Biuletyn Odnowy Liturgii * . w: Collectanea Theologica 37:1967, f. II, s. 156-184.

drukuj          
(dokument z oryginaln
numeracj stron)

I. DOKUMENTY ODNOWY
1. De oratione communi seu fidelium – F.G.
2. Canon Missae pro cancelebratione – F.G.
3. Dekret o Komunii 鈍. w szpitalach – J.K.
4. Rzymski porz康ek czyta ferialnych – Z.W.
5. Zarz康zenie Biskup闚 polskich dotycz帷e dalszego rozszerzenia u篡cia j瞛yka polskiego w liturgii mszy 鈍. (pe軟y tekst)
6. Instrukcja liturgiczno-pastoralna o sakramencie Chrztu 鈍. w diecezji katowickiej – R.R.

II. PROBLEMY ODNOWY
1. Reforma Sakramentu pokuty – W.S.
2. Celebruj帷y kap豉n – H.B.
3. Przed „operacj serca” liturgii rzymskiej – H.B.
4. Koncelebra a 篡cie kap豉雟kie – F.B.
5. Mechanika a liturgia – C.D.

III. PRAKTYKA ODNOWY
1. Wyja郾ienia rubrycystyczne – F.G.
2. Odpowiedzi wiernych po lekcji i ewangelii – F.G.
3. Uprawnienia ministrant闚 w nowym „Ordo Missae” – F.G.
4. Czy kanon mo積a odmawia g這郾o? – F.B.
5. Opuszczenie modlitw u stopni o速arza – F.G.

IV. KRONIKA ODNOWY
1. Echa po wprowadzeniu nowego porz康ku czyta mszalnych – F.B.
2. Dalsze kursy liturgiczne lubelskiego zespo逝 prelegent闚 – F.B.
3. Odnowa liturgii a duszpasterstwo ministrant闚 – F.B.
4. Spotkanie przewodnicz帷ych Diecezjalnych Komisji Liturgicznych w Nysie – F.G.

V. Z PROBLEM紟 MUZYKI I SZTUKI LITURGICZNEJ
1. Drogi odnowy liturgicznej w Niemczech w dziedzinie muzyki ko軼ielnej – K.M.
2. Pawe VI o liturgii i sztuce – J.S.

1 Biuletyn niniejszy opracowali: Ks. Franciszek Blachnicki (F. B.) – redaktor, ks. Henryk Boli雟ki (H. B.), ks. Czes豉w Dr捫ek (C. D.), ks. Franciszek Greniuk (F. G.), ks. Jerzy Kope (J. K.), ks. Karol Mrowiec (K. M.), ks. Romuald Rak (R. R.), ks. Wac豉w Schenk (W. S.), ks. Jan Skowronek (J. S.) ks. Zdzis豉w Weder (Z. W.).

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 37:1967, f. II, s. 156.

I. DOKUMENTY ODNOWY

F.[ranciszek] G.[reniuk]

1. De oratione communi seu fidelium

 Rada do Wykonania Konstytucji o 鈍. Liturgii opracowa豉 i opublikowa豉 drugie wydanie „De oratione communi seu fidelium” (Citta del Vaticano 1966, ss. 182). Wydanie to r騜ni si od pierwszego tym, 瞠 jest obszerniejsze oraz lepiej ujmuje struktur samej tre軼i modlitwy wiernych. Zawiera 54 schematy og鏊ne i szczeg馧owe na r騜ne okresy roku liturgicznego oraz na poszczeg鏊ne wa積iejsze 鈍i皻a. Dla u豉twienia adaptacji teksty schemat闚 modlitw powszechnych zamieszczono w j瞛yku 豉ci雟kim i francuskim. Konferencje episkopat闚 mog te schematy przyj望 i wprowadzi u siebie po przet逝maczeniu na j瞛yk narodowy.

F. G.

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 37:1967, f. II, s. 157.

I. DOKUMENTY ODNOWY

F.[ranciszek] G.[reniuk]

2. Canon Missae pro cancelebratione

 Wielu kap豉n闚 koncelebruj帷ych odczuwa這 potrzeb posiadania odpowiednich tekst闚 do indywidualnego lub wsp鏊nego odmawiania modlitw kanonu, o niewielkim i wygodnym formacie, kt鏎y zapewnia豚y mo磧iwo嗆 wykonywania odpowiednich gest闚. Wobec tego Rada do Wykonania Konstytucji o 鈍. Liturgii przygotowa豉 i opublikowa豉 „Canon Missae pro concelebratione” spe軟iaj帷y te 篡czenia. Podano te odpowiednie rubryki dotycz帷e sposobu koncelebrowania tej cz窷ci mszy 鈍. Zamieszczono tam ponadto pod koniec dwie wersje melodii cz窷ci kanonu, kt鏎e mog by 酥iewane. Dzi瘯i wyrazisto軼i druku korzystanie z tego „kanonu” jest bardzo u豉twione. Publikacja zawiera tak瞠 okresowe warianty Communicantes oraz Hanc igitur. Kanon ten zosta ju wydrukowany przez wydawnictwo St. Benno Verlag w Lipsku.

F. G.

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 37:1967, f. II, s. 157-158.

I. DOKUMENTY ODNOWY

J.[erzy] K.[ope澕

3. Dekret o Komunii 鈍. w szpitalach

 Numer 23 „Notitiae” przynosi na str. 327 dekret 安i皻ej Kongregacji Obrz璠闚, opublikowany w AAS 58 (1966) 525-526, z kr鏒kim komentarzem. Oto tekst dekretu:

 „Poniewa w naszych czasach jest zwyczaj cz瘰tego, a nawet codziennego przyjmowania Komunii 鈍. tak瞠 przez chorych znajduj帷ych si w szpitalach, a zwa篡wszy na nowy spos鏏 budowania tych zak豉d闚 i ich wewn皻rznego zarz康u, nie mo瞠 si to odbywa bez trudno軼i, 安i皻a Kongregacja Obrz璠闚 uzna豉 za stosowne w ten spos鏏 zmieni przepisy rytua逝 rzymskiego tyt. V, rozdzia IV, nr 28, aby 豉twiej i szybciej wielu chorym mo積a by這 udziela Eucharystii:

 1. W szpitalach stanowi帷ych tylko jeden budynek, w kt鏎ym jest kaplica, kap豉n w samym oratorium odmawia wszystkie modlitwy przed i po Komunii chorych, jakie przepisuje rytua rzymski, poszczeg鏊nym za chorym przebywaj帷ym w oddzielnych pokojach rozdaje Eucharysti wypowiadaj帷 tylko formu喚 Komunii.

 2. W tych za szpitalach, gdzie jest wi璚ej budynk闚. Naj鈍i皻szy Sakrament nale篡 z uszanowaniem przenie嗆 z kaplicy i z這篡 na przygotowanym stole w miejscu przyzwoitym i odpowiednim w poszczeg鏊nych budynkach i tam odm闚i modlitwy przed i po Komunii chorych, rozdzielaj帷 Eucharysti tak, jak wy瞠j zosta這 powiedziane.

 Po z這瞠niu sprawozdania o tym wszystkim Papie穎wi Paw這wi VI przez ni瞠j podpisanego kardyna豉 Prefekta 安i皻ej Kongregacji Obrz璠闚, Jego 安i徠obliwo嗆 uzna i zatwierdzi powy窺ze zmiany i 豉skawie pozwoli, aby je mo積a by這 stosowa w zale積o軼i od potrzeb.

 Znosi si tym samym wszystkie przepisy przeciwne.

 Dnia 14 lutego 1966

Arcadius M. Card. Larraona, Praefectus
Ferdinandus Antonelli O.F.M., a Secretis

 W komentarzu do Dekretu zwraca si uwag, 瞠 Dekret stanowi zmian w stosunku do Instrukcji z 9 stycznia 1929 r., kt鏎ej przepisy w陰czone by造 do Rytua逝 Rzymskiego. Jednocze郾ie komentarz zawiera kilka wskaza praktycznych dotycz帷ych interpretacji nowego Dekretu.

 Postanowienia Dekretu odnosz si do jakichkolwiek szpitali w najszerszym tego s這wa znaczeniu. Modlitwy przed i po Komunii chorych odmawiane s tylko raz w poszczeg鏊nych budynkach szpitalnych. Nie mo積a jednak odmawia modlitw w ko軼iele, a nast瘼nie udziela Komunii 鈍. po domach u篡waj帷 tylko formu造 komunijnej. W szpitalach sk豉daj帷ych si z licznych pawilon闚 posiadaj帷ych w豉sne kaplice, kap豉n odmawia modlitwy w ka盥ym z oratori闚. Gdzie za nie ma oratorium, wystarczy przygotowa st馧 w jakim pokoju i tam odm闚i modlitwy przed i po Komunii 鈍.

 Uproszczenie w zakresie udzielania Komunii 鈍. w szpitalach nie wprowadza zmian odno郾ie przenoszenia Naj鈍. Sakramentu. Przepisy w tym wzgl璠zie zachowuj swoj moc.

 Gdyby w jakim wypadku okaza這 si rzecz stosown, aby modlitwy przed i po Komunii by造 odm闚ione w ko軼iele, wtedy mo積a pomin望 pokropienie i modlitwy wst瘼ne. Po powrocie do ko軼io豉 ca造 ryt mo積a ograniczy do odm闚ienia modlitwy „Domine, sancte Pater, omnipotens aeterne Deus, te fideliter deprecamus” i b這gos豉wie雟twa. Gdy jednak normalnie Naj鈍. Sakrament niesie si z ko軼io豉 do budynku szpitalnego, ryt udzielania Komunii w szpitalu rozpoczyna si pokropieniem i modlitwami wst瘼nymi. Po odniesieniu Naj鈍. Sakramentu do ko軼io豉 odmawia si modlitw „Deus qui nobis”.

J. K.

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 37:1967, f. II, s. 158-161.

I. DOKUMENTY ODNOWY

Z.[dzis豉w] W.[eder]

4. Rzymski porz康ek czyta ferialnych

 W 25 numerze „Notitiae” (stycze 1967) zawarty jest artyku o nowym porz康ku czyta ferialnych we Mszy 鈍., przygotowanym i opublikowanym przez Rad do Wykonania Konstytucji o 鈍. Liturgii. Jest to wi璚 trzeci schemat obok istniej帷ego ju francuskiego i niemieckiego.

 Lekcjonarz (Lekcje i Ewangelie) ferialny zaproponowany zosta przez Rad tym Konferencjom Episkopat闚 Krajowych, kt鏎e jeszcze nie przyj窸y nowego porz康ku czyta. Lekcjonarz ten zosta zatwierdzony przez Rad w pa寮zierniku ub. roku.

 Nowy porz康ek czyta ferialnych (nie dotycz帷y tych ferii, kt鏎e w obecnym Mszale Rzymskim posiadaj czytania w豉sne) opiera si na dzisiejszym kalendarzu roku liturgicznego i to r闚nie odno郾ie tych okres闚, kt鏎e w wyniku dalszej odnowy liturgicznej b璠 prawdopodobnie zmienione (takimi s np. okres Septuagesimy, M瘯i Pa雟kiej, Quattuor Tempora, oktawa Zes豉nia Ducha 安i皻ego). O ile brak w tym porz康ku czyta pewnych wa積ych tekst闚, to dlatego, 瞠 s one zarezerwowane dla ferii Wielkiego Postu i dla wa積iejszych 鈍i徠 w przygotowanym sta造m lekcjonarzu. Czytania ferialne s w zasadzie niezale積e od czyta niedzielnych i 鈍i徠ecznych, cho nic nie stoi na przeszkodzie, by pewne perykopy zawarte by造 w obydwu lekcjonarzach (鈍i徠ecznym i ferialnym).

 I.   W   A d w e n c i e

 1. Pierwsze czytanie stanowi „lectio semicontinua” Izajasza, z wyj徠kiem jednak tekst闚, kt鏎e s czytane w niedziele adwentowe albo w okresie Bo瞠go Narodzenia i Epifanii. W czytaniu Ewangelii wybiera si:
 a) albo te teksty, kt鏎e harmonijnie wsp馧brzmi z czytaniem ze Starego Testamentu i okazuj jak proroctwa w 篡ciu Chrystusa si spe軟i造.
 b) albo te, kt鏎e m闚i o szczeg鏊niejszych wydarzeniach w dzia豉lno軼i 鈍. Jana Chrzciciela, o kt鏎ych nie by這 mowy w czytaniach niedzielnych Adwentu.

 2. Na ferie od 17 do 23 grudnia przewidziany jest, jako lectio 軼i郵e continua pierwszy rozdzia ㄆkasza traktuj帷y o wydarzeniach bezpo鈔ednio poprzedzaj帷ych fakt Bo瞠go Narodzenia. Czytania Starego Testamentu tak maj by dobrane, by harmonizowa造 z Ewangeliami (proroctwa Micheasza, Malachiasza, Ksi璕i Liczb, Izajasza, Genesis i II Ksi璕i Kr鏊ewskiej).

 II.   W   o k r e s i e  B o  e g o  N a r o d z e n i a  i  E p i f a n i i

 1. Od 29 grudnia lectio continua I listu 鈍. Jana, kt鏎y pozwala rozwa瘸 w dalszym ci庵u Tajemnic Wcielenia.

 2. Na dni 29, 30, 31 grudnia proponowane s teksty z zako鎍zenia Ewangelii dzieci雟twa wg Mateusza i przekaz de praesentatione w 鈍i徠yni wg ㄆkasza.

 3. Przez cztery ferie, kt鏎e poprzedzaj Epifani czytany jest Prolog 鈍. Jana w ca這軼i, ze wzgl璠u na wielk warto嗆 ostatniej cz窷ci tej perykopy i dalej nast瘼uje lectio continua rozdz. I 鈍. Jana (z wyj徠kiem wierszy 19-28 czytanych w Adwencie).

 4. W perykopach proponowanych dla ferii mi璠zy Epifani i Wspomnieniem Chrztu Chrystusa jest mowa o szczeg鏊niejszych objawieniach Chrystusa i o wielkich cudach, pojmowanych przez tradycj liturgiczn jako epifania.

 5. W dzie Wspomnienia Chrztu Pa雟kiego pierwsze czytanie wzi皻e jest z Listu do Tytusa (3, 4-7) wg zwyczaju rzymskiego z VII wieku. Tak wi璚 perykopa Iz 60, l-6 zostaje zachowana jako w豉sna dla 鈍i皻a Epifanii.

 III.   O k r e s   W i e l k a n o c y

 1. Do Niedzieli Bia貫j „lectio semicontinua” Dziej闚 Apostolskich zgodnie z zachodni (ambrozja雟k i hiszpa雟k) i wschodni tradycj, kt鏎a jasno wyra瘸 prawd, 瞠 ca貫 篡cie Ko軼io豉 bierze pocz徠ek od Zmartwychwstania Chrystusa.

 2. W pierwszych feriach czytane s apparitiones wg 鈍. Marka, ㄆkasza, Jana, kt鏎e w Tygodniu Paschalnym jeszcze nie by造 czytane, potem a do ko鎍a Okresu Wielkanocnego, zgodnie z jednolit tradycj liturgiczn, czytana jest Ewangelia 鈍. Jana. Jest to bowiem Ewangelia „duchowa”, przez kt鏎 tajemnica Chrystusa, 毒鏚豉 zbawienia, jest dog喚bniej poznawana. A do czwartku trzeciego tygodnia po Wielkanocy czytane s wyj徠ki z rozdzia逝 III, IV, V i X, kt鏎e do okresu Wielkanocnego w spos鏏 specjalny si odnosz. Czytany te jest w ca這軼i rozdzia VI. Od pi徠ku II tygodnia po Wielkanocy a do pi徠ku przed Zes豉niem Ducha 安. czytana jest w  ca這軼i mowa po Ostatniej Wieczerzy.

 IV.   T y g o d n i e   „p e r   a n n u m”

 1. Teksty czytane stanowi jedn seri czyta, rozpoczynaj帷 si od okresu po Epifanii a do niedzieli Pi耩dziesi徠nicy i potem zn闚 podj皻 po Zes豉niu Ducha 安.

 2. Pierwsze czytanie u這穎ne jest w cyklu dwuletnim, obejmuj帷ym na przemian: czytania ze Starego Testamentu i czytania List闚 apostolskich. W obydwu latach ostatni tydzie okresu „per annum” ma charakter tygodnia „eschatologicznego” przez wybrane czytania ze Starego Testamentu albo z Nowego (np. z Apokalipsy).

 3. Dla czyta ewangelijnych cykl b璠zie jednoroczny jako „lectio semicontinua” najpierw Marka (8 tygodni), potem ㄆkasza (16 tygodni) i wreszcie Mateusza (10 tygodni), troch na wz鏎 bizanty雟ki.

 4. O czytaniach ze Starego Testamentu.
 Teksty historyczne tak zosta造 dobrane, aby da przegl康 historii Zbawienia przed Wcieleniem Chrystusa. Opuszczone zosta造 jednak teksty typu czysto historycznego. Ponadto znaczenie religijne zdarze historycznych uwydatniane jest niekiedy przez pewne perykopy wzi皻e z Ksi庵 m康ro軼iowych, kt鏎e umieszczono na spos鏏 wst瘼u lub zako鎍zenia w niekt鏎ych seriach historycznych.

 5. Czytanie z Nowego Testamentu.
 Podczas gdy czytanie Starego Testamentu koniecznie musi by wybierane ze wzgl璠u na wielo嗆 i nier闚no嗆 tekst闚, to czytanie z Nowego Testamentu ma charakter „lectio continua”. Powinny by jednak opuszczone miejsca w kt鏎ych poruszane s kwestie bez znaczenia pastoralnego dla naszych czas闚 np. o glossolaliach, o sk豉daniu ofiar ba逕anom, albo o staro篡tnej karno軼i ko軼ielnej.

 6. Podzia perykop ewangelijnych dokonany zosta wg nast瘼uj帷ych zasad:
 a) zachowana zosta豉 struktura literacka, kt鏎 poszczeg鏊ny Synoptyk r騜ni si od drugiego. Nale篡 baczy, aby prawie ca豉 Ewangelia by豉 odczytana. Czego nie ma u jednego Ewangelisty, niech b璠zie wzi皻e z drugiego tak, aby nie by這 瘸dnego zdania lub faktu, kt鏎yby nie by rozwa瘸ny na zgromadzeniu liturgicznym.
 b) Zachowany zostaje punkt widzenia ka盥ego Ewangelisty (g堯wna orientacja, szczeg鏊ne rysy charakterystyczne i inne w豉軼iwo軼i zwane „kolorytem”, przez kt鏎e posta Chrystusa w r騜noraki spos鏏 zostaje przedstawiona).
 c) Nale篡 do這篡 szczeg鏊niejszej troski, aby w jednym ewangeliarzu by造 zebrane wszystkie perykopy w豉軼iwe poszczeg鏊nemu Ewangeli軼ie, chocia瘺y by造 ju umieszczone w lekcjonarzu 鈍i徠ecznym.

 W zako鎍zeniu omawiany artyku odpowiada na kilka w徠pliwo軼i odno郾ie u篡wania porz康ku czyta ferialnych.

 1. Co nale篡 rozumie przez dni ferialne? Z porz康kiem czyta ferialnych zostaje wprowadzony w czytaniach Mszy 鈍. podw鎩ny cykl: 鈍i徠eczny i ferialny, przez co zostanie zainicjowana lectio continua, lub semicontinua, aby „skarby Pisma 鈍. szerzej by造 otwarte”. (Const. Lit., a. 51). Cykl za ferialny u篡wany jest we wszystkich Mszach w tygodniu i to zar闚no wtedy, gdy Msza 鈍. odprawiana jest de feria z formularzem Mszy 鈍. niedzieli poprzedniej, jak i wtedy, gdy jest odprawiana o 鈍i皻ym.

 2. Kiedy cykl ferialny mo瞠 by u篡ty? Wtedy, gdy msza 鈍. nie posiada czyta w豉snych. Wyra瞠nie „czytanie w豉sne” ma by brane w sensie 軼is造m. S to takie czytania, kt鏎e m闚i wprost o osobie, albo o tajemnicy o kt鏎ej Msza 鈍. si odprawia. Zachodzi to np. w 鈍i皻o Nawr鏂enia 鈍. Paw豉, w uroczysto嗆 鈍. Bart這mieja, Mateusza itd. S r闚nie i „lectiones appropriatae”, takie, kt鏎e nie s wzi皻e z Commune, a zosta造 dobrane dlatego, 瞠 uwydatniaj jaki szczeg鏊niejszy aspekt 篡cia duchowego 鈍i皻ego, albo jego aktualno嗆. W tych wypadkach u篡wanie tych lekcji nie wydaje si konieczne, chyba 瞠 wzgl康 duszpasterski nakazywa豚y, a瞠by jednak czytania cyklu ferialnego im ust徙i造 (np. w uroczysto嗆 鈍. Franciszka Ksawerego, chocia Ewangelia jest dobrze dobrana, nie wydaje si konieczne, aby zast瘼owa豉 czytania ferialne, chyba 瞠 odprawiana Msza 鈍. jest jako 軼i郵e zwi您ana z ide misy jn).
 Odno郾ie Mszy 鈍. wotywnych trzeba rozr騜ni: s Msze 鈍. kt鏎e ze szczeg鏊nych powod闚 s czasami odprawiane, np. pro pace, pro unitate Christianorum, pro infirmo, i w tych Mszach wydaje si, 瞠 powinny by czytania w豉sne: s jednak i Msze wotywne zwyczajne, kt鏎e s przewidziane na poszczeg鏊ne dni tygodnia i w tych Mszach czytania powinny by z cyklu ferialnego.
 We Mszach 鈍. wotywnych o Naj鈍. Sercu Jezusa (I pi徠ek miesi帷a) i we Mszach pro defunctis, je郵i jest ustanowiony przez Konferencje Biskup闚 danego kraju specjalny cykl, czytania powinny by wzi皻e z niego, w przeciwnym razie trzeba i嗆 za tekstami mszalnymi.

Z. W.

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 37:1967, f. II, s. 162-163.

I. DOKUMENTY ODNOWY

5. Zarz康zenie Biskup闚 polskich dotycz帷e dalszego rozszerzenia u篡cia j瞛yka polskiego w liturgii mszy 鈍. (pe軟y tekst)

 Ko軼i馧 Katolicki, jak orzek Sob鏎 Powszechny Watyka雟ki II, troszczy si o to, by chrze軼ijanie, bior帷y udzia we Mszy 鈍i皻ej nie byli tylko obcymi i milcz帷ymi widzami, lecz by brali udzia w tej 鈍i皻ej czynno軼i 鈍iadomie, pobo積ie i czynnie, staraj帷 si zrozumie Naj鈍i皻sz Ofiar, oraz sk豉da samych siebie w ofierze przez po鈔ednictwo Chrystusa Pana, doskonal帷 si z ka盥ym dniem w zjednoczeniu z Bogiem.

 Dlatego te Sob鏎 przewidzia w swojej Konstytucji o Liturgii 鈍i皻ej, 瞠 we Mszach, odprawianych z udzia貫m wiernych, mo積a pozwoli na u篡wanie j瞛yka ojczystego zw豉szcza w czytaniach i pouczeniach, w niekt鏎ych modlitwach i 酥iewach, stosownie do miejscowych warunk闚 w zakresie ustalonym przez Konferencje Biskupie.

 U篡cie j瞛yka ojczystego ma r闚nie znaczenie wychowawcze, bowiem wszyscy wierni w ten spos鏏 豉twiej i skuteczniej mog by przygotowani do pe軟ego, 鈍iadomego i owocnego udzia逝 we Mszy 鈍.

 Urzeczywistniaj帷 przeto dalszy etap odnowy liturgii, Konferencja Plenarna Biskup闚 Polskich postanawia:

 1) we mszach 鈍i皻ych dialogowanych i 酥iewanych, podczas kt鏎ych wierni, lub ch鏎, wykonuj po polsku cz窷ci sta貫 Mszy 鈍. w przek豉dzie, zatwierdzonym przez Konferencj. Episkopatu Polski, a mianowicie: Kyrie, Gloria, Credo in unum Deum (nicejsko-konstantynopolita雟kie wyznanie wiary), Sanctus, Agnus Dei, dozwolone jest u篡cie j瞛yka polskiego i celebrans nie jest obowi您any powtarza tych tekst闚 liturgicznych po 豉cinie, Kyrie mo積a wykonywa albo w oryginalnym, greckim brzmieniu, albo po polsku.

 2) w tym celu we wszystkich ko軼io豉ch nale篡 uczy wiernych recytowania i 酥iewania wy瞠j wymienionych sta造ch cz窷ci Mszy 鈍. po polsku w przek豉dzie, zatwierdzonym przez Konferencj Plenarn Episkopatu, a podanym w polskim Mszale opracowanym przez ojc闚 benedyktyn闚 i wydanym w „Pallotinum". W miar wi璚 nauczania wiernych polskiego brzmienia tych tekst闚 mszalnych, mo積a wprowadzi ich u篡cie po polsku we Mszy 鈍.

 3) nowe melodie, kt鏎e maj by u篡te do tekst闚 w j瞛yku polskim, a przeznaczone s do 酥iewu przez celebransa i jego asyst, powinny by zatwierdzone przez Konferencj Episkopatu.

 4) tak瞠 cz窷ci zmienne Mszy 鈍., nale膨ce do ch鏎u i wiernych, a wi璚: antyfony na wej軼ie, na ofiarowanie i na komuni 鈍., oraz gradua, alleluja, traktus i sekwencje, mo積a recytowa lub 酥iewa po polsku. Je瞠li s one wykonane w dos這wnym przek豉dzie, celebrans nie powtarza ich po 豉cinie.

 We Mszach 鈍. odprawianych bez uczestnictwa wiernych, nale篡 u篡wa tylko j瞛yka 豉ci雟kiego.

 Zarz康zenie niniejsze wchodzi w 篡cie z dniem l stycznia 1967 r. Wroc豉w, dnia 17 pa寮ziernika 1966 r.

†Franciszek Jop
Przew. Komisji Liturgicznej
                      †Stefan Kardyna Wyszy雟ki
Przew. Konferencji Episkopatu

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 37:1967, f. II, s. 163-164.

I. DOKUMENTY ODNOWY

R.[omuald] R.[ak]

6. Instrukcja liturgiczno-pastoralna o sakramencie Chrztu 鈍. w diecezji katowickiej

 Odnowa praktyki duszpasterskiej sakramentu Chrztu 鈍i皻ego jest jednym z wa積ych odcink闚 odnowy liturgicznej. Cenne i bardzo aktualne wskazania praktyczne w tej sprawie zawiera instrukcja o Sakramencie Chrztu 鈍. wydana przez Biskup闚 katowickich, umieszczona w Wiadomo軼iach Diecezjalnych diecezji katowickiej nr 7/8 1966, str. 96-99. Podajemy je poni瞠j w streszczeniu.

 Cz窷 pierwsza zawiera wskazania dotycz帷e sposobu udzielania Chrztu 鈍i皻ego. Nale篡 wi璚 d捫y do wprowadzenia zwyczaju, 瞠by ojcowie nowo narodzonych dzieci zg豉szali je do Chrztu 鈍. To zg這szenie nie mo瞠 by czyst formalno軼i, ale ma stanowi okazj do rozmowy duszpasterskiej w celu pouczenia o samym sakramencie i sposobie jego przygotowania i prze篡cia w rodzinie. Nale篡 po這篡 nacisk na to, aby ca豉 rodzina przyst徙i豉 wtedy do sakrament闚, uczestniczy豉 we Mszy 鈍. oraz 瞠by uroczysto嗆 domowa odby豉 si w spos鏏 godny, m. in. bez alkoholu.

 Chrztu nale篡 udziela o takiej porze, aby umo磧iwi wszystkim zainteresowanym uczestniczenie we Mszy 鈍. nigdy za w czasie trwania Mszy 鈍. Wszystkie chrzty powinny by udzielane w spos鏏 uroczysty, w ko軼iele przy chrzcielnicy, przy u篡ciu pi瘯nego i czystego sprz皻u liturgicznego. Nale篡 zach璚a rodzic闚 do sprawienia ka盥emu dziecku symbolicznej szaty chrzestnej (w kszta販ie tuniki) i 鈍iecy. Unika nale篡 masowych chrzt闚 鈍., a ka盥y chrzest nale篡 poprzedza kr鏒k przemow kap豉na o istocie sakramentu, wynikaj帷ych z niego obowi您k闚 oraz o ceremoniach.

 Cz窷 druga m闚i o pami徠kach chrztu 鈍. i piel璕nowaniu 鈍iadomo軼i chrztu 鈍i皻ego. Mowa tu jest o b這gos豉wieniu dziecka w rocznic chrztu, o wyrabianiu 鈍iadomo軼i chrztu w katechezie, o chrzcielnicy, o uroczystym udzielaniu chrztu w formie nabo瞠雟twa odpowiednio ukszta速owanego i obja郾ionego. Szczeg鏊nie podkre郵i nale篡 rol niedzielnej aspersji przed sum, jako przypomnienie chrztu 鈍. W zwi您ku tym wprowadza si now oracj po aspersji tre軼i nast瘼uj帷ej:

 „Bo瞠 Wszechmog帷y, Ojcze Pana naszego Jezusa Chrystusa, kt鏎y nas odrodzi貫 z wody i Ducha 安i皻ego i kt鏎y nam udzieli貫 odpuszczenia grzech闚, pomn騜 w nas przez to pokropienie wiar i zrozumienie 豉ski chrztu 鈍i皻ego i spraw, by鄉y zas逝篡li na osi庵ni璚ie obiecanej przez Ciebie nagrody wiecznej. Przez tego Chrystusa Pana naszego”.

 R闚nocze郾ie zaleca si dokonywa aspersji per turnum, tzn. przez jeden miesi帷 przed pierwsz msz 鈍., potem przed drug itd., obja郾iaj帷 j od czasu do czasu.

 Instrukcja powy窺za zas逝guje na uwag i na郵adowanie w innych diecezjach. Szkoda tylko, 瞠 reformy niedzielnej aspersji nie przeprowadzono konsekwentnie do ko鎍a, wprowadzaj帷 酥iew antyfon w j瞛yku polskim.

R. R.

 

 

 

 

II. PROBLEMY ODNOWY

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 37:1967, f. II, s. 164-165.

II. PROBLEMY ODNOWY

W.[ac豉w] S.[chenk]

1. Reforma Sakramentu pokuty

 „Obrz璠 i formu喚 Sakramentu Pokuty nale篡 tak przejrze i uj望, aby ja郾iej wyra瘸豉 natur i skutek tego Sakramentu” (KL 72). „Ci za, kt鏎zy przyst瘼uj do Sakramentu Pokuty, otrzymuj od mi這sierdzia Bo瞠go przebaczenie zniewagi wyrz康zonej Bogu i r闚nocze郾ie dost瘼uj pojednania z Ko軼io貫m, kt鏎emu grzesz帷 zadali ran, a kt鏎y przyczynia si do ich nawr鏂enia mi這軼i, przyk豉dem i modlitw” (Konst. o Ko軼iele, art. 11). Przytoczone s這wa m闚i o konieczno軼i i o kierunku reformy Sakramentu Pokuty.

 Rachunek sumienia naszych modlitewnik闚 i katechizm闚 jest niewystarczaj帷y. Ma si bowiem wra瞠nie, jakby to, czego B鏬 ode mnie oczekuje, zamyka這 si w dekalogu. Tymczasem B鏬 oczekuje mojej odpowiedzi na ka盥 rzeczywisto嗆 i ka盥 prawd.

 Pokuta nie jest tylko chwilow obrz璠ow praktyk, zwi您an 軼i郵e i jedynie z odbyt w paru minutach spowiedzi 鈍. Grozi niebezpiecze雟two Sakramentu pokuty bez ducha, postawy, cnoty pokuty, kt鏎a polega na poznaniu, uznaniu pope軟ionego z豉 jako z豉 i przyznaniu si do oraz na dobrej woli od陰czenia, odci璚ia si od z豉, co znajduje sw鎩 wyraz w uczynkach pokutnych. Pokuta wymierzona przez spowiednika jest raczej tylko symbolem i pocz徠kiem w豉軼iwej pokuty, obejmuj帷ej prace, obowi您ki, przykro軼i, cierpienia, po鈍i璚enia, ofiarno嗆, „quidquid boni feceris, et mali sustinueris”. Dlatego niekt鏎zy spowiednicy nie m闚i „Za pokut odm闚...”, ale „Jako pocz徠ek twojej pokuty czy to...”

 Reforma p鎩dzie wi璚 w nast瘼uj帷ym kierunku:
 Formacja sumienia b璠zie si bardziej opiera na Nowym Testamencie, na s這wach i postawach Chrystusa i Jego uczni闚. Celem b璠zie idea 鈍i皻o軼i, polegaj帷y nie tylko na wolno軼i od z貫go, ale na tw鏎czej dobroci. „Ka盥e dobre drzewo”...

 Reforma podkre郵i bardziej „szczeg鏊ne znaczenie spo貫czne” Sakramentu (KL 63b): 瞠 grzech zadaje ran Ko軼io這wi, tak 瞠 „Imi Boga z powodu was bywa blu幡ione mi璠zy poganami” (Rz 2, 24); 瞠 wyznajemy swoj grzeszno嗆 Bogu i braciom, przepraszamy Boga i braci, czynimy zado嗆 Bogu i braciom, otrzymujemy przebaczenie Boga i braci.

 Prawda o spo貫cznym charakterze grzechu, pokuty i pojednania b璠zie jednym z zasadniczych punkt闚 wychowania wiernych zw豉szcza w kazaniach i katechezie Wielkiego Postu. Modlitwa Ko軼io豉 za grzesznik闚 znajdzie swoje miejsce w wznowionej „modlitwie powszechnej”, modlitwa grzesznik闚 (tzn. nas wszystkich) w zbiorowych praktykach pokutnych. Poddanie si posypaniu popio貫m b璠zie „przyj璚iem pokuty” w formie konkretnych postanowie i wyrzecze realizowanych nast瘼nie przez ca造 okres W. Postu w spos鏏 indywidualny i zbiorowy – przed spowiedzi 鈍. Przez to pog喚bi si zrozumienie, 瞠 pokuta nie jest kr鏒kim „dodatkiem” do spowiedzi, ale jej warunkiem i owocem, 瞠 obowi您uj dalej i po spowiedzi w duchu modlitwy „quidquid boni feceris et mali sustinueris”.

W. S.

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 37:1967, f. II, s. 165-167.

II. PROBLEMY ODNOWY

H.[enryk] B.[oli雟ki]

2. Celebruj帷y kap豉n

 W dniach od 24-25. II. 1966 radzono w opactwie w Maredsous nad tematem „Celebruj帷y kap豉n”. Oto skr鏒 sprawozdania zamieszczonego w Revue diocesaine de Namur, T. 20, nr 2 (1966) 120-149.

 Nie wolno nam miesza pobo積o軼i, znajomo軼i historii liturgii, szacunku dla rubryk czy ich pogardy z prawdziw celebracj. Musimy przej嗆 od mszy odprawianej i czytanej do celebrowanej.

 I. Nale篡 przej嗆 od pobo積ej czynno軼i do celebracji misterium zbawienia. Celebrans ma uobecni misterium zbawienia. Jest on wi璚ej ni zast瘼c, przedstawicielem Chrystusa. Jest „sakramentem” Chrystusa, Najwy窺zego Kap豉na. Dlatego ma celebrans stan望 wobec wesp馧 celebruj帷ej gminy jako Chrystus-Prorok, kt鏎y zapowiada i realizuje zbawienie uobecniaj帷 je. W豉郾ie to jest czynnym przewodnictwem celebransa. Ma on przedstawi Chrystusa-Kap豉na, odtworzy Jego gesty. (Zauwa禦y, jak kap豉n, kt鏎y to rozumie, m璚zy si, gdy ma rozdziela Komuni postaciami konsekrowanymi na innej mszy 鈍., jak szuka sposob闚, by karmi wiernych rzeczywi軼ie z tego sto逝). Celebrans musi si przedstawi jako delegat Kolegium Apostolskiego. To czy鎍ie... – zosta這 powiedziane do Dwunastu. Wielbi Boga za dzie這 zbawienia, Jemu dzi瘯owa, Jego g這si – oto trzy postawy, kt鏎e musz t皻ni 篡ciem w celebruj帷ym kap豉nie.

 II. Trzeba wyj嗆 na spotkanie bli幡ich tak samo – jak na spotkanie zbawiaj帷ego Boga. Prawdziwego celebransa nie rozpraszaj Wierni. On jest odpowiedzialnym przewodnicz帷ym, a wszyscy „wsp馧celebruj”. Nale篡 odej嗆 od mojej mszy 鈍. do   n a s z e j   wsp鏊nej. Istnieje bowiem kap豉雟two hierarchiczne i kap豉雟two na mocy Chrztu i Bierzmowania.

 III. Nale篡 przej嗆 od uzewn皻rznienia „鈍i皻o軼i” do samego 篡cia. Kto czyta S這wo Bo瞠, uzewn皻rznia je. Sprawia, 瞠 s造cha je w danej przestrzeni i czasie. Lecz zadaniem celebransa jest sprawi, by ono by這 篡we, skuteczne, pomimo, 瞠 sta這 si Ksi璕. St康 konieczno嗆 wysokiej kultury s這wa m闚ionego (poprawnie i pi瘯ne czytanie, wymowa, egzegeza tekstu i rozmy郵anie nad nim). Przy 酥iewie prefacji chodzi o takie dzi瘯czynienie, kt鏎e by poci庵n窸o Wiernych do wdzi璚zno軼i. Przeczyta modlitwy – to tylko uzewn皻rzni je. Tymczasem ma celebrans tak si modli, by Wiernych pobudzi do modlitwy. „W naszym g這sie maj Wierni rozpozna modl帷ego si Chrystusa” – pisze 鈍. Augustyn. W g這sie modl帷ego si celebransa powinno drga g喚bokie przej璚ie si Modlitwa Arcykap豉雟k. Nawet milczenie ma swoj warto嗆. Za jako嗆, za bogactwo milczenia na danej mszy 鈍. jest odpowiedzialny w豉郾ie celebrans.

 Wnioski praktyczne:

 Kap豉n nie celebruje sam. Nie mo積a gra na instrumentach ca貫j orkiestry. Dlatego postara si celebruj帷y kap豉n o to, by na mszy 鈍. celebrowanej by lektor, kantor, by nie on sam czyta introit, gradua. Bez obawy: celebrans przewodniczy nawet wtedy, gdy nie czyta.

 Przede msz 鈍. jest wszystko przygotowane: homilia, komentarz, 酥iew, szaty...

 Wej軼ie... oczy celebransa nie musz widzie wszystkiego – ale te nie powinny nie widzie niczego.

 Pozdrowienie Wiernych... spojrze na zgromadzony lud Bo篡. Dobra odpowiedni g這s. Gest przyj璚ia, przywitania, gromadzenia – jego wielko嗆 zale篡 od ilo軼i zebranych.

 M鏚lmy si... zapraszam, wi璚 patrz na Wiernych. Zaproszenie brzmi inaczej ni sama modlitwa. Zachowa milczenie po zaproszeniu, by zrodzi豉 si i ros豉 modlitwa zgromadzonego Ludu. Modlitwy skierowanej do Boga nie mo積a m闚i z g這w spuszczon mozolnie wydobywaj帷 okalecza貫 sylaby z upartego tekstu. Niech raczej ministrant podniesie msza wy瞠j, a modlitwa niech nie b璠zie tekstem w tej chwili po raz pierwszy widzianym.

 Liturgia S這wa... Celebrans przewodniczy, dlatego deleguje diakona, lektora, zaprasza do Modlitwy Wiernych i ko鎍zy j. Jest pasterzem, dlatego g這si homili. Albo jest i jednym z Ludu Bo瞠go, dlatego s逝cha, 酥iewa, modli si razem z Wiernymi.

 Liturgia Eucharystyczna... Eucharystia – to   K o  c i  ,   kt鏎y celebruje swe zbawienie. Dlatego celebrans utrzymuje kontakt z Wiernymi. Zna teksty Kanonu na pami耩, przejrza teksty tych, kt鏎zy spe軟iaj jak捷 rol. Gdy zwraca si do Wiernych, patrzy na nich. Gdy wznosi paten, kielich, r璚e, nie spuszcza g這wy, nie szuka s堯w ani przepis闚 w mszale. Wykonuje dobrze to, co lubimy robi. Celebrujesz tak, jakim jeste. Udana, p這cha, fa連zywa podnios這嗆 i teatralno嗆 s dzisiaj wi璚ej ni kiedykolwiek szkodliwe.

 Istnieje pewna hierarchia w czynno軼iach, tekstach. Trzeba je wydoby, cho nauczono nas mo瞠 stawia na jednym poziomie „Lavabo” i „Unde et memores”. Podczas ofertorium rola celebransa jest ma豉. Nie robi du篡ch gest闚, ani akcentowa s堯w. W przeciwnym wypadku tracimy na r闚nowadze we mszy 鈍. Rytm ofertorium niech b璠zie godny, lecz prosty i szybki. Dobrze gdyby Wierni wstali na modlitw nad darami.

 Celebrans spogl康a na Wiernych, czy s gotowi. Je瞠li tak, mo瞠 rozpocz望 Wielk Modlitw Eucharystyczn. Teraz jest celebrans „sakramentem” Najwy窺zego Kap豉na, Po鈔ednika Nowego Przymierza. Prefacja powinna by raczej 酥iewana. W tym wypadku 酥iewane r闚nie „Per Ipsum” pozwoli odnale潭 jedno嗆 Wielkiej Modlitwy Eucharystycznej. Dobra recytacja jest jednak zawsze lepsza od s豉bego 酥iewu. „Te igitur...”. gest trze德y. Kap豉n wznosi nieco r璚e by nast瘼nie z這篡 je na o速arzu (Rubryka). Krzy瞠 godne, umiarkowane, raczej wskazuj帷e ni b這gos豉wi帷e. „Memento”, „Communicantes”, „Nobis quoque” nie podkre郵amy.

 „Qui pridie.” Nie opieramy si na o速arzu; nie szepczemy ani dmuchamy do Kielicha. Nie oddzielamy „accipite et manducate” od „Hoc est enim”. Nie cedzi s堯w. Pos逝gujemy si o tyle dzwonkami, o ile to jeszcze konieczne dla Wiernych. Je郵i jeste鄉y zwr鏂eni twarz do Wiernych, nie wznosimy Hostii ponad g這w. „Per ipsum...” ofiarniczy gest z podniesion Hosti i Kielichem niech trwa d逝瞠j. Gest szeroki, uroczysty. Z這篡 Hosti i Kielich przed odpowiedzi „Amen” Wiernych znaczy nie docenia roli Bo瞠go kap豉雟kiego Ludu, znaczy mimo wszystko celebrowa „sobie” samemu. „Pater noster” i „Libera” nale膨 do siebie. Dlatego s albo m闚ione, albo 酥iewane. „Agnus Dei...” celebrans nie musi odmawia, 酥iewa. Modlitwy przed Komuni s jego prywatn modlitw, cich. Nie podkre郵amy   „D o m i n e   non sum dignus”, ani g這sem ani dzwonk iem. Po Komunii nie trzyma z這穎nych d這ni przy ustach. Nie przesadza z czyszczeniem kielicha, nie stuka palcami o kielich, aby ewentualne partyku趾i spad造. Komunia Wiernych... nigdy, ani sami ani przez ministranta, nie odpowiadamy za nich „Amen” na „Cia這 Chrystusa”. Puryfikacja nie jest oddzielnym obrz璠em, robimy j szybko, sprawnie. B這gos豉wie雟two na ko鎍u g這郾o, by msza 鈍. zako鎍zy豉 si tryumfalnym AMEN.

H. B.

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 37:1967, f. II, s. 167-169.

II. PROBLEMY ODNOWY

H.[enryk] B.[oli雟ki]

3. Przed „operacj serca” liturgii rzymskiej

 Znany liturgista  C.   V a g a g g i n i   opublikowa ostatnio ksi捫k pt. Il canone della messa e la  riforma liturgica. Problemi e progetti, Torino 1966. Ksi捫ka ta orientuje w aktualnym stanie dyskusji i przygotowa do reformy kanonu mszy 鈍. Podajemy poni瞠j w streszczeniu g堯wne my郵i tej publikacji.

 Mimo wielu niew徠pliwych warto軼i ma kanon rzymski r闚nie du穎 brak闚. Nawet pobie積a konfrontacja z zasadami reformy liturgicznej wychodzi na jego niekorzy嗆. Nie 篡wi on wiary wiernych, nie pobudza do czynnego udzia逝, teksty niezrozumia貫 wymagaj znacznych komentarzy, istniej powt鏎zenia. Przy ca造m szacunku dla tradycji nale篡 zatem i na tym odcinku otworzy drog dla prawid這wego rozwoju.

 Wobec prostoty, przejrzysto軼i, jednolito軼i kanonu Hipolita czy 鈍. Bazylego kanon rzymski przedstawia raczej miernot. Studia historyczne rozwia造 legend o jego staro篡tno軼i, o bezpo鈔ednim zwi您ku z pierwotnym Ko軼io貫m Rzymu, o zwartej kompozycji, o doskona造m modelu, wzorcu anafor, kt鏎y przeszed co najwy瞠j nic nie znacz帷e zmiany poprzez wieki. Starczy這by obecny kanon g這郾o odmawia w j瞛yku narodowym, a stan瘭iby鄉y przed powa積ymi problemami liturgiczno-pastoralnymi. Im dalej post徙i reforma liturgiczna, tym mniej b璠zie mo積a odk豉da na p騧niej zagadnienie przeredagowania kanonu, stworzenia nowego tekstu. Pr鏏ki i szkice nowych tekst闚 powinny wszystkie by przekazane do wgl康u, poddane publicznej dyskusji.

 W V-VI w. dokona造 si w kanonie rzymskim niezbyt szcz窷liwe zmiany. Od XI/XII w. jest on jednak jedynym kanonem Ko軼io豉 na Zachodzie. Z tej racji proste jego usuni璚ie by這by rzecz dosy ryzykown. Niezaprzeczaln warto軼i kanonu rzymskiego jest bogactwo zmiennych prefacji, dostosowanych do przewodniej my郵i poszczeg鏊nych 鈍i徠. Pog喚bia to zrozumienie danego misterium (Bo瞠 Narodzenie, Pascha, Zes豉nie Ducha 安.), nie ukazuje jednak panoramicznej syntezy ca貫go dzie豉 zbawienia. Daj to niezmienne anafory Wschodu, wpadaj jednak przy tym w monotoni. Przed monotoni ratuje si liturgia na Wschodzie wyborem kilku r騜nych kanon闚. Liturgia rzymska powinna zachowa kanon ze zmiennymi prefacjami, wykorzysta ca貫 ich bogactwo, a nadto da mo磧iwo嗆 wyboru jednego niezmiennego kanonu. Nasz kanon podkre郵a silnie dar: chleba i wina. Prosimy, by zosta造 przemienione, zwr鏂one nam w Komunii 鈍. Nie wyklucza to ofiary Chrystusa i nas samych, ale akcentuje si ofiara dar闚. Sacrum commercium zostaje urzeczywistnione i symbolizowane w ofierze dar闚 przed i po Konsekracji. Na drugi plan ust瘼uje my郵, 瞠 przede wszystkim ofiarujemy Chrystusa i z Nim nas samych, 瞠 w豉軼iwe ofertorium Mszy 鈍. znajduje si w „Unde et memores".

 Warto軼i kanonu rzymskiego jest zwi瞛這嗆 (z wyj徠kiem d逝giej listy 鈍i皻ych). W por闚naniu z nim anafory gallika雟kie i paleohiszpa雟kie pozostawiaj wra瞠nie wybuja貫j ro郵inno軼i w nadmiarze s堯w przygniataj帷ych elementy zasadnicze.

 Nale篡 jednak r闚nie trze德o spojrze na braki kanonu rzymskiego. Aktualny kanon jest zestawem wielu modlitw stoj帷ych obok siebie bez zwi您ku i logicznej zale積o軼i. Obrazuje to dobrze czterokrotne „Amen” podczas kanonu. „Te igitur” stoi bez zwi您ku z poprzedzaj帷ym „Sanctus”. Podobnie „Communicantes” i „Hanc igitur” s zawieszone w pr騜ni. Modlitwy wstawiennicze (za Ko軼i馧, hierarchi – „in primis quae tibi oferimus” za obecnych – „Memento", za ochrzczonych specjalnie ofiaruj帷ych w dniu ich 鈍i皻a – „hanc igitur”, za s逝gi o速arza – „Nobis quoque”, za zmar造ch – „Memento") rozsadzi造 jedno嗆 Modlitwy eucharystycznej. Epikleza zosta豉 rozproszkowana, brakuje teologii Ducha 安. w Eucharystii. Istniej braki w samych s這wach Ustanowienia: po „Hoc est Corpus meum” nie ma „quod pro vobis tradetur, datur, fran gitur, confringetur”. 畝dna anafora nie opuszcza tych s堯w. W my郵i Chrystusa chleb nie oznacza Jego Cia豉, ani samo wino Jego Krwi, lecz chleb 豉many, dzielony – Cia這 豉mane za nas na odpuszczenie grzech闚, wino wylane – Krew przelan za nas. Nowy Testament tak podkre郵a 豉manie chleba, 瞠 st康 Eucharystia zaczerpn窸a sw pierwsz nazw. Za to dodano w naszym kanonie niewiadomego pochodzenia „Misterium fidei” i wi璚ej uwagi po鈍i璚ono „czcigodnym i 鈍i皻ym r瘯om”. W „Supplices te rogamus” trudno okre郵i Anio豉 i niebieski o速arz, nie豉two znale潭 zwi您ek logiczny. Przyd逝ga lista 鈍i皻ych cierpi na niedomogi hagiograficzne, brak jej katolicko軼i, powszechno軼i. Ko軼i馧 nie pozosta przecie w Rzymie i p這dno嗆 jego w 安i皻ych nie wyczerpuje si z wiekiem VII. Ponadto brak w rzymskim kanonie panoramy dzie豉 zbawienia. Przyst瘼uj帷 do reformy kanonu nale瘸這by pozostawi tylko jedn list 鈍i皻ych, dostosowan do miejscowego Ko軼io豉, usun望 niepotrzebne AMEN. Zachowa „Hanc igitur” tylko na specjalne okazje (Chrzest, Ma鹵e雟two), wzbogaci je star tradycj liturgiczn. Modlitwy wstawiennicze kanonu nie s powt鏎zeniem Modliwy Wiernych. Usun患szy je zginie idea ofiarowania mszy 鈍. za kogo, znana w najstarszej tradycji liturgicznej. Nale篡 stworzy drugi kanon ze zmiennymi prefacjami, kt鏎e uwzgl璠ni造by nowe zdobycze biblijne i przestrzega造by zasadnicze za這瞠nia liturgiczne, duszpasterskie, literackie dobrej anafory. Pos逝giwanie si nim nale瘸這by pozostawi do woli celebransa na r闚ni z dotychczasowym jedynie troch zmienionym kanonem. Ponadto trzeba poda trzeci kanon ze sta陰 prefacj, kt鏎y przed „Qui pridie” rozwija豚y ca這kszta速 dzie豉 zbawienia. Autor podaje dwa projekty kanon闚, ich teologi i podbudow skrypturystyczn.

H. B.

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 37:1967, f. II, s. 169-170.

II. PROBLEMY ODNOWY

F.[ranciszek] B.[lachnicki]

4. Koncelebra a 篡cie kap豉雟kie

 Jest faktem, 瞠 du篡 procent kap豉n闚 nie rozumie jeszcze sensu koncelebry i nie kwapi si do niej, nawet wtedy, gdy posiada mo積o嗆 cz瘰tszego, a nawet codziennego koncelebrowania. Dlaczego tak jest? Niew徠pliwie: wielu powstrzymuje nowo嗆 rytu koncelebry i przez d逝g rutyn i nawyk spowodowana psychiczna niezdolno嗆 „koncelebrowania” w sensie szerszym tj. sprawowania liturgii w spo貫cznym kontakcie i w 篡wej wsp鏊nocie z innymi. Takim kap豉nom koncelebra „przeszkadza” w skupieniu i pobo積o軼i, podobnie jak przeszkadza odprawianie „versus populum” czy w og鏊e „cum populo”. Czy mo積a si temu dziwi, skoro zostali oni wychowani w sprawowaniu liturgii wobec ludu w rycie w豉軼iwym dla mszy prywatnej i w nie stwarzaj帷ym 篡wych kontakt闚 j瞛yku 豉ci雟kim?

 G喚biej le膨c przyczyn opor闚 wobec koncelebry jest niezrozumienie jej w豉軼iwego sensu i warto軼i dla 篡cia kap豉雟kiego i dla duszpasterstwa. Cz瘰to mo積a spotka si z pytaniem: co w豉軼iwie daje koncelebra, na co ona jest „potrzebna”, na czym polega jej „wi璚ej” w stosunku do tradycyjnego, indywidualnego celebrowania?

 W odpowiedzi na te pytania znajduje si najwy瞠j czysto zewn皻rzne, utylitarne uzasadnienia: 瞠 u豉twia to odprawienie mszy 鈍. przy du瞠j ilo軼i kap豉n闚 albo 瞠 jest to forma celebrowania bardziej „uroczysta”.

 Nie dostrzega si natomiast wielu warto軼i koncelebry le膨cych na p豉szczy幡ie teologicznej, sakramentalnej, i ascetycznej. Dla dostrze瞠nia tych warto軼i trzeba si uwolni od pewnych zacie郾ie tradycyjnych sakramentologii, kt鏎a stosuj帷 do nauki o sakramentach poj璚ia zaczerpni皻e ze 鈍iata przyczynowo軼i fizykalnej, wpad豉 w jaki materializm sakramentalny i walidyzm, zwracaj帷y zbyt jednostronnie uwag na samo wa積e sprawowanie, sakramentu przez zastosowanie w豉軼iwej materii i formy, uwa瘸j帷 wszystko inne za elementy drugorz璠ne i nieistotne.

 Przy takim uj璚iu msza 鈍i皻a koncelebrowana jest oczywi軼ie tak samo „wa積a” jak msza prywatnie odprawiana przy bocznym o速arzu. Sakramentologia dzisiejsza natomiast stara si uwydatni w pe軟i tre嗆 zawart w fundamentalnym aksjomacie sakramentologii, 瞠 sakramenty „significando causant”. Je瞠li powa積ie potraktuje si to zdanie, wtedy przestanie by spraw oboj皻n, czy element oznaczania w sakramencie, element znaku, kt鏎y sprawia to, co oznacza, jest zredukowany do koniecznego minimum, staj帷 si ledwo czytelnym „symbolem symbolu”, czy te jest rozwini皻y w ca貫j swojej wewn皻rznej prawdzie. Dotyczy to przede wszystkim Eucharystii, kt鏎a nie tylko w tzw. „materii i formie” sakramentu, ale jako akcja liturgiczna, jako obrz璠 i celebracja, jako zgromadzenie liturgiczne jest znakiem, kt鏎y objawia i urzeczywistnia jedno嗆 Ko軼io豉. W takim uj璚iu za msza 鈍. koncelebrowana z pewno軼i w pe軟iejszym wymiarze jest znakiem i sakramentem jedno軼i Ko軼io豉 i skuteczniej t jedno嗆 buduje. Dlatego te msza 鈍. koncelebrowana ma w 篡ciu Ko軼io豉 wi瘯sz warto嗆 ni wiele mszy 鈍. jednocze郾ie odprawianych przy bocznych o速arzach.

 Msza 鈍. koncelebrowana ma poza tym wielk warto嗆 jako znak, wyra瘸j帷y jedno嗆 prezbyterium biskupiego ze swoim biskupem i pomi璠zy sob. G堯wny celebrans w koncelebrze, chocia nie jest biskupem zawsze go reprezentuje i kap豉ni prze篡waj tutaj swoj zale積o嗆 w kap豉雟twie od biskupa, co jest istotnym elementem kap豉雟twa. R闚nie prze篡waj kap豉ni spo貫czny wymiar swego kap豉雟twa, swoj wsp馧zale積o嗆 z innymi kap豉nami w sprawowaniu kap豉雟kiej pos逝gi. Koncelebra nie tylko wi璚 oznacza, ale umacnia wi篥 jedno軼i pomi璠zy kap豉nem oraz biskupami oraz w鈔鏚 kap豉n闚, co ma dla Ko軼io豉 ogromne znaczenie.

 Nale瘸這by d捫y do tego, aby kap豉ni coraz lepiej i g喚biej rozumieli i prze篡wali warto嗆 koncelebry dla ich 篡cia kap豉雟kiego i duszpasterstwa. Nienale篡te wykorzystanie daru koncelebry przez jego niezrozumienie jest bowiem z pewno軼i jakim marnowaniem 豉sk soborowych. (Por. Emile  M a r c u s,  Les incidences de la concelebration sur la vie sacerdotale, – La Maison Dieu 85 (1966) 179-198).

F. B.

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 37:1967, f. II, s. 171-172.

II. PROBLEMY ODNOWY

C.[zes豉w] D.[r捫ek]

5. Mechanika a liturgia

 W 1958 r. Instrukcja 安i皻ej Kongregacji Obrz璠闚 zwr鏂i豉 uwag na niebezpiecze雟twa, jakie zagra瘸j 篡ciu liturgicznemu ze strony urz康ze technicznych wprowadzanych coraz cz窷ciej do czynno軼i sakralnych.

 W artykule 60-c ustalono og鏊n zasad, 瞠 w liturgii mo積a pos逝giwa si tylko takimi instrumentami muzycznymi, kt鏎e wymagaj osobistego zaanga穎wania artysty, nie za takimi, kt鏎e dzia豉j automatycznie. Nieco dalej sprecyzowano dok豉dniej powy窺z zasad wykluczaj帷 kategorycznie z czynno軼i liturgicznych wszelkie instrumenty i aparaty automatyczne takie jak organy mechaniczne, gramofony, adaptery, magnetofony itp., zabraniaj帷 ich u篡wania zar闚no wewn徠rz ko軼io豉, jak i na zewn徠rz, nawet wtedy gdyby chodzi這 o przekazanie kazania, muzyki sakralnej czy 酥iewu ch鏎u, zast瘼uj帷ego lub podtrzymuj帷ego 酥iew wiernych (art. 71). Wreszcie zabroniono pos逝giwania si nie tylko aparatami, kt鏎e zacz皻o wprowadza do ko軼io豉 zamiast dzwon闚, ale kazano r闚nie wyeliminowa stamt康 przyrz康y s逝膨ce do wzmocnienia samego d德i瘯u dzwonu.

 Mo瞠 kto zapyta dlaczego w naszym wieku, obfituj帷ym w tyle wspania造ch wynalazk闚, kult religijny tak nieufnie odnosi si do zdobyczy techniki?

 Trzeba najpierw stwierdzi, 瞠 nikt nie zabrania stosowania urz康ze technicznych w budownictwie, dekoracji, w ogrzewaniu, o鈍ietlaniu czy radiofonizacji miejsc kultu. Dzi瘯i zainstalowanym mikrofonom mog wszyscy us造sze g這s celebransa, kaznodziei, komentatora, lektora, nawet w najwi瘯szych 鈍i徠yniach.

 Ale gdy chodzi o sam akcj liturgiczn, Ko軼i馧 pragnie za wszelk cen pozosta wierny kultowi „w duchu i w prawdzie”, kt鏎y zainaugurowa na ziemi Jezus Chrystus. Ca造 cz這wiek ma uczestniczy w misterium zbawienia uobecniaj帷ym si w 鈍i皻ej liturgii i anga簑j帷ym osob ludzk w jej bycie psycho-fizycznym. Nie mo積a czynno軼i celebransa, wiernych, czy organisty sprowadzi do roli mechanizm闚, robot闚 czy maszyn rejestruj帷ych. Oni bowiem wsp鏊nie tworz zgromadzenie Ludu Bo瞠go, kt鏎y si modli, 酥iewa i raduje w jedno軼i wiary, 篡wej nadziei i gor帷ej mi這軼i. Oczywi軼ie wykonywa oni b璠 te czynno軼i w miar swoich mo磧iwo軼i fizycznych i duchowych. Dlatego nawet mierna jako嗆 ich wykonania, w dziedzinie „znak闚” 鈍i皻ych b璠zie niepor闚nanie wy窺za od wspaniale nagranych modlitw, 酥iew闚 czy melodii organowych. Te ostatnie w sferze kultu b璠 zawsze czym sztucznym, nieautentycznym, pewnego rodzaju fa連zem.

 Oczywi軼ie wspomniane nagrania mog by bardzo pomocne w wychowywaniu do 篡cia liturgicznego, ale nie mog mie miejsca w obr瑿ie samej akcji liturgicznej, kt鏎a domaga si 篡wych os鏏; obecnych, dzia豉j帷ych i uczestnicz帷ych w misterium zbawienia.

 Cz這wiek wsp馧czesny szuka prawdy i autentyzmu r闚nie w dziedzinie kultu. W豉郾ie tutaj rzeczywisto嗆 naturalna zachowa豉 swoj 鈍ie穎嗆 i dostojno嗆 i jest zdolna dalej oznacza rzeczywisto嗆 nadprzyrodzon. 畝dne o鈍ietlenie sztuczne nie zast徙i nigdy 篡wego p這mienia 鈍iecy woskowej czy lampki oliwnej, kt鏎a si spala widzialnie w ofierze Panu, 安iat這軼i wiekuistej, albo ku czci 安i皻ych. Rozb造sk ko軼io豉 p這mieniem 鈍iec, kt鏎e przynosz wierni w 鈍i皻 noc Wigilii Paschalnej jest rytem prostym, ale zarazem g喚bokim, u鈍iadamiaj帷ym zebranym rzeczywisto嗆 Zmartwychwstania Chrystusa Pana. Wygl康a這by 鄉iesznie, gdyby鄉y chcieli zast徙i p這mie 鈍iec kieszonkowymi latarkami.

 Niedawno wynaleziono misterny aparat, kt鏎y po odpowiednim nacisku sam wk豉da do cyborium hosti przeznaczon do konsekracji, a r闚nocze郾ie dla statystyki notuje ich liczb. Ale czy ludzki gest osobistego z這瞠nia hostii w puszce lub na patenie nie jest naturalniejszy, pi瘯niejszy i czy nie lepiej wyra瘸 czynny udzia wiernych w przygotowaniu 安i皻ej uczty?

 Odnowa liturgiczna sprzeciwia si zdecydowanie pewnym tendencjom „zmechanizowania” kultu nie na skutek jakiego archeologizmu, nawrotu do przesz這軼i, ale poniewa jest 鈍iadoma, 瞠 kult Boga powinien dawa cz這wiekowi wsp馧czesnemu poczucie „sacrum” i wprowadza go w g陰b „misterium” oraz przygotowa ca貫 stworzenie do odrodzenia w Nowym Przymierzu. (Por. Notitiae 25 (1967) 3-4).

C. D.

 

 

 

 

III. PRAKTYKA ODNOWY

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 37:1967, f. II, s. 172-174.

III. PRAKTYKA ODNOWY

F.[ranciszek] G.[reniuk]

1. Wyja郾ienia rubrycystyczne

 Niekt鏎e numery „Notitiae” przynosz odpowiedzi na dubia rubrycystyczne. Oto wa積iejsze z nich z nr 13.

 a) Zachodzi pytanie, czy celebrans mo瞠 pozostawa stale przy 鈔odku o速arza, tak jak przy ko鎍u Mszy 鈍., je郵i podczas liturgii s這wa nie podchodzi do fotela?
 W odpowiedzi na to pytanie Rada Liturgiczna radzi, aby stopniowo zatroszczy si o to, by w ka盥ym ko軼iele znajdowa si odpowiedni fotel dla celebransa zgodnie z wymaganiami Instrukcji (n. 92), aby wida by這 jasno, 瞠 celebrans przewodniczy ca貫mu zgromadzeniu liturgicznemu. W zasadzie wi璚 celebrans podczas liturgii s這wa, zar闚no w czasie Mszy 鈍. 酥iewanej jak i czytanej, powinien przebywa przy fotelu. Gdyby jednak celebrans dla szczeg鏊nych racji chcia pozosta podczas liturgii s這wa przy o速arzu, nie mo瞠 sta stale na 鈔odku, lecz powinien zachowa si zgodnie z wymaganiami nowego Ordo Missae nr 25 i 43, a wi璚 przechodzi na odpowiedni stron o速arza np. podczas antyfony na wej軼ie na stron praw itp. Wyj徠ek stanowi czytania s這wa Bo瞠go kt鏎e mo積a odczyta z jednego, dowolnego miejsca.

 b) My郵 odnowy liturgicznej jest, aby w czasie sprawowania 鈍i皻ych czynno軼i ka盥y wykonywa to, co do niego nale篡. Zdarza si cz瘰to, 瞠 obecnie jedna osoba np. lektor wykonuje cz窷ci zmienne, czyta s這wo Bo瞠, wykonuje 酥iewy mi璠zylekcyjne, a cz瘰to 陰czy ponadto funkcje komentatora i kantora – tak, 瞠 ca豉 uwaga zgromadzenia liturgicznego zwr鏂ona jest na niego. Jest to rzecz niew豉軼iwa. Nale篡 stara si o to, by wykonanie r騜nych funkcji powierza wiernym lub scholi. Je郵i za i to jest nieosi庵alne, nale篡 stara si o to, aby wykonanie cz窷ci zmiennych powierzy osobie r騜nej od lektora i komentatora np. organi軼ie.

 c) Nowe Ordo Missae przewiduje, 瞠 czytaj帷y Ewangeli diakon lub kap豉n powinien by ubrany w alb i stu喚 (n. 44). W praktyce przepis ten jest rzadko stosowany. Najcz窷ciej we mszach czytanych diakon, je郵i jest, lub inny kap豉n czyni to ubrany w kom輳 i stu喚, nie us逝guj帷 przy tym przy ca貫j Mszy 鈍., lecz dochodz帷 tylko na sam czas czytania Ewangelii 鈍. Odpowied Rady Liturgicznej domaga si, aby czytaj帷y ubrany by zawsze w alb i stu喚 oraz aby us逝giwa celebransowi w czasie ca貫j Mszy 鈍. „diaconus vel... alius sacerdos, ministerium suum celebranti praestet toto tempore actionis sacrae, quique... vestes liturgicas proprii ordinis induere tenentur, scilicet albam et stolam...". (O tym wymaganiu warto pami皻a zw豉szcza podczas liturgii w 鈔odowiskach specjalnych np. w seminariach duchownych, w zakonach, tam gdzie s diakoni, wzgl璠nie kap豉ni, kt鏎zy nie s zaj璚i innymi pracami duszpasterskimi).

 d) Dawne rubryki wymaga造, aby je郵i we Mszy 瘸這bnej g這szona by豉 mowa, czyniono to po zako鎍zeniu Mszy 鈍. (po ostatniej Ewangelii, ostatnio po „Requiescant in pace”). Zachodzi pytanie czy obecnie przepisy te jeszcze obowi您uj, czy te mo積a g這si homili po Ewangelii, przed sk豉daniem dar闚 ofiarnych.
 Rada Liturgiczna wyja郾i豉, 瞠 homili we Mszy 鈍. 瘸這bnej mo積a g這si po Ewangelii, byleby powstrzyma si od nadawania jej charakteru pochwalnego panegiryku, a tre嗆 zaczerpn望 z tekst闚 鈍i皻ych, podkre郵aj帷 tajemnic paschaln 鄉ierci chrze軼ijanina i zmierzaj帷 do o篡wienia wiary i nadziei obecnych w tajemnic paschaln Chrystusa.

 e) Duszpasterze g逝cho-niemych uciesz si zapewne wiadomo軼i, 瞠 j瞛yk u篡wany przez nich, tzw. „lingua per gestus” uznany zosta za j瞛yk liturgiczny i mo瞠 by u篡wany w liturgii na r闚ni z innymi j瞛ykami, oczywi軼ie za pozwoleniem odpowiednich w豉dz ko軼ielnych i tylko w pracy duszpasterskiej nad g逝cho-niemymi. Ostatnio Stolica Apostolska udzieli豉 szereg takich pozwole na pro軸 poszczeg鏊nych Episkopat闚. Przy u篡ciu tego j瞛yka liturgi nale篡 organizowa nast瘼uj帷o:
 1. czytania s這wa Bo瞠go podawa w j瞛yku niemych (przez gesty)
 2. te za partie, w kt鏎ych wierni uczestnicz:
 a) nale膨ce do celebransa tylko, powinno odczyta si normalnie i jednocze郾ie obja郾i to gestami, przy czym wierni odpowiadaj gestami;
 b) te za, kt鏎e powinny by odmawiane wsp鏊nie przez celebransa i wiernych, np. Gloria, Credo, Sanctus – Benedictus, Agnus Dei itp., odmawia si wsp鏊nie u篡waj帷 gest闚 pod przewodnictwem celebransa;

F. G.

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 37:1967, f. II, s. 174.

III. PRAKTYKA ODNOWY

F.[ranciszek] G.[reniuk]

2. Odpowiedzi wiernych po lekcji i ewangelii

 Na terenie Polski rozpowszechni豉 si praktyka odpowiadania przez wiernych po Lekcji – „Bogu niech b璠 dzi瘯i”, a po Ewangelii – „Chwa豉 Tobie Chryste”. Praktyka ta jest niezgodna z nowym Ordo Missae et Ritus servandus, kt鏎e przewiduj, 瞠 odpowiedzi te dawane s przez ministrant闚 tylko we Mszach odprawianych „prywatnie” (Ritus servandus nr 37). W numerze za 41 tego Ritus, m闚i帷ym o 酥iewaniu i czytaniu Lekcji we Mszy 鈍. uroczystej nie ma zupe軟ie mowy o odpowiedzi wiernych.

 Podobnie ma si rzecz z odpowiedzi „Chwa豉 Tobie Chryste” po Ewangelii. Ordo Missae (nr 31) przewiduje, i we mszy z udzia貫m ludu odprawianej wszyscy wierni m闚i przed czytaniem Ewangelii „Chwa豉 Tobie Panie”, po przeczytaniu za tylko celebrans m闚i: Per evangelica dicta... Jedynie we Mszy prywatnie odprawianej ministrant odpowiada „Chwa豉 Tobie, Chryste” (nr 38). Wszelkie w徠pliwo軼i w tym wzgl璠zie usun窸a ostatnio Kongregacja Obrz璠闚 odpowiadaj帷 na zapytanie (diecezji 這m篡雟kiej): Num „Deo gratias” post Lectionem seu Epistolam et „Laus Tibi Christe” post Evangelium dicendum sit in omnibus Missis, non tantum privatim celebratis? Resp.: Dicenda sunt in Missis lectis tantum, seu dicitur in Missis quae privatim dicuntur tantum (n. 37).

F. G.

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 37:1967, f. II, s. 174-175.

III. PRAKTYKA ODNOWY

F.[ranciszek] G.[reniuk]

3. Uprawnienia ministrant闚 w nowym „Ordo Missae”

 Celem uaktywnienia udzia逝 wiernych we Mszy 鈍. odnowa liturgiczna wprowadza zasad, 瞠 Lekcja jest czytana – jak m闚i Ordo Missae – „a competente lectore vel ministrante" (nr 14). Ta funkcja liturgiczna w zgromadzeniu nale篡 wi璚 z natury rzeczy do lektora lub ministranta. Nie nale篡 wi璚 d逝瞠j tolerowa praktyki tych, kt鏎zy uwa瘸j, 瞠 Lekcj powinien czyta sam celebrans, lub ewentualnie inny kap豉n. Jest to bowiem sprzeczne z wyra幡ymi przepisami og鏊noko軼ielnymi (Ordo Missae, Ritus servandus), kt鏎e nie potrzebuj dodatkowej aprobaty lub promulgacji ze strony jakiejkolwiek w豉dzy terytorialnej. Celebrans mo瞠 sam przeczyta Lekcj jedynie w braku lektora lub odpowiedniego ministranta: „Deficiente verbi lectore, seu ministrante idoneo ipse celebrans... Epistolam cantat vel legit” (por. Notitiae 6 (1965) 188). Oczywi軼ie, 瞠 termin „idoneus” nie oznacza tego, kto przyj掖 鈍i璚enia lektoratu, lecz jedynie i wy陰cznie odpowiednie kwalifikacje „techniczne” (dobry g這s, odpowiednie przygotowanie) i moralne.

 Nowy Ritus servandus przewiduje, 瞠 we Mszach odprawianych z udzia貫m wiernych, zar闚no czytanych jak i uroczystych, kielich mo瞠 podczas liturgii s這wa sta przygotowany na kredencji, a do o速arza by przyniesiony dopiero podczas przygotowania dar闚 ofiarnych. Zachodzi pytanie, kto to ma zrobi? Jasne, 瞠 diakon lub subdiakon we Mszy uroczystej. Mo瞠 to jednak zrobi tak瞠 ka盥y odpowiednio przygotowany ministrant, cho熲y nie mia przyj皻ych jakichkolwiek 鈍i璚e. W tym duchu wypowiedzia豉 si Posoborowa Rada Liturgiczna: „Cum Ritus servandus praevideat (n. 9) quod in Missa cum populo celebrantis calix super mensam parari possit, licetne ministranti illum ad altare ante offertorium deferre et post Communionem iterum ad mensam portare, etsi nullum Ordinem neque clericalem tonsuram recepit? Resp.: Affirmative”. Ministrant mo瞠 wi璚 kielich przed offertorium zanie嗆 do o速arza, a po Komunii i puryfikacji zabra go stamt康. Nale篡 podkre郵i, 瞠 nie jest wymagane pozwolenie ze strony Ordynariusza na dotykanie przez ministrant闚 naczy liturgicznych. Ministranci bowiem wype軟iaj swoj funkcj, kt鏎a z natury do nich nale篡. Przewodnicz帷y zgromadzenia liturgicznego, tak jak osoba g堯wna na uczcie, nie powinien zajmowa si przygotowywaniem naczy ani ich odnoszeniem.

F. G.

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 37:1967, f. II, s. 175-176.

III. PRAKTYKA ODNOWY

F.[ranciszek] B.[lachnicki]

4. Czy kanon mo積a odmawia g這郾o?

 Zwyczajowo przyjmuje si coraz bardziej odmawianie kanonu 陰cznie z formu陰 konsekracji g這sem nieco podniesionym, s造szalnym przez ca貫 zgromadzenie. Nowe przepisy liturgiczne nigdzie wyra幡ie tego nie nakazuj.

 Czy wi璚 ta nowa praktyka jest uzasadniona i dozwolona? Przemawiaj za ni racje nast瘼uj帷e:

 a) Wynika to z natury kanonu, kt鏎y jest modlitw odmawian przez celebransa jako przewodnicz帷ego zgromadzenia liturgicznego, w imieniu zgromadzenia, st康 powinna ona by s造szana. Wprowadzenie ciszy przed konsekracj (po Sanctus) i po niej przyczyni這 si do u鈍iadomienia sobie pewnego rodzaju anomalii zawartej w cichym szeptaniu kanonu przez celebransa.

 b) Za g這郾ym kanonem przemawia praktyka koncelebry oraz praktyka mszy 鈍. odprawianych w auli soborowej, 陰cznie z mszami celebrowanymi przez samego papie瘸.

 Wreszcie odpowied na dubia nr 105 w Notitiae 23 (1966) tak瞠 zdaje si faworyzowa praktyk g這郾ego kanonu:

 Czy celebrans mo瞠 modlitwy, kt鏎e nale篡 odmawia po cichu (secreto), recytowa przyciszonym (submissa voce)?

 Odp.: Godzi si (convenit) przynajmniej w wielkich ko軼io豉ch, a szczeg鏊nie przy znacznej liczbie wiernych, aby ci kt鏎zy stoj daleko od o速arza lub dla jakiejkolwiek racji nie mog widzie go, mogli przez mikrofon s造sze s這wa i lepiej uczestniczy w 鈍i皻ej akcji.

 W taki spos鏏 post瘼uje si od roku 1958 w Mszach transmitowanych przez radio, w kt鏎ych modlitwy, jakie nale瘸這by wypowiada po cichu (secreto), s wymawiane nieco podniesionym g這sem (voce tantisper elevata). Por. Instrukcj o muzyce 鈍i皻ej i liturgii z 3 wrze郾ia 1958 r. nr 78. Przepis ten dotyczy tak瞠 wypadku powy瞠j wskazanego.

 Je瞠li przyjmuje si powy窺z praktyk to – w konsekwencji wskazanych za這瞠, nale篡 to czyni w odniesieniu do ca貫go kanonu, a nie tylko, jak czasem si to praktykuje, do jego centralnej partii, od „Hanc igitur” wzgl璠nie „Qui pridie”.

F. B.

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 37:1967, f. II, s. 176.

III. PRAKTYKA ODNOWY

F.[ranciszek] G.[reniuk]

5. Opuszczenie modlitw u stopni o速arza

 Nowe Ordo Missae (5) oraz Ritus servandus in celebratione Missae (22) przewiduj mo磧iwo嗆 ca趾owitego opuszczenia modlitw u stopni o速arza czyli tzw. ministrantury, kt鏎a wesz豉 do rytu liturgii mszalnej stosunkowo bardzo p騧no i kt鏎a prawdopodobnie zostanie usuni皻a ca趾owicie przy generalnej reformie msza逝, poniewa posiada charakter prywatnego przygotowania si celebransa do sprawowania Eucharystii.

 Sformu這wania jednak zar闚no Ordo Missae jak i Ritus... s niejasne. Stwierdzaj bowiem, 瞠 wspomniane modlitwy mo積a opu軼i „... quoties alia actio liturgica immediate praecedit” (Ordo 5) i „omnes preces ad gradus altaris dicendae... omittendae sunt quoties alia actio liturgica immediate praecessit” (Ritus 22). W obu tych sformu這waniach podkre郵ono, 瞠 opuszczenie ministrantury nast瘼uje po jakiej czynno軼i liturgicznej. Dla usuni璚ia w徠pliwo軼i zar闚no teoretycznych jak i praktycznych nale瘸這by zamie軼i dodatkowe okre郵enie czynno軼i, a mianowicie, 瞠 chodzi tu o czynno嗆 bezpo鈔ednio zwi您an z liturgi eucharystyczn i wprowadzaj帷 do – immediate cum ea connexa. Dlatego nie do przyj璚ia jest interpretacja np. ks. S.  S z a m o t y  (Msza z ludem, art. RBL 19(1966 168), 瞠 ministrantur mo積a opu軼i po spowiedzi lub chrzcie 鈍. – chyba 瞠 chodzi o chrzest doros貫go.

 Wyja郾ienia uzupe軟iaj帷e wyda豉 Posoborowa Rada Liturgiczna w jednej z odpowiedzi na dubia: „An voce alia actio liturgica” intelligi possit quaelibet actio liturgica etiam sensu lato... Resp. Agitur de actione liturgica stricte dicta, non de piis exercitiis, et quidem de actione liturgica quae directe cum Missa connectitur et eam, quodammodo, introducit” (Por. Notitiae, l (1965) 136).

 Obszern i w豉軼iw interpretacj tego przepisu rubrycystycznego podaje ks.  R.  M i c h a  e k  (por. Homo Dei 35(1966) 247-250).

F. G.

 

 

 

 

IV. KRONIKA ODNOWY

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 37:1967, f. II, s. 177.

IV. KRONIKA ODNOWY

F.[ranciszek] B.[lachnicki]

1. Echa po wprowadzeniu nowego porz康ku czyta mszalnych

 Nowy porz康ek czyta mszalnych w dni ferialne zosta przyj皻y entuzjastycznie wvkrajach, gdzie zosta wprowadzony. Ku rado軼i kleru i wiernych st馧 s這wa Bo瞠go obficiej zosta zastawiony. We Francji wydrukowano nowy porz康ek w 22 000 egzemplarzy. W Hiszpanii lectio continua zosta豉 wprowadzona od poniedzia趾u po pierwszej niedzieli Adwentu 1966 w 15 000 ko軼io堯w. W wielu z nich mia豉 miejsce codzienna homilia. R闚nie we W這szech wprowadzono nowe czytania przygotowane przez Rad Liturgiczn w oko這 20 000 ko軼io堯w (Por. Notitiae 24 (1966) 372).

F. B.

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 37:1967, f. II, s. 177.

IV. KRONIKA ODNOWY

F.[ranciszek] B.[lachnicki]

2. Dalsze kursy liturgiczne lubelskiego zespo逝 prelegent闚

 Lubelski zesp馧 prelegent闚 przeprowadzi w dniach 29 i 30 marca kurs liturgiczny dla kap豉n闚 diecezji gorzowskiej w seminarium duchownym w Go軼ikowie-Parady簑. Program kursu obejmowa siedem prelekcji, trzy nabo瞠雟twa wzorowo ukszta速owane wed逝g wymaga odnowy liturgicznej (w tym jedna „Celebratio Verbi Divini”) oraz jedno wieczorne spotkanie dyskusyjne.

 Uczestnikami kursu byli kap豉ni szczeg鏊nie zainteresowani realizacj odnowy liturgicznej wytypowani z terenu ca貫j diecezji, w liczbie oko這 80. Taki sk豉d uczestnik闚 zapewni atmosfer prawdziwego zainteresowania i 篡wej dyskusji. Ca造 przebieg kursu wskazywa na to, 瞠 jego uczestnicy powr鏂ili do swoich plac闚ek duszpasterskich z nowym zapa貫m dla podj璚ia trudu realizacji odnowy liturgii i z pewn gotowo軼i udzielania tego zapa逝 tak瞠 swoim konfratrom w parafii i dekanacie.

 Wydaje si, 瞠 urz康zanie kurs闚 liturgicznych w pierwszym etapie dla kap豉n闚 osobi軼ie zainteresowanych i przyby造ch dobrowolnie (metoda zastosowana ju przedtem na kursach w Katowicach, Warszawie i W這c豉wku) jest jak najbardziej celowe i owocne. W ten spos鏏 bowiem odnowa liturgiczna b璠zie si rozwija豉 stopniowo w  formie ruchu opartego tak瞠 o osobiste przekonanie i prze篡cie duszpasterzy, co zabezpieczy j od wypaczenia przez sprowadzenie jej do wymiar闚 reformy poj皻ej czysto rubrycystycznie.

 W dniach od 7 do 9 kwietnia ten sam zesp馧 przeprowadzi kurs liturgiczny dla alumn闚 奸御kiego Seminarium Duchownego w Krakowie z podobnym, bardzo pozytywnym odd德i瘯iem. Zaszczepienie ducha odnowy liturgii w seminariach, to sprawa o znaczeniu decyduj帷ym dla przysz這軼i tego dzie豉, st康 nale瘸這by sobie 篡czy, aby tego rodzaju kurs闚 by這 w przysz這軼i jak najwi璚ej.

F. B.

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 37:1967, f. II, s. 178.

IV. KRONIKA ODNOWY

F.[ranciszek] B.[lachnicki]

3. Odnowa liturgii a duszpasterstwo ministrant闚

 Konstytucja o 鈍i皻ej Liturgii przynios豉 tak瞠 dowarto軼iowanie funkcji ministrant闚 w zgromadzeniu liturgicznym, szczeg鏊nie przez zasadnicze przydzielenie im funkcji lektor闚 (Por. KL 29). Praca nad wychowaniem ministrant闚 w duchu wymaga KL to jeden z wa積ych odcink闚 realizacji odnowy liturgii.

 W celu wspierania i koordynowania tych wysi趾闚 powsta豉 mi璠zynarodowa instytucja pod nazw „Coetus internationalis ministrantium” (CIM). Sekretariat CIM znajduje si przy Monastere de la Vigne w Bruges (Belgia).

 W listopadzie 1966 roku odby豉 si w Rottemburgu kolejna VIII sesja CIM, kt鏎a zajmowa豉 si szczeg鏊nie problemem formacji lektor闚. Zajmowano si wi璚 formacj biblijn 鈍ieckich, aby mogli godnie proklamowa S這wo Bo瞠, zasadami dotycz帷ymi dykcji oraz formacj ascetyczn i liturgiczn lektor闚 (Por. Notitiae 26 (1967) 80).

 Przy okazji warto tu zaznaczy, 瞠 w Polsce ju od trzech lat realizuje si systematycznie duszpasterstwo ministrant闚 w duchu soborowej odnowy liturgii. Podstaw tej pracy s og鏊nopolskie wytyczne dla duszpasterstwa ministrant闚 opracowane w oparciu o Konstytucj Liturgiczn. Na sze軼iu kolejnych sesjach roboczych diecezjalnych duszpasterzy ministrant闚 omawiano r騜ne aspekty szczeg馧owe realizacji tych wytycznych. Na ostatnim spotkaniu w Warszawie zajmowano si szczeg鏊nie problemem ministrant闚 jako „schola cantorum” oraz metodyk szkolenia liturgicznego ministrant闚.

F. B.

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 37:1967, f. II, s. 178-180.

IV. KRONIKA ODNOWY

F.[ranciszek] G.[reniuk]

4. Spotkanie przewodnicz帷ych Diecezjalnych Komisji Liturgicznych w Nysie

 Z inicjatywy Przewodnicz帷ego Komisji Liturgicznej Episkopatu Polski J. E. Ks. Bpa F.   J o p a   z Opola zorganizowano w Nysie w dniu 30 marca 1967 r. po raz pierwszy spotkanie przewodnicz帷ych Diecezjalnych Komisji Liturgicznych. W intencjach organizator闚 le瘸這 poinformowanie uczestnik闚 o osi庵ni璚iach, zakresie i potrzebach odnowy liturgicznej w Polsce. Spotkanie rozpocz窸o si Msz 鈍. koncelebrowan w Ko軼iele Seminarium Duchownego w Nysie. Udzia w spotkaniu wzi窸o 6 biskup闚 i oko這 30 ksi篹y diecezjalnych. Prelegentami byli sami ksi篹a biskupi oraz  F.   M a  a c z y  s k i   OSB  z Ty鎍a.

 W ramach spotkania zosta這 wyg這szonych 5 referat闚.

 Jako pierwszy wyg這si referat ks. Bp  T.   S z w a g r z y k   z Cz瘰tochowy na temat: „Zadania i obowi您ki Diecezjalnych Komisji Liturgicznych”. W wypowiedzi swej Prelegent wykaza, 瞠 sama my郵 powo豉nia komisji liturgicznych nie jest nowa, 瞠 jest o tym mowa ju w encyklice „Mediator Dei” z 1947 r. oraz w instrukcji K. O. z 3. IX. 1958 r. Powo豉nie za tych komisji jest nakazane w Konstytucji o 鈍i皻ej Liturgii II soboru Watyka雟kiego, w Motu Proprio „Sacram Liturgiam” z 25. I. 1964 r. oraz w instrukcji z 26. IX. 1964 r. Pomijaj帷 celowo szczeg馧y prawno-administracyjne Prelegent zaznaczy, 瞠 przed komisjami liturgicznymi stoi jako zadanie odpowiednie rozwi您anie nast瘼uj帷ych problem闚: o篡wienie uczestnictwa wiernych w liturgii, odpowiednie ustawienie liturgii w parafii i pracy duszpasterskiej oraz zagadnienie j瞛yka polskiego w liturgii. Prelegent bardzo gor帷o podkre郵i konieczno嗆 koordynacji poczyna liturgiczno-duszpasterskich pomi璠zy odpowiednimi komisjami na terenie diecezji.

 Z kolei Ks.  Bp  F.   J o p  z Opola, gospodarz i przewodnicz帷y spotkania, przedstawi projekt Statutu Diecezjalnych Komisji Liturgicznych opracowany na podstawie otrzymanych statut闚 Komisji Liturgicznych niekt鏎ych diecezji polskich. Projekt ten otrzymali przewodnicz帷y poszczeg鏊nych komisji diecezjalnych z pro軸 o przedyskutowanie go w diecezjach i przes豉nie odpowiednich uwag celem uwzgl璠nienia ich przy ostatecznej redakcji projektu przed przedstawieniem go do zatwierdzenia na Konferencji Episkopatu polskiego. Projekt omawia: charakter Komisji, jej sk豉d i kierownictwo, kadencj cz這nk闚, charakter uchwa i wyja郾ie Komisji, zebrania, obowi您ki i zadania oraz 鈔odki dzia豉nia.

 Ks. Bp  A.   W r o n k a   z Wroc豉wia wyg這si referat obszerny zakresowo pt. „Liturgiczne dokszta販anie kap豉n闚, liturgiczne wychowanie alumn闚 i wiernych”, kt鏎ego my郵 przewodni by這 podkre郵enie konieczno軼i „wci庵ni璚ia wiernych w liturgi”, czego nie da si osi庵n望 je郵i sami duszpasterze nie b璠 przenikni璚i duchem liturgii. Duchowni wi璚 powinni liturgi „intelligere, vivere et fidelibus communicare”. Wychowanie alumn闚 powinno dokonywa si na p豉szczy幡ie intelektualnej i duchowej oraz powinno obj望 odpowiedni form kultyczn. Wykorzystuj帷 takie 鈔odki jak o速arz, ambon, konfesjona, sal katechetyczn nale篡 w wychowaniu liturgicznym wiernych d捫y do integralnej odnowy 篡cia duchowego 陰cz帷 odnow liturgiczn z jednoczesn odnow wszystkich dziedzin 篡cia religijno-moralnego.

 W swoim wyst徙ieniu  F.   M a  a c z y  s k i  OSB  om闚i „Stan posoborowego odnowienia liturgii w Polsce” przedstawiaj帷 przede wszystkim prace dokonane przez Komisj Liturgiczn Episkopatu Polski (propria mszalne i brewiarzowe, nowy rytua, ryt procesji Bo瞠go Cia豉, Msza polski, kt鏎y ma si ukaza przy ko鎍u 1967 r., Oratio communis). Referent zaapelowa o wsp馧prac komisji liturgicznych diecezjalnych z Komisj Liturgiczn Episkopatu oraz o do這瞠nie stara, aby dopilnowa realizacji ju og這szonych rozporz康ze.

 Jako ostatni odczytano referat opracowany przez nieobecnego z powodu choroby ks. Bpa  S.   J a k i e l a   z Przemy郵a na temat: „J瞛yk polski w liturgii wed逝g uchwa Episkopatu i melodie do polskich 酥iew闚 liturgicznych”. Referat sk豉da si z trzech cz窷ci: w cz窷ci pierwszej om闚iono spraw j瞛yka polskiego w liturgii Mszy 鈍., w drugiej j瞛yk polski w Sakramentaliach; w trzeciej za melodie do polskich 酥iew闚 liturgicznych zgodnie z aktualnie obowi您uj帷ymi uchwa豉mi Episkopatu Polski. Autor referatu widzi mo磧iwo嗆 zastosowania j瞛yka polskiego m. in.:
 1) w Wielki Pi徠ek – w liturgii s這wa, responsoriach, modlitwach wiernych (Oremus dilectissimi nobis), adoracji Krzy瘸 oraz w modlitwach adoracyjnych podczas przeniesienia Naj鈍. Sakramentu
 2) w Wielk Sobot – w wezwaniach „鈍iat這 Chrystusa – Bogu niech b璠 dzi瘯i”, w liturgii s這wa, responsoriach i towarzysz帷ych modlitwach, w litanii do Wszystkich 鈍i皻ych, we w陰czonych do Mszy 鈍. Laudesach (antyfona „Wczesnym rankiem”, ps. 150 i Benedictus) oraz prawdopodobnie mo積a po polsku od酥iewa „Exultet” wed逝g melodii i w przek豉dzie ju zatwierdzonym przez Episkopat.

 W przerwie obiadowej uczestnicy zwiedzili zabytkowy gotycki ko軼i馧 鈍. Jakuba oraz ko軼i馧 i zesp馧 budynk闚 pojezuickich przy rynku Solnym. Oceniaj帷 ca這嗆 spotkania nale篡 uzna je za bardzo na czasie, dobrze zorganizowane i prowadzone, za co organizatorom nale膨 si s這wa szczeg鏊ne uznania. Zaznaczy si jednak brak czasu na dyskusj i swobodn wymian zda i spostrze瞠. Uderza ponadto brak przedstawicieli zgromadze zakonnych i zakon闚, kt鏎ych poczynania takie powinny by inspirowane i koordynowane przez Komisj Liturgiczn Episkopatu Polski.

F. G.

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 37:1967, f. II, s. 180-182.

V. Z PROBLEM紟 MUZYKI I SZTUKI LITURGICZNEJ

K.[arol] M.[rowiec]

1. Drogi odnowy liturgicznej w Niemczech w dziedzinie muzyki ko軼ielnej

 Sprawa mszy liturgicznych w j瞛yku narodowym w Niemczech jeszcze do niedawna stanowi豉 problem nierozwi您any. Duszpasterze i laicy, zajmuj帷y si muzyk, chc帷 dostosowa si do nowego uj璚ia s逝瘺y bo瞠j, wytyczonego przez soborow Konstytucj o liturgii albo spychali muzyk ko軼ieln, nie鈍iadomi rzeczy i bezradni – na boczne tory, nie troszcz帷 si o ni wcale, albo te chwytali na o郵ep ka盥y nowy utw鏎, niezale積ie od jego poziomu i warto軼i artystycznej. Zjawisko to by這 tym bardziej niepokoj帷e, 瞠 na terenie Niemiec zacz窸o si pojawia mn鏀two kompozycji nacechowanych przera瘸j帷ym dyletantyzmem.

 Ostatnio zaznaczy豉 si zmiana na lepsze. Szereg zdolnych, a nawet nale膨cych do czo堯wki kompozytor闚 przejawi這 ch耩 tworzenia nowych, warto軼iowych utwor闚 na u篡tek s逝瘺y bo瞠j. 安iadczy o tym og這szenie drukiem przez kilku autor闚 mszy liturgicznych w j瞛yku narodowym.

 Zdaniem krytyka miesi璚znika „Musica Sacra” najbardziej warto軼iow pozycj jest „Deutsches Ordinarium” Hermana   S c h r o e d e r a  1 .  Wytycza ona w豉軼iw drog dla tego rodzaju kompozycji.

 Wspomniany miesi璚znik drukuje przyk豉dowo jedynie nuty do Kyrie, co rzecz jasna daje tylko w pewnym stopniu pozna za這瞠nia autora.

 Kompozycja zosta豉 zbudowana w ten spos鏏, 瞠 w jej wykonaniu bior udzia: Kantor, Schola (wzgl璠nie 4-g這sowy ch鏎 mieszany) i lud – przy akompaniamencie organ闚. Zasad wykonania jest stara praktyka 酥iewu naprzemiennego (Alternatim-Praxis) daj帷a w efekcie du瞠 urozmaicenie. Wprawdzie melodia g鏎nego g這su wokalnego bywa odpowiednio do tekstu powtarzana, to jednak zastosowana przez kompozytora zmiana podk豉du harmonicznego partii organowej, zapobiega skutecznie niebezpiecze雟twu monotonii. Przyst瘼no嗆 i 豉two嗆 wyuczenia utworu zdaj si gwarantowa nast瘼uj帷e zalety kompozycji, a mianowicie: sylabiczne traktowanie melodii i pos逝giwanie si 酥iewanymi zwrotami melodycznymi, inspirowanymi przez chora gregoria雟ki.

 Z powy窺zych uwag wynika, 瞠 interesuj帷a kompozycja mszalna H. Schroedera zas逝guje na odnotowanie. Dowodzi mo磧iwo軼i po陰czenia ze sob 酥iewu ludowego (w ten spos鏏 zapewnia si „participatio populi”) ze 酥iewem wielog這sowym ch鏎u ko軼ielnego. Jej muzyczna warto嗆 zdaje si przywraca s逝瘺ie bo瞠j wysoki poziom artystyczny, na kt鏎ym utrzymywa豉 si przez wieki.

 Tw鏎czo嗆 muzyczna w j瞛yku narodowym, powstaj帷a przez wieki odnowionej liturgii zatacza w Niemczech coraz szersze kr璕i.

 Oto najwa積iejsze jej kierunki i osi庵ni璚ia 2 .

 1. Recytatyw liturgiczny. Dzi瘯i konkursowi rozpisanemu przez bpa Limburga jak i zam闚ieniu Instytutu Liturgicznego w Trier zosta造 opracowane nowe tony recytatywu liturgicznego, kt鏎e nast瘼nie zaaprobowa豉 Konferencja Episkopatu w Fuldzie. W鈔鏚 ustalonych melodii znajduje si: 2 tony oracji, po 5 ton闚 Lekcji i Ewangelii, przy czym po這wa z nich bazuje na tonie rzymskim, a reszta pochodzi od kompozytor闚 wsp馧czesnych. Melodie opublikowano anonimowo. R闚nocze郾ie Episkopat niemiecki zaaprobowa Acclamationes, Pater noster i embolizm w j瞛yku ojczystym.

 2. Psalmodia w j瞛yku narodowym. Pr鏏y stworzenia psalmodii w j瞛yku niemieckim id dwoma torami: a) wykorzystania wzor闚 gregoria雟kich lub spokrewnionych z nimi, b) wytworzenia nowych modeli, maj帷ych charakter recytacji zrytmizowanej.

 Ad a) Psalmodia niemiecko-gregoria雟ka ju od dawna zrezygnowa豉 z dos這wnego przejmowania ton闚 rzymskich. Unika wi璚 melizm, a wybiera tylko te formu造, kt鏎e stosunkowo 豉two da si uzgodni z akcentem s這wa. Nie wydano dot康 systematycznie u這穎nego i kompletnego Psa速erza niemiecko-gregoria雟kiego. Publikacje, jakie ukaza造 si dot康 陰cz si przewa積ie z proprium missae albo z godzinami kanonicznymi.

 Ad b) Obszerna pr鏏a nowej psalmodii zawarta jest w „Neues Psalmen-buch” i obejmuje 72 psalmy i kantyki w formie responsorialnej. Poszczeg鏊ne strofy psalmowe wykonuje Kantor lub ch鏎, po czym lud powtarza sta造 refren (Kehrvers). Dodaj帷 wi瘯sz ilo嗆 refren闚 mo積a pos逝giwa si poszczeg鏊nymi psalmami przy r騜nych obrz璠ach liturgicznych (msza, jutrznia, wigilia). „Neues Psalmenbuch” zosta這 przystosowane do wykonania jedno, lub wielog這sowego. Inne wydawnictwa jak: „Deutscher Singpsalter” i „Ges鄚ge zur Eucharistiefeier” wzoruj si na psalmodii  O.   G e l i n e a u' a.

 3. Proprium missae. 如iewy te maj po wi瘯szej cz窷ci form psalmodyczn. Drukiem ukaza這 si szereg publikacji, z kt鏎ych najwa積iejsze s:  H.   K a h l e f e l d a   „Ges鄚ge fr den Gottesdienst” (przyk豉d niemieckiej gregorianki), „Singende Gemeinde” – jako praca zbiorowa, zawieraj帷a antyfony do psalm闚 o charakterze parafraz pie郾iowych i wreszcie „Singendes Gottesvolk” i inne.

 Ukaza造 si drukiem r闚nie wielog這sowe opracowania proprium mszalnego, commune i 鈍i徠eczne. Jedne utrzymane w stylu bardziej konwencjonalnym, jak H. Lemachera, W. Waldbroela czy F. Fleckensteina. Drugie wykazuj ju technik nowoczesn czego przyk豉dem s dzie豉  R.   T h o m a s a,   G.   R a t z i n g e r a,   G.   F ä s s l e r a   i innych.

 4. Nieszpory, kompleta i jutrznia. Du瘸 ilo嗆 nowych 酥iewnik闚 diecezjalnych posiada nieszpory niedzielne i 鈍i徠eczne w j瞛yku narodowym. Wyb鏎 psalm闚 nie zawsze jest zgodny z rubrykami. Cz瘰to opuszcza si antyfony. Przyk豉dem tego rodzaju wydawnictw s opublikowane przez Instytut Liturgiczny w Trewirze: Nieszpory niedzielne i Kompleta  H.   K a h l e f e l d a.

 5. Ordinarium Missae. Kompozycje te zajmuj czo這we miejsce w nowej tw鏎czo軼i liturgicznej. Z uwagi na tekst da si w鈔鏚 nich wyr騜ni 3 grupy: a) ordinarium z tekstem wiernym, b) z drobnymi wariantami tekstowymi, c) parafrazy pie郾iowe.

 Wielu kompozytor闚 zaj窸o postaw wyczekuj帷, poniewa spodziewane jest wypracowanie nowego t逝maczenia tekstu ordinarium. Muzyk do dotychczas obowi您uj帷ego tekstu ordinarium napisali:  H.   R o h r   (5 mszy, wykazuj帷ych silne powi您ania z melodyk gregoria雟k) i   K.   K r a f t.   Obok tych mszy jednog這sowych powsta這 szereg mszy wielog這sowych, jak   W.   H i e r d e i s a   i   J.   M o n t e r a,   kt鏎e wprawdzie zas逝guj na uwag z powodu swych warto軼i artystycznych, ale nie odpowiadaj reformie liturgicznej, poniewa wykluczaj 酥iew wiernych.

 W grupie b) wyr騜niaj si nowoczesnym brzmieniem kompozycje   F.   S c h i e z i' e g o   („Deutsche Oridinariumsmesse”) i   H.   R o h r a.  We Mszy   E.   Q u a c k a   udzia ludu wyra瘸 si przy pomocy kr鏒kich zawo豉 (Rufe).

 Najliczniejsza jest grupa c) stanowi帷a przyk豉d ordinari闚 typu parafraz pie郾iowych.

1 Haus-Elmar  B a c h,  Ein deutsches Ordinarium von Hermann Schroeder, Musica sacra, 86 (1966) H. 1, s. 22-24.
2 Sprawozdanie na podstawie artyku逝  E.  Q u a c k a,  Gottesdienstliche Musik in deutscher Sprache. Concilium 2 (1966) 126-129.

K. M.

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 37:1967, f. II, s. 183-184.

J.[an] S.[kowronek]

V. Z PROBLEM紟 MUZYKI I SZTUKI LITURGICZNEJ

2. Pawe VI o liturgii i sztuce

 W dniu 4 stycznia 1967 r. odby si w Rzymie og鏊now這ski kongres cz這nk闚 Komisji Liturgicznych, Artystycznych i Muzycznych. Przemawia na nim Ojciec 鈍. Pawe VI przypominaj帷, jakie cele wyznaczaj dokumenty soborowe Komisjom i jaki powinien by ich wzajemny stosunek do siebie. Notitiae nr 26 z r. 1967 str. 33 wyci庵n窸y z tego przem闚ienia jedno stwierdzenie Ojca 鈍., kt鏎e uczyni造 tytu貫m przedrukowanego fragmentu: „Sprawowanie liturgii ma przybra szat artystyczn”.

 Stosunek wzajemny Liturgii i Sztuki, znaj帷 tradycje Ko軼io豉, mo積a 豉two okre郵i w dwu stwierdzeniach: Liturgia i Sztuka s dla siebie siostrami. Sprawowanie Liturgii zawsze wymaga jakiego wyrazu artystycznego. Dzi w dobie odnowy liturgicznej musimy zdawa sobie spraw, 瞠 czynno嗆 liturgiczna wsp鏊nej i oficjalnej modlitwy Ko軼io豉, oraz prze篡wanie Bo篡ch misteri闚, w kt鏎ych uobecnia si sam B鏬, dokonuje si w jakich 鈍i皻ych i artystycznych wymiarach form i czas闚. Liturgia i Sztuka musz si uzupe軟ia. Liturgia winna da Sztuce wielkie, Bo瞠 tre軼i, Sztuka natomiast powinna nada im artystyczne formy i sprawi, 瞠 nawet czysto duchowe tre軼i b璠 dla cz這wieka zrozumia貫, poprzez widoczne znaki. Objawienie Bo瞠 zna takie powi您ania i uzupe軟ienia. Oto 鈍. Pawe twierdzi, 瞠 Jezus Chrystus jest obrazem niewidzialnego Boga (Kol 1, 15; 2 Tym l, 10). W podobny spos鏏 post瘼uje 鈍. Jan (J l, 17). W taki sam spos鏏 argumentowa sam Chrystus (J 14, 9). Chrystus r闚nie pragn掖, aby uroczyste sprawowanie Eucharystii wielkoczwartkowej dokona這 si w鈔鏚 obrz璠闚 izraelskich, w sali wielkiej i zas豉nej (ㄆk 22, 12). Wszystkie te rzeczy posiadaj dla cz這wieka wymow. Liturgia chrze軼ija雟ka narodzi豉 si w splocie ryt闚 zewn皻rznych, modlitw, 酥iew闚, jest nabrzmia豉 pi瘯nem poezji, jest pe軟a znak闚, b這gos豉wie雟tw. I dlatego przemawia do cz這wieka i sprawia, 瞠 rzeczy bardzo duchowe staj si dla niego bliskie i zrozumia貫. A czyni to tym lepiej, im znaki s bardziej czytelne, zrozumia貫 i bardziej przemawiaj帷e do cz這wieka.

 W szczeg鏊ny spos鏏 odnosi si to do Liturgii Eucharystii, kt鏎a jest znakiem jedno軼i Cia豉 Mistycznego Chrystusa i Sakramentem mi這軼i. Wprawdzie sama tre嗆 tego Sakramentu ma swoje uprzywilejowanie, tym niemniej trzeba te doceni warto嗆 form sakralnych, kt鏎e te tre軼i wyra瘸j. Gdyby kto chcia lekkomy郵nie potraktowa ryty zewn皻rzne, ten m鏬豚y wzbudzi w徠pliwo軼i a nawet negacj istotnych tre軼i.

 Nale篡 wi璚 wyra幡ie sformu這wa odpowied, jaki powinien by wzajemny stosunek mi璠zy Liturgi i Sztuk. Konstytucja o 鈍i皻ej Liturgii daje na to wyra幡 odpowied: Odnowiona Liturgia ma sta si motorem o篡wienia 篡cia religijnego. Ma ona sprawi, by wierni czynnie i 鈍iadomie uczestniczyli w 鈍i皻ych czynno軼iach kultowych, kt鏎e wyra瘸j si w dwojaki spos鏏: Bogu z這篡 ho責 i by wyrazem modl帷ej si spo貫czno軼i Ludu Bo瞠go. Sztuka natomiast ma na celu znalezienie najlepszych 鈔odk闚 do spe軟ienia przez Liturgi tych zada. Jest to wi璚 charakter s逝瞠bny Sztuki. W ten spos鏏 Sztuka Sakralna posiada pewne granice zakre郵one przez Liturgi i sw鎩 charakter sakralny. Mimo to ma ona olbrzymie mo磧iwo軼i tworzenia dzie natchnionych tre軼iami Bo篡mi.

 Zwracaj帷 si Ojciec 鈍. do liturgist闚 prosi, aby dzia豉li roztropnie wyczuwaj帷 potrzeby czas闚 obecnych, kt鏎e pragn autentycznej pobo積o軼i i modlitwy. Reformy swe musz oni przeprowadza w duchu pos逝sze雟twa w豉dzom diecezjalnym i Stolicy 鈍. Musz one by owiane duchem mi這軼i.

 Od znawc闚 Sztuki Ojciec 鈍. spodziewa si wielkiego umi這wania dorobku kulturalnego i stworzenia mo磧iwo軼i przekazania jego nast瘼nym pokoleniom.

 W zako鎍zeniu Ojciec 鈍. stwierdzi, 瞠 w czasach obecnych potrzeba nam nie tylko 鈍i皻ych, ale r闚nie artyst闚 i to bardzo dzielnych i wielkich. Jedni i drudzy s 鈍iadkami dzia豉j帷ego Ducha Bo瞠go.

J. S.

 


    Zapis elektroniczny Biuletynu Odnowy Liturgii przygotowa Jerzy Paczkowski
 
 

 

 

 

 s. 156

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 156

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 157

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 158

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 159

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 160

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 161

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 162

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 163

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 164

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 165

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 166

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 167

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 168

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 169

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 170

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 171

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 172

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 173

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 174

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 s. 175