustaleniem tekstu Mszy 鈍., kt鏎y stanowi豚y pewne ramy dla tworzenia liturgii w poszczeg鏊nych parafiach. By豉by to tzw. Missa normativa.

 Tekst podany ni瞠j jest wolnym t逝maczeniem nieoficjalnego tekstu, kt鏎y przedosta si z obrad Synodu do szerszego grona zainteresowanych odnow liturgii. Nie jest wi璚 tekstem obowi您uj帷ym i nie mo積a na jego podstawie wprowadza 瘸dnych zmian w liturgii.

 Uwa瘸my jednak za stosowne zapozna zainteresowanych odnow liturgii z tre軼i missa normativa, by w ten spos鏏 uwra磧iwi ich na kierunek zachodz帷ych zmian. Znajomo嗆 zasadniczego nurtu odnowy liturgicznej mo瞠 nas ustrzec od b喚dnych posuni耩 i u豉twi duszpasterzom spokojne wprowadzanie takich zmian, kt鏎e b璠 trwa貫. Zaoszcz璠zi mo瞠 r闚nie wysi趾u w uczeniu tego, co i tak po pewnym czasie zaniknie.

 I.   P o c z  t e k   M s z y

 1. Gdy lud si zgromadzi, kap豉n i ministranci wychodz do o速arza. W tym czasie 酥iewana jest pie填 wej軼ia.

 2. Kap豉n i ministranci po przyj軼iu do o速arza oddaj mu nale積y szacunek i 瞠gnaj si znakiem krzy瘸. Nast瘼nie kap豉n ca逝je o速arz i razem z ministrantami zajmuje miejsce siedz帷e.

 3. Pozdrowienie ludu. Podczas gdy wszyscy stoj, kap豉n zwr鏂ony do ludu rozk豉da r璚e i pozdrawia zebranych: Mi這嗆 Boga Ojca, ζska Pana naszego Jezusa Chrystusa, wsp鏊nota Ducha 安i皻ego niech b璠 zawsze z wami. Lud odpowiada:
I z duchem Twoim.

 4. Akt pokutny (Actus poenitentialis).
Kap豉n: Wyznajmy, Bracia, w pokorze i skrusze nasze grzechy i z ufno軼i b豉gajmy o Jego mi這sierdzie i przebaczenie (nast瘼uje chwila milczenia).
Potem kap豉n: Oka nam, Panie, Twoje mi這sierdzie.
Lud: I daj nam Twoje zbawienie.
Kap豉n 瞠gna si m闚i帷: Mi這sierny i wszechmog帷y B鏬 niech nam udzieli odpuszczenia i przebaczenia naszych grzech闚.
Lud: Amen.

 5. Nast瘼uj wezwania Kyrie, kt鏎e mo積a opu軼i je瞠li jest odmawiany hymn Chwa豉 na wysoko軼i Bogu.

 6. W niedziele, poza czasem Adwentu i Wielkiego Postu, jak r闚nie w uroczysto軼i i 鈍i皻a jest odmawiany hymn Chwa豉 na wysoko軼i, kt鏎y rozpoczyna kap豉n.

 7. Nast瘼nie kap豉n z roz這穎nymi r瘯oma 酥iewa modlitw. Po M鏚lmy si nast瘼uje chwila przerwy. Lud ko鎍zy modlitw wezwaniem: Amen.

 II.   L i t u r g i a   S  o w a

 8. Nast瘼nie lektor udaje si na ambon i czyta pierwsze czytanie, kt鏎ego wszyscy siedz帷 s逝chaj.

 9. Kantor 酥iewa psalm gradua逝 na przemian z ludem (populo responsum proferente).

 10. Nast瘼nie lektor z ambony odczytuje drugie czytanie.

 11. Nast瘼uje Alleluja (lub inny 酥iew wed逝g wymaga czasu lub rodzaju Mszy 鈍.).

 12. W tym czasie kap豉n idzie na ambon, by odczyta Ewangeli. W zale積o軼i od potrzeb (pro opportunitate) mo瞠 odm闚i Munda cor, zwr鏂ony ku o速arzowi i g喚boko pochylony.
Kap豉n: Pan z Wami
Lud: I z duchem Twoim
Kap豉n: Z Ewangelii wed逝g Mateusza (Marka, ㄆkasza, Jana)
Lud: Chwa豉 Tobie, Panie.
Ko鎍owe wezwania s dowolne (ad libitum):
Kap豉n: S這wa Boga
Lud: Chwa豉 Tobie, Chryste.
Do wezwa przed i po Ewangelii podana jest melodia.
Po zako鎍zeniu Ewangelii kap豉n ca逝je ksi璕.

 13. Kap豉n g這si homili.

 14. W niedziele i 鈍i皻a nakazane nast瘼uje wyznanie wiary, kt鏎e rozpoczyna kap豉n.

 15. Nast瘼uje modlitwa wiernych, kt鏎ej przewodniczy kap豉n (zawsze obowi您uje).

 III.   L i t u r g i a   E u c h a r y s t i i

 16. Po zako鎍zeniu modlitwy wiernych rozpoczyna si 酥iew „ad offertorium” (w tek軼ie podany jest psalm 127 i 128).

 17. W tym czasie kap豉n umywa r璚e, us逝guje mu ministrant polewaj帷 je wod.

 18. Ministranci umieszczaj na o速arzu msza, korpora i kielich. Przynosz tak瞠 paten z chlebem i ampu趾i z winem i wod, wtedy kap豉n podchodzi do o速arza.

 19. Kap豉n bierze z r彗 ministranta paten z chlebem i trzyma j obiema r瘯oma przez chwil nad o速arzem i zaraz sk豉da na o速arzu (korporale). W tym czasie g這sem przyciszonym mo瞠 m闚i (pro opportunitate): Sicut hic panis dispersus et collectus factus est unus, ita colligitur Ecclesia tua in regnum tuum. Gloria tibi, Deus, in saecula.

 20. Kap豉n bierze z r彗 ministranta ampu趾i, wlewa wino i troch wody do kielicha. Nast瘼nie podnosi go obiema r瘯oma nieco nad o速arzem i zaraz sk豉da na korporale. W tym czasie g這sem zciszonym w zale積o軼i od potrzeb (pro opportunitate) mo瞠 m闚i: Sapientia aedificavit sibi domum, miscuit vinum et posuit mensam. Gloria Tibi, Deus, in saecula. Mo瞠 r闚nie, w zale積o軼i od potrzeb (pro opportunitate), do陰czy: In spiritu humilitatis et in animo contrito suscipiamur a te, Domine, et sic fiat sacrificium nostrum in conspectu tuo hodie, ut placeat tibi, Domine, Deus.

 21. Nast瘼nie kap豉n z roz這穎nymi r瘯oma 酥iewa modlitw nad darami.
Lud: Amen.

 22. Modlitwa Eucharystyczna (Prex eucharistica)
Wezwania i odpowiedzi przed prefacj.
Prefacja.

 23. Lud razem z kap豉nem ko鎍zy prefacj: 安i皻y...

 24. Kap豉n g這郾o (clara voce) odmawia modlitw eucharystyczn.

 25-27. Cz窷 centraln, czyli „narratio institutionis” mo積a 酥iewa.

 28. Po konsekracji lud mo瞠 m闚i takie wezwanie (fieri potest acclamatio populi): Ilekro spo篡wamy ten chleb i pijemy ten kielich, g這simy Panie, Twoj 妃ier i Twoje Zmartwychwstanie i trwamy w oczekiwaniu na Twoje Przyj軼ie.

 29. Nast瘼nie kap豉n z roz這穎nymi r瘯oma odmawia dalszy ci庵 Modlitwy Eucharystycznej.

 30. Kap豉n bierze hosti i kielich i wznosz帷 go wraz z hosti 酥iewa: Przez Chrystusa, z Chrystusem i w Chrystusie, sk豉damy Tobie, Bo瞠 Ojcze wszechmog帷y, w jedno軼i Ducha 安i皻ego, wszelk cze嗆 i chwa喚, przez wszystkie wieki wiek闚.
Lud: Amen. Po z這瞠niu kielicha i hostii kap豉n czyni g喚boki sk這n.

 31. Nast瘼nie wyprostowany, rozk豉daj帷 r璚e, 酥iewa: Ryt komunii. Podane Ojcze nasz ze wst瘼em.

 32. Sam kap豉n odmawia z roz這穎nymi r瘯oma: Wybaw nas... (w tek軼ie opuszczone jest wezwanie Matki Bo瞠j i trzech 鈍i皻ych) ...zawsze wolni od grzechu i bezpieczni od wszelkiego zam皻u, czekaj帷 a spe軟i si b這ga nadzieja i objawi si chwa豉 naszego Zbawiciela Jezusa Chrystusa.

 33. Lud razem z kap豉nem ko鎍zy: Twoje jest panowanie, Twoja moc i chwa豉 na wieki.

 34. Kap豉n rozk豉daj帷 r璚e 酥iewa: Pok鎩 Pana niech b璠zie zawsze z Wami.
Lud odpowiada: I z duchem Twoim.

 35. Kap豉n w zale積o軼i od potrzeb (pro opportunitate) do陰cza: Nawzajem obdarzcie siebie pokojem. I wszyscy przyj皻ym sposobem (modo convenienti) przekazuj sobie wzajemnie znak mi這軼i i pokoju (Pacem et caritatem sibi invicem significant).

 36. Nast瘼uje 酥iew przy 豉maniu: Baranku Bo篡...

 37. W tym czasie kap豉n bierze hosti, 豉mie j nad paten i ma陰 cz御teczk wpuszcza do kielicha, cicho, w zale積o軼i od potrzeb (pro opportunitate) m闚i帷: Haec sacrosancta commixtio Corporis...

 38. Nast瘼nie kap豉n w zale積o軼i od potrzeb (pro opportunitate), cicho, mo瞠 m闚i: Domine, Jesu Christe, Filii Dei vivi...
(jest podana tylko ta jedna modlitwa).

 39. Kap豉n pochyla si g喚boko. Nast瘼nie bierze paten w lew r瘯 a cz窷 po豉manej hostii w praw r瘯 i trzymaj帷 j nieco nad paten, zwr鏂ony do ludu g這郾o m闚i: Oto Baranek, Bo篡, kt鏎y g豉dzi grzechy 鈍iata. Szcz窷liwi, kt鏎zy zostali wezwani na Uczt Baranka. Wszyscy odpowiadaj trzy razy: Panie nie jestem godzien...

 40. Natychmiast rozpoczyna si 酥iew na Komuni.
(W tek軼ie jest podany ps. 33 Skosztujcie i zobaczcie.)

 41. Kap豉n zwr鏂ony do o速arza cicho m闚i: Cia這 Chrystusa niech mnie strze瞠 na 篡cie wieczne. I z szacunkiem przyjmuje Cia這 Chrystusa.

 42. Potem bierze kielich i m闚i po cichu: Krew Chrystusowa niech mnie strze瞠 na 篡cie wieczne. I z szacunkiem spo篡wa Krew Chrystusa.

 43. Nast瘼nie bierze paten, podchodzi do maj帷ych przyj望 Cia這 Pa雟kie i ka盥emu z nich ukazuje hosti m闚i帷: Cia這 Chrystusa.
Przyjmuj帷y Cia這 Pa雟kie odpowiada: Amen.

 44. Po zako鎍zeniu rozdawania Komunii 鈍. kap豉n wraca do o速arza, czy軼i najpierw paten nad kielichem, potem wod czy軼i kielich i wyciera r璚znikiem.
Nast瘼nie ministrant odnosi naczynia na kredens (ad abacum). Kap豉n myje r璚e i w zale積o軼i od potrzeb (pro opportunitate) zajmuje miejsce siedz帷e (redit ad sedem). (Kap豉n mo瞠 oczy軼i naczynia, w zale積o軼i od potrzeb, tak瞠 przy kredensie. Wolno tak瞠 kap豉nowi pozostawi naczynia do oczyszczenia, zw豉szcza gdy jest ich wiele, na korporale na kredensie i oczy軼i je dopiero po Mszy 鈍., gdy lud si rozejdzie).

 45. R闚nie w zale積o軼i od potrzeb, po chwili 鈍i皻ego milczenia nast瘼uje jaki hymn uwielbienia.
(W tek軼ie podany jest tekst pie郾i pochwalnej o tematyce biblijnej).

 46. Nast瘼nie kap豉n z roz這穎nymi r瘯oma 酥iewa modlitw po Komunii.

 47. Ryt zako鎍zenia (Ritus dimissionis)
Kap豉n: Pan z wami
Lud: I z duchem Twoim.
Kap豉n: Niech was b這gos豉wi wszechmog帷y B鏬, Ojciec i Syn i Duch 安i皻y (podana jest melodia do tych s堯w).
Lud: Amen.
Kap豉n: Msza zako鎍zona, id嬈ie w pokoju.
Lud: Dzi瘯i sk豉dajmy Bogu.

 48. Nast瘼nie kap豉n razem z ministrantami, oddawszy nale積y szacunek o速arzowi, wraca do zakrystii i wszyscy si rozchodz.
(W tek軼ie podany jest jeszcze 酥iew ko鎍owy – pie填 nie zwi您ana 軼i郵e z liturgi).

 W 鈍ietle powy窺zego tekstu, kt鏎y – trzeba to jeszcze raz podkre郵i – jest w tej chwili projektem, nasun望 si ju mog pewne praktyczne refleksje dotycz帷e kierunku przysz造ch zmian.

 Pocz徠ek Mszy 鈍. b璠zie zmieniony – to nie ulega w徠pliwo軼i. Nie b璠zie wi璚 ministrantury w tej formie w jakiej ona dzi istnieje. By這by zatem rzecz bardzo nieroztropn i nie w duchu id帷ych zmian, gdyby kto teraz zacz掖 uczy lud ministrantury lub podtrzymywa istniej帷y ju zwyczaj odmawiania ca貫j ministrantury przez wszystkich.

 Ca造 wysi貫k nale瘸這by raczej w這篡 w to, by lud umia odmawia i 酥iewa hymn „Chwa豉 na wysoko軼i Bogu”.

 W liturgii s這wa nale篡 zwr鏂i uwag na 酥iew mi璠zy czytaniami. Dobrze by這by, gdyby ju obecnie schola lub kantor wykonywali ten 酥iew, a lud 酥iewa豚y „Alleluja”.

 W liturgii Eucharystii ulegnie zmianie ca造 ryt nazywany do tej pory „ofiarowaniem” lub „przygotowaniem dar闚”.

 Najlepiej w obecnej fazie zmian 酥iewa w tym czasie stosownie dobran pie填. Na pewno nie pope軟imy wtedy b喚du. By這by rzecz bardzo ryzykown odmawia razem z ludem modlitwy, kt鏎e w tej chwili kap豉n w tym czasie odmawia. Nie zaleca si tak瞠 uczy wiernych odpowiedzi na wezwanie: „M鏚lcie si bracia”. Po co wprowadza takie zmiany, kt鏎e po jakim czasie trzeba b璠zie odwo造wa?

Ks. Florian Pe趾a SJ, Lublin

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 38:1968, f. I, s. 98

Franciszek Blachnicki

II. PROBLEMY ODNOWY

2. Stare i nowe w kulcie Misterium Eucharystycznego

 Zmiany w formach kultu eucharystycznego, jakie wprowadza Instrukcja z 25.V.1967, nierzadko wywo逝j opory w鈔鏚 ksi篹y i wiernych uczuciom zwi您anych z tradycyjnymi formami tego kultu. Dla przezwyci篹enia tych opor闚 konieczne jest pog喚bienie teologicznego my郵enia o Tajemnicy Eucharystii oraz zapoznanie si z genez przyj皻ych form kultu dla zrozumienia pewnych ich brak闚 i jednostronno軼i, wynikaj帷ych z uwarunkowa historycznych minionych epok.

 W rezultacie wp造w闚 kontrowersji antyreformacyjnej, swoistego typu my郵enia teologii scholastycznej, jansenizmu oraz indywidualizmu dziewi皻nastowiecznego zaznaczy造 si w tradycyjnych formach kultu oraz w katechezie eucharystycznej nast瘼uj帷e – nie tyle b喚dy i wypaczenia, ale jednostronno軼i, braki i uproszczenia:

 a)   P r a g m a t y z m   e u c h a r y s t y c z n y

 W wyniku zastosowania do nauki o sakramentach w og鏊no軼i a w szczeg鏊no軼i do nauki o Eucharystii zasady przyczynowo軼i wzi皻ej ze 鈍iata fizykalnego, msza 鈍. w og鏊nej 鈍iadomo軼i staje si 鈔odkiem wzgl璠nie przyczyn do wywo豉nia skutku, jakim jest obecno嗆 Chrystusa w postaciach eucharystycznych przez konsekracj i transsubstancjalizacj. Konsekrowane postacie za maj by przedmiotem adoracji oraz maj by spo篡wane w Komunii 鈍i皻ej. Msza 鈍i皻a wi璚 przestaje by warto軼i w sobie, ona tylko „s逝篡” do tego, aby „sprowadza Chrystusa na o速arz” aby On m鏬 by adorowany i spo篡wany. Nast瘼stwem tego jest walidyzm eucharystyczny, kt鏎y troszczy si tylko o to, aby msza by豉 odprawiona „rite et valide” przez kap豉na dla pewnego osi庵ni璚ia zamierzonego skutku konsekracji. Uczestnictwo wiernych we mszy 鈍. a do konsekracji wzgl璠nie do Komunii 鈍. staje si wi璚 spraw nieistotn, kt鏎 nie trzeba si specjalnie interesowa. Do momentu konsekracji we mszy 鈍. nic si w豉軼iwie istotnego nie dzieje. Komunia 鈍. zwi您ana jest ze msz 鈍. czysto pragmatycznie, przez to, 瞠 msza 鈍. „produkuje” konsekrowane komunikanty, w konsekwencji za rzecz oboj皻n staje si, w kt鏎ym momencie mszy 鈍. „rozdaje si” komuni 鈍. albo te czy w og鏊e poza msz 鈍i皻. Konsekrowanie za komunikant闚 przez zastosowanie du篡ch puszek i tabernakul闚 usprawniono praktycznie w ten spos鏏, aby nie trzeba by這 o tym zbyt cz瘰to pami皻a i aby nie zabrak這 konsekrowanych hostii w tabernakulum. Jednym s這wem konsekrowanie hostii i rozdawanie ich sta這 si problemem liturgiczno-technicznym zupe軟ie oderwanym od elementu znaku po篡wania chleba eucharystycznego we wsp鏊nocie ludu Bo瞠go zgromadzonego wok馧 sto逝 Pa雟kiego.

 b)   I n d y w i d u a l i z m   e u c h a r y s t y c z n y

 Powy窺ze pojmowanie Eucharystii prowadzi r闚nie konsekwentnie do indywidualizmu, kt鏎emu sprzyja造 tak瞠 og鏊ne pr康y my郵owe XIX wieku. Z uczestnictwa we wsp鏊nocie eucharystycznej ludu Bo瞠go pozostaje tylko „przyjmowanie Komunii 鈍.” jako najbardziej osobista praktyka religijna. Ka盥y z wiernych przyjmuje tylko „swojego Jezusa”, nie widz帷 obok siebie swoich bli幡ich 陰cz帷ych si z tym samym Jezusem, nie prze篡waj帷 Eucharystii jako 陰czenia si z Ko軼io貫m, mistycznym Cia貫m, rozrywaj帷 軼is造 zwi您ek pomi璠zy Eucharysti, a „nowym przykazaniem” Chrystusowej mi這軼i. Dochodzi cz瘰to do tego, 瞠 we wsp鏊nocie gromadz帷ej si na mszy 鈍i皻ej widzi si tylko przeszkod w skupionym i pobo積ym przyjmowaniu Komunii 鈍.

 c)   M a t e r i a l i z m   e u c h a r y s t y c z n y

 Innym przejawem jakiego sp造cenia w przedstawianiu i pojmowaniu tajemnicy Eucharystii jest pewnego rodzaju „materializm eucharystyczny”. ㄠczy si on z nauk o realnej obecno軼i Chrystusa w Naj鈍i皻szym Sakramencie. Poj璚ie „realnej obecno軼i” uto窺amia si w do嗆 og鏊nym mniemaniu z poj璚iem obecno軼i materialnej, z zapomnieniem 瞠 terminologia dogmatyczna operuje tu innym poj璚iem obecno軼i, ni przyj皻e w potocznym j瞛yku odno郾ie obecno軼i materii w przestrzeni. Eucharystia w konsekwencji traktowana jest po prostu jako rzecz, kt鏎a jest Panem Jezusem. Wyra瘸 sio to w takim np. sposobie m闚ienia: kap豉n zamyka Pana Jezusa w tabernakulum, trzyma w r瘯u Pana Jezusa, Pan Jezus pada na ziemi itp. W dalszej konsekwencji w kategoriach czysto materialnych rozpatruje si problem miejsca, w kt鏎ym „przechowywany jest Pan Jezus”, uwa瘸j帷 za zniewag religijn lub przynajmniej brak uszanowan ia odwr鏂enia si plecami do tabernakulum lub przesuni璚ie go na inne, nie centralne miejsce w ko軼iele. W tym wszystkim zapomina si, 瞠 Eucharystia to „mysterium fidei”, 瞠 obecno嗆 Chrystusa w niej nie mo瞠 by rozpatrywana w oderwaniu od ca貫go dzie豉 zbawczego, jako obecno嗆 sama w sobie (pojmowana na spos鏏 np. wszechobecno軼i Boga), w oderwaniu od wewn皻rznej obecno軼i Chrystusa w nas przez wiar, kt鏎a jedynie otwiera przyst瘼 do obecno軼i sakramentalnej. Zapomina si, 瞠 stwierdzenia „Chrystus jest obecny prawdziwie w Hostii” nie mo積a wprost odwr鏂i w sensie „ta Hostia jest Chrystusem”. Zapomina si, 瞠 realna obecno嗆 Chrystusa w Eucharystii nie mo瞠 by traktowana w izolacji od innych sposob闚 Jego obecno軼i w Ko軼iele, kt鏎e s tak瞠 prawdziwe i realne i kt鏎e warunkuj dopiero w豉軼iwe zrozumienie sensu i skuteczno嗆 zbawcz obecno軼i w postaciach eucharystycznych. Czysto formalne i w gruncie rzeczy ma terialistyczne pojmowanie obecno軼i Chrystusa w Eucharystii musi prowadzi w konsekwencji do jakiego magicznego pojmowania sakramentu.

 d)   K l e r y k a l i z m   e u c h a r y s t y c z n y

 Klerykalizm eucharystyczny jest nast瘼stwem izolowanego uwydatnienia we mszy 鈍. konsekracji, jako najwa積iejszego i najistotniejszego momentu. W zwi您ku z tym kap豉n-konsekrator staje si jedynym podmiotem ofiary mszy 鈍., lud wierny zostaje zepchni皻y do roli biernych odbiorc闚 tzw. „owoc闚”  mszy 鈍. Msza 鈍. w og鏊nej 鈍iadomo軼i przestaje by prze篡wana jako ofiara Ko軼io豉, jako „eucharistia” ludu Bo瞠go oddaj帷ego przez Chrystusa w Duchu 安i皻ym Ojcu wszelk cze嗆 i chwa喚. W katechezie msza 鈍. nie jest przedstawiona jako radosna czynno嗆 wszystkich cz這nk闚 ludu Bo瞠go, ale jako funkcja 軼i郵e kap豉雟ka, w kt鏎ej reszta cz這nk闚 Ko軼io豉 zobowi您ana jest uczestniczy na mocy przykazania ko軼ielnego. Prawda o powszechnym kap豉雟twie wiernych nie jest nale篡cie uwzgl璠niona w programie katechezy.

 e)   L e g a l i z m   e u c h a r y s t y c z n y

 Wyra瘸 si on w tym, 瞠 uczestnictwo we mszy 鈍. rozpatrywane jest g堯wnie w aspekcie wype軟ienia tzw. obowi您ku niedzielnego. Problem uczestnictwa jest omawiany prawie wy陰cznie w teologii moralnej, w kazuistyce rejestruj帷ej przyczyny zwalniaj帷e od obowi您ku obecno軼i na mszy 鈍. albo te ustalaj帷ej, kt鏎e cz窷ci mszy 鈍. s istotne dla „wa積o軼i” uczestnictwa, a kt鏎e mo積a opu軼i pod sankcj co najwy瞠j grzechu lekkiego. W 鈍iadomo軼i wiernych „obowi您ek niedzielny” przedstawia si cz瘰to wy陰cznie jako obowi您ek zewn皻rznej, fizycznej obecno軼i na mszy 鈍. bez zwi您ku z jakimi religijnymi aktami czy postawami, nale膨cymi do uczestnictwa we mszy 鈍.

 f)   M o r a l i z m   e u c h a r y s t y c z n y

 Moralizm w katechezie i w pobo積o軼i eucharystycznej ma swoje dalsze 廝鏚這 w janseni幟ie a bli窺ze w tendencjach antropocentrycznych tzw. epoki o鈍iecenia. Eucharystia jako komunia 鈍i皻a w tym uj璚iu pojmowana jest jako nagroda dla dusz czystych i 鈍i皻ych. Dlatego trzeba stara si dobrze 篡, aby m鏂 przyst徙i do Komunii 鈍i皻ej. Istota przygotowania do przyjmowania Eucharystii le篡 wi璚 nie na p豉szczy幡ie wiary, ale na p豉szczy幡ie etycznego wysi趾u woli ludzkiej. Zjednoczenie z Chrystusem w Eucharystii nie jest ukazywane i prze篡wane jako zjednoczenie z Chrystusem Zbawicielem i Odkupicielem, jako wszczepienie w Jego Tajemnic Paschaln, ale jako zjednoczenie z Chrystusem – Oblubie鎍em na wz鏎 zjednoczenia z Nim dusz zbawionych w niebie, z drugiej strony zn闚 Eucharystia pojmowana jest jako 鈔odek i jako pewnego rodzaju lekarstwo maj帷e wspom鏂 s豉b wol ludzk w jej d捫eniu do etycznej doskona這軼i. Takie pojmowanie Eucharystii w aspekcie moralnym zn闚 z kolei sprzyja tendencjom indywidualistycznym w kulcie eucharystycznym.

 Wszystkie ukazane powy瞠j tendencje mniej lub wi璚ej zaci捫y造 na tradycyjnej koncepcji katechezy i pobo積o軼i eucharystycznej. Oczyszczenie kultu eucharystycznego z tych wszystkich nalecia這軼i i brak闚 jest w豉郾ie zamierzeniem i celem Instrukcji o Kulcie Tajemnicy Eucharystycznej z 25.V.1967 r.

 K a t e c h e z a   e u c h a r y s t y c z n a   w   n o w y m   u j  c i u

 Nowa Instrukcja o Kulcie Tajemnicy Eucharystycznej, podaj帷 na wst瘼ie og鏊ne zasady katechezy eucharystycznej, nigdzie wprost nie zajmuje stanowiska wobec pewnych brak闚 uj璚ia tradycyjnego, zadawalaj帷 si pozytywnym zarysowaniem programu tej katechezy.

 Nietrudno jednak zauwa篡, 瞠 ten pozytywny wyk豉d zawiera w sobie wszystkie elementy wymagane do zaradzenia brakom tradycyjnego uj璚ia katechezy eucharystycznej.

 Przede wszystkim uderza nas zupe軟e odej軼ie od trydenckiego schematu tej katechezy z jej charakterystycznym tr鎩podzia貫m na aspekt obecno軼i, ofiary i pokarmu. Nowa Instrukcja m闚i zawsze ca這軼iowo o Tajemnicy eucharystycznej, obejmuj帷 tym terminem wszystkie jej aspekty. Ca這軼iowe podej軼ie do tej tajemnicy jest wi璚 pierwszym charakterystycznym rysem katechezy eucharystycznej epoki Vaticanum II.

 M闚i帷 o Tajemnicy eucharystycznej Instrukcja ma na uwadze przede wszystkim jej zasadnicz posta, o ile jest ona   o b c h o d e m   P a m i  t k i   P a n a   (celebratio Memorialis Domini), b璠帷ej zarazem   o f i a r    i   u c z t    o f i a r n    w e   w s p  l n o c i e   L u d u   B o  e g o.   Je瞠li a. 6 zaleca, aby katecheza ukazywa豉 tajemnic eucharystyczn jako o鈔odek ca貫go 篡cia Ko軼io豉, to ma na my郵i tajemnic eucharystyczn nie w sensie tajemnicy obecno軼i Chrystusa w postaciach eucharystycznych przechowywanych w tabernakulum, ale   s p r a w o w a n i e   E u c h a r y s t i i.   To w豉郾ie sprawowanie Eucharystii, a wi璚 msza 鈍i皻a jako rzeczywisto嗆 dynamiczna, jako wydarzenie, jako   „c e l e b r a c j a”,   jako zgromadzenie ludu Bo瞠go, jest naprawd o鈔odkiem ca貫go 篡cia chrze軼ija雟kiego zar闚no dla ca貫go Ko軼io豉 jak i dla miejscowych wsp鏊not tego Ko軼io豉 (a. 6). Tylko tak poj皻a Eucharystia nale篡cie wyra瘸 i przedziwnie sprawia uczestnictwo w 篡ciu Bo篡m i jedno嗆 ludu Bo瞠go a wi璚 to, co stanowi istot Ko軼io豉. Tajemnica eucharystyczna poj皻a jako celebracja eucharystyczna jest wi璚 znakiem kt鏎y wyra瘸, objawia tajemnic Ko軼io豉 i zarazem ten Ko軼i馧 buduje i urzeczywistnia. Przez Eucharysti ustawicznie 篡je i wzrasta Ko軼i馧 (a. 7).

 Zwr鵵my uwag na zasadnicze przesuni璚ie akcent闚, jakie wyra瘸 si w tych sformu這waniach. Tu ju nie „Boski Wi瞛ie” w Tabernakulum a wi璚 Eucharystia uj璚ia w aspekcie statycznym, jako „sakrament trwa造” stanowi centrum 篡cia Ko軼io豉, ale dynamiczna rzeczywisto嗆 celebracji Pami徠ki Pana czyli zgromadzenia eucharystycznego! Tylko o tym zgromadzeniu bowiem mo積a powiedzie, 瞠 ono wyra瘸 i buduje Ko軼i馧. Tu bowiem g這szenie Ewangelii Chrystusowej zgromadza wiernych i tu sprawowana jest tajemnica Wieczerzy Pa雟kiej, aby przez Cia這 i Krew Pana zespalali si z sob 軼i郵e wszyscy bracia wsp鏊noty (a. 7). W ten spos鏏 tajemnica eucharystyczna staje si o鈔odkiem Ko軼io豉 miejscowego, wyra瘸j帷 go i buduj帷 skutecznie. Od razu wida, 瞠 Eucharystii ujmowanej wy陰cznie i jednostronnie w aspekcie obecno軼i tylko w jakim bardzo ograniczonym zakresie mo積a przypisa rol wyra瘸nia i budowani a Ko軼io豉.

 Nowe spojrzenie na tajemnic eucharystyczn w aspekcie ca這軼iowym i dynamicznym, jakie znajdujemy w Instrukcji, oznacza wi璚 przezwyci篹enie tej jednostronno軼i, kt鏎a zosta豉 powy瞠j okre郵ona jako pragmatyzm eucharystyczny. R闚nocze郾ie za to spojrzenie, kt鏎e ujmuje Eucharystie przede wszystkim jako zgromadzenie, b璠帷e znakiem Ko軼io豉 jako wsp鏊noty i jedno軼i i w swojej funkcji tworzenia i budowania tej wsp鏊noty, przeciwstawia si zdecydowanie tendencjom indywidualizmu eucharystycznego.

 Zwr鏂enie uwagi w katechezie (a. 9) na r騜ne sposoby Chrystusowej obecno軼i w liturgii przeciwstawi si skutecznie tendencjom materializmu eucharystycznego. Je瞠li uwydatni si nale篡cie obecno嗆 Chrystusa w Jego s這wie, w zgromadzeniu wiernych oraz w osobie celebruj帷ego kap豉na, wtedy ju nie tak 豉two ulegnie si niebezpiecze雟twu prostego uto窺amiania hostii z Jezusem, w sensie pewnego „zamykania” go w przestrzennych i materialnych ramach. Eucharystia b璠zie wtedy ujmowana jako jeden ze sposob闚 obecno軼i i dzia豉nia Chrystusa, Uwielbionego Pana, b璠帷ego „po prawicy Ojca”. Podkre郵enie realnej obecno軼i Chrystusa w Eucharystii za nie mo瞠 w niczym umniejsza rzeczywisto軼i i wa積o軼i innych sposob闚 Jego obecno軼i w zgromadzeniu eucharystycznym (a. 9).

 W pe軟i przeciwstawi si niebezpiecze雟twu materializmu eucharystycznego i magicznego pojmowania sakramentu nale篡te uwydatnienie w katechezie zwi您ku mi璠zy liturgi s這wa a liturgi eucharystyczn (a. 10). Pasterze powinni uwidacznia wiernym, 瞠 zwi您ek ten jest g喚boki bo przepowiadanie s這wa wymagane jest do samego szafarstwa sakrament闚, jako 瞠 s one sakramentami wiary, rodz帷ej si i zasilaj帷ej ze s這wa (a. 10 – cyt. z Dekr. o Pos. i 砰ciu kap., 4). Wa積o嗆 liturgii s這wa w tym si wyra瘸, 瞠 rozbudza i zasila ona wiar, kt鏎a jest nieodzownym warunkiem owocnego i skutecznego 陰czenia si sakramentalnego z Tajemnic Paschaln Chrystusa w Eucharystii.

 Mo積a w tym miejscu uczyni dygresj na temat lokalizacji miejsc przechowywania Eucharystii w ko軼iele. Problemu tego nie mo積a rozwi您a wed逝g kryteri闚 czysto zewn皻rznych i materialnych, pytaj帷, kt鏎e miejsce jest najbardziej godne, centralne czy widoczne. Problem trzeba postawi na innej p豉szczy幡ie pytaj帷, jaki spos鏏 umieszczenia tabernakulum najlepiej b璠zie s逝篡 rozbudzeniu i pog喚bieniu wiary w misterium Eucharystii. B璠zie to wi璚 taki spos鏏, kt鏎y najlepiej pozwoli wykorzysta i uwydatni elementy liturgii stoj帷e w s逝瘺ie wiary i maj帷e j przygotowa do spotkania sakramentalnego z Chrystusem. Te elementy to przede wszystkim – s這wo i znaki wzgl璠nie symbole. Nale篡te ich wykorzystanie w s逝瘺ie pedagogii wiary b璠zie postulowa這 inne zlokalizowanie tabernakulum ni to, kt鏎e narzuca si spontanicznemu i „materialistycznemu” my郵eniu.

 Dalszy artyku (11) Instrukcji zaleca szczeg鏊ne uwzgl璠nienie w katechezie eucharystycznej prawdy o powszechnym kap豉雟twie wiernych. Dzi瘯i temu wierni poznaj lepiej miejsce, przys逝guj帷e im w liturgicznym zgromadzeniu oraz rol, kt鏎 maj do spe軟ienia w czynno軼i eucharystycznej. W ten spos鏏 za瞠gnane zostanie niebezpiecze雟two klerykalizmu eucharystycznego, uznaj帷e jedynie aktywno嗆 urz璠owego kap豉na w liturgii. Artyku 12, nakazuj帷y wyja郾ia w katechezie istot czynnego uczestnictwa we mszy 鈍., ukazuje drog do przezwyci篹enia legalizmu eucharystycznego. To czynne uczestnictwo polega przede wszystkim na tym, 瞠 wierni jako cz這nkowie 鈍i皻ego ludu Bo瞠go wraz z kap豉nem, czuj si podmiotem ofiary eucharystycznej i pomni na m瘯, zmartwychwstanie i chwa喚 Pana, sk豉daj Bogu dzi瘯i i ofiaruj nieskalan 瞠rtw nie tylko przez r璚e kap豉na, ale razem z nim. Drugim istotnym punktem czynnego uczestnictwa jest 陰czenie si z Bogiem i innymi wiernymi przez sakramentaln komuni 鈍i皻. Przez przyj璚ie Cia豉 Pa雟kiego doskonali si ich 陰czno嗆 z Bogiem i wzajem mi璠zy sob (a. 12). Tworzenie wsp鏊noty ludu z Bogiem i pomi璠zy sob w Chrystusie jest bowiem celem Eucharystii i dlatego na wsp馧-urzeczywistnianiu tego celu polega czynny udzia we mszy 鈍.

 Omawiany artyku przynosi tak瞠 zasadnicze dowarto軼iowanie momentu „opus operantis” we mszy 鈍. powtarzaj帷 za 鈍. Tomaszem, 瞠 Ofiara ta skutek sw鎩 osi庵a tylko w tych, kt鏎zy przez wiar, i mi這嗆 陰cz si z m瘯 Chrystusa... Im za wychodzi na korzy嗆 mniej lub wi璚ej w miar ich pobo積o軼i (Summa theol., III, q. 79, a. 7, ad. 2). W ten spos鏏 zamyka si drog do wszelkiego niew豉軼iwego, magicznego pojmowania nauki o „opus operatum” sakramentu.

 Artyku 13 wreszcie wskazuje drog do w豉軼iwego ustawienia w katechezie problemu stosunku moralno軼i do sakramentu. Przeciwstawiaj帷 si wszelkiemu antropocentrycznemu moralizmowi, przypomina Paw這w nauk o chrze軼ija雟kim nowym istnieniu w Chrystusie, kt鏎e ma si sta podstaw nowego sposobu 篡cia i post瘼owania. Moralno嗆 chrze軼ija雟ka nie tyle wyrasta z ludzkiego wysi趾u etycznego wspartego 豉sk (teza w gruncie rzeczy semi-pelagia雟ka), ale z nowego   e s s e   i n   C h r i s t o   wyra瘸j帷ego si w chrze軼ija雟kim   a g e r e.   Dlatego Wierni powinni w 篡ciu i obyczajach zachowywa to, co przez wiar i sakrament otrzymali w sprawowaniu Eucharystii. Niech wi璚 do這膨 stara, by z ochot ca貫 篡cie swe sp璠zali w mocy niebia雟kiego posi趾u, uczestnicz帷 w 鄉ierci i zmartwychwstaniu Pa雟kim. W szczeg鏊no軼i Eucharystia musi by korzeniem i o鈔odkiem wychowania do ducha wsp鏊noty. Eucharystia jest bowiem znakiem zobowi您uj帷ym i uzdalniaj帷ym do budowania jedno軼i Ko軼io豉 przez mi這嗆.

Ks. Franciszek Blachnicki

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 38:1968, f. I, s. 102

III. PRAKTYKA ODNOWY

Franciszek Greniuk

1. Komentarz rubrycystyczny do Instructio altera

 Z dniem 7.III.1965 r. zapocz徠kowana zosta豉 posoborowa odnowa liturgii, na mocy pierwszej instrukcji wykonawczej Inter oecumenici z dn. 26.IX.1964 r. Po up造wie ponad dw鏂h lat odnowa ta post徙i豉 powa積ie naprz鏚. Wzros這 przede wszystkim zrozumienie wagi problemu u duchowie雟twa, a u wiernych pe軟e otwarcie si na udzia w odnowionej liturgii. W okresie tym nap造n窸o do Stolicy Apostolskiej ze strony wielu konferencji episkopat闚, poszczeg鏊nych biskup闚, kap豉n闚 i wiernych szereg 篡cze, aby znie嗆 niekt鏎e gesty i formy obrz璠owe, kt鏎e z racji swego pochodzenia lub znaczenia, okaza造 si albo wprost zb璠ne, albo obce dla mentalno軼i wsp馧czesnego cz這wieka, tak aby pastoralny cel uczestniczenia w liturgii m鏬 by osi庵ni皻y i 豉twiej i skuteczniej.

 Z tych 篡cze i do鈍iadcze zrodzi豉 si druga instrukcja wykonawcza Rady dla Wykonania Konstytucji o Liturgii z dnia 4.V.1967 Tres abhinc annos.

 Kilku cz這nk闚 wspomnianej Rady, z natury rzeczy ludzie bardzo zorientowani w przedmiocie, opublikowa這 do wymienionej instrukcji komentarz zamieszczony w: Notitiae (3/1967 s. 169-194), ukazuj帷y za這瞠nia, z kt鏎ych wynikaj konkretne postanowienia oraz og鏊ny kierunek, ku kt鏎emu zmierza ca豉 odnowa liturgii przede wszystkim mszalnej. Na komentarzu tym opiera si poni窺ze om闚ienie.

 W y b  r   f o r m u l a r z y   m s z a l n y c h

 Instrukcja postanawia: Poza okresem Wielkiego Postu, w dniach 3 klasy mo積a odprawia albo Msz zgodn z oficjum dnia albo Msz odpowiadaj帷 wspomnieniu dokonanemu w Laudes. W tej Mszy mo積a u篡 koloru oficjum dnia, zgodnie z n. 323 Kodeksu rubryk (a. 1).

 Postanowienie tego punktu instrukcji rozszerza to, co by這 znane ju w wymienionym Kodeksie Rubryk, a mianowicie, 瞠 w dni 4 klasy mo積a by這 odprawia Msz ze 鈍i皻a jedynie kommemorowanego. Obecnie, poza Wielkim Postem, mo磧iwo嗆 ta rozci庵ni皻a zosta豉 tak瞠 na dni 3 klasy. Dzi瘯i temu mo積a obecnie odprawia Msze niekt鏎ych 鈍i皻ych, kt鏎e poprzednio nigdy nie mog造 doj嗆 do g這su np. dnia 10 listopada zamiast Mszy o 鈍. Andrzeju z Awelinu, wyznawcy, mo積a odprawi Msz o 鈍. Tryfonie i towarzyszach, m璚zennikach. Dlatego te w adwencie mo積a odprawia Msze z ferii w 鈍i皻a 3 klasy, dzi瘯i czemu mo積a b璠zie g喚biej podkre郵a duchowe tre軼i tego okresu roku liturgicznego. Dlatego te prawdopodobnie w przysz貫j reformie roku liturgicznego poszczeg鏊ne ferie tego okresu otrzymaj w豉sne oracje, a by mo瞠 nawet pe軟e formularze mszalne. Pewnym wyj軼iem na przeciw w tym wzgl璠zie jest wprowadzenie lekcjonarza ferialnego, przewiduj帷ego odpowiedni mo磧iwo嗆 doboru czyta mszalnych. Dzi瘯i temu, opr鏂z bogatego 廝鏚豉 tre軼i dla 篡cia duchowego wiernych otwiera si przy tym wi瘯sza swoboda, w okre郵onych granicach wprawdzie, w kszta速owaniu kultu 鈍i皻ych i podkre郵aniu ich roli w 篡ciu Ko軼io豉. Swoboda ta odpowiada bardziej duchowym potrzebom wiernych oraz duchowi odnowy liturgii.

 We Mszy 鈍i皻a lub ferii wspomnianych jedynie w Laudes mo積a u篡wa szat koloru w豉軼iwego tej瞠 Mszy lub szat koloru dnia. Pierwsza z tych mo磧iwo軼i jest w豉軼iwsza. Przewidywa j ju Kodeks Rubryk dla Mszy 4 klasy. Obecnie w kolorze dnia mo積a odprawia Msz oficjum kommemorowanego, chocia瘺y kolory te r騜ni造 si mi璠zy sob. Rozwi您anie takie przewidziano z racji praktycznych, aby unikn望 niedogodno軼i, kt鏎aby praktycznie mog豉 zrodzi, gdyby trzeba by這 przygotowywa, tam gdzie odprawia wi璚ej kap豉n闚, szaty r騜nego koloru.

 Jednak w wotywach 1, 2 i 3 klasy, a tak瞠 we Mszach za zmar造ch, nale篡 u篡wa koloru w豉軼iwego z tym, 瞠 Msze wotywne o charakterze radosnym nie mog by odprawiane w kolorze fioletowym np. Msza w drugi dzie 40-godzinnego Wystawienia.

 We Mszy 鈍i皻ego lub ferii w okresie wielkanocnym kommemorowanych w Laudes nale篡 odmawia „Gloria”.

 W y b  r   c z y t a    m s z a l n y c h

 Je瞠li Konferencja Biskup闚 danego kraju zezwoli豉 na wprowadzenie Lekcjonarza na dni powszednie w Mszach, odprawianych z ludem, mo積a go u篡wa tak瞠 w Mszach odprawianych bez udzia逝 ludu, w takim wypadku dozwolone jest czytanie lekcji w j瞛yku narodowym (a. 2).

 Lekcjonarza ferialnego mo積a wi璚 u篡wa nie tylko we Mszach odprawianych z udzia貫m wiernych, ale tak瞠 w odprawianych prywatnie. R騜norodno嗆 bowiem czyta mszalnych ma by 廝鏚貫m pobo積o軼i nie tylko dla wiernych ale tak瞠 dla kap豉n闚, nie bior帷ych udzia逝 w liturgii wsp鏊noty eucharystycznej. Powtarzanie w ci庵u tygodnia czyta niedzielnych lub z Commune jest cz瘰to nu膨ce, liturgia za nie znosi zbyt cz瘰tych powt鏎ze, st康 usuni璚ie wielu oktaw niegdy obchodzonych. Temu powtarzaniu wi璚 ma zaradzi wprowadzenie czyta ci庵造ch tekst闚 biblijnych, by szerzej i obficiej zastawi st馧 S這wa Bo瞠go, tak瞠 kap豉nom nie w陰czaj帷ym si do normalnej liturgii sprawowanej spo貫cznie.

 Mimo i w odprawianiu Mszy prywatnie obowi您uje j瞛yk 豉ci雟ki w ca這軼i, jednak czytania brane z lekcjonarza w my郵 powy窺zego artyku逝 mog by dokonywane w j瞛yku ojczystym.

 Lekcjonarz ferialny zawiera perykopy biblijne tak瞠 na niekt鏎e ferie 2 klasy np. na ferie adwentowe od 17 do 23 grudnia. Ponadto s niekt鏎e dni liturgiczne 2 klasy, kt鏎e 軼i郵e nale膨 do Proprium de tempore, dlatego dobrze si sta這, 瞠 we wzorcowym wydaniu lekcjonarza rzymskiego w dni te przewidziano czytania w豉sne. Z pewno軼i w przysz這軼i dni te otrzymaj pe軟e formularze w豉sne.

 W wypadku gdy jaki formularz przewiduje w豉sn Lekcj lub Ewangeli, wtedy oba czytania nale篡 bra z tej瞠 Mszy. Lekcjonarza ferialnego nale篡 u篡wa tak瞠 we Mszach sobotnich o Naj鈍. Maryi Pannie, poniewa s one specjalnego rodzaju Commune, a nie w豉sne.

 Niekt鏎e 鈍i皻a 3 klasy i kommemorowane maj czytania w豉sne w znaczeniu 軼is造m. S to: 鈍. Tymoteusza (24. I), Nawr鏂enia 鈍. Paw豉 (25. I). Objawie Matki Bo瞠j w Lourdes (11. II), 鈍. Gabriela Archanio豉 (24. III), Bole軼i Matki Bo瞠j (pi徠ek po I niedzieli M瘯i Pa雟kiej), 鈍. Barnaby (11. VI), Wspomnienia 鈍. Paw豉 (30. VI), Matki Bo瞠j z G鏎y Karmelu (16. VII), 鈍. Marii Magdaleny (22. VII), 鈍. Marty (29. VII), 圭i璚ia 鈍. Jana Chrzciciela (29. VIII), Anio堯w Str騜闚 (2. X) i 鈍. Rafa豉 Archanio豉 (24. X).

 Zrealizowanie w pe軟i niekt鏎ych norm maj帷ych na celu uproszczenie pewnych przepis闚 mog這by grozi swego rodzaju zubo瞠niem, poniewa 陰czy si z wyeliminowaniem kommemoracji, modlitw nakazanych, a do tego Msze wotywne, zw豉szcza odprawiane za zmar造mi w czarnym kolorze s tak瞠 mniej mile widziane. Zubo瞠niu temu zapobiega postanowienie art. 3 omawianej instrukcji.

 W dniach powszednich w ci庵u roku, kiedy bierze si tekst Mszy z poprzedniej niedzieli, zamiast modlitw z niedzieli mo積a u篡 jednej z modlitw w r騜nych potrzebach, zawartych w mszale, albo modlitw z Mszy wotywnych zawartych w mszale (a. 3).

 Powy窺zy przepis pozwala na spor swobod w dobieraniu pewnych oracji i ubogacaniu w ten spos鏏 formularzy niekiedy cz瘰to powtarzaj帷ych si. Temu ubogacaniu s逝篡 dob鏎 odpowiednich czyta oraz swoboda doboru oracji. Z formularzy niedzielnych pozosta造by wi璚 jedynie niezmienione 酥iewy procesjonalne (antyfony na wej軼ie, ofiarowanie i Komuni) oraz mi璠zylekcyjne wraz ze 酥iewem na procesj do czytania Ewangelii. 如iewy te, zw豉szcza w niedziele per annum, s bez specjalnego wyrazu liturgicznego i dlatego mog by u篡te tak瞠 dla wyra瞠nia r騜nych tre軼i w odmiennym kontek軼ie.

 Oracji ad diversa jest w mszale kilkadziesi徠, mszy wotywnych kilkana軼ie. Zar闚no w oracjach jak i we mszach wotywnych znajduj si bardzo pi瘯ne i bogate w tre嗆 teksty liturgiczne. Z bogactw tych mo積a obecnie czerpa obficie, zw豉szcza je郵i teksty te s odmawiane w j瞛yku zrozumia造m dla wiernych i wyja郾iane w odpowiednim komentarzu liturgicznym.

 R e d u k c j a   o r a c j i   m s z a l n y c h

 We Mszy nale篡 odmawia jedn modlitw. Dodaje si jednak do niej drug modlitw z jednym zako鎍zeniem stosownie do rubryk a) modlitw obrz璠ow.... b) modlitw we Mszy wotywnej dzi瘯czynnej... (art. 4).

 Sygnalizowane od wielu lat pragnienie liturgist闚, aby we Mszy odmawia jedn tylko oracj, bez mno瞠nia kommemoracji, nareszcie si spe軟i這. Omawiana instrukcja stanowi tward zasad odmawiania jednej tylko modlitwy. Domagaj si tego racje psychologiczne: kolekta bowiem odmawiana przez celebransa po zebraniu si zgromadzenia liturgicznego i odpowiedniej zach璚ie jednoczy modlitwy wszystkich obecnych. Nie ma wi璚 potrzeby wyra瘸nia dodatkowo pewnych pr騥b lub wzywania innego jeszcze 鈍i皻ego o po鈔ednictwo w tej modlitwie. Wynika豉by bowiem dodatkowa niedogodno嗆 i nieodpowiednio嗆 psychologiczna w postaci dwukrotnego ko鎍zenia oracji, zw豉szcza 瞠 odmawia si j lub 酥iewa w j瞛yku ojczystym.

 Pierwsze pr鏏y uproszczenia przepis闚 dotycz帷ych oracji mszalnych podj皻e by造 w 1955 r. gdy zniesiono tzw. modlitwy okresowe oraz kommemoracje oktaw i wigilii. W 1960 r. (Kodeks Rubryk) przyj皻o zasad, 瞠 we Mszy mo積a odmawia najwy瞠j 3 oracje, granicy za tej nie mo積a by這 przekracza pod 瘸dnym pozorem. Wprowadzenie do liturgii j瞛yka ojczystego poci庵n窸o za sob konieczno嗆 dalszego uporz康kowania w tym przedmiocie. Dokonano tego moc omawianej instrukcji stawiaj帷 瞠lazn zasad jednej tylko oracji mszalnej.

 W niekt鏎ych jednak wypadkach przewidziano mo磧iwo嗆 a nawet konieczno嗆 odmawiania dodatkowych oracji, zawsze jednak pod jednym zako鎍zeniem. Jedne z tych oracji s obowi您uj帷e inne za dowolne tylko. Do pierwszych nale膨 tzw. oracj obrz璠owe lub rytualne, poniewa maj bezpo鈔edni zwi您ek z rytem z陰czonym wewn皻rznie ze Msz 鈍. jak np. z racji udzielania 鈍i璚e kap豉雟kich wszystkich stopni, uroczystego po鈍i璚enia opata, opatki i dziewic, zawierania zwi您ku ma鹵e雟kiego (tzw. 郵ub rzymski udzielany w czasie Mszy 鈍.), wzgl璠nie niekt鏎e oracj z okazji rocznic dotycz帷ych Ko軼io豉 powszechnego (papieskie) lub partykularnego (biskupie).

 Inne natomiast s dowolne poniewa dotycz potrzeb raczej partykularnych np. 郵uby zakonne, rocznice 鈍i璚e kap豉雟kich.

 Wypadki kiedy nale篡 lub mo積a odm闚i dodatkow oracj pod jednym zako鎍zeniem omawiana instrukcja wylicza nie przyk豉dowo tylko (exemplative) lecz taksatywnie (taxative). Oznacza to, 瞠 niewyliczone nale篡 uwa瘸 za zniesione. Zniesiono wi璚 oracje takie, kt鏎e dotychczas nie mog造 by opuszczane (numquam omitendae) np. niedzieli, ferii adwentowych i wielkopostnych, tzw. oracje nierozdzielnie z陰czone, a tak瞠 oracj o Naj鈍. Sakramencie, gdy kto jeszcze odprawia Msz 鈍. coram Sanctissimo exposito, wbrew zakazowi zawartemu w instrukcji Eucharisticum mysterium z dnia 25.V.1967 r. (art. 61).

 Pozostaje jednak nadal modlitwa odmawiana nad ludem (po postcommunio) w okresie Wielkiego Postu, poniewa jest ona sta造m i odr瑿nym elementem w formularzu mszalnym, kt鏎ego nigdy nie wi您ano co do liczby i znaczenia z oracjami mszalnymi.

 Pozostaj ponadto kommemoracje 鈍i皻ych i ferii w Brewiarzu, wed逝g zasad zawartych w Kodeksie Rubryk.

 Niekt鏎e szczeg鏊ne potrzeby np. oracje dodawane z racji niedzieli misyjnej znajd lepsze miejsce w modlitwie powszechnej czyli wiernych.

 Dzi瘯i uporz康kowaniu sprawy modlitw mszalnych wiele z nich otrzyma godniejsze miejsce we Mszach, skoro b璠zie mo積a u篡wa ich jako g堯wnych oracji mszalnych, gdy w ferie 4 klasy b璠 u篡wane formularze niedzielne. Dzi瘯i temu wydob璠zie si z zapomnienia wiele bezcennych modlitw, kt鏎e stan si cz窷ci 篡wej chwalby Ko軼io豉 i nadadz szczeg鏊ny wyraz liturgiczny mod這m zgromadzenia liturgicznego.

 W zwi您ku z redukcj kommemoracji do jednej tylko oracji nie ma ju wi璚ej miejsca na tzw. imperaty, czyli modlitwy nakazywane przez biskup闚. W 1960 r. ograniczono ich liczb i dnie w kt鏎e mo積a je by這 odmawia. Obecnie zosta造 zniesione zupe軟ie. Od tej pory znajd one swe w豉軼iwe miejsce w modlitwie wiernych, ko鎍z帷ej liturgi s這wa, w kt鏎ej bierze udzia ca貫 zgromadzenie wiernych. Rozwi您anie takie podyktowane zosta這 do鈍iadczeniami wielu episkopat闚, kt鏎e taki spos鏏 zaradzenia tym瞠 potrzebom uzna造 za najbardziej odpowiedni.

 W formie odpowiednich wezwa w modlitwie wiernych odmawia si mod造 specjalne w intencji sprawuj帷ych w豉dz w spo貫cze雟twie, przewidziane w niekt鏎ych krajach postanowieniami konkordatowymi lub innymi uk豉dami mi璠zy pa雟twem a Ko軼io貫m. Dawniej odmawiano je najcz窷ciej w formie antyfony, wersetu i oracji przy ko鎍u Mszy lub Oficjum, wzgl璠nie jako kolekt przy oracji mszalnej. W tej tradycyjnej formie by這 to zawsze modlitw duchownego tylko a nie ca貫go zgromadzenia. Obecnie staj si modlitw spo貫czn. U nas w Polsce nale瘸這by do tego sprowadzi modlitwy odmawiane w rocznice papie瘸 i biskupa diecezji. Poniewa Konferencje biskup闚 maj mo磧iwo嗆 swobodnego kszta速owania formy s這wnej wezwa modlitwy wiernych, gwarantuje to lepsze i w豉軼iwsze uwzgl璠nienie potrzeb wsp馧czesnego cz這wieka. Dzi瘯i temu wierni b璠 mogli uczestniczy w niej 豉twiej i pe軟iej.

 O g r a n i c z e n i e   k l  k a    w e   M s z y    w.

 Omawiana instrukcja wnosi w Ordo Missae pewne zmiany dotycz帷e niekt鏎ych gest闚 odpowiednio przeja郾iaj帷 dotychczas obowi您uj帷e przepisy w tym wzgl璠zie. Przesadna liczba tych gest闚 np. kl瘯a, znak闚 krzy瘸 i poca逝nk闚, zw豉szcza w kanonie, zaciemnia豉 logik i jasno嗆 tej wielkiej modlitwy eucharystycznej Ko軼io豉. Do鈍iadczenia z rytu koncelebry oraz z odprawiania Mszy twarz do wiernych przemawiaj za powa積ym ograniczeniem tych瞠 gest闚.

 Celebrans przykl瘯a tylko:

  1. gdy przyst瘼uje do o速arza lub od niego odchodzi, je瞠li jest tabernakulum z Naj鈍. Sakramentem.
  2. po podniesieniu hostii i po podniesieniu kielicha,
  3. na ko鎍u Kanonu po doksologii,
  4. przed Komuni zanim powie „Panem caelestem accipiam”,
  5. po z這瞠niu do tabernakulum komunikant闚, kt鏎e zosta造by po zako鎍zeniu Komunii wiernych.
    Inne przykl瘯ni璚ia opuszcza si (a. 7).

 Instrukcja ogranicza wi璚 powa積ie we Mszy ilo嗆 przykl瘯ni耩. Te kt鏎e pozosta造 mi璠zy konsekracj a Komuni podkre郵aj wyra幡iej pewne momenty liturgii mszalnej i przej軼ie od jednej cz窷ci do drugiej. Kl瘯a si bowiem: po ka盥ej konsekracji (i po podniesieniu poszczeg鏊nych postaci), przed rozpocz璚iem obrz璠u Komunii (przed „Pater noster”), przed sam Komunia oraz po jej zako鎍zeniu, przynajmniej w pewnych wypadkach. Pozosta造 tak瞠 przykl瘯ni璚ia ju w豉軼iwie poza liturgi mszaln, gdy przychodzi si i odchodzi od o速arza, na kt鏎ym jest przechowywana Eucharystia. Chodzi tu o kl瘯anie tylko na pocz徠ku i przy ko鎍u liturgii, a nie tylekro ilekro przychodzi si do o速arza i odchodzi do w czasie samej liturgii np. id帷 na ambon do czytania Ewangelii itp.

 W 鈍ietle jednak wymaga cytowanej ju instrukcji Eucharisticum mysterium (a. 53, 55) tam gdzie si odprawia Msz 鈍. nie nale篡 przechowywa Naj鈍. Sakramentu.

 Kl瘯anie w czasie innych czynno軼i liturgicznych nale篡 normowa analogicznie do tych瞠 w czasie Mszy 鈍.

 Us逝guj帷y przy odprawianiu Mszy, czy to subdiakon i diakon, czy te ministranci, kl瘯aj podczas wype軟iania swych funkcji jedynie wtedy, gdy przechodz przed o速arzem w czasie pomi璠zy konsekracj a Komuni. Diakoni za ponadto tylekro, ilekro stoj przy kl瘯aj帷ym celebransie. Inne przykl瘯ni璚ia us逝guj帷ych odpadaj np. podczas inklinacji celebransa przy okadzaniu o速arza, przy doj軼iu lub odej軼iu od o速arza, na kt鏎ym nie ma tabernakulum z Naj鈍. Sakramentem. Ograniczenie wi璚 kl瘯a dotyczy wszystkich Mszy i wszystkich bior帷ych w niej udzia.

 Przedyskutowany na synodzie biskup闚 w Rzymie w 1967 r. schemat Mszy, tzw. Missa normativa eliminuje kl瘯anie chyba zupe軟ie.

 O g r a n i c z e n i e   p o c a  u n k  w   m s z a l n y c h

 Celebrans ca逝je o速arz tylko na pocz徠ku Mszy, gdy odmawia modlitw Oremus te Domine, albo gdy przyst瘼uje do o速arza je郵i opuszcza si modlitwy u stopni o速arza, oraz na ko鎍u Mszy zanim pob這gos豉wi i ode郵e lud.
 Inne poca逝nki o速arza opuszcza si
(a. 8).

 Uca這wanie o速arza jest znakiem czci oddawanym mu na pocz徠ku i przy ko鎍u liturgii. Znane jest w liturgiach wschodnich. W liturgii rzymskiej za znane jest ju w Ordo Rom. I to zar闚no jako obowi您uj帷e diakona jak i celebruj帷ego biskupa. W 鈔edniowieczu poca逝nek o速arza uwa瘸no za oznak czci oddawan relikwiom 鈍i皻ych m璚zennik闚 znajduj帷ych si w o速arzu. Z biegiem czasu mno瞠nie poca逝nk闚 zatar這 ich w豉軼iwy sens. ㄠczono je bowiem z pewnymi pozdrowieniami celebransa. Obecnie zostawiono uca這wanie o速arza tylko na pocz徠ku i ko鎍u Mszy, by ja郾iej wynika jego charakter jako znaku czci dla miejsca, na kt鏎ym sprawowana jest Ofiara Chrystusa.

 Gdy Msz odprawia si twarz do wiernych, by這by rzecz bardziej odpowiedni, aby celebrans ca這wa o速arz przed samym odej軼iem od niego, ju po rozes豉niu wiernych. Jednak gdyby taki przepis obowi您ywa, w wypadku odprawiania twarz do 軼iany, celebrans musia豚y dodatkowo odwraca si do o速arza, by go uca這wa. By unikn望 tej niedogodno軼i instrukcja ustala jednolit norm dla wszystkich odprawiaj帷ych, przewiduj帷 uca這wanie o速arza przed pozdrowieniem ludu i pob這gos豉wieniem go; po czym celebrans nie odwracaj帷 si ju od o速arza, odchodzi ode. Dlatego te nie przewiduje si w zasadzie zabieranie przeze kielicha stoj帷ego na o速arzu, kt鏎ym powinien by uprzednio, po puryfikacji przeniesiony przez us逝guj帷ego na kredencj.

 Missa normativa ko鎍owego uca這wania o速arza nie przewiduje zupe軟ie.

 Pozostaje bez zmian uca這wanie przez celebransa ksi璕i Ewangelii po odczytaniu 鈍i皻ego tekstu.

 R y t   p r z y g o t o w a n i a   d a r  w   o f i a r n y c h

 Poczynaj帷 od bardzo prostego rytu przygotowania dar闚 ofiarnych w pierwszych wiekach, polegaj帷ego po prostu na z這瞠niu wydzielonego chleba i wina na mensie o速arzowej, ryt ten rozr鏀 si w miar up造wu wiek闚 a do formy dzisiejszej. Dotychczasowe cz窷ciowe reformy r騜nych cz窷ci Mszy nie dotyczy造 omawianego rytu, poniewa nale瘸這by w豉軼iwie przeprowadzi ca趾owit reform, zar闚no tekst闚 temu obrz璠owi towarzysz帷ych, jak i samego obrz璠u. Tak瞠 omawiana instrukcja w豉軼iwie nie zmienia zasadniczych rzeczy: znosi jedynie krzy瞠 czynione paten i kielichem przy sk豉daniu ich na o速arzu. Pozostaj jednak krzy瞠 nad ampu趾 z wod i nad darami i przy s這wach „Veni Sanctificator”.

 Znaki krzy瘸 nad darami s do嗆 p騧nego pochodzenia. Dla przyk豉du nad kielichem z X wieku, nad hosti za znane s dopiero w Rationale Duranda (XIII w.)

 Missa normativa nie przewiduje zupe軟ie znak闚 krzy瘸 przy przygotowaniu dar闚 ofiarnych, ani te odmawiania obecnie obowi您uj帷ych formu modlitewnych. Przewiduje natomiast mo磧iwo嗆, wed逝g uznania celebransa, zupe軟ie innych i kr鏒kich formu, wzi皻ych z dawnej liturgii.

 Omawiana instrukcja zmienia funkcj pateny przywracaj帷 jej w豉軼iw rol misy, podstawy na chleb. Dlatego chleb-hostia ma le瞠 na niej od ofertorium a do Komunii w陰cznie. W zwi您ku ze zmian funkcji pateny zmienia si tak瞠 jej kszta速, a przede wszystkim uwydatnia si jej niezale積o嗆 od formy kielicha, z kt鏎ym nie wyst瘼uje razem jako jego cz窷, poniewa nigdy na nim nie le篡.

 Niegdy w Mszach uroczystych subdiakon zabiera paten z o速arza i trzyma j a do „Pater noster”, aby z racji swej wielko軼i nie przeszkadza豉 podczas kanonu. Zwyczaj ten trwa a do roku 1964, gdy zosta zniesiony na mocy postanowie instrukcji Inter oecumenici (a. 48 d). Obecnie patena zostaje na o速arzu. Le篡 na niej przez ca造 czas hostia. Odpada wi璚 w zwi您ku z tym konieczno嗆 zbierania partyku z korpora逝 oraz odpowiedniego sk豉dania go, chyba 瞠 gdzie jeszcze konsekruje si bezpo鈔ednio na nim komunikanty dla wiernych, umieszczone poza paten lub puszk. Otwart spraw pozostaje kwestia prania korpora逝 przez osoby odpowiednio do tego upowa積ione. Obecnie brak racji dlaczego by nie mo積a by這 korpora逝 traktowa tak jak ka盥 inn szat ko軼ieln, skoro nie le篡 na nim bezpo鈔ednio Cia這 Pa雟kie.

 O d m a w i a n i e   k a n o n u

 Zwyczaj odmawiania kanonu po cichu jest nie znany w dawnej tradycji Ko軼io豉, ani te nie wi捫e si z natur tej瞠 modlitwy. Wed逝g 鈍.   J u s t y n a   lud w陰cza si do modlitwy eucharystycznej kap豉na odpowiadaj帷 w odpowiednich momentach: Amen. Wed逝g 鈍iadectwa Ordo I (n. 88) w Rzymie, w VIII wieku, kanon by jeszcze odmawiany g這郾o, jednak ju z pewn modyfikacj co do nat篹enia g這su, albo przynajmniej, jak 鈍iadczy Ordo XV (n. 39) tak, aby „by s造szany jedynie przez otaczaj帷ych o速arz”. Ale ju w IX wieku Expositio Missae Romanae zaleca recytowa kanon po cichu, poniewa – uzasadniono – Duch 安i皻y w ciszy dokonuje przedziwnej przemiany chleba i wina. Dlatego ju w X wieku Ordo V (n. 58) podaje nakaz formalny odmawiania kanonu po cichu. Taki spos鏏 odmawiania kanonu w ci庵u wiek闚 by r騜norodnie uzasadniany przy pomocy argument闚 z historii, alegorii i odpowiednio軼i, kt鏎e jednak nigdy nie by造 w pe軟i przekonuj帷e. Dosz這 do tego, 瞠 przek豉dy kanonu na j瞛yki ojczyste by造 zawsze niemile widziane a do 鈍. Piusa X i nie mog造 si ukazywa bez pokonania wielkich trudno軼i (por.  M.   R i g h e t t i,   Storia liturgica. T. III, La Messa, Milano 1966, 345-350). Sprawa odmawiania g這郾o kanonu wynik豉 ponownie przy okazji przywr鏂enia koncelebry, w kt鏎ej kanon jest odmawiany g這郾o w ca這軼i, a nawet cz窷ciowo mo瞠 by 酥iewany. Okaza這 si, 瞠 takie wykonywanie kanonu przynosi wiele korzy軼i duszpasterskich, zw豉szcza je郵i dojdzie do tego pozwolenie na wykonywanie go w j瞛yku ojczystym, jak to ju ma miejsce w niekt鏎ych krajach i na co pozwala Konferencjom biskup闚 omawiana Instrukcja w art. 28 a.

 Odmawianie kanonu po cichu 鈍iadczy這by o niezrozumieniu zasadniczej struktury modlitwy eucharystycznej, jako modlitwy celebransa, przewodnicz帷ego ca貫mu zgromadzeniu liturgicznemu: oczywi軼ie nie oznacza to, 瞠 wszystkie jego modlitwy powinny by g這郾o wykonywane, poniewa niekt鏎e z nich np. u stopni o速arza, tzw. ma貫go kanonu i komunijne, maj charakter jak gdyby prywatny i dlatego nawet nie mo瞠 ich odmawia g這郾o. Poza tym zaistnia豚y w takim przypadku dysonans, gdyby po liturgii s這wa, w kt鏎ej wierni uczestniczyliby aktywnie przez 酥iewy lub recytacj, nast瘼owa這by przej軼ie do cicho odmawianego kanonu, zw豉szcza 瞠 prefacja i ko鎍owa doksologia by造by 酥iewane lub dialogowane.

 Recytowanie g這郾o lub 酥iewanie kanonu jest jeszcze obecnie fakultatywne, do czasu gdy wierni nie zostan do tego odpowiednio przygotowani, a zw豉szcza do czasu wprowadzenia w豉軼iwego tekstu wielkiej modlitwy eucharystycznej Ko軼io豉. Reforma taka jest ju daleko zaawansowana, jak 鈍iadcz o tym opublikowane pr鏏y. Dlatego Missa normativa przewiduje odmawianie kanonu tylko   c l a r a   v o c e   lub 酥iewanie go.

 Aby codzienne odmawianie g這郾o nie spowodowa這 spowszednienia kanonu, przy ostatecznej reformie Mszy przewiduje si mo磧iwo嗆 u篡wania kilku wariant闚 modlitwy eucharystycznej.

 Z n a k i   k r z y  a   w   k a n o n i e

 W kanonie celebrans:...
B) robi nad darami ofiarnymi jedyny znak krzy瘸 na s這wa: benedicas † haec dona, haec munera, haec sancta sacrificia illibata. Inne znaki krzy瘸 nad darami opuszcza si
(a. 11).

 Zwyczaj czynienia znak闚 krzy瘸 nad darami datuje si od VIII wieku, cho nie wszystkich jednocze郾ie. Najstarsz seri s 4 znaki krzy瘸 przy s這wach:   b e n e † d i c a s,   h a e c   † d o n a,   h a e c   †  m u n e r a,   h a e c   †  s a n c t a   s a c r i f i c i a   oraz seria 3 krzy篡 przy s這wach:   s a n c t i † f i c a s,   v i v i † f i c a s,   b e n e † d i c i s   w modlitwie „Per quem”. Inne zjawia造 si stopniowo w ci庵u wiek w, zawsze z陰czone z sensem b這gos豉wie雟twa lub wskazania na dary ofiarne. Jako ostatni (XII w.) przyj掖 si znak krzy瘸, kt鏎y czyni celebrans na sobie w modlitwie „Supplices te” przy s這wach „omni benedictione caelesti”.

 Na temat znak闚 krzy瘸 w kanonie dyskutowano w przesz這軼i wiele. Te znaki, kt鏎e poprzedza造 konsekracj rozumiano w sensie deprekatywnym, prosz帷ym o b這gos豉wie雟two, poniewa 陰cz si ze s這wami   B e n e d i c a s   lub   b e n e d i c t a m   i dotycz dar闚 jeszcze nie u鈍i璚onych sakramentaln przemian. Podobne znaczenie ma znak krzy瘸 w konsekracji przy s這wie benedixit; jakkolwiek znak ten umiejscowiono tu jedynie z racji materialnego podobie雟twa s這wa jako takiego, poniewa w istocie rzeczy s這wo to nie oznacza b這gos豉wie雟twa, w znaczeniu sprowadzania u鈍i璚enia, lecz tyle co czyni dzi瘯i. St康 te obecne opuszczenie tego znaku krzy瘸.

 Wi瘯sz trudno嗆 sprawia這 zrozumienie sensu znak闚 krzy瘸 po konsekracji. W przesz這軼i przyznawano si do braku zrozumienia ich sensu (papie Innocenty III), a ju na Soborze Trydenckim by造 liczne g這sy za ich zniesieniem. Wielu widzia這 w nich jedynie gesty wskazuj帷e, podkre郵aj帷e pewne formu造 s這wne. Ostatecznie jednak obecna instrukcja przewiduje zniesienie ich ca趾owicie.

 W zwi您ku ze zniesieniem w kanonie znak闚 krzy瘸 mo瞠 zrodzi si w徠pliwo嗆 co do sposobu zachowania si podczas tych moment闚 kanonu, w kt鏎ych niegdy by這 przewidziane wykonywanie ich.

 Variationes in Ordinem Missae inducendae (Roma 1967), oparte o postanowienia omawianej instrukcji, stanowi nast瘼uj帷e zasady:

  1. „Quam oblationem” m闚i z r瘯oma z這穎nymi, aby nie mno篡 przesadnie gest闚 sk豉dania i rozk豉dania r彗.
  2. podczas s堯w konsekracji, poczynaj帷 od „Qui pridie” i respective od „Simili modo”, hosti i kielich nale篡 trzyma obiema r瘯ami ju od pocz徠ku, podczas gdy niegdy trzyma這 si hosti jedn r瘯 drug b這gos豉wi帷, a kielich stawia這 si nawet powrotnie na o速arz. Po wym闚ieniu s堯w konsekracji wina, kielicha nie stawia si na o速arzu, lecz dokonuje si bezpo鈔ednio podniesienia.
  3. w czasie ca貫j modlitwy „Unde et memores” trzyma si r璚e roz這穎ne.
  4. „Supplices te” odmawia si w postawie g喚boko pochylonej, a do s堯w „Corpus et sanguinem sumpserimus”, po czym prostuje si i 瞠gna przy s這wach „omni benedictione caelesti”.
  5. „Per quem” m闚i si ze z這穎nymi r瘯ami.

 Poza kanonem pozostaje znak krzy瘸 nad darami przy s這wach „Veni Sanctificator” oraz nad ampu趾 z wod.

 Missa normativa przewiduje zniesienie nawet tych krzy篡.

 S jednak ponadto znaki krzy瘸 nie nad darami lecz czynione postaciami (cum oblatis). Omawiana instrukcja znaki te znosi, a wi璚 znak krzy瘸 czyniony paten z hosti oraz kielichem po ofiarowaniu dar闚 oraz krzy瞠 czynione hosti i kielichem przed Komuni kap豉na. Zniesione s tak瞠 trzy krzy瞠 czynione nad kielichem po po豉maniu hostii przy s這wach „Pax Domini sit...”

 Po wprowadzeniu tych zmian w postaci zniesienia znak闚 krzy瘸 nad darami oraz licznych przykl瘯ni耩 wielka modlitwa eucharystyczna powinna zyska na powadze i namaszczeniu wynikaj帷ym z mo磧iwo軼i odmawiania jej g這郾o oraz z gest闚 celebransa, kt鏎y b璠zie j odmawia prawie w ca這軼i z roz這穎nymi r瘯ami, wykonuj帷 jedynie te gesty, kt鏎e rzeczywi軼ie zgadzaj si ze s這wami i czyni jej sens pe軟iejszym. Namaszczenie to wynika b璠zie obecnie chocia瘺y z pi瘯niejszego gestu r彗, skoro kap豉n nie b璠zie ju musia 陰czy palc闚 po dotkni璚iu hostii po konsekracji. Nakaz 陰czenia palc闚 wynika z troski o to, aby nie rozprasza cz御teczek hostii, kt鏎e mog造by przylgn望 do nich. Fragment闚 tych jednak nie ma zbyt wiele, je瞠li hostia jest nale篡cie przygotowana, gdyby za by造, palce ociera si nad paten. Wolne za palce u r瘯i pozwalaj na swobodniejsze trzymanie pateny, kielicha czy puszki.

 R y t   K o m u n i i    w.

 Omawiana instrukcja unifikuje ryt Komunii 鈍. celebransa i wiernych, sprowadzaj帷 go do pierwotnej i poprawnej formy. W dotychczasowym bowiem Ordo Missae (przed 1965 r.) ryt Komunii wiernych nie by zintegrowany z rytem Komunii celebransa. Istnia豉 bowiem tzw.   i u x t a p o s i t i o   ryt闚; do rytu Mszy 鈍. w陰czono mechanicznie ryt Komunii udzielanej poza Msz.

 Pierwsz pr鏏 uporz康kowania tego stanu rzeczy by造 przepisy Kodeksu Rubryk z 1960 r. znosz帷e spowied powszechn i absolucj przed Komuni wiernych we Mszy. Przydatno嗆 nowego rozwi您ania zosta豉 wypr鏏owana od 1965 r. w rycie Mszy 鈍. koncelebrowanej. Warto przy tym podkre郵i, 瞠 wiernym ukazuje si hosti celebransa ju prze豉man, a nawet przy koncelebrze, jedn jej cz窷 tylko, poniewa lepiej wtedy oznacza chleb przeznaczony do spo篡wania. W wypadku braku wiernych do Komunii 鈍. Variationes nie przewiduj mo磧iwo軼i odmawiania z nimi Oto Baranek Bo篡Panie nie jestem godzien oraz okazywania im hostii jako obrz璠u zb璠nego. Wobec czego kap豉n Komuni swoj przyjmuje tak jak dotychczas, odmawiaj帷 przewidziane modlitwy, nie czyni帷 znaku krzy瘸 hosti i kielichem.

 D z i  k c z y n i e n i e   p o k o m u n i j n e

 We Mszy 鈍. z udzia貫m ludu mo積a przed modlitw po Komunii 鈍. (postcommunio), je郵i by這by to wskazane zachowa przez pewien czas 鈍i皻e milczenie, albo za酥iewa lub odm闚i psalm, albo pie填 pochwaln... (a. 15).

 Przepisem tym omawiana instrukcja wprowadza pewn nowo嗆. Chodzi o dzi瘯czynienie po Komunii 鈍. Jest ono wprawdzie fakultatywne tylko, ale przemawiaj za nim liczne racje duszpasterskie i psychologiczne.

 Wydawa這by si pozornie, 瞠 chodzi o dzi瘯czynienie zespo這we. W intencjach jednak prawodawcy chodzi raczej o moment modlitwy bardziej osobistej, podobny do tego, jaki rubryki przewiduj dla celebransa bezpo鈔ednio po spo篡ciu Cia豉 Pa雟kiego. Chodzi o modlitw prywatn ka盥ego przyjmuj帷ego Pana. Momentem tym jest zasadniczo milczenie przez pewien okres czasu, tym bardziej konieczne, 瞠 milczenie po konsekracji zanik這 z racji g這郾ego odmawiania kanonu. Tak瞠 酥iew psalm闚 lub pie郾i dzi瘯czynnych, przyk豉dowo w instrukcji wyliczonych, ma tej modlitwie osobistej sprzyja. Do zrozumienia i odpowiedniego prze篡cia tego dzi瘯czynienia trzeba wiernych odpowiednio przygotowa. Jest to konieczne zw豉szcza tam, gdzie bior udzia we Mszy wierni o r騜nym poziomie 篡cia duchowego oraz tam, gdzie Komunia 鈍. rozdawana jest bardzo d逝go, na skutek czego 酥iew towarzysz帷y jej mo瞠 by brany za 酥iew dzi瘯czynny. Dlatego w praktyce duszpasterskiej nale瘸這by zwr鏂i szczeg鏊n uwag na w豉軼iw organizacje tego dzi瘯czynienia preferuj帷 zawsze sam cisz.

 Cisza ta ma charakter r騜ny od tej, kt鏎a powinna by po wezwaniu przez celebransa do modlitwy. Chodzi przede wszystkim o cisz d逝窺z i wype軟ion inn tre軼i.

 W czasie ciszy dzi瘯czynienia wszyscy, nie wy陰czaj帷 celebransa, mog siedzie, poniewa taka postawa bardziej sprzyja medytacji. W takim wypadku celebrans mo瞠 przej嗆 do siedzenia i tam瞠 usi捷. Tam瞠 tak瞠 mo瞠 odm闚i oracj ko鎍ow (postcommunio).

 Missa normativa omawiany obrz璠 dzi瘯czynienia przewiduje w dalszym ci庵u jako fakultatywny.

 L i t u r g i a   r o z e s  a n i a

 Na ko鎍u b這gos豉wi si lud bezpo鈔ednio przed odes豉niem. By這by chwalebnym, aby kap豉n, odchodz帷 od o速arza, odmawia po cichu modlitw „Placeat”. Tak瞠 we Mszach za zmar造ch udziela si b這gos豉wie雟twa i odsy豉 si lud zwyk陰 formu陰:   I t e   m i s s a   e s t,   chyba, 瞠 bezpo鈔ednio nast瘼uje absolucja (przy katafalku); w takim wypadku po wypowiedzeniu s堯w:   B e n e d i c a m u s   D o m i n o   i opuszczeniu b這gos豉wie雟twa przyst瘼uje si do absolucji (a. 16).

 Na temat ukszta速owania liturgii rozes豉nia zdania w鈔鏚 liturgist闚 s bardzo podzielone. W instrukcji podany ryt, zatrzymany tak瞠, z wyj徠kiem uca這wania o速arza, w Missa normativa. Ryt ten przewiduje: odm闚ienie modlitwy ko鎍owej (postcommunio), uca這wanie o速arza, pozdrowienie wiernych, udzielenie b這gos豉wie雟twa i form rozes豉nia. Elementy te wchodz tak瞠 do liturgii mszalnej za zmar造ch, niezale積ie od tego w jakim kolorze sprawowanej. Uk豉d taki jest przejrzysty i prosty, poniewa celebrans, gdyby odprawia twarz do 軼iany, nie musi odwraca si powt鏎nie dla uca這wania o速arza. B這gos豉wie雟two ludu przywr鏂ono na w豉軼iwe miejsce, przed formu陰 rozes豉nia, aby nie kontynuowa sprawowania liturgii jeszcze po rozes豉niu wiernych. Poniewa b這gos豉wie雟two znalaz這 si we Mszach 酥iewanych mi璠zy dwoma formami 酥iewanymi, dlatego tak瞠 ono mo瞠 by 酥iewane przez celebransa.

 Obecnie zanika modlitwa „Placeat”, kt鏎a w XIV wieku zosta豉 w陰czona do rytu rozes豉nia i b這gos豉wie雟twa. Obecnie zaleca si jedynie, by odmawia j w drodze do zakrystii.

 Ujednolicono tak瞠 liturgi rozes豉nia we Mszach 瘸這bnych, przewiduj帷 w nich udzielenie b這gos豉wie雟twa i u篡wanie normalnej formu造 rozes豉nia (Ite missa est). Wyj徠ek stanowi wypadek, gdy bezpo鈔ednio po Mszy nast瘼uje absolucja przy katafalku. Przywr鏂enie b這gos豉wie雟twa ma na celu niepozbawianie wiernych uczestnicz帷ych w liturgii mszalnej owoc闚 zwi您anych z t modlitw, poniewa maj do tego prawo.

 Warto zaznaczy, 瞠 Variationes m闚i jedynie o absolucji „super feretrum”, a wi璚 przy trumnie zawieraj帷ej cia這 zmar貫go chrze軼ijanina. Mie軼i si w tym pragnienie, aby absolucj przy pustej trumnie, „super tumulum”, stopniowo ogranicza jako obrz璠 pozbawiony wewn皻rznego sensu, a wiernych do tego odpowiednio przygotowa przez pouczenia w atmosferze integralnej pracy zaanga穎wanego 鈔odowiska liturgicznego.

 Zamiast „Ite missa est” pozostaje „Benedicamus Domino” we Mszach, po kt鏎ych nast瘼uje jaka procesja lub inna czynno嗆 liturgiczna bezpo鈔ednio ze Msz zwi您ana np. wspomniana absolucja przy katafalku lub nabo瞠雟two eucharystyczne ko鎍z帷e si udzieleniem b這gos豉wie雟twa Naj鈍. Sakramentem.

 Formu喚 „Benedicamus Domino” odmawia si lub 酥iewa twarz do wiernych.

 S z a t y   l i t u r g i c z n e

 Manipularza mo積a nigdy nie u篡wa (a. 25).

 Manipularz jest szat wywodz帷 si z chusty rzymskiej mappula, u篡wanej dla cel闚 praktycznych. U篡wali jej mi璠zy innymi konsulowie przy otwieraniu imprez cyrkowych. Wed逝g 鈍iadectwa Ordo Rom. I subdiakon, przy wej軼iu biskupa, dawa chust zna scholi by zaczyna豉 酥iewy na wej軼ie. St康 a do naszych czas闚 we Mszy pontyfikalnej podawa這 si manipularz biskupowi dopiero po przyj軼iu do o速arza i odm闚ieniu ministrantury. W przesz這軼i diakon podaj帷 celebransowi kielich i paten trzyma je niekiedy poprzez chust.

 Ostatnio manipularz by u篡wany jedynie w liturgii mszalnej przez subdiakona, diakona, kap豉na i biskupa. Poniewa jednak za u篡waniem go nie przemawiaj 瘸dne racje praktyczne lub estetyczne, poniewa niejednokrotnie utrudnia on gesty zw豉szcza celebransa, jego u篡cie uznano za niekonieczne. Spodziewa si nale篡, 瞠 podawanie manipularza zniknie tak瞠 z obrz璠u 鈍i璚e subdiakonatu przy reformie pontyfika逝.

 Dla podkre郵enia jedno軼i akcji liturgicznej instrukcja przewiduje (a. 26), 瞠 pewne czynno軼i poprzedzaj帷e bezpo鈔ednio Msz i zwi您ane z ni wewn皻rznie mog by sprawowane w ornacie zamiast w kapie. Czynno軼iami takimi s np. niedzielna aspersja, po鈍i璚enie popio逝, po鈍i璚enie 鈍iec, absolucja przy katafalku itp. Przepis ten dotyczy tak瞠 niekt鏎ych procesji po Mszy 鈍. np. z Naj鈍. Sakramentem, po Mszy 鈍. wieczorowej w Wielki Czwartek.

 Upowszechnienie si praktyki odprawiania Mszy 鈍. koncelebrowanej zrodzi這 tak瞠 problem ilo軼i szat, konkretniej ornat闚. Ritus servandus in concelebratione Missae przewidywa konieczno嗆, poza nielicznymi wyj徠kami dla np. kap豉n闚 chorych, u篡wania przy koncelebrze ornat闚 przez wszystkich koncelebrans闚. Przepis ten jednak stwarza pewne trudno軼i tam gdzie cz窷ciej koncelebruje wielu kap豉n闚. Dlatego instrukcja postanawia: „Wszyscy koncelebruj帷y maj przywdziewa szaty liturgiczne, kt鏎e obowi您uj przy indywidualnym odprawianiu Mszy ... Gdy jednak zachodzi wa積a przyczyna np. gdy jest wi瘯sza liczba koncelebruj帷ych i brakuje szat, koncelebruj帷y, wyj患szy zawsze g堯wnego celebransa, mog nie u篡wa ornatu, zawsze jednak maj w這篡 alb i stu喚” (a. 27).

 Alb i stu喚 kap豉ni mog ze sob 豉two zabiera wtedy, gdy zbieraj si na szczeg鏊nie liczne zjazdy i spotkania. Przepis ten mo瞠 znale潭 zastosowanie tak瞠 we wsp鏊notach kap豉雟kich zakonnych, z tym jednak, 瞠 stu造 nie mo積a zak豉da jedynie na sam habit czy sutann lecz zawsze na alb.

 W liturgii za zmar造ch, zar闚no w oficjum jak i we mszy, mo積a u篡wa szat koloru fioletowego, aby ja郾iej podkre郵i aspekty nadziei w prawdzie o 鄉ierci chrze軼ijanina, przepojonej moc paschalnego misterium Chrystusa. Koloru fioletowego mo積a u篡wa nie tylko wtedy, gdy przepisy zabraniaj u篡wania koloru czarnego, jak niekt鏎zy mylnie chc to interpretowa, lecz we wszystkich Mszach, kt鏎e mo積a odprawia w kolorze czarnym.

 Z tego te wzgl璠u istnieje mo磧iwo嗆 zamiany przy absolucji przy katafalku responsorium „Libera me Domine”, poniewa responsorium to przesadnie podkre郵a tragizm 鄉ierci. Poza tym w obrz璠zie pogrzebowym Ko軼i馧 modli si nie o oczyszczenie czy uwolnienie zmar貫go od grzech闚, ma ono miejsce jeszcze za 篡cia zmar貫go poprzez pokut i Eucharysti. Obrz璠 pogrzebowy jest w豉軼iwie uroczystym po瞠gnaniem cz這nka spo貫czno軼i wiernych odchodz帷ego na drog innego 篡cia, o鈍iecon nadziej wynikaj帷 z mocy paschalnego mysterium Chrystusa.

 Omawiana instrukcja wesz豉 w 篡cie w ca造m Ko軼iele w dniu uroczysto軼i 鈍. Piotra i Paw豉, aposto堯w, 29.VI.1967 r. Jej realizacja jest nieodzowna, aby w豉軼iwie przygotowa grunt dla przysz貫j i zasadniczej reformy liturgii mszalnej, aby nie by豉 ona zbyt wielkim przeskokiem mi璠zy stanem obecnym a tym, co zostanie wprowadzone.

Ks. Franciszek Greniuk, Lublin

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 38:1968, f. I, s. 113

IV. KRONIKA ODNOWY

Rudolf Zielasko

1. G這s Episkopatu Holandii o odnowie liturgii

 W 34 numerze „Notitiae” znajdujemy w這skie t逝maczenie instrukcji o 鈍i皻ej liturgii, kt鏎a zosta豉 w czerwcu b.r. opublikowana przez Episkopat Holandii. Instrukcja ta zosta豉 przez redakcj „Notitiae” umieszczona pod znamiennym nag堯wkiem: Incepta ad instaurationem liturgicam moderandam. Chodzi wi璚 o wypowied, kt鏎a wytycza granice, miarkuje...

 Zainicjowana przez Vaticanum II odnowa liturgii znalaz豉 w Ko軼iele holenderskim grunt dobrze przygotowany. W li軼ie z 25.1.1964 podali biskupi podstawowe zasady, na kt鏎ych ta odnowa mia豉 si oprze. Postulowali, by odnowiona liturgia by豉 jak naj軼i郵ej zwi您ana z codziennym 篡ciem chrze軼ijanina, by to 篡cie wyra瘸豉 i zap豉dniala. Taka, autentycznie 篡ciowa liturgia mia豉 by wsp鏊nym dzie貫m biskup闚, ksi篹y i laikatu.

 W odpowiedzi na ten apel rozwin窸a si bardzo tw鏎cza inicjatywa, kt鏎a jak stwierdzaj biskupi dla wielu by豉 rado軼i – dla innych (w鈔鏚 nich i dla biskup闚) 廝鏚貫m powa積ej troski, dla jeszcze innych nawet przyczyn niezadowolenia i rozczarowania. Powodem troski biskup闚 by造 w szczeg鏊no軼i trzy zjawiska: Nowe formy niekiedy zbyt mocno odbiega造 od przyj皻ych powszechnie w Ko軼iele, a jednocze郾ie nie wszystkim odpowiada造 i dlatego nie mog這 doj嗆 do naprawd serdecznego uczestnictwa   w s z y s t k i c h,   ksi篹y i laik闚 w liturgii. Nadto, jak si wydaje, przesadzono gdy chodzi o surowo嗆 form i ub鏀two 鈔odk闚 w kszta速owaniu liturgii.

 Poniewa liturgia jest szczytem i 廝鏚貫m 篡cia i dzia豉lno軼i Ko軼io豉, nie mo積a przeprowadzi w niej zmian bez wiedzy biskupa, kt鏎y z kolei zale積y jest od Stolicy 安i皻ej. Dlatego biskupi po przestudiowaniu opinii i 篡cze katolik闚 holenderskich, po porozumieniu z Posoborow Rad Liturgiczn, a nawet samym Ojcem 安i皻ym, postanowili unormowa sprawy odnowy liturgii w nast瘼uj帷ych dyrektywach:

  1. Kanon Mszy 鈍. mo瞠 by odmawiany w j瞛yku ojczystym. Pr鏂z oficjalnego, dos這wnego przek豉du kanonu z msza逝 rzymskiego b璠 do dyspozycji trzy inne anafory, aby mo積a by這 urozmaica.
  2. Istniej od d逝窺zego czasu oficjalne t逝maczenia Ordinarium Missae. Pragniemy, by do czasu publikacji nowego Ordo Missae pos逝giwano si wy陰cznie tym przek豉dem.
  3. Gdy chodzi o oracje Mszy (chodzi chyba o kolekt, modlitwy nad darami i pokomuni) 鈍i皻ej, przygotowuje si trzy serie formu, spo鈔鏚 kt鏎ych mo積a b璠zie wybiera: wierny przek豉d oracji z Missale Romanum, parafrazy tych oracji dostosowane do ducha i charakteru naszego narodu i seria naszych oracji na szczeg鏊ne okoliczno軼i.
  4. Na dni powszednie mamy do dyspozycji nowy cykl czyta przygotowany przez Posoborow Rad Liturgiczn. Ta sama Rada przygotowuje 3-letni cykl perykop na niedziele i 鈍i皻a, kt鏎e b璠 udost瘼niane od najbli窺zego adwentu.
  5. Gdyby gdziekolwiek wprowadzano zmiany w obrz璠ach Mszy z w豉snej inicjatywy, b璠zie to przeciw naszej intencji. W nied逝gim czasie zostanie opublikowany nowy Ordo Missae, kt鏎y odpowie maksymalnie istniej帷ym w tej dziedzinie 篡czeniom.
  6. 安i璚e Kap豉雟kich mo積a odt康 udziela w j瞛yku ojczystym wg tekstu oficjalnego dla tego celu sporz康zonego.
  7. Sakrament闚 鈍i皻ych udziela b璠ziemy wg przek豉du aprobowanego przez Episkopat. Dla chrztu niemowl徠 i doros造ch zostanie nied逝go opublikowany zupe軟ie nowy ryt, mocno dostosowany.

 W zako鎍zeniu listu wyra瘸 Episkopat holenderski nadziej, 瞠 wydane postanowienia oznaczaj dalsze osi庵ni璚ia, a jednocze郾ie aggiornamento liturgii, cho zdaj sobie spraw z tego, 瞠 konieczne ograniczenia mog niekt鏎ym sprawi zaw鏚.

Ks. Rudolf Zielasko, Lublin

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 38:1968, f. I, s. 114

IV. KRONIKA ODNOWY

Franciszek Blachnicki

2. Kurs liturgiczny o kulcie Tajemnicy Eucharystycznej w Lublinie

 Zesp馧 prelegent闚 lubelskiego 鈔odowiska liturgicznego przeprowadzi w dniach 14, 15, 16, 17, 20 i 21 listopada 1967 roku kurs duszpastersko-liturgiczny po鈍i璚ony om闚ieniu Instrukcji o Kulcie Tajemnicy Eucharystycznej z 25.V.1967 r. Wyk豉dy odbywa造 si wieczorami w ko軼iele ks. ks. Jezuit闚 przy ul. Kr鏊ewskiej.

 W ramach kursu odby這 si 6 nast瘼uj帷ych prelekcji:

  1. Doktryna i praktyka kultu eucharystycznego w zarysie historycznym (t這 genetyczne Instrukcji) – ks.   W.   S c h e n k.
  2. Zasady teologiczne uporz康kowania kultu eucharystycznego – ks.   R.   Z i e l a s k o.
  3. Odnowa katechezy eucharystycznej w 鈍ietle Instrukcji z 25. V. 1967 – ks.   F.   B l a c h n i c k i.
  4. Sprawowanie Pami徠ki Pana we wsp鏊nocie ludu Bo瞠go – ks.   W.   D a n i e l s k i.
  5. Komunia 鈍. jako pe軟ia uczestnictwa we Mszy 鈍. – ks.   A.   L.   S z a f r a  s k i.
  6. Eucharystia jako sakrament trwa造 – ks.   F.   G r e n i u k.

 Nies豉bn帷a frekwencja ok. 120 uczestnik闚 kursu (kap豉ni-duszpasterze miasta Lublina oraz studenci KUL) 鈍iadczy豉 o aktualno軼i tematyki. Przewidziane jest powt鏎zenie kursu w innych diecezjach.

Ks. Franciszek Blachnicki

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 38:1968, f. I, s. 114

IV. KRONIKA ODNOWY

Franciszek Greniuk

3. Z prac Komisji Liturgiczno-muzycznej diecezji lubelskiej

 a)   W i z y t a c j e   l i t u r g i c z n e

 Wype軟iaj帷 swe zadania przewidziane w instrukcji Inter Oecumenici (art. 47a) cz這nkowie Komisji Liturgiczno-Muzycznej, z upowa積ienia biskupa ordynariusza, odbywaj wizytacje liturgiczne poszczeg鏊nych parafii. Wizytacje te maj na celu przewidziane w cytowanym artykule instrukcji zapoznanie si z aktualnym stanem duszpasterstwa liturgicznego w diecezji, co jest nieodzowne do owocnego prowadzenia akcji instrukta穎wej. Pozwala te na lepsze wyczucie potrzeby duszpasterzy, zapoznanie si z ich opini na temat przydatno軼i duszpasterskiej niekt鏎ych kompozycji melodii liturgicznych, zw豉szcza mszalnych oraz znalezienie argument闚 trafiaj帷ych do nieprzekonanych jeszcze do odnowy duszpasterzy. Przed rozpocz璚iem akcji wizytacyjnej Komisja opracowa豉 specjalny kwestionariusz obejmuj帷y zagadnienia, na kt鏎e ka盥y wizytuj帷y musi zwr鏂i uwag. Obejmuje on nast瘼uj帷e g堯wne punkty: 1. Ksi璕i liturgiczne, 2. Szaty liturgiczne, 3. Liturgiczne wyposa瞠nie ko軼io豉, 4. Organizacja liturgii, 5. Przygotowanie wiernych, 6. Ministranci, 7. Ch鏎 ko軼ielny, 8. Praktyczne uczestnictwo w liturgii, 9. Trudno軼i lokalne.

 Z faktycznym stanem rzeczy wizytuj帷y stara si zapozna uczestnicz帷 w liturgii na miejscu, normalnie w dniu 鈍i徠ecznym. Niekt鏎e dane otrzymuje drog wywiadu z duszpasterzami, organist, ch鏎zystami i innymi wiernymi.

 Przy okazji takiego pobytu w parafii istnieje pi瘯na mo磧iwo嗆 bezpo鈔edniej rozmowy z ksi篹mi na tematy liturgiczne, w czasie kt鏎ej mo積a wyja郾i wiele problem闚, przepis闚 i ducha odnowy liturgii.

 Po odbyciu wizytacji sporz康zany jest protok馧 w dw鏂h egzemplarzach, z kt鏎ych jeden jest przechowywany w archiwum Komisji, drugi za przesy豉ny do archiwum parafialnego.

 b)   K u r s   l i t u r g i c z n y   d l a   d e k a n a l n y c h   r e f e r e n t  w   l i t u r g i c z n y c h

 W dniu 28 listopada 1967 r. zorganizowany zosta jednodniowy kurs liturgiczny dla dekanalnych referent闚 liturgicznych na temat instrukcji Eucharisticum mysterium z dnia 25.V.1967 r.

 W ramach kursu wyg這szono pi耩 referat闚 ukazuj帷ych r騜ne aspekty Tajemnicy Eucharystii w Ko軼iele. By造 to: Eucharystia w odnowionej katechezie; Sprawowanie Pami徠ki Pa雟kiej; Komunia 鈍. w my郵 instrukcji z „Eucharisticum mysterium”; Przechowywanie Eucharystii; Kult Eucharystii przechowywanej. Referaty, z wyj徠kiem jednego, wyg這sili cz這nkowie Diecezjalnej Komisji Liturgiczno-Muzycznej. Referaty by造 pomy郵ane zasadniczo jako wprowadzenie do dyskusji, poniewa zak豉dano, 瞠 ka盥y z uczestnicz帷ych zna tekst instrukcji, kt鏎a by豉 ju uprzednio rozprowadzona w t逝maczeniu polskim. Zar闚no referaty jak i dyskusja, chwilowo bardzo gor帷a, spotka造 si z dobrym przyj璚iem, co 鈍iadczy這 o potrzebie organizowania takich spotka.

 Na zako鎍zenie podano kilka komunikat闚 praktycznych, mi璠zy innymi, aby w ca貫j diecezji za melodi do cz窷ci sta造ch Mszy 鈍., kt鏎ej nale篡 nauczy wszystkich wiernych we wszystkich parafiach i ko軼io豉ch, uwa瘸 kompozycj ks.   I.   P a w l a k a,   wariant II, z odpowiednim „Wierz”, kt鏎ych tekst w fotokopiach Komisja rozes豉豉 uprzednio do wszystkich ko軼io堯w.

 c)   D e k a n a l n i   r e f e r e n c i   l i t u r g i c z n i

 Jeszcze w 1965 r., na pocz徠ku lutego, Komisja Liturgiczno-Muzyczna prosi豉 ksi篹y dziekan闚 o powo豉nie w drodze wyboru lub nominacji w poszczeg鏊nych dekanatach, referent闚 liturgicznych. Zesp馧 taki rzeczywi軼ie zosta powo豉ny. Odby這 ju z nimi kilka spotka, aby nawi您a kontakt i ustali pewne formy wsp馧pracy. Pomy郵ani s oni bowiem jako wsp馧pracownicy Komisji, kt鏎ej cz這nkowie nie zawsze mog dotrze w teren np. na posiedzenia dekanalne, aby udziela odpowiednich wyja郾ie i wskaz闚ek. Dobierani s zasadniczo z ksi篹y liturgicznie zaanga穎wanych. Niestety jednak, jak uczy do鈍iadczenie, nie zawsze tak jest.

 Do obowi您k闚 dekanalnych referent闚 liturgicznych nale瘸這by przede wszystkim stworzenie w ko軼iele, w kt鏎ym pracuj, wzorowego o鈔odka liturgicznego, gdzie kap豉ni kondekanalni mogliby naocznie przekona si, jak ma by ukszta速owana liturgia parafialna. Ponadto powinni by zorientowani w najnowszych publikacjach na tematy liturgiczne, by w razie potrzeby mogli s逝篡 radami i wskaz闚kami. Wa積 jest tak瞠 rzecz aby posiadali odpowiedni dokumentacj rozporz康ze i instrukcji liturgicznych, tak trudno dost瘼nych z racji rozpowszechniania ich w maszynopisach, czyli po prostu w豉sne archiwum liturgiczne, przekazywane jednak swemu nast瘼cy w wypadku zmiany miejsca pracy. W zwi您ku z tymi zmianami nasuwa si spostrze瞠nie oparte o przesz這 dwuletni praktyk, 瞠 by這by dobrze dobiera referent闚 liturgicznych z po鈔鏚 ksi篹y bardziej zwi您anych z terenem, tj. z po鈔鏚 ksi篹y proboszcz闚, lub rektor闚 ko軼io堯w; wikariusze bowiem s zbyt cz瘰to przenoszeni na inne plac闚ki, na czym cierpi ci庵這嗆 pracy.

Ks. Franciszek Greniuk

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 38:1968, f. I, s. 116

IV. KRONIKA ODNOWY

Jerzy Stefa雟ki

4. Wprowadzenie do liturgii

 Ukaza豉 si wreszcie z niecierpliwo軼i ju oczekiwana praca zbiorowa pod redakcj  ks.   W.   S c h e n k a,   ks.   R.   Z i e l a s k i   i   ks.   F.   B l a c h n i c k i e g o   p.t.  Wprowadzenie do liturgii. Praca ta stanowi pierwsz pr鏏 ukazania bogatej problematyki posoborowej odnowy liturgii, podj皻 przez m這de pokolenie liturgist闚 polskich (ze wst瘼u pracy) zgrupowanych woko這 wyk豉dowc闚 z KUL-u. Ca這嗆 wydania uwa瘸 mo積a jako obszerny i tematyczny komentarz do Konstytucji o Liturgii 鈍.

 Obszerne, prawie 700-stronicowe dzie這 sk豉da si z sze軼iu zasadniczych dzia堯w.

 Cz窷 pierwsza omawia zagadnienia podstawowe jak: liturgia, liturgika, kult, konieczno嗆 odnowy, sakramenty a Ko軼i馧, liturgia a misterium paschalne Chrystusa itd.

 Cz窷 druga zajmuje si zgromadzeniem liturgicznym, jako teologi, podzia貫m funkcji w zgromadzeniu, zadaniami komentatora, lektora, ministrant闚, scholi, ch鏎u i organisty.

 Trzecia cz窷 obejmuje zagadnienia zwi您ane z Msz 鈍., udzia貫m ludu w niej, uczestnictwem w 鈍ietle duszpasterstwa parafialnego, komentarzem podczas Mszy, homili a tak瞠 Msz 鈍. koncelebrowan.

 Cz窷 czwarta jest doskona造m, pastoralnym uzupe軟ieniem Liturgii sakrament闚 鈍. – W.   S c h e n k a,   szczeg鏊nie przydatnym w duszpasterstwie parafialnym.

 Pi徠a cz窷 traktuje o u鈍i璚eniu czasu w podw鎩nym aspekcie: roku liturgicznego oraz w modlitwie brewiarzowej.

 Ostatnia cz窷 po鈍i璚ona jest 酥iewowi i muzyce ko軼ielnej, oraz zagadnieniom sztuki sakralnej, wyposa瞠niu wn皻rz ko軼ielnych wed逝g kanon闚 odnowionej liturgii.

 Ca這嗆 uzupe軟iona jest dokumentami odnowy liturgicznej. Bogate i dok豉dne indeksy pozwalaj na szybk i 豉tw orientacj w obszernym materiale.

 Wprowadzenie do liturgii jakkolwiek przeznaczone dla wyk豉dowc闚 wychowawc闚 seminaryjnych, kleryk闚, stanowi tak瞠 du膨 pomoc dla duchowie雟twa pracuj帷ego w duszpasterstwie parafialnym. Dzie這 to zainteresuje r闚nie wiernych, kt鏎ym nie obca jest odnowa liturgii w naszym kraju.

 Praca zosta豉 wydana przez ksi璕arni 鈍. Wojciecha. Cena egzemplarza 180 z.

Ks. Jerzy Stefa雟ki, Lublin

 

 

 

 


    Zapis elektroniczny Biuletynu Odnowy Liturgii przygotowa Jerzy Paczkowski
 
 

 

 

 

 

 s. 89

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 89

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 90

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 91

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 92

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 93

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 94

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 95

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 96

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 97

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 98

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 99

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 100

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 101

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 102

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 103

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 104

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 105

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 106

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 107

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 108

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 109

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 110

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 111

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 112

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 113

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 114

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 115

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 116