Biuletyn Odnowy Liturgii 1 . w: Collectanea Theologica 37:1967, f. IV, s. 176-192

drukuj          
(dokument z oryginaln
numeracj stron)

Z a w a r t o  :

I. DOKUMENTY ODNOWY
1. Instrukcja o Kulcie Tajemnicy Eucharystycznej z 25.V.1967 – F.B.
2. Trzeci list Kard. Lercaro do Przewodnicz帷ych Konferencji Biskupich – Z.W.

II. PROBLEMY ODNOWY
1. Reforma liturgii pogrzebu doros造ch – J.K.
2. Reforma rubryk czy odnowa liturgii? – F.B.

III. PRAKTYKA ODNOWY – F.G.
1. 如iewanie formu造 b這gos豉wie雟twa kap豉雟kiego we Mszy 鈍.
2. Oremus na pocz徠ku liturgii eucharystycznej
3. Ablucja palc闚 po komunii 鈍.
4. Trzy psalmy w Matutinum niedzielnym

IV. KRONIKA ODNOWY
1. Czasopismo „Schola Cantorum” – F.B.
2. II mi璠zynarodowy zjazd ministrant闚 – F.B.
3. Z diecezji przemyskiej – M.K.

1 Biuletyn niniejszy opracowali: ks. Franciszek  B l a c h n i c k i  – redaktor (F. B.), ks. Henryk  B o l i  s k i,  (H. B.), ks. Czes豉w  D r   e k  (C. D.), ks. Franciszek  G r e n i u k  (F. G.), ks. Jerzy  K o p e   (J. K.), ks. Karol  M r o w i e c  (K. M.), ks. Romuald  R a k  (R. R.), ks. Wac豉w  S c h e n k  (W. S.), ks. Jan  S k o w r o n e k  (J. S.), ks. Zdzis豉w  W e d e r  (Z. W.).

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 37:1967, f. IV, s. 175

I. DOKUMENTY ODNOWY

F.[ranciszek] B.[lachnicki]

1. Instrukcja o Kulcie Tajemnicy Eucharystycznej z 25.V.1967

 Instrukcja o Kulcie Tajemnicy Eucharystycznej przygotowana przez zesp馧 ekspert闚 Rady do Wykonania Konstytucji o 鈍. Liturgii w dwuletniej, intensywnej pracy, stanowi nowy i du篡 krok naprz鏚 w realizacji soborowej odnowy liturgii. Pierwszy schemat tej Instrukcji przedstawiony zosta Radzie w pa寮zierniku 1965 roku, ostatni w kwietniu 1967 roku. W dniu 2 maja tego roku Instrukcja zosta豉 aprobowana definitywnie przez Ojca 鈍., og這szona zosta豉 25 maja, w uroczysto嗆 Bo瞠go Cia豉, a obowi您ywa zacz窸a w ca造m Ko軼iele od 15 sierpnia tego roku.

 Obszerny ten dokument obejmuje 67 artyku堯w podzielonych na 3 cz窷ci. Cz窷 pierwsza (a. 5-15), nast瘼uj帷a po 4 artyku豉ch wst瘼nych, podaje pewne og鏊niejsze zasady, kt鏎e nale篡 mie na uwadze w podawanej ludowi katechezie tajemnicy eucharystycznej. Cz窷 druga (a. 16-48) traktuje o sprawowaniu Pami徠ki Pa雟kiej, cz窷 trzecia (a. 49-67) o kulcie Naj鈍i皻szej Eucharystii jako sakramentu trwa貫go.

 Numer 31-33 Notitiae, opr鏂z tekstu Instrukcji przynosi komentarz do niej, opracowany przez trzech jej wsp馧autor闚  (J.   T i l l a r d  O.P.  – do wst瘼u i cz窷ci I,   J.   L é c u y e r   do cz. II  i  S.  F a m o s o   do cz. III).  Poni瞠j podajemy kr鏒kie om闚ienie dokumentu z wykorzystaniem pewnych uwag cytowanych komentator闚.

 A.   W s t  p

 Cztery artyku造 wst瘼ne s bardzo wa積e, bo okre郵aj najpierw natur i cel Instrukcji. Jest to dokument nale膨cy do porz康ku praktycznego, a nie doktrynalnego. Wyprowadza on z zasad doktrynalnych pewne normy praktyczne. W ostatnich czasach Misterium Eucharystii by這 przedmiotem bada i zainteresowania Magisterium Ko軼io豉. Znalaz這 to sw鎩 wyraz w szeregu dokument闚 Magisterium szczeg鏊nie w encyklice Piusa XII Mediator Dei w dokumentach Vaticanum II oraz w encyklice Paw豉 VI Mysterium fidei. Ot騜 w oparciu o te wszystkie dokumenty doktrynalne Ko軼io豉 nale篡 na nowo uporz康kowa praktyk Ko軼io豉 dotycz帷 kultu eucharystycznego. Pawe VI w enc. Mysterium fidei, w obliczu pewnego zaniepokojenia, zaakcentowa mocno, 瞠 to wszystko, co stanowi這 autentyczn i tradycyjn nauk Ko軼io豉 i Eucharystii, pozostaje w mocy. Ale r闚nocze郾ie wskaza na potrzeb uporz康kowania hierarchii poszczeg鏊nych element闚 i cel闚 kultu eucharystycznego. To zadanie zapewnienia pewnej r闚nowagi r騜nych element闚 i aspekt闚 tego kultu podejmuje w豉郾ie Instrukcja. Jej ide kierownicz jest zapewnienie jedno軼i wszystkich aspekt闚 kultu z celebracj Pami徠ki Pana, kt鏎a stanowi 廝鏚這 i centrum ca貫go Misterium Eucharystii. Ka盥y tradycyjny element kultu Eucharystii ma swoje miejsce w 篡ciu Ko軼io豉, ale zawsze w relacji do elementu centralnego, kt鏎ym jest Msza 鈍., Pami徠ka Pana. Z tej idei przewodniej wynika plan ca貫go dokumentu, kt鏎y po om闚ieniu zasad katechezy eucharystycznej, podaje najpierw normy dla celebracji Pami徠ki Pana a nast瘼nie dla podporz康kowanego i pochodnego kultu Eucharystii poza Msz. Artyku 3 wst瘼u przynosi ma陰 syntez doktrynaln dotycz帷 wiary eucharystycznej Ko軼io豉. Istotne punkty tej doktryny s ukazane w ich hierarchii i zwi您ku z celebracj Mszy 鈍. Podkre郵ona jest nierozerwalna jedno嗆 Misterium Eucharystii w aspekcie ofiary i uczty. Msza 鈍. jest Pami徠k 鄉ierci i zmartwychwstania Chrystusa, Jego Tajemnicy Paschalnej, a zarazem uczt, gdzie lud Bo篡 otrzymuje owoce tej tajemnicy. Aspekty wiary i uczty wzajemnie si przenikaj, warunkuj, s nierozdzielne. Chrystus po to uobecnia swoj Tajemnic Paschaln, aby wierni mogli przez komuni sakramentaln w wierze i mi這軼i wraz z Nim odda si Ojcu i otrzyma udzia w Jego zmartwychwstaniu.

 Poza podkre郵eniem g喚bokiej i strukturalnej jedno軼i wiary i uczty uderza w art. 3 oraz w ca造m dokumencie uwydatnienie poj璚ia Memoriale – Pami徠ka. Poj璚ie to zawiera w sobie zar闚no zwrot do minionego faktu historycznego, jak i moment obecno軼i, uobecnienie. Znaczenie ekumeniczne ma tak瞠 nazywanie Mszy Wieczerz Pa雟k (protest. Abendmahl).

 W dalszym ci庵u Msza 鈍. ukazana jest jako czynno嗆 ca貫go Ko軼io豉, G這wy i cz這nk闚. Jako czynno嗆 Ko軼io豉 jest Msza 鈍. przede wszystkim aktem kultu.

 Chrystus w imieniu ludzko軼i przez swoj ofiar oddaje tu Ojcu wszelk chwa喚, a Ko軼i馧 skupiony wok馧 Chrystusa z Nim ofiaruje si Ojcu. Msza 鈍. jest wi璚 „totius cultus Ecclesiae fons et culmen”. Ale nie tylko kultu lecz „totius vitae christianae fons et culmen”. Tu chrze軼ijanie otrzymuj moc do przekszta販enia swego 篡cia, aby ca貫 by這 ono skierowane do zjednoczenia z Ojcem i bra熤i przez mi這嗆, co stanowi istot 鈍i皻o軼i.

 Je瞠li Msza 鈍. jest centralnym aktem kultu i 篡cia Ko軼io豉, to ca造 kult eucharystyczny musi by skoncentrowany wok馧 niej. Przechowywanie Eucharystii poza Msz 鈍. musi s逝篡 ad extensionem gratiae Sacrificii.

 B.   C z      I:   Z a s a d y   d o t y c z  c e   k a t e c h e z y   e u c h a r y s t y c z n e j

 Katecheza eucharystyczna musi przede wszystkim ukaza celebracj eucharystyczn jako serce 篡cia Ko軼io豉 i 廝鏚這 wszelkich 豉sk. Ukazuj帷 to, trzeba jednak mie na uwadze spo貫czny wymiar zbawienia, przeciwstawiaj帷 si indywidualizmowi cechuj帷emu katechez eucharystyczn minionej epoki. Trzeba wi璚 ukazywa Eucharysti jako znak skuteczny jedno軼i ludu Bo瞠go; jedno軼i Ko軼io豉, zar闚no powszechnego jak i lokalnego.

 R闚nie aspekt ekumeniczny Eucharystii musi by uwydatniony, jest ona bowiem znakiem jedno軼i ca貫go ludu Bo瞠go i musi ona by skutecznym bod嬈em budowania tej jedno軼i.

 W dalszym ci庵u trzeba poucza wiernych o r騜nych rodzajach obecno軼i Chrystusa w zgromadzeniu eucharystycznym, o ich wa積o軼i i wzajemnej zale積o軼i. M闚i帷 o rzeczywistej obecno軼i Chrystusa w postaciach eucharystycznych trzeba unikn望 wra瞠nia, jakoby inne rodzaje obecno軼i by造 nierzeczywiste lub mniej rzeczywiste.

 Wierni musz tak瞠 by nale篡cie pouczeni o 軼is造m zwi您ku pomi璠zy liturgi s這wa a liturgi eucharystyczn. Jedno嗆 ta wynika z wewn皻rznej, istotowej zale積o軼i pomi璠zy s這wem a wiar z jednej oraz wiar a sakramentem z drugiej strony. Z kolei nale篡 poucza, na czym polega czynne uczestnictwo wiernych w Pami徠ce Pana, wyja郾iaj帷 prawdy o powszechnym kap豉雟twie wiernych oraz o ofiarowaniu Chrystusa i siebie wraz z Nim Ojcu. Mocno trzeba zaakcentowa przyj璚ie sakramentalne Komunii 鈍. jako istotnego aktu pe軟ego i czynnego uczestnictwa we Mszy 鈍. Komunia 鈍. bowiem tworzy t wsp鏊not z Bogiem i bli幡imi w Ko軼iele, kt鏎 Eucharystia oznacza i kt鏎a jest jej celem. Ta wsp鏊nota nie powstaje jednak automatycznie i magicznie przez sam Komuni sakramentaln, ale dzi瘯i wewn皻rznym aktom wiary i mi這軼i, kt鏎e jej towarzysz i j warunkuj. Art. 14 i 15 podaj wskazania szczeg馧owe dotycz帷e katechezy dzieci oraz t. zw. I Komunii 鈍., kt鏎a powinna by pojmowana jako wszczepienie w jedno嗆 Cia豉 Mistycznego Chrystusa.

 C.   C z      II:   S p r a w o w a n i e   P a m i  t k i   P a n a

 Ta cz窷 Instrukcji posiada cztery podcz窷ci. Pierwsza podaje pewne normy og鏊ne co do uregulowania sprawowania pami徠ki Pa雟kiej we wsp鏊nocie wiernych. Tu zn闚 poruszane s trzy tematy: Wsp鏊nota i jej jedno嗆, o sprawowaniu liturgii przez jej ministr闚 zgodnie z wymaganiem jedno軼i wsp鏊noty oraz o urz康zeniu miejsca celebracji. Wszystko ma s逝篡 temu, aby celebracja eucharystyczna sta豉 si naprawd skutecznym znakiem wsp鏊noty i jedno軼i ludu Bo瞠go. Dlatego nale篡 faworyzowa takie zgromadzenia w kt鏎ym 陰cz si ludzie wszelkiego rodzaju, wieku i stanu (16); nie nale篡 odprawia mszy 鈍. prywatnie, tam gdzie r闚nocze郾ie sprawuje si missa cum populo, nie wolno r闚nocze郾ie w tym samym ko軼iele wykonywa dw鏂h czynno軼i liturgicznych (chrzest, 郵ub, kazanie) (17); nale篡 w sprawowaniu Eucharystii urabia poczucie wsp鏊noty powszechnej i miejscowej oraz w陰cza przybysz闚 w miejscowe sprawowanie Eucharystii (18-19). Szafarze winni tak starannie wszystko czyni, m闚i i 酥iewa, aby jak najlepiej przem闚i do obecnych wiernych i wci庵n望 ich do czynnego uczestnictwa (20), dlatego te kanon Mszy 鈍. mo積a g這郾o odmawia lub 酥iewa (21). Miejsce sprawowania Eucharystii tak trzeba urz康zi, aby u豉twi wytworzenie i prze篡cie wsp鏊noty zgromadzenia ludu Bo瞠go, uwydatniaj帷 szczeg鏊nie o速arz jako „punkt 鈔odkowy zgromadzenia wiernych”. Przy zachowaniu nale篡tego szacunku dla zabytk闚, trzeba rozwa篡 jednak nawet mo磧iwo嗆 przesuni璚ia ich na inne miejsce, gdyby domaga豉 si tego odnowa liturgiczna (24).

 Drugi rozdzia tej cz窷ci m闚i o odprawianiu Mszy 鈍. w niedziele i dni powszednie. Tak瞠 tutaj naczelne principium jedno軼i okre郵a wszystkie szczeg馧owe postanowienia. Trzeba wychowa wiernych do zrozumienia znaczenia niedzieli jako dnia zmartwychwstania i wagi niedzielnego zgromadzenia (25). Trzeba unika wszystkiego, co rozbija lub os豉bia Msz 鈍. jako obraz wsp鏊noty parafialnej (Msza w r騜nych kaplicach, dla oddzielnych grup, zbyt wielka ilo嗆 Mszy 鈍. rozdrabniaj帷ych niepotrzebnie wsp鏊not) (25, 26, 27). Obszerny rozdzia trzeci m闚i o Komunii 鈍i皻ej wiernych. Podkre郵a najpierw zwi您ek Komunii 鈍. z Msz 鈍. Nale篡 jej udziela w swoim miejscu w ramach Mszy 鈍., o ile mo積o軼i zvkomunikant闚 konsekrowanych w czasie danej Mszy (31). Poza Msz mo積a udziela Komunii 鈍. prosz帷ym o to ze s逝sznej przyczyny i wtedy poleca si poprzedzi Komuni kr鏒kim nabo瞠雟twem s這wa Bo瞠go (33). A. 32 m闚i o Komunii pod dwoma postaciami i znacznie poszerza ilo嗆 przypadk闚, w kt鏎ych mo瞠 ona by udzielona. M闚i帷 o sposobie przyst瘼owania do Komunii Instrukcja dopuszcza postaw stoj帷, je瞠li ustali tak konferencja episkopatu danego kraju (34).

 M闚i帷 o zwi您ku Komunii 鈍. z sakramentem pokuty podkre郵a si, 瞠 r闚nie Eucharystia jest 鈔odkiem g豉dzenia grzech闚 lekkich oraz 瞠 nale篡 wiernych przyzwyczaja do spowiadania si poza Msz 鈍. (35). Usilnie zaleca si cz瘰t i codzienn Komuni 鈍. oraz modlitwy prywatne po Komunii 鈍. (37-38). Nowo軼i jest dopuszczenie udzielania Komunii 鈍. tylko pod postaci wina tym, kt鏎zy nie mog jej przyj望 pod postaci chleba (41).

 Czwarty rozdzia m闚i o sprawowaniu Eucharystii w 篡ciu i pos逝dze biskupa i kap豉na. Kap豉ni nie powinni przyjmowa Komunii 鈍. na spos鏏 wiernych, ale odprawiaj帷 Msz 鈍. (43). Usilnie zaleca si codzienne odprawianie nawet bez udzia逝 wiernych (44). W odprawianiu Mszy 鈍. trzeba wiernie przestrzega przepis闚 Ko軼io豉 (45) a w doborze r騜nych form odprawiania pierwsze雟two nale篡 si u篡teczno軼i duszpasterskiej (46). Koncelebra jest ponownie usilnie zalecana ze wzgl璠u na jej warto嗆 dla uwidaczniania i budowania jedno軼i w ludzie Bo篡m i w鈔鏚 kap豉n闚.

 D.   C z      III:   K u l t   N a j  w i  t s z e j   E u c h a r y s t i i   j a k o   s a k r a m e n t u   t r w a  e g o

 Rozdzia pierwszy m闚i o celach przechowywania Eucharystii i o modlitwie przed Naj鈍i皻szym Sakramentem. Celem zasadniczym i pierwszorz璠nym przechowywania 鈍i皻ych postaci poza Msz 鈍. jest udzielanie wiatyku, celem drugorz璠nym jest rozdawanie Komunii 鈍. poza Msz 鈍. oraz adoracja (49). Komentator podkre郵a, 瞠 wyra瞠nie „cel drugorz璠ny” nie znaczy: mniej wa積y, ale ma sens filozoficzny: relatywny w stosunku do celu pierwszorz璠nego.

 Modlitw wiernych przed Naj鈍i皻szym Sakramentem nale篡 jak najbardziej poleci, powinni oni jednak pami皻a, 瞠 obecno嗆 Chrystusa wywodzi si z ofiary i zmierza do Komunii 鈍. sakramentalnej i duchowej zarazem (50). Wiernym nale篡 u豉twi wst瘼 do ko軼io堯w w celu prywatnej modlitwy (51).

 Rozdzia drugi m闚i o miejscu przechowywania Eucharystii. Podkre郵ana jest zasada jednego tylko tabernakulum w ko軼iele (52). Jako rozwi您anie pierwsze i zasadnicze co do przechowywania Sanctissimum podaje si osobn kaplic Naj鈍i皻szego Sakramentu. Racja jest taka, i najcz窷ciej adoracja Naj鈍. Sakramentu b璠zie mia豉 charakter prywatnego kultu (53). Chocia dozwolone jest tabernakulum w g堯wnym o速arzu, nawet gdy odprawia si twarz do ludu (54), faworyzuje si rozwi您anie, aby tabernakulum nie by這 tam, gdzie nie odprawia si mszy cum populo. Racja jest taka, 瞠 powinno by widoczne w znaku, i obecno嗆 eucharystyczna Chrystusa jest owocem konsekracji, dlatego obecno軼i tej nie powinno by na pocz徠ku Mszy 鈍. W ten spos鏏 te inne sposoby obecno軼i Chrystusa w zgromadzeniu liturgicznym stan si wyrazistsze (55). W rozdziale III i IV przypomina si tradycyjne zasady dotycz帷e pobo積ych i 鈍i皻ych praktyk i procesji eucharystycznych. Ordynariusze miejscowi powinni jednak wyda s康, co do stosowno軼i tych ostatnich w dzisiejszych warunkach (59). Rozdzia V zawiera przepisy dotycz帷e wystawienia Naj鈍i皻szej Eucharystii. Tak瞠 tutaj przepisy szczeg馧owe s konsekwentnym zastosowaniem og鏊nego principium podkre郵enia centralnej roli Mszy 鈍. w kulcie eucharystycznym. Dlatego zakazuje si odprawiania Mszy 鈍. z wystawieniem Naj鈍i皻szego Sakramentu (61). Wystawienie kr鏒kie czyni si na o速arzu, co ma podkre郵i zwi您ek adoracji Eucharystii ze Msz 鈍. i Komuni. Je瞠li do d逝窺zych wystawie u篡wa si tronu nie powinien on by daleki i wysoki (zwyczaj z  zas闚 jansenistycznych), aby Chrystus ukazywany by jako Emmanuel – B鏬 z nami (62). Inne przepisy dotycz帷e wystawienia w r騜nych okoliczno軼iach przynosz t nowo嗆, 瞠 dopuszczaj przerw w wystawieniu w razie braku odpowiedniej liczby adoruj帷ych (66). Ostatni artyku Instrukcji m闚i o kongresach eucharystycznych.

 Celem tego om闚ienia Instrukcji o Kulcie Tajemnicy Eucharystycznej nie by這 szczeg馧owe i dok豉dne om闚ienie konsekwencji praktycznych i rubrycystycznych tego dokumentu, ale ukazanie jego zasadniczych tendencji i my郵i przewodnich. Trzeba stwierdzi, 瞠 dokument ten jest bardzo konsekwentny w wyci庵aniu praktycznych wniosk闚 z doktrynalnych za這瞠 przedstawionych na wst瘼ie. Zrozumienie tych za這瞠 sprawi, 瞠 praktyczne przepisy przyj皻e zostan przez duszpasterzy i zrealizowane ch皻nie i bez opor闚. Odpowiednie katechezy przygotuj tak瞠 wiernych do przyj璚ia pewnych nowo軼i i przezwyci篹enia uczuciowych przywi您a do tradycyjnych form kultu eucharystycznego, kt鏎e b璠 wymaga造 pewnych korektur.

F. B.

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 37:1967, f. IV, s. 180

I. DOKUMENTY ODNOWY

Z.[dzis豉w] W.[eder]

2. Trzeci list Kard. Lercaro do Przewodnicz帷ych Konferencji Biskupich

 24 czerwca br. Kard.   L e r c a r o,   Przewodnicz帷y Concilium, skierowa list do Przewodnicz帷ych Konferencji Episkopat闚, w kt鏎ym porusza aktualne problemy zwi您ane z ruchem liturgicznym. S這wa tego listu odnosz si jednak do wszystkich, na kt鏎ych spoczywa zadanie odnowy liturgicznej. Ruch odnowy nastr璚za wiele wa積ych problem闚 i dla ich rozwi您ania prosi Kardyna adresat闚 o pomoc. Ca這嗆 listu sk豉da si z siedmiu cz窷ci.

 I.   S p o j r z e n i e   n a   w s p  l n i e   d o k o n a n    p r a c    i   w s p   p r a c    z   k o m i s j a m i   n a r o d o w y m i

 Trzy Instrukcje 安i皻ej Kongregacji Ryt闚: Musicam sacram z 5 marca, Tres abhinc annos z 4 maja, Eucharisticum mysterium z 25 maja s pocz徠kowym etapem realizacji Konstytucji o Liturgii. Prace nad przepracowaniem ksi庵 liturgicznych potrwaj jeszcze jaki czas. Kardyna prosi Przewodnicz帷ych Episkopat闚 o informowanie go o aktualnych potrzebach i d捫eniach kleru i wiernych. Prosi o wsp馧prac na tym polu.

 II.   E k s p e r y m e n t y   l i t u r g i c z n e

 Eksperymenty w dziedzinie liturgii mog by prowadzone za zgod Komisji Liturgicznych Episkopatu. One s odpowiedzialne za 篡cie religijne danego rejonu i one wybieraj diecezje i parafie, gdzie mo積a prowadzi te pr鏏y. Okre郵aj one tak瞠 dziedzin i zakres w jakim te eksperymenty mog by prowadzone. Spostrze瞠niami i propozycjami nale篡 si dzieli ze Stolic Apostolsk.

 III.   S a m o w o l n e   e k s p e r y m e n t y   l i t u r g i c z n e

 Obok aprobowanych poszukiwa, czynione s przez r騜ne grupy samowolne eksperymenty, ale one, zamiast posuwa prac naprz鏚, zagra瘸j powa積ie ca貫mu ruchowi odnowy liturgicznej. Sytuacja jest alarmuj帷a. Zmianie ulegaj gesty i teksty liturgiczne, a na to potrzeba aprobaty Stolicy Apostolskiej. Ojciec 鈍. zaniepokojony jest tym chaosem i nieprzestrzeganiem przepis闚 ko軼ielnych i przestrzega przed formami kultu, kt鏎e s niezgodne z obowi您uj帷ymi normami w Ko軼iele. Rzecz Episkopat闚 jest rozbudza ruch odnowy, ale ich obowi您kiem jest r闚nie usuwa inicjatywy „niebezpieczne dla pokoju i porz康ku, w Ko軼iele” (Allokucja z 29.VI.1967 r.) Punkt ten ko鎍zy si s這wami: „Niech wszyscy to zrozumiej, 瞠 odnowa liturgiczna nie mo瞠 dokona si w samowoli, nieporz康ku i chaotycznym po酥iechu, ale przeciwnie domaga si porz康ku, pos逝sze雟twa i cierpliwo軼i”.

 IV.   A d a p t a c j a   l i t u r g i c z n a

 Istniej jednak瞠 po膨dane pr鏏y i eksperymenty podejmowane w celu lepszego adaptowania liturgii do mentalno軼i ludzi tej samej grupy etnicznej. Dla tych w豉郾ie poszukiwa podaje si og鏊ne normy i nast瘼uj帷e etapy pracy:

  • praca przygotowawcza znawc闚 liturgii, duszpasterstwa i teologii;
  • zatwierdzenie przez Narodow Konferencj Episkopatu;
  • kt鏎a z kolei prosi o zatwierdzenie tego Stolic Apostolsk;
  • Stolica Apostolska okre郵a sposoby eksperymentu;
  • eksperymenty s realizowane „w pewnych spo貫czno軼iach przygotowanych i w okre郵onym czasie” (Const. de Sacra Liturgia, n. 40,  2) pod kontrol miejscowej w豉dzy ko軼ielnej.
Taka jest w豉軼iwa droga odnowy liturgicznej.

 V.   K o  c i     l o k a l n y   a   K o  c i     p o w s z e c h n y

 Zaznacza si dzi coraz lepiej jedno嗆 Ko軼io豉 partykularnego zgromadzonego wok馧 swojego biskupa lub kap豉na reprezentuj帷ego biskupa. Poczucie solidarno軼i Ko軼io豉 partykularnego ma jednak pog喚bia coraz bardziej jedno嗆 z Ko軼io貫m powszechnym. Temu celowi ma s逝篡 tak瞠 liturgia. Zanikaj bariery terytorialne i przestrzenne, a Liturgia, gdziekolwiek jest sprawowana, nie mo瞠 by uwa瘸na za odosobnion. Wszyscy 陰czymy si w jedno, bo w ko鎍u chodzi o t mi這嗆, owoc Ducha 安i皻ego, kt鏎y nas jednoczy wszystkich w kulcie tego samego Pana, Jezusa um璚zonego i zmartwychwsta貫go, a przez Niego z Nim i w Nim 陰czy nas w oddawaniu czci Ojcu Niebieskiemu.

 VI.   K o m i s j e   m i e s z a n e

 Kraje, kt鏎e u篡waj tego samego j瞛yka maj si pos逝giwa tym samym przek豉dem, a je郵i to mo磧iwe ujednoliconym wydaniem. Aby unikn望 nieporozumie, nale篡 powo豉 komisje mieszane, kt鏎e b璠 rozstrzyga sprawy sporne. Prace tych komisji okre郵aj podane normy.

 VII.   P r z e k  a d y   K a n o n u   i   R y t u    w i  c e    K a p  a  s k i c h

 Dla lepszego zrozumienia bogactw Liturgii i lepszego w niej uczestnictwa, Ojciec 鈍. pozwoli u篡wa j瞛yka narodowego w Kanonie Mszy 鈍. i Rycie 安i璚e Kap豉雟kich. W Liturgii nie nale篡 jednak u篡wa dotychczasowych przek豉d闚, kt鏎ymi pos逝giwali si wierni w swych mszalikach, ale trzeba dokona nowych, kt鏎e powinny by „literalne i integralne... umiarkowane i pow軼i庵liwe”. Nowe t逝maczenia maj jeszcze lepiej odkry wszystkie bogactwa spu軼izny liturgicznej.

 Z tre軼i tego listu maj si zaznajomi wszyscy Biskupi i Wy窺i Prze這瞠ni Zakonni, bo troska o w豉軼iw odnow jest zlecona wszystkim.

Por. Notitiae 31-33(1967)289-296

Z. W.

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 37:1967, f. IV, s. 182

II. PROBLEMY ODNOWY

J.[erzy] K.[ope澕

1. Reforma liturgii pogrzebu doros造ch

 Zalecenia soborowe o dostosowaniu obrz璠闚 liturgicznych do potrzeb miejsc i czas闚, obj窸y tak瞠 ryt pogrzebu. Konstytucja o Liturgii 鈍., zalecaj帷 krytyczne przejrzenie obrz璠u pogrzebowego, wskazuje, 瞠 powinien on „ja郾iej wyra瘸 paschalny charakter 鄉ierci chrze軼ijanina i lepiej odpowiada warunkom i tradycjom poszczeg鏊nych region闚” (art. 81). Liturgia pogrzebowa posiada donios貫 znaczenie spo貫czno-pastoralne i dlatego jej odnowa jest spraw bardzo wa積. Nic wi璚 dziwnego, 瞠 w programie prac komisji do studi闚 posoborowego Consilium liturgicznego po鈍i璚ono do嗆 du穎 czasu sprawie rozpatrzenia obrz璠u pogrzebowego, opracowuj帷 schemat rytu pogrzebu doros貫go chrze軼ijanina i przekazuj帷 go do przeeksperymentowania w pewnych o鈔odkach.

 I.   U k  a d   r y t u

 Z przegl康u praktyki duszpasterskiej obrz璠u pogrzebowego w r騜nych cz窷ciach 鈍iata wynika, 瞠 ju przed soborem Watyka雟kim II liturgia pogrzebu odznacza豉 si znaczn r騜norodno軼i, wyra瘸j帷 si w dostosowywaniu jej do tradycji narod闚 poprzez prawomocne zwyczaje. Uwzgl璠niaj帷 te r騜ne zwyczaje oraz wskazania Konstytucji o 鈍. Liturgii komisja robocza Consilium przed這篡豉 schemat odnowionego rytu pogrzebu doros貫go chrze軼ijanina. Bierze on pod uwag trzy miejsca w kt鏎ych s odprawiane zasadnicze ceremonie pogrzebowe: dom zmar貫go, ko軼i馧 i cmentarz. Dlatego nowy ryt rozr騜nia trzy typy obrz璠u pogrzebowego:

  1. pierwszy typ obejmuje trzy stacje, mianowicie w domu zmar貫go, w ko軼iele i na cmentarzu;
  2. drugi typ uwzgl璠nia dwie stacje tj. w kaplicy cmentarnej i przy grobie;
  3. trzeci typ ma tylko jedn stacj, w samym domu zmar貫go.
Kiedy zostan przygotowane rytua造 krajowe wed逝g nowego Rytua逝 rzymskiego, rzecz kompetentnej w豉dzy terytorialnej b璠zie zatrzymanie trzech typ闚 obrz璠u pogrzebowego lub zmiana jego porz康ku, czy te pomini璚ie tego lub owego typu. Mo瞠 bowiem si zdarzy, 瞠 u jakiego narodu jeden tylko typ np. pierwszy z trzema stacjami b璠zie w u篡ciu z wykluczeniem innych, dla drugiego za wszystkie trzy b璠 konieczne. Dlatego w豉dza terytorialna po uwzgl璠nieniu potrzeb duszpasterskich b璠zie mog豉 dokona stosownego wyboru.

 Nowy ryt pogrzebowy podzielony na siedem rozdzia堯w (ostatni o pogrzebie dzieci), b璠zie zawiera tak瞠 zasady liturgiczno-kanoniczne dla tych, kt鏎ym odmawia si pogrzebu ko軼ielnego (por. Rituale Romanum, tit. VII, cap. II) oraz zestaw rubryk skoordynowanych z rubrykami, kt鏎e znajduj si wzgl璠nie znajd si w innych ksi璕ach odnowionej liturgii.

 II.   T e k s t y   l i t u r g i c z n e

 Ryt w jakimkolwiek z opisanych typ闚 przynosi wi瘯sz ilo嗆 tekst闚, do wyboru stosownie do okoliczno軼i. I tak np.:

  1. Wszystkie teksty w og鏊no軼i mog by zast徙ione przez inne dla uzyskania wi瘯szej zgodno軼i z prawd aktualnej sytuacji.
  2. Pewne elementy ustanowione w spos鏏 nie zobowi您uj帷y, lecz pozostawione do wyboru, dodane by mog z racji stosowno軼i, np. kiedy b璠zie stacja w domu zmar貫go, po pokropieniu cia豉 nakazana jest jedna modlitwa, lecz mo瞠 by dodany psalm i inna modlitwa za pogr捫onych w 瘸這bie.
  3. Wed逝g tradycji liturgicznej istnieje wi瘯sza swoboda wyboru w procesjach.
  4. Ile razy psalm odmawiany lub polecony z racji liturgicznych m鏬豚y spowodowa jakie trudno軼i duszpasterskie inny dodany do wyboru, winien by wzi皻y na jego miejsce. Nawet w samych psalmach ten lub 闚 werset mniej w豉軼iwy z racji duszpasterskich mo瞠 by pomini皻y.
  5. Wezwania litanijne z modlitw Pa雟k maj帷e by odmawiane przez wszystkich a znajduj帷e si na ko鎍u rytu, maj by odpowiednio dobrane i dostosowane.

 Co do tekst闚 modlitw, czyta i 酥iew闚 w obrz璠zie pogrzebowym, to og鏊nie zatrzymuje si te, kt鏎e znajduj si w rzymskich ksi璕ach liturgicznych, (z pewnymi jednak zmianami mniejszej wagi w niekt鏎ych modlitwach), chyba 瞠 dla jakiej ceremonii np. dla absolucji po Mszy 鈍. nale瘸這by poszuka nowego tekstu. Ponadto s przed這穎ne do wyboru inne tak瞠 teksty biblijne i modlitwy na miejsce tych, kt鏎e zawarte by造 w tradycyjnym rycie tak aby „czytanie Pisma 鈍. by這 d逝窺ze, bardziej urozmaicone i lepiej dobrane” (KL art. 35, 1) a tak瞠 by zachodzi豉 jaka r騜norodno嗆 w鈔鏚 psalm闚, responsori闚 i modlitw. W og鏊no軼i unika si tych tekst闚 z obecnego Rytua逝, kt鏎e pokazuj prawd, o 鄉ierci w spos鏏 zbyt ciemny. Przy t逝maczeniu tekst闚 na j瞛yki ludowe nale篡 szuka odpowiednich rozwi您a z uwzgl璠nieniem prawdziwego znaczenia s堯w i autentycznej tradycji Ko軼io豉.

 Rozdzia I. Wst瘼ne uwagi o pogrzebie.

 Rozdzia ten stanowi aplikacj g堯wnych zasad Konstytucji o 鈍. Liturgii do obrz璠u pogrzebowego do doktryny, czynno軼i duszpasterskich i odpowiednich dostosowa. Przy opracowywaniu rytua堯w krajowych nie nale篡 opuszcza tych uwag wst瘼nych. Nie wyklucza to jednak pewnych przystosowa (KL, art. 63).

 1. W pogrzebach swoich dzieci Ko軼i馧 鈍i璚i ufnie Paschaln tajemnic Chrystusa. Ci bowiem, kt鏎zy przez Chrzest umarli i wskrzeszeni zostali w Chrystusie, z Nim przez 鄉ier przechodz do 篡cia. Dlatego 鈍i皻a Matka Ko軼i馧 sk豉da za uwolnienie umar造ch eucharystyczn ofiar Paschy Chrystusa, zanosz帷 za nimi mod造 i b豉gania w 陰czno軼i ze wszystkimi cz這nkami Chrystusa.

 2. Kap豉ni polecaj帷 zmar造ch Bogu w liturgii pogrzebowej maj pobudza nadziej i zagrzewa wiar obecnych w misterium paschalne i zmartwychwstanie umar造ch.

 3. Specjaln za uwag niech po鈍i璚 tym, kt鏎zy z okazji pogrzebu uczestnicz w ceremoniach liturgicznych lub s逝chaj Ewangelii, czy s to katolicy czy akatolicy, kt鏎zy nigdy lub prawie nigdy nie przyjmuj Eucharystii lub, jak si wydaje, zatracili wiar. Kap豉ni s bowiem s逝gami Ewangelii Chrystusowej dla wszystkich.

 Nast瘼ne cztery punkty stanowi aplikacj art. 81 Konstytucji o 鈍. Liturgii. Chodzi tu o nast瘼uj帷e problemy:

 4. Przed這瞠nie w Rytuale wi瘯szej ilo軼i tekst闚 do wyboru.

 5. Mo磧iwo軼i dostosowania w zakresie pokropienia i okadzania.

 6. Kolor liturgiczny przy pogrzebie.

 7. Przypadki, przy kt鏎ych pogrzeby nie mog by odprawiane.

 Numer 8 proponuje szczeg馧owe zastosowania zasady og鏊nej o pokropieniach i okadzaniach, kt鏎e zgadzaj lub nie zgadzaj si z tradycjami okre郵onych kultur.

 Numer 9 m闚i o uprawnieniu w豉dzy terytorialnej w zakresie ustalania koloru liturgicznego pogrzebu, kt鏎yby nie uchybia b鏊owi ludzkiemu a jednocze郾ie okazywa nadziej chrze軼ija雟k promieniej帷 z tajemnicy paschalnej.

 Numer 10 wspomina o uprawnieniach diakon闚 w zakresie przewodniczenia obrz璠om pogrzebowym (Rituale rom., tit. VII, cap. III, n. 19; por. Konst. o Ko軼iele, rozdzia III, n. 29) oraz o pewnych regionach 鈍iata katolickiego, w kt鏎ych prowadzenie pogrzebu mo瞠 by zlecone odpowiednio przygotowanym 鈍ieckim osobom, o ile tak zarz康zi w豉dza terytorialna.

 Rozdzia II. O mod豉ch (vigilia) w domu zmar貫go i o modlitwie kiedy cia這 spoczywa na katafalku.

 Ca造 ten rozdzia zawiera polecenia, co wypada czyni w domu i wobec rodziny zmar貫go zgodnie z normami og鏊nymi Konstytucji i art. 37-38 Instrukcji Kongregacji Obrz璠闚 z dnia 26 wrze郾ia 1964 r., tak aby modlitwa rodziny chrze軼ija雟kiej by豉 inspirowana i wspierana przez liturgi.

 Rozdzia III. O typie pierwszym pogrzebu, czyli o pogrzebie z trzema stacjami tj. w domu, w ko軼iele i na cmentarzu. Art. 1. Ryt kt鏎ego nale篡 przestrzega przy pogrzebie z trzema stacjami.

 Ten typ pogrzebu zawarty w Rytuale rzymskim jest w u篡ciu u niekt鏎ych narod闚 Europy. Regularnie (przynajmniej na wsi) obejmuje on trzy stacje: w domu zmar貫go, w ko軼iele i na cmentarzu oraz dwie procesje. Procesje cz瘰to staj si niemo磧iwe z racji trudno軼i z przej軼iami w miastach a niekiedy z powodu praw 鈍ieckich; innym zn闚 razem kap豉ni nie mog by obecni przy stacji w domu czy na cmentarzu dla braku kleru lub znacznych odleg這軼i cmentarzy od ko軼io堯w. Bior帷 pod uwag powy窺ze trudno軼i ryt przewiduje mo磧iwo嗆 pomini璚ia ceremonii liturgicznych w domu zmar貫go czy obrz璠u na cmentarzu, byleby zach璚ono wiernych, aby w wypadku braku kap豉na czy diakona sami odm闚ili modlitwy i psalmy.

 Inna odmiana tego typu rytu uwzgl璠nia moment, gdy z r騜nych racji pogrzeb jest odprawiany bez Mszy, np. z Nieszporami 瘸這bnymi lub jak捷 liturgi s這wa. Wydaje si, 瞠 jest zgodnym z my郵 Konstytucji o 鈍. Liturgii i dobrem wiernych, aby w podobnych wypadkach przewidziane by這 odprawienie liturgii s這wa na wz鏎 rytu ambrozja雟kiego, tak, 瞠 stacja w ko軼iele zawsze obejmowa豉by liturgi s這wa z Ofiar eucharystyczn lub bez niej a nast瘼ny ryt, kt鏎y by dawniej nazywany absolucj nad zmar造m (absolutio defuncti) na przysz這嗆 ma by nazwanym ostatnim poleceniem modlitwom i po瞠gnaniem zmar貫go (ultima commendatio et valedictio).

 a) O rycie ultimae commendationis et valedictionis.

 Ryt, kt鏎y dotychczas nosi nazw absolucji ma by tak odnowiony, aby w przysz這軼i jasno wskazywa, 瞠 nie chodzi w nim o jakie oczyszczenie zmar貫go (kt鏎e dokonuje si normalnie przez Ofiar eucharystyczn) lecz o ostatnie po瞠gnanie, kt鏎ym spo貫czno嗆 chrze軼ija雟ka swego cz這nka pozdrawia, zanim cia這 zmar貫go zostanie pogrzebane. Jest to zgodne z tradycj liturgiczn, zar闚no rzymsk jak i Ko軼io堯w wschodnich, gdzie nosi on nazw ostatniego pozdrowienia (epiteleutios aspasmos). Ten zwyczaj ostatniego po瞠gnania wzi瘭i chrze軼ijanie od pogan, bo ma on charakter g喚boko ludzki. Znaczenie jednak tego zwyczaju opromienione jest u chrze軼ijan nadziej 篡cia wiecznego; dlatego chrze軼ijanie nie m闚i swoim zmar造m „瞠gnaj” lecz „篡j w Panu, 篡j w Chrystusie”. S這wo „commendatio” w tradycji liturgicznej nie oznacza tylko polecenia duszy umieraj帷ego Bogu, lecz r騜nego rodzaju mod造 i dobre uczynki (officia) ofiarowane za zmar造ch. Zreszt do w豉dzy terytorialnej b璠zie nale瘸這 znale潭 w豉軼iw duchowi j瞛yka nazw tej ceremonii zgodn z sensem chrze軼ija雟kim. Dla przyk豉du podaje si pewien typ ostatniego polecenia i po瞠gnania zmar貫go. Najpierw kap豉n wyra瘸 zach皻:

 Wype軟iaj帷 chrze軼ija雟ki obowi您ek pogrzebania ze czci cia豉 ludzkiego, z wiar b豉gajmy Boga, dla kt鏎ego wszystko 篡je, aby to cia這 naszego brata chowane w skazitelno軼i wskrzesi w mocy... itd.

 Nast瘼nie 酥iewa si responsorium: Przyb康嬈ie 鈍i璚i Bo篡 (Subvenite, Sancti Dei), lub inne z przewidzianych responsori闚. P騧niej kap豉n odmawia modlitw:

 Tobie, Panie, polecamy dusz s逝gi twego N., aby zmar造 dla 鈍iata 篡 dla Ciebie, a  grzechy, kt鏎e z ludzkiej zmienno軼i i s豉bo軼i pope軟i Ty lito軼iwie zg豉d 豉sk swego mi這sierdzia. Przez Chrystusa Pana naszego. Amen.

 b) Stacja na cmentarzu. Po opuszczeniu kantyku Benedictus, kt鏎ego u篡wanie s豉bo jest udokumentowane w starszej tradycji liturgicznej a jednocze郾ie sprawia trudno軼i duszpasterskie, proponowane s pewne wezwania.

 Oto przyk豉d:

 Za bratem naszym pro鄉y Pana naszego Jezusa Chrystusa, kt鏎y powiedzia: „Jam jest zmartwychwstanie i 篡cie...”.

  1. Aby Ty, kt鏎y p豉ka貫 nad zmar造m ζzarzem, 透y nasze otrze raczy. Ciebie prosimy, wys逝chaj nas.
  2. Aby Ty, kt鏎y zmar造ch wskrzesza貫 do 篡cia, naszemu bratu wieczne 篡cie da raczy. Ciebie...
  3. Aby Ty, kt鏎y 這trowi pokutuj帷emu raj obieca貫, naszego brata do nieba wprowadzi raczy. Ciebie...
  4. Aby brata naszego obmytego wod chrztu i naznaczonego 鈍i皻ym namaszczeniem pomi璠zy 鈍i皻ych i wybranych w陰czy raczy...
  5. Aby naszego brata pokrzepionego 鈍i皻 uczt Cia豉 ivKrwi, do sto逝 twego kr鏊estwa dopu軼i raczy...
  6. Aby nas samych zasmuconych t瘰knot za bratem naszym przez pociech wiary i nadziei 篡cia wiecznego pokrzepi raczy...

 Art. II podaje zasady odnosz帷e si do specjalnego wypadku, kt鏎y zachodzi u niekt鏎ych narod闚, a mianowicie kiedy cia這 niesie si do ko軼io豉 innego dnia ni dzie, w kt鏎ym maj miejsce obrz璠y pogrzebowe. Na wypadek takiego pogrzebu potrzebne jest specjalne nabo瞠雟two, kt鏎ego schemat si proponuje.

 Artyku造 III do VII podaj zestaw czyta biblijnych (art. III) psalm闚, (art. IV) responsori闚 (art. V), modlitw (art. VI), formularzy do modlitwy wiernych (art. VII) potrzebny do proponowanego rytu pogrzebu.

 Rozdzia IV. O drugim typie pogrzebu, kt鏎y odprawia si na cmentarzu tj. w kaplicy cmentarnej i przy grobie.

 Rozdzia ten omawia ryt pogrzebu z dwoma stacjami na cmentarzu. Ten typ rytu, znany ju z niekt鏎ych rytua堯w krajowych, tak zosta przystosowany zgodnie z poleceniem art. 23 Konstytucji o 鈍. Liturgii, aby mia wsp鏊ne elementy z typem pierwszym obrz璠u pogrzebowego. Stacja nad grobem jest nieco d逝窺za, aby ca造 ryt nie by zbyt kr鏒ki. Msz pogrzebow odprawia si przed lub po pogrzebie.

 Rozdzia V. O trzecim typie pogrzebu, kt鏎y jest odprawiany w domu zmar貫go.

 Ryt pogrzebowy z jedn stacj w domu zmar貫go, zupe軟ie nieu篡teczny w krajach Europy, konieczny jest dla wielu z m這dszych ko軼io堯w. Nie jest on rozpracowany szczeg馧owo, zosta造 jednak przed這穎ne pewne wskazania, aby r闚nie i w tym obrz璠zie przejawi造 si wsp鏊ne elementy z pozosta造mi typami np. w liturgii s這wa, ceremonii ostatniego polecenia mod這m i po瞠gnania zmar貫go. O reszt szczeg馧闚 mog zatroszczy si w豉dze terytorialne.

 Rozdzia VI. Oficium za zmar造ch

 Zawiera on tylko pewne zarz康zenia tymczasowe, albowiem dopiero po reformie brewiarza b璠zie mo積a przygotowywa nowe oficjum za zmar造ch.

W mi璠zyczasie trzy rzeczy si proponuje:

  1. czytania dowolne w miejsce czyta II i III nokturnu oficjum za zmar造ch;
  2. Zast徙ienie responsorium Libera me, Domine de morte aeterna responsorium Libera me, Domine, de viis inferni;
  3. zamiast oficjum za zmar造ch ordynariusz mo瞠 ustanowi jak捷 liturgi s這wa.

 Jak ju zaznaczono nowy porz康ek pogrzebu zosta przekazany do wypr鏏owania pewnym o鈔odkom w diecezjach:   S a i n t  –  B r i e u c   (Francja), 鈍.  L u d w i k a   (U.S.A.),   L o n d y  s k i e j,   鈍.  R e g i n y,   Toronto (Kanada)  i   T u r y  s k i e j   (W這chy). Z diecezji tych nap造n窸y pierwsze oceny i sugestie od 鈍ieckich i duchownych odno郾ie nowego rytu pogrzebowego.

 Og鏊nie nowa liturgia pogrzebowa zosta豉 篡czliwie przyj皻a przez ko軼ielne wsp鏊noty z wyj徠kiem oczywi軼ie tych jednostek, kt鏎e z rezerw odnosz si do wszelkich zmian liturgicznych. Wierni poznaj g喚boki sens religijny i powag ceremonii pogrzebowych, doznaj pociechy religijnej.

 Trudno軼i wobec nowego rytu p造n z melodii, kt鏎e nie zawsze s udane oraz przyzwyczajenia si do dotychczasowego nastroju pogrzebowego przejawiaj帷ego si w pewnych, obecnie pomini皻ych 酥iewach, jak np. Dies irae, Libera itd. Wielu 瘸逝je, 瞠 酥iewy te nie zosta造 w陰czone do schematu nowego rytu pogrzebu.

 N i e k t  r e   u w a g i   s z c z e g   o w e

 1. Stacja w domu zmar貫go. Jest bardzo 篡czliwie przyj皻a, bo nawi您uje do niekt鏎ych zwyczaj闚 ludowych np. odmawiania r騜a鎍a przy trumnie.

 2. Stacja w ko軼iele. ㄠczy si z ni niebezpiecze雟two pewnego zamieszania w ko軼iele przy ustawianiu 鈍iec, wie鎍闚, asysty itd. Pewne melodie tej ceremonii s za trudne dla wiernych.

 3. Msza pogrzebowa. Modlitwy mszalne i teksty modlitwy wiernych s dobrze dobrane. Psalm gradualny winien bardziej tre軼iowo 陰czy pierwsze czytanie z drugim (Ewangeli). Powinien bardziej zwraca si do obecnych a nie do zmar貫go. Wprowadzenie Alleluja przyj皻o ze zrozumieniem. Jest ono nut nadziei liturgii pogrzebowej.

 4. Ryt ostatniego po瞠gnania, procesji i stacji na cmentarzu. Wielu opowiada si za zatrzymaniem formy dawnej absolucji przy trumnie. W procesjach 酥iewy winny by przeplatane 豉twym refrenem.

 5. Kolor liturgiczny, u篡wanie pokropienia i okadzania. Jak najbardziej wskazan wydaje si rzecz pozostawienie w tym zakresie mo磧iwo軼i zast徙ienia ich innymi czynno軼iami liturgicznymi lub pomini璚ia zgodnie z decyzj w豉dzy terytorialnej.

 Opracowano na podstawie: P. Gy OP, Ordo exsequiarum pro adultis Notitiae, 24/1966/353-363 oraz De experimentis ordinis exsequiarum, Notitiae, 28-29(1967)155-164.

J. K.

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 37:1967, f. IV, s. 188

II. PROBLEMY ODNOWY

F.[ranciszek] B.[lachnicki]

2. Reforma rubryk czy odnowa liturgii?

 W wielu parafiach a nawet ca造ch diecezjach w Polsce sprawa odnowy liturgii przedstawia si nieweso這 a nawet wprost 瘸這郾ie. Wida wprawdzie, 瞠 ksi篹a na og馧 s „na bie膨co”, je瞠li chodzi o wprowadzenie w 篡cie nowych, obowi您uj帷ych zmian rubrycystycznych. Ale te na tym ko鎍zy si ca豉 „odnowa liturgii”. Jeste鄉y 鈍iadkami wielkiego nieporozumienia, polegaj帷ego na praktycznym uto窺amieniu reformy rubrycystycznej z odnow liturgii. Nic si nie zmienia w sposobie my郵enia, w postawach wewn皻rznych, zmieniaj si tylko zewn皻rzne ryty: to i tamto si opuszcza, to i owo si dodaje, co po polsku, co po 豉cinie – i uwa瘸 si, 瞠 sprawa soborowej odnowy liturgii ju tym samym jest za豉twiona. Nie zupe軟ie oczywi軼ie, bo niestety, nale篡 spodziewa si jeszcze dalszych zmian. 疾by si to ju nareszcie sko鎍zy這, wzdycha si przy tym, chcieliby鄉y ju nareszcie wyj嗆 z tego ba豉ganu liturgicznego. Tymczasem ba豉gan trwa i pot璕uje si, bo w豉郾ie rubrycystyczny spos鏏 my郵enia, nie wnikaj帷y w istot i sens dokonanych zmian, rodzi ci庵貫 nowe problemy i w徠pliwo軼i tzw. dubia rubrycystyczne. Wi瘯szo嗆 z nich rozwi您a豉 by si automatycznie, gdyby ksi篹a rozumieli, o co w豉軼iwie chodzi w reformach liturgicznych, co one zamierzaj osi庵n望. Kurie zadowalaj si cz瘰to wysy豉niem w teren r騜nych ok鏊nik闚 dotycz帷ych najnowszych zmian w liturgii, a formacja duchowie雟twa sprowadza si do instrukta簑 rubrycystycznego.

 Dziwne odnosi si wra瞠nie, widz帷 kap豉na celebruj帷ego Msz 鈍. wed逝g wszystkich najnowszych przepis闚, nawet przy o速arzu versus populum, nie zwr鏂onego przy tym wewn皻rznie w stron ludu Bo瞠go, nie tworz帷ego z nim 篡wej wsp鏊noty zgromadzenia eucharystycznego.

 Na tym bowiem polega istotny sens odnowy liturgii, aby przywr鏂i Mszy 鈍. form zgromadzenia liturgicznego ludu Bo瞠go, b璠帷ego 篡wym znakiem i epifani tajemnicy Ko軼io豉, znakiem skutecznym, sprawiaj帷ym to, co oznacza, a wi璚 znakiem buduj帷ym i urzeczywistniaj帷ym Ko軼i馧. Wszystkie zewn皻rzne, rubrycystyczne reformy do tego zmierzaj i to dopiero okre郵a ich wewn皻rzny sens. U podstaw odnowy liturgii musi si znale潭 teologia zgromadzenia eucharystycznego, nie tylko przemy郵ana ale i prze篡ta. Inaczej b璠ziemy mieli tylko reform rubryk bez odnowy liturgii, liter bez ducha, form bez tre軼i.

 Powstaje pytanie, jakimi drogami ma i嗆 odnowa liturgii w diecezji, aby unikn望 niebezpiecze雟twa wypaczania w kierunku czysto zewn皻rznej reformy rubrycystycznej?

 Odnowa liturgii nie mo瞠 by odg鏎nie zadekretowana przez ok鏊niki i instrukcje. One stwarzaj tylko pewne ramy prawne i warunki dla tej odnowy i jako takie s potrzebne i konieczne. Ale w豉軼iwa odnowa musi si rozwija na spos鏏 oddolnego ruchu, w oparciu o drog nie tyle urz璠u co charyzmatu. Musz powstawa 篡we ogniska odnowy liturgii gdzie ona b璠zie naprawd zrealizowana i prze篡ta. Takie ogniska tylko mog wychowywa, zapala i promieniowa. W豉dza diecezjalna powinna otacza szczeg鏊n opiek kap豉n闚 maj帷ych charyzmat zrozumienia i umi這wania sprawy odnowy liturgii, stwarza im dogodne warunki pracy. Harmonijna wsp馧praca i r闚nowaga pomi璠zy oddolnym, charyzmatycznym ruchem odnowy liturgii a odg鏎n, urz璠ow reform prawa i formy liturgii zapewni dopiero prawdziwy i realny post瘼 na tym odcinku soborowej odnowy Ko軼io豉.

F. B.

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 37:1967, f. IV, s. 189

III. PRAKTYKA ODNOWY

F.[ranciszek] G.[reniuk]

 W numerze 31-33 Notitiae (s. 300-304) znajdujemy wyja郾ienie kilku w徠pliwo軼i zwi您anych z instrukcj Musicam sacram oraz Tres abhinc annos.

1. 如iewanie formu造 b這gos豉wie雟twa kap豉雟kiego we Mszy 鈍.

 W n. 29 c instrukcji Musicam sacram przewidziano mo磧iwo嗆 酥iewu w liturgii mszalnej „form rozes豉nia”. Do tych form rozes豉nia nale膨 pozdrowienie wiernych, b這gos豉wie雟two oraz rozes豉nie. Obecnie obowi您uj帷e rubryki przewidywa造 we Mszach 鈍. 酥iewanych 酥iew tych wszystkich form jedynie przez biskupa, kap豉ni za nie mogli 酥iewa formy b這gos豉wie雟twa. W praktyce jednak taka sytuacja wydawa豉 si dziwna i powszechnie by豉 odczuwana jako pewien brak i dysonans, poniewa czynno嗆 wa積iejsza by豉 dokonywana mniej uroczy軼ie. Dysonans ten by mniej odczuwany przed 29.VI.1967 r., poniewa forma b這gos豉wie雟twa by豉 oddzielona od formy rozes豉nia odmawian po cichu modlitw Placeat. Obecnie jednak zgodnie z instrukcj Tres abhinc annos formu豉 b這gos豉wie雟twa znalaz豉 si na w豉軼iwym miejscu, mi璠zy dwoma formu豉mi 酥iewanymi. Przej軼ie od 酥iewu do recytacji i znowu do 酥iewu wydawa這 si dziwne. Dlatego Rada uzna豉 za stosowne wprowadzi 酥iewanie przez kap豉na tak瞠 formu造 b這gos豉wie雟twa, podaj帷 dwa warianty melodii, z kt鏎ych pierwsza 陰czy si raczej z uroczystym i ferialnyrn tonem oracji, druga za z tonem ad libitum. Oba warianty zawieraj tak瞠 melodi do wezwa przed b這gos豉wie雟twem u篡wanych przez biskup闚.

 

 

2. Oremus na pocz徠ku liturgii eucharystycznej

 W dotychczasowej liturgii mszalnej, na pocz徠ku drugiej jej cz窷ci, czyli przed liturgi eucharystyczn, celebrans po pozdrowieniu wiernych, zwraca si do nich z wezwaniem Oremus zach璚aj帷ym do modlitwy. Odmawianie lub 酥iewanie tego wezwania by這 zawsze obowi您uj帷e.

 Obecnie to Oremus nale篡 opuszcza zawsze i we wszystkich Mszach 鈍. Bowiem Variationes in Ordinem Missae inducendae zmieniaj rubryk n. 18 nowego Ordo Missae. Nakazuj opuszcza Oremus, albowiem zach皻 do modlitwy jest wst瘼 do oratio fidelium, kt鏎a powinna by normalnie odmawiana we wszystkich Mszach odprawianych z udzia貫m wiernych. Dla ujednolicenia za zadecydowano opuszczanie tego Oremus nawet wtedy, gdy modlitwa wiernych nie jest odmawiana.

 

 

3. Ablucja palc闚 po komunii 鈍.

 Instrukcja Tres abhinc annos w n. 12 znosi konieczno嗆 陰czenia palc闚 przez celebrans闚 po konsekracji lub dotkni璚iu Hostii przy rozdzielaniu Eucharystii. W przypadku przylgni璚ia cz御tki hostii palce nale篡 otrze nad paten. Uwzgl璠niaj帷 ten przepis rodzi si przekonanie, 瞠 obmywanie palc闚 i spo篡wanie ablucji nie jest ju wi璚ej konieczne, nie ma bowiem niebezpiecze雟twa nieuszanowania hostii. Przemawiaj za tym tak瞠 racje higieniczne (nowo嗆 w prawie liturgicznym) domagaj帷e si, aby zw豉szcza po udzielaniu Komunii 鈍. wiernym, nie spo篡wa ablucji, a wi璚 wody po obmyciu palc闚, kt鏎e mog造 dotyka ust wielu, czasem chorych ludzi. Do spo篡wania takiej ablucji nie mo積a tak瞠 zmusza innych – np. diakona przy koncelebrze, kt鏎y dokonuje oczyszczania naczy. W takim przypadku, zw豉szcza gdyby mia造 powsta z tego tytu逝 jakie wyrzuty sumienia, mo積aby palce obmywa w oddzielnym naczy鎥u, bez spo篡wania p騧niej zawartej w nim wody.

 Obmywanie kielicha i puszek oraz spo篡wanie ablucji pozostaje bez zmian.

 

 

4. Trzy psalmy w Matutinum niedzielnym

 Poniewa niedziele s dniami liturgicznymi I i II klasy, a mimo to maj nokturn z 9 psalmami a tylko z 3 lekcjami, powstaje problem czy tak瞠 w niedziele mo積a skorzysta z postanowienia instrukcji Tres abhinc annos n. 19, przewiduj帷ej, 瞠 w 鈍i皻a I i II klasy mo積a odmawia tylko jeden nokturn, sk豉daj帷y si z trzech psalm闚 i trzech lekcji.

 Poniewa racj wydania postanowienia instrukcji by這 przeci捫enie prac duszpastersk kap豉n闚 w dni 鈍i徠eczne dlatego tak瞠 szczeg鏊nie w niedziele, gdy przecie tej pracy duszpasterskiej kap豉ni maj jak najwi璚ej, wolno kap豉nom, wed逝g rozstrzygni璚ia Rady, odmawia Matutinum z這穎ne z invitatorium, hymnu, trzech dowolnie z dotychczasowych wybranych psalm闚 oraz z trzech lekcji i Te Deum, je郵i przepisy przewiduj odm闚ienie tego hymnu.

 W wypowiedzi jest wprawdzie mowa o kap豉nach, ale z ducha i kontekstu ca這軼i wiadomo, 瞠 wyja郾ienie to odnosi si tak瞠 do wszystkich zobowi您anych do modlitwy brewiarzowej, a wi璚 do diakon闚 i subdiakon闚 oraz kap豉n闚 niezatrudnionych w duszpasterstwie. O kap豉nach bowiem jest mowa exemplative a nie taxative.

F. G.

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 37:1967, f. IV, s. 191

F.[ranciszek] B.[lachnicki]

1. Czasopismo „Schola Cantorum”

 Od stycznia 1967 roku wychodzi we W這szech miesi璚znik Schola Cantorum. Jego celem jest wspieranie i podtrzymywanie liturgicznych zespo堯w 酥iewaczych w trosce, aby ich cz這nkowie otrzymywali nie tylko odpowiedni formacj muzyczn, ale tak瞠 liturgiczn i ascetyczn. W ten spos鏏 ich s逝瘺a liturgiczna nie tylko przyczyni si do u鈍ietnienia i o篡wienia zgromadzenia eucharystycznego, ale tak瞠 do ich dobra duchowego. Administracja nowego miesi璚znika mie軼i si w Bergamo (Casa Musicale Edizioni, Carrara, Via A. da Calepio, 4 - Bergamo). Fakt wydania tego czasopisma 鈍iadczy o tym, 瞠 we W這szech my郵i si powa積ie o wykorzystaniu tej szansy duszpasterskiej do formowania grup elitarnych w鈔鏚 laikatu, jak stwarza odnowa liturgiczna przez swoje zapotrzebowanie na zespo造 酥iewacze.

Por. Notitiae 30(1967)223

F. B.

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 37:1967, f. IV, s. 191

F.[ranciszek] B.[lachnicki]

2. II mi璠zynarodowy zjazd ministrant闚

 W marcu b.r. odby si w Rzymie II mi璠zynarodowy zjazd ministrant闚 zorganizowany przez Mi璠zynarodowy Komitet Ministrant闚 (CIM). W dniu 30 marca Ojciec 鈍i皻y na specjalnej audiencji przyj掖 5.000 m這dych ministrant闚, uczestnik闚 zjazdu z r騜nych narod闚. W przem闚ieniu skierowanym do nich wezwa ich do wierno軼i w spe軟ianiu s逝瘺y liturgicznej, w kt鏎ej nie ma rzeczy ma造ch i niewa積ych. Da tak瞠 wyraz nadziei, jak wi捫e Ko軼i馧 z prac nad ministrantami w zwi您ku z brakiem powo豉 kap豉雟kich.

Por. Notitiae 28-29(1967)136

F. B.

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 37:1967, f. IV, s. 192

M.[arian] K.[wieci雟ki]

3. Z diecezji przemyskiej

 Odnowa liturgii w diecezji przemyskiej posuwa si naprz鏚. Akcj obj皻o ksi篹y i organist闚. W czterech punktach diecezji urz康zono w swoim czasie kursy mentator闚 liturgicznych dla duchowie雟twa. Podczas rekolekcji kap豉雟kich, wszyscy ksi篹a uczestniczyli we wsp鏊nej Mszy 鈍. koncelebrowanej w duchu odnowionej liturgii.

 Diecezjalna W豉dza Duchowna darzy ogromnym zrozumieniem i poparciem ca陰 akcj odnowy liturgii, czego wymownym dowodem jest mianowanie w lipcu b. r. przez Ks. Bpa Ordynariusza diecezjalnego Referenta do spraw Muzyki Sakralnej, kt鏎ego naczelnym zadaniem jest zorganizowana opieka nad ca這軼i muzyki i 酥iewu ko軼ielnego w diecezji. Nale篡 podkre郵i, 瞠 referent spe軟ia swoje obowi您ki etatowo a nie ubocznie, na marginesie innych obowi您k闚. Fakt ten stanowi pewnego rodzaju unicum w Polsce.

 W celu zrealizowania powy窺zego zadania Referent w oznaczonym dniu ka盥ego tygodnia w Kurii Biskupiej s逝篡 duchowie雟twu pracuj帷emu w duszpasterstwie informacjami i praktycznymi wskazaniami odno郾ie 酥iewu ko軼ielnego w odnowionej liturgii, oraz u豉twia zdobycie potrzebnego i odpowiedniego repertuaru muzycznego.

 Na zaproszenie Ksi篹y Proboszcz闚 wyje盥瘸 do poszczeg鏊nych parafii i s逝篡 pomoc w postawieniu 酥iewu liturgicznego na odpowiednim poziomie.

 Referent bierze udzia w rejonowych kongregacjach dekanalnych Ksi篹y, na kt鏎ych podaje informacje i uzgadnia interpretacje odno郾ie najnowszych zarz康ze w sprawie muzyki i 酥iewu ko軼ielnego, a w razie potrzeby przeprowadza odpowiednie 獞iczenia.

 Do zada Referenta nale篡 tak瞠 organizowanie duszpasterstwa muzyk闚 ko軼ielnych przez urz康zanie dekanalnych dni skupienia oraz wsp鏊nych rekolekcji dla organist闚 po陰czonych z odpowiednimi 獞iczeniami muzycznymi. Ju od 2 lat urz康zano z powodzeniem takie spotkania dekanalne, a w bie膨cym roku zorganizowano czterodniowe rekolekcje dla wszystkich organist闚 diecezjalnych.

 Konferencje rekolekcyjne, odpowiednie 獞iczenia, a nade wszystko wsp鏊ne uczestnictwo w uroczystej liturgii mszalnej ukszta速owane wed逝g zalece odnowy soborowej – nape軟i這 tych ludzi zapa貫m i zrozumieniem dla pracy w tej dziedzinie, a w ten spos鏏 uczyni這 z nich bardziej ch皻nych i zaanga穎wanych wsp馧pracownik闚 dla ksi篹y w parafii.

 Na marginesie niniejszej relacji nale篡 podkre郵i ogromne zapotrzebowanie w terenie na ksi篹y i 鈍ieckich przygotowanych fachowo w dziedzinie muzyki sakralnej i liturgii. Instytut Muzykologii Ko軼ielnej przy KUL spe軟ia tu wielkie i po篡teczne zadanie daj帷 swoim wychowankom odpowiedni formacj muzyczn i liturgiczn.

M. K.

 

 

 

 


    Zapis elektroniczny Biuletynu Odnowy Liturgii przygotowa Jerzy Paczkowski
 
 

 

 s. 175

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 175

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 176

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 177

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 178

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 179

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 180

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 181

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 182

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 183

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 184

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 185

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 186

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 187

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 188

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 189

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 190

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 191

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 192