Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 37:1967, f. I, s. 147-170.

drukuj          
(dokument z oryginaln
numeracj stron)

Od redakcji [F.B.]

I. DOKUMENTY ODNOWY
1. Notitiae – F.B.
2. Dotychczas wydane dokumenty reformy liturgicznej – F.G.
3. List kard. J. Lercaro z 30. VI. 1965 – F.B.
4. List kard. J. Lercaro z 25. I. 1966 – [? F.B, F.G]
5. Instrukcja o wychowaniu liturgicznym alumn闚 – F.G.
6. Nowy porz康ek czyta biblijnych we Mszach 鈍. w dni powszednie – F.B.
7. Dekret w sprawie j瞛yka polskiego w liturgii – F.B.
8. Dekret w sprawie polskiego lekcjonarza liturgicznego

II. PROBLEMY ODNOWY
1. Ku reformie czyta Pisma 鈍. we Mszy 鈍. – F.B.
2. Missa privatim celebrata i missa cum populo – F.B.
3. T逝maczenia dos這wne czy zrozumia貫 – W.D.
4. Odnowa liturgiczna w Polsce: perspektywy, problemy, potrzeby – F.B.

III. PRAKTYKA ODNOWY
1. Msza 鈍. versus populum – R.R.
2. Msza 鈍. z wystawieniem Naj鈍i皻szego Sakramentu – F.B.
3. B這gos豉wie雟two eucharystyczne po Mszy 鈍. – F.G.
4. O速arz versus populum a krzy o速arzowy – F.B.
5. Co wolno, a czego nie wolno? – P.B.

IV. KRONIKA ODNOWY
l. Odnowa liturgiczna w NRD – B.S.
2. Formacja liturgiczna kap豉n闚 w Polsce – F.B., R.., R.R.

V. Z PROBLEM紟 MUZYKI I SZTUKI LITURGICZNEJ
1. Melodie do cz窷ci sta造ch Mszy 鈍. w j瞛yku polskim – Z.B.
2. Odnowa szat liturgicznych – M.Z.

 

 

 

 

[Franciszek Blachnicki]

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 37:1967, f. I, s. 147.

Od redakcji

 Realizacja odnowy liturgii stwarza mn鏀two problem闚 zar闚no teoretycznych jak i praktycznych. Dla ich rozwi您ania nie wystarczy kierowa si jak捷 intuicj og鏊n i oztropno軼i duszpastersk. Potrzebna do tego jest fachowo嗆 i solidna wiedza; znajomo嗆 dokument闚 odnowy liturgicznej, ich autentycznej interpretacji, genezy poszczeg鏊nych punkt闚 reformy oraz ich teologicznych podstaw. Trzeba si orientowa w dyskusjach prowadzonych w specjalistycznych czasopismach oraz w bie膨cej bibliografii.

 Trudno domaga si powy窺zej orientacji od poszczeg鏊nych duszpasterzy, pragn帷ych urzeczywistni odnow liturgiczn, ze wzgl璠u na brak czasu, znajomo軼i j瞛yk闚 obcych i dost瘼u do 廝鏚e. Brak kontaktu z literatur zagraniczn utrudnia nawet t niezb璠n orientacj diecezjalnym i innym o鈔odkom duszpasterstwa liturgicznego oraz wyk豉dowcom liturgii w seminariach duchownych.

 Biuletyn odnowy liturgii maj帷y stanowi sta造 dzia naszego pisma, pragnie chocia w cz窷ci odpowiedzie tym wszystkim potrzebom odnowy liturgicznej w Polsce. Ma on mie charakter przede wszystkim informuj帷y, przekazuj帷 najwa積iejsze dane z czasopism i wydawnictw liturgicznych oraz wiadomo軼i o r騜nych inicjatywach i formach realizacji odnowy liturgicznej zar闚no w Polsce jak i zagranic. Informacje te, na og馧 zwi瞛貫, ograniczaj帷e si do rzeczy istotnych, b璠 dotyczy造: dokument闚 odnowy liturgii (w znaczeniu szerszym, a wi璚 tak瞠 autorytatywne wypowiedzi na ten temat), dyskutowanych og鏊nych problem闚 odnowy, zagadnie praktycznych zw豉szcza rubrycystycznych, kroniki ruchu odnowy w kraju i zagranic, gdzie b璠 notowane ciekawsze inicjatywy duszpasterskie. Osobne dzia造 b璠 stanowi造 zagadnienie muzyki i 酥iewu liturgicznego, sztuki sakralnej 陰cznie z paramentyk oraz notatki bibliograficzne.

 Biuletyn redaguje zesp馧 liturgist闚 鈔odowiska lubelskiego z這穎ny z pracownik闚 naukowych Sekcji Pastoralnej Wydzia逝 Teologicznego KUL, Instytutu Muzykologii Ko軼ielnej KUL, z przedstawicieli diecezjalnej Komisji Liturgicznej w Lublinie oraz Ks. Ks. Jezuit闚 w Lublinie. Redakcja zaprasza do wsp馧pracy wszystkich zainteresowanych liturgist闚 i dzia豉czy odnowy liturgicznej w Polsce. Materia造 mo積a nadsy豉 za po鈔ednictwem redakcji „Collectanea Theologica”.

1 Redaktorem niniejszego Biuletynu jest ks. Franciszek Blachnicki (F. B.) przy wsp馧pracy ks. Franciszka Greniuka (F.G.), ks. Wojciecha Danielskiego (W.D.), ks. Romualda Raka (R.R.), ks. Bogdana Sneli (B.S.), ks. Rudolfa Zielasko (R.Z.), ks. Zdzis豉wa Bernata (Z.B.) oraz ks. Mariana Zielnioka (M.Z.).

 

 

 

 

F.[ranciszek] B.[lachnicki]

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 37:1967, f. I, s. 147-148.

I. DOKUMENTY ODNOWY

F.[ranciszek] B.[lachnicki]

1. Notitiae

 „Notitiae” to tytu miesi璚znika wydawanego przez posoborow Rad do wykonania Konstytucji o 鈍i皻ej Liturgii (Consilium ad Exsequendam Constitutionem de Sacra Liturgia). Jest to organ urz璠owy tej瞠 instytucji, wychodzi 15 ka盥ego miesi帷a, pierwszy numer ukaza si w styczniu 1965 r.

 Celem tego miesi璚znika, w my郵 umieszczonego w pierwszym numerze s這wa wst瘼nego kard.   L e r c a r o, przewodnicz帷ego Rady, jest podtrzymywanie i piel璕nowanie 篡cia samej Rady, informowanie krajowych oraz diecezjalnych komisji liturgicznych oraz o鈔odk闚 odnowy liturgicznej o dzia豉lno軼i Rady, informowanie czasopism liturgicznych i pastoralnych o post瘼ie odnowy liturgicznej, og豉szanie i obja郾ianie dokument闚 liturgicznych wydawanych przez jak彗olwiek kompetentn w豉dz i wreszcie 郵edzenie oraz wspieranie wszelkiej dzia豉lno軼i liturgicznej kwitn帷ej w ca造m Ko軼iele, zw豉szcza przez wydobywanie na 鈍iat這 inicjatyw o znaczeniu powszechnym.

 W dotychczasowych numerach tego miesi璚znika zarysowa造 si nast瘼uj帷e dzia造:

1.   A c t a   C o n s i l i i   –  gdzie s podawane r騜ne dokumenty i sprawozdania zwi您ane z dzia豉lno軼i Rady, w szczeg鏊no軼i dekrety aprobuj帷e uchwa造 konferencji episkopat闚 r騜nych kraj闚 dotycz帷e wprowadzenia j瞛yk闚 narodowych do liturgii. W tym dziale szczeg鏊nie ciekawe s sprawozdania z prac r騜nych zespo堯w roboczych powo豉nych przez Rad („Coetus a studiis”) dla przygotowania dalszych etap闚 odnowy liturgii.

2.   A c t u o s i t a s   C o e t u u m   E p i s c o p o r u m.   W tym dziale znajdujemy informacje o ksi璕ach liturgicznych aprobowanych przez Episkopaty poszczeg鏊nych kraj闚 oraz sprawozdania przewodnicz帷ych komisji liturgicznych poszczeg鏊nych episkopat闚 „o pierwszych krokach odnowy liturgicznej”.

3.   D o c u m e n t o r u m   E x p l a n a t i o.   Dzia ten jest szczeg鏊nie wa積y dla rubrycyst闚, przynosi bowiem odpowiedzi na r騜ne pytania („dubia”) nadsy豉ne z ca貫go 鈍iata do Rady. Uwaga w numerze 5 „Notitiae” (str. 136) stwierdza, 瞠 odpowiedzi te nie maj charakteru oficjalnego, ale tylko orientacyjny.

 Rozwi您ania oficjalne i obowi您uj帷e musz by og這szone w „Acta Apostolicae Sedis”.

 Inne dzia造, mniejsze obj皻o軼iowo, to komunikaty 安i皻ej Kongregacji Obrz璠闚, „Studia” (r騜ne przyczynki np. na temat sposob闚 t逝maczenia „Ite missa est”), „Nuntia” (o r騜nych zjazdach, kongresach liturgicznych itp.) „Bibliographica” (nowe pozycje wyd. liturgiczne).

F.B.

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 37:1967, f. I, s. 148-149.

I. DOKUMENTY ODNOWY

F.[ranciszek] G.[reniuk]

2. Dotychczas wydane dokumenty reformy liturgicznej

 Posoborowa Rada Liturgiczna, powo豉na do realizacji Konstytucji o Liturgii z dnia 4. XII. 1963 r., na mocy Motu Proprio papie瘸 Paw豉 VI z dnia 25. I. 1964 r., pracuj帷a pod przewodnictwem kard. L e r c a r o przygotowa豉 i wyda豉 dot康 poza Instrukcj z 26. IX. 1964 r., nast瘼uj帷e dokumenty, wprowadzaj帷e w 篡cie odnow liturgiczn:

 1. Ordo Missae et Ritus servandus in celebratione Missae, zawieraj帷e pewne zmiany obrz璠owe we Mszy 鈍., kt鏎e mo積a wprowadzi przed ostateczn reform liturgii mszalnej. Drugie wydanie typiczne tego Ordo Missae zawiera pewne zmiany w stosunku do wydania pierwszego, dlatego obecnie mo積a korzysta tylko z tego wydania nowszego.

 2. Kyriale simplex. Zawiera ono poza melodi do antyfony Asperges me Vidi aquam, pi耩 schemat闚 melodii cz窷ci sta造ch Mszy 鈍. dostosowanych do 酥iewu og馧u wiernych, a wi璚 豉twych do wykonania. W dodatku zamieszczano dwie melodie do Pater noster przewidziane do 酥iewu tej modlitwy przez ca貫 zgromadzenie wiernych, a wi璚 celebransa z ludem. Melodie bowiem znajduj帷e si w msza豉ch dotychczasowych s melodiami solowymi.

 3. Variationes in Ordinem Hebdomadae Sanctae inducendae. Zawieraj one przepracowany uk豉d tekst闚 Mszy 鈍. na Wielki Czwartek podczas po鈍i璚enia olej闚, poza tym przepisy rubrycystyczne upraszczaj帷e ryt konsekracji olej闚, a nadto pewne zmiany w tekstach modlitw uroczystych odmawianych w liturgii Wielkiego Pi徠ku.

 4. Ritus servandus in Concelebratione Missae et Ritus Communionis sub utraque specie. W tej publikacji om闚iono zasady og鏊ne dotycz帷e koncelebry i Komunii 鈍. pod dwoma postaciami oraz szczeg馧owe przepisy rubrycystyczne okre郵aj帷e r騜ne sposoby koncelebrowania oraz przyjmowania Komunii 鈍. w takiej formie. Znajduje si tam ponadto tekst kanonu Mszy 鈍., zamieszczony dla wygody koncelebruj帷ych oraz melodie do tych cz窷ci kanonu mszalnego, kt鏎e wed逝g nowych przepis闚 mog by 酥iewane.

 5. Cantus qui in Missali romano desiderantur iuxta Instructionem ad executionem Constitutionis de sacra Liturgia recte ordinandam et iuxta ritum Concelebrationis. W dokumencie tym znajduj si nast瘼uj帷e rodzaje melodii: 1) melodia modlitwy nad darami ofiarnymi, 2) melodie do cz窷ci kanonu u篡wane ad libitum podczas koncelebry, tj. od Hanc igitur a do Supplices w陰cznie, 3) melodie do Per Ipsum, 4) melodie do Pater noster do 酥iewu wsp鏊nego, 5) melodia embolizmu. Jako dodatek za陰czono melodie do wezwa modlitwy wiernych, kt鏎e mog by dostosowane do wezwa w j瞛yku ojczystym.

 6. De oratione communi seu fidelium. W publikacji tej om闚iono natur modlitwy wiernych, jej wa積o嗆 i struktur. Podano ponadto kryteria jakimi nale篡 si kierowa w uk豉daniu tekst闚 w j瞛ykach ojczystych, przygotowanych przez narodowe komisje liturgiczne, do u篡tku na terenie ich jurysdykcji.

 7. Missa pro Iubilaeo extraordinario. Rada liturgiczna uzna豉 za stosowne opracowa nowy formularz mszalny do u篡tku podczas Mszy 鈍. odprawianej z okazji g堯wnych uroczysto軼i jubileuszu soborowego. Formularz ten, zw豉szcza w tek軼ie nowej prefacji, ja郾iej wyra瘸 i podkre郵a poj璚ie biskupstwa i Ko軼io豉. Publikacja zawiera wykaz okoliczno軼i w kt鏎ych tak Msz 鈍. mo積a odprawi. Przewidziano formularz na czas pozawielkanocny oraz ten sam schemat z niekt鏎ymi jednak zmianami na czas wielkanocny; zawiera okoliczno軼iow modlitw wiernych, melodi nowej prefacji, proste melodie do tekst闚 mszalnych oraz wskaz闚ki co do wyboru melodii z Graduale Romanum.

F.G.

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 37:1967, f. I, s. 149-151.

I. DOKUMENTY ODNOWY

F.[ranciszek] B.[lachnicki]

3. List kard. J. Lercaro z 30. VI. 1965

 Kard. Jakub   L e r c a r o,   przewodnicz帷y Rady do wykonania Konstytucji o 鈍i皻ej Liturgii, wystosowa w dniu 30 czerwca 1965 roku list do przewodnicz帷ych wszystkich episkopat闚 鈍iata dotycz帷y problem闚 zwi您anych z realizacj odnowy liturgicznej, zredagowany w 5 j瞛ykach. Tekst oficjalny w j瞛yku francuskim wydrukowany zosta w numerze 9-10 „Notitiae”. Poni瞠j podajemy w streszczeniu g堯wne my郵i tego listu.

 Na wst瘼ie Kardyna notuje z zadowoleniem wspania造 rozw鎩 odnowy liturgicznej na ca造m 鈍iecie, przypominaj帷 s這wa Piusa XII-o „przej軼iu Ducha 安. przez Jego Ko軼i馧”. To, co zacz窸o si dzia w ko軼io豉ch ca貫go 鈍iata po 1 marca 1965 r. nale瘸這by okre郵i jako, „mirabilia Dei&” Na jasnym horyzoncie pojawiaj si jednak瞠 ci庵le pewne chmurki, zaciemniaj帷e ja郾iej帷e 鈍iat這. Dlatego Kardyna zestawia w 9 punktach pewne zasady i wytyczne, jakich nale篡 si trzyma dla zapewnienia odnowie religijnej wi瘯szej owocno軼i i skuteczno軼i.

 1.  Nowe normy liturgiczne cechuje pewna elastyczno嗆, stwarzaj帷a mo磧iwo嗆 dostosowania si do konkretnych warunk闚. Z tej elastyczno軼i nie wynika jednak瞠, aby ka盥y kap豉n m鏬 samodzielnie i wed逝g w豉snego upodobania kszta速owa obrz璠y Ko軼io豉. Nale篡 zwraca uwag na to, komu Ko軼i馧 zleci dokonywanie tych adaptacji i jakie zakre郵i im granice.

 2.  Jednym z najcenniejszych owoc闚 odnowy liturgicznej jest spot璕owanie ducha braterstwa i zmys逝 rodzinnego w鈔鏚 uczestnik闚 liturgii. Piel璕nowanie tego ducha nie mo瞠 jednak prowadzi do zatarcia elementu hierarchicznego nale膨cego do istoty liturgii.

 3.  „Consilium” w 40 grupach roboczych, oraz w centralnym zespole 43 biskup闚 prowadzi od 15 miesi璚y intensywn prac nad przygotowaniem dalszych etap闚 odnowy liturgii. Praca ta wymaga czasu, krytycznych bada, analiz i ocen. Dlatego trzeba si uzbroi w cierpliwo嗆 i nale篡 zaniecha indywidualnego i szkodliwego eksperymentowania. Ka盥y natomiast, kto s康zi, 瞠 m鏬豚y da jakie konstruktywne propozycje spe軟i prawdziw pos逝g mi這軼i, je瞠li podzieli si nimi z „Consilium”, kt鏎e rozwa篡 je sumiennie.

 4.  W obecnym okresie przej軼iowym pozostaj w mocy dotychczasowe rubryki, o ile nie zosta造 oficjalnie i wyra幡ie zniesione. Nowe prawo liturgiczne zawarte jest w Konstytucji o 鈍i皻ej Liturgii,Motu Proprio z 25. I. 1964, w Instrukcji z 26. IX. 1964 oraz w uchwa豉ch Konferencji Episkopat闚. Nie wolno przekracza granic zakre郵onych przez te dokumenty. Zezwolenie na dalej id帷e eksperymenty s udzielane tylko okre郵onym o鈔odkom na ustalony czas i na pi鄉ie. Z drugiej strony trzeba przypomnie, 瞠 wszystkie wytyczne dokument闚 soborowych i zarz康ze wykonawczych musz by przez wszystkich w ca貫j pe軟i urzeczywistnione. Dla odnowy Ko軼io豉 bowiem tak samo szkodliwa jest nieroztropna dzia豉lno嗆 jednych jak i bierno嗆 innych, wyrastaj帷a z niezrozumienia albo prostego lenistwa. Tak postaw napi皻nowa wyra幡ie Papie Pawe VI w przem闚ieniu z 13. I. 1965.

 5.  Msza 鈍i皻a koncelebrowana ma szczeg鏊n warto嗆 w鈔鏚 form kultu eucharystycznego. Nie mo瞠 ona jednak by traktowana tylko jako 鈔odek do rozwi您ania praktycznych trudno軼i zwi您anych z celebracj indywidualna. Nale篡 dostrzec jej ca造 walor doktrynalny polegaj帷y na ukazywaniu jednego owocu Eucharystii, w鈔鏚 tych, kt鏎zy sprawuj t jedyn ofiar. Nale篡 wi璚 popiera koncelebr we wszystkich wypadkach, gdy mo瞠 ona by po篡teczna dla pobo積o軼i kap豉n闚 i wiernych. Z drugiej strony nale篡 troszczy si o to, aby wierni nie ucierpieli przez zbytnie ograniczenie celebracji indywidualnych i aby pozostawi mo磧iwo嗆 takiej celebracji kap豉nom, kt鏎zy sobie tego 篡cz.

 6.  Odprawianie mszy 鈍. „versus populum” mo積a uzna za najkorzystniejsze z punktu widzenia duszpasterskiego. Nie znaczy to jednak, aby d捫y do takiego odprawiania za wszelk cen przy pomocy nieroztropnych i radykalnych posuni耩. Liturgia s這wa celebrowana jest zawsze versus populum, w odniesieniu za do liturgii eucharystycznej nie jest to bezwzgl璠nie konieczne, chocia nale瘸這by sobie tego 篡czy. W nowych ko軼io豉ch poleca si budowanie o速arzy versus populum, w starych trzeba p鎩嗆 drog stopniowej i roztropnej adaptacji, bez niszczenia jakichkolwiek prawdziwych warto軼i. Je瞠li ustawia si o速arz prowizoryczny, musi on tak瞠 by godny i pi瘯ny.

 7.  Tabernakulum musi by tak umieszczone, aby znak obecno軼i Pana w po鈔odku swego ludu by bezpo鈔ednio przez wszystkich dostrzegalny. Dok豉dne wytyczne co do umieszczenia tabernakulum zostan opracowane. Jako rozwi您anie niew豉軼iwe nale篡 uzna: tabernakulum na sta貫 wpuszczone do mensy o速arza, wpuszczane przy pomocy ruchomego mechanizmu ustawione przed o速arzem, b康 na kolumnie, albo na drugim, ni窺zym o速arzu z陰czonym z pierwszym (o速arz o dw鏂h mensach), wreszcie tabernakulum w tylnej 軼ianie prezbiterium, je瞠li przed nim wzgl. pod nim znajduje si sedile dla celebransa.

 8.  Nale篡 napi皻nowa przesadn gorliwo嗆 w usuwaniu z ko軼io堯w obraz闚 wzgl. figur 鈍i皻ych, tak i robi si z ko軼io堯w „tabula rasa”.

 9.  Odnowa liturgiczna, od roku 1947 z inicjatywy prywatnej, sta豉 si spraw kierowan przez hierarchi. Ten stan rzeczy zosta usankcjonowany przez II Sob鏎 Wat. Wszystkie o鈔odki odnowy liturgicznej musz wi璚 wsp馧pracowa z hierarchi, nie mog si one izolowa.

 Tak w skr鏂eniu przedstawia si tre嗆 listu kard.   L e r c a r o.   Jak wida, jego zasadnicz nut stanowi troska o harmonijny post瘼 odnowy liturgicznej i zapobie瞠nie pewnym tendencjom niew豉軼iwym, wynikaj帷ym b康 z niecierpliwo軼i niekt鏎ych jednostek, b康 z bierno軼i i konserwatyzmu, niezrozumienia lub lenistwa innych.

F.B.

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 37:1967, f. I, s. 151-152.

I. DOKUMENTY ODNOWY

[Franciszek Greniuk]

4. List kard. J. Lercaro z 25. I. 1966

 W dniu 25 stycznia 1966 roku wystosowa kard.   L e r c a r o   nowy list do przewodnicz帷ych konferencji episkopat闚 wszystkich kraj闚. List ten w j瞛yku francuskim wydrukowany zosta w numerze 18 „Notitiae” z czerwca 1966 r.

 Na wst瘼ie Kardyna stwierdza, 瞠 szcz窷liwy post瘼 odnowy liturgicznej i zwi您anego z ni ruchu duszpasterskiego wywiera coraz g喚bszy i b這gos豉wiony wp造w na 篡cie chrze軼ija雟kie naszych spo貫czno軼i parafialnych. Nast瘼nie – dla zabezpieczenia pewnej drogi post瘼u tego apostolstwa liturgicznego Kardyna porusza 7 problem闚, kt鏎e ostatnio si ujawni造:

 a) Relacje pomi璠zy hierarchi a o鈔odkami liturgicznymi

 O鈔odki liturgiczne i czasopisma o charakterze pastoralnym (a nie 軼i郵e naukowym) kt鏎e nie s wprost organami konferencji episkopatu lub komisji liturgicznej, powinny pracowa w 軼is貫j 陰czno軼i z tymi instytucjami, tak aby w granicach jednego kraju zachodzi豉 zgodno嗆 pomi璠zy dyrektywami ruchu liturgicznego a tymi, kt鏎e wychodz wprost do Hierarchii. Kompetentna w豉dza powinna okre郵i sposoby zapewniania tej jedno軼i (np. przez wyznaczenie przedstawiciela episkopatu w redakcji, mianowanie kierownika o鈔odka itp.). Kierowanie sprawami odnowy liturgii powinno ostatecznie spoczywa w r瘯ach biskup闚. Z drugiej strony ci ostatni nie powinni gasi inicjatyw wychodz帷ych z terenu, ale je podtrzymywa, protegowa i chroni oraz dodawa im odwagi.

 b) Msza 鈍i皻a w j瞛yku 豉ci雟kim

 Ordynariusze powinni rozwa篡 ewentualno嗆 zachowania w niekt鏎ych ko軼io豉ch, zw豉szcza wielkich miast i miejsc o篡wionego ruchu turystycznego, jednej lub wi璚ej mszy  鈍. w j瞛yku 豉ci雟kim, odprawianych o ustalonej i og這szonej godzinie.

 c) J瞛yk liturgiczny w regionach dwuj瞛ycznych

 W tym samym duchu troski duszpasterskiej nale篡 dba o to, aby w okolicach, gdzie ludno嗆 u篡wa dw鏂h j瞛yk闚, jedno嗆 i mi這嗆 w spo貫czno軼i parafialnej nie dozna豉 uszczerbku z powodu zmian w j瞛yku liturgicznym. Nale篡 wi璚 albo pos逝篡 si j瞛ykiem 豉ci雟kim albo odprawia nabo瞠雟twa w dw鏂h j瞛ykach o r騜nych porach.

 d) Liturgiczne scholae 酥iewak闚

 Niekt鏎zy s康z, 瞠 w dobie odnowy liturgicznej scholae 酥iewak闚 sta造 si niepotrzebne i mo積a je znie嗆. Jest to zasadniczy b陰d. Scholae niezb璠ne, je瞠li naprawd pragnie si zainicjowa, wspiera i prowadza 酥iew liturgiczny og馧u wiernych. Ponadto scholae wykonuj swoje w豉sne 酥iewy, kt鏎e przyczyniaj si do u鈍ietnienia i upi瘯szenia nabo瞠雟tw.

 e) Charakter sakralny muzyki ko軼ielnej

 Charakter sakralny muzyki ko軼ielnej zar闚no odno郾ie 酥iewu jak instrument闚 powinien zosta nienaruszony. Muzyka jazzowa dla przyk豉du nie powinna mie miejsca w ramach kultu, nale篡 tak瞠 wykluczy pewne instrumenty.

 f) O速arz twarz do wiernych i tabernakulum

 Kardyna ponownie stwierdza, 瞠 o速arz twarz do wiernych czyni celebracj eucharystyczn bardziej spo貫czn i u豉twia czynne uczestnictwo.

 Nie mniej nale篡 zachowa roztropno嗆 w adaptacji dawnych, zw豉szcza zabytkowych ko軼io堯w, pami皻aj帷, 瞠 odwr鏂enie o速arza nie jest nieodzownie konieczne dla nale篡tego uczestnictwa wiernych w liturgii. O速arze prowizoryczne ustawiane przed g堯wnym o速arzem powinny stopniowo ust徙i wobec sta造ch rozwi您a odpowiadaj帷ych godno軼i 鈍i徠yni.

 Umieszczenie tabernakulum w godnym miejscu poza o速arzem wymaga zezwolenia ordynariusza, specjalnego dla ka盥ego przypadku.

 g) Sprawowanie s逝瘺y liturgicznej przez kobiety

 Nie mo積a si powo造wa na art. 14 KL., m闚i帷y o munus liturgicum niewiast w oparciu o chrzest, aby dopu軼i je do sprawowania s逝瘺y liturgicznej przy o速arzu. Albowiem sprawowanie takiego ministerium zale積e jest od woli Ko軼io豉, kt鏎y nigdy w swojej tradycji nie zleca tego kobietom. Wprowadzanie nowo軼i w tej dziedzinie nale篡 wi璚 uzna za powa積e naruszenie karno軼i ko軼ielnej.

 Powy窺ze uwagi kard.  L e r c a r o  ustawiaj we w豉軼iwym 鈍ietle i sprowadzaj do w豉軼iwych wymiar闚 rozsiewane u nas prawdziwie „hiobowe wie軼i” o nadu篡ciach i zamieszaniach powsta造ch na Zachodzie w zwi您ku ze zbyt pochopn realizacj soborowej odnowy liturgii. Jak wida, chodzi tu o pewne zrozumia貫 w okresach przemian niejasno軼i czy przeholowania w sprawach, gdzie nie wszystko by這 od razu 軼i郵e okre郵one przez nowe prawo liturgiczne. Chodzi tu o trudno軼i ca趾iem naturalne w tego rodzaju sytuacjach, kt鏎e w niczym nie zmieniaj og鏊nego obrazu wspania造ch owoc闚 post瘼uj帷ej odnowy liturgicznej.

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 37:1967, f. I, s. 152-153.

I. DOKUMENTY ODNOWY

F.[ranciszek] G.[reniuk]

5. Instrukcja o wychowaniu liturgicznym alumn闚

 W drukarni watyka雟kiej ukaza豉 si „Instructio de sacrorum alumnorum liturgica institutione” wydana dnia 25. 12. 1965 roku, przez Kongregacj Seminari闚 i Uniwersytet闚, w porozumieniu z Posoborow Rad Liturgiczn i Kongregacj Obrz璠闚. Tekst zamieszcza tak瞠 czasopismo „Seminarium” nr 1/1966.

 Instrukcja zawiera 69 artyku堯w oraz za陰cznik, w sumie 40 stron druku, w formacie 8. Motywem wydania tego dokumentu jest ch耩 przypomnienia i szerszego om闚ienia tych zasad i nakaz闚, kt鏎e w dziedzinie wychowania alumn闚 i odnowy liturgicznej w seminariach stanowi soborowa Konstytucja o Liturgii oraz Instrukcja wykonawcza do niej z 26. 9. 1964 r.

 Poza wst瘼em, omawiaj帷ym znaczenie liturgii w wychowaniu i wykszta販eniu alumn闚. Instrukcja zawiera 4 nast瘼uj帷e rozdzia造:

 1) O popieraniu rozwoju 篡cia liturgicznego w seminariach z om闚ieniem 鈍i皻ych czynno軼i, tajemnicy eucharystii i modlitwy brewiarzowej;
 2) O wychowaniu duchowym do liturgii;
 3) O wychowaniu praktycznym do liturgii z uwzgl璠nieniem wprowadzenia duszpasterskiego, wychowania i wykszta販enia w dziedzinie muzyki i sztuki sakralnej;
 4) O przebiegu studi闚 liturgiki

 Dodatek natomiast szczeg馧owo rozprowadzaj帷y art. 67 om闚ionej Instrukcji, zawiera wykaz zagadnie do om闚ienia w ramach wyk豉d闚 liturgiki; inaczej m闚i帷 program wyk豉d闚 do przerobienia w czasie czteroletnich studi闚 teologicznych alumna.

 Za陰cznik sk豉da si tak瞠 z 4 cz窷ci:
 1) Poj璚ia i zasady (liturgika og鏊na);
 2) Msza 鈍. i kult eucharystii;
 3) Pozosta貫 sakramenty i sakramentalia;
 4) U鈍i璚enie czasu (Dzie Pa雟ki, rok liturgiczny, pory dnia).

 W przedstawionym programie po這穎no du篡 nacisk na aspekt teologiczny i duszpasterski; nieco mniejszy na aspekt historyczny.

 Znajomo嗆 omawianego dokumentu jest konieczna duchowie雟twu w og鏊e, wszystkim wychowawcom i wyk豉dowcom w seminariach, a przede wszystkim oczywi軼ie profesorom liturgiki. W oparciu bowiem o t Instrukcj ju obecnie trzeba przemy郵e sprawy 篡cia liturgicznego w seminariach oraz odpowiednio zaplanowa wyk豉dy liturgiki.

F.G.

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 37:1967, f. I, s. 153-154.

I. DOKUMENTY ODNOWY

F.[ranciszek] B.[lachnicki]

6. Nowy porz康ek czyta biblijnych we Mszach 鈍. w dni powszednie

 Odnowa czyta w Liturgii S這wa jest jednym z pierwszych zada w ca這kszta販ie liturgicznej odnowy. Aby zgodnie z zaleceniem Konstytucji o 鈍i皻ej Liturgii „obficiej zastawi dla wiernych st馧 s這wa Bo瞠go” (a. 51) posoborowa Rada do wprowadzenia w 篡cie Konstytucji o 鈍i皻ej Liturgii przyst徙i豉 do opracowania nowego Ordo czyta mszalnych. Zanim jednak te gruntowne prace zostan uwie鎍zone pomy郵nym i oczekiwanym rezultatem, Ojciec 鈍. poleci tej瞠 komisji, by udziela豉 pozwole na wprowadzanie przez poszczeg鏊ne Konferencje Episkopat闚 nowego zestawu czyta mszalnych – per modum experimenti. Prawo przedstawienia nowego ordo czyta ma ka盥a Konferencja Episkopatu. Ka盥a z nich mo瞠 reprezentowa sw鎩 w豉sny uk豉d, wzgl璠nie zapo篡czony od Konferencji innego kraju. „Notitiae” podaje ju bardzo d逝g list episkopat闚, kt鏎e przedstawi造 takie nowe ordo uzyskuj帷 pozwolenie na pos逝giwanie si nim. (Np. Konferencje Episkopat闚: Austrii, Szwajcarii, Czechos這wacji, Brazylii, Boliwii, Niemiec, Afryki Po逝dniowej, Kongo, Kanady i innych). Nowe Ordo mo瞠 mie zastosowanie: a) we mszach 鈍. III i IV klasy, kt鏎e nie posiadaj swoich w豉snych czyta, b) we Mszach 鈍. 瘸這bnych tak瞠 I i II klasy, z wyj徠kiem Dnia zadusznego.

 Posoborowa Rada Liturgiczna udzielaj帷 bez zastrze瞠 licznych zezwole na przedstawione nowe uk豉dy czyta, prosi r闚nocze郾ie, by przys豉no jej wszelkie uwagi i „g這sy do逝” a propos nowego ordo. Z powy窺zego wynika, jak bardzo le篡 jej na sercu ten tak bardzo istotny moment odnowy liturgicznej, jakim jest otworzenie wiernym skarbca Pisma 鈍. (Por Notitiae 13/1967/6-7).

 Poni瞠j podajemy nieco bli窺zych informacji o wprowadzonym ju w krajach j瞛yka niemieckiego nowym porz康ku czyta Pisma 鈍. we mszach 鈍. w dni powszednie, w oparciu o broszur „Perikopenordnung fr die Messefeier an Wochentagen” (Benno Verlag, Leipzig 1966).

 Na wst瘼ie tej broszury znajdujemy zestawienie dokument闚 z kt鏎ych wynika, 瞠 nowy porz康ek perykop uchwalony zosta przez konferencj biskup闚 Niemiec i Szwajcarii i wprowadzony w 篡cie „ad experimentum” za zezwoleniem Stolicy Apostolskiej. Z kolei nast瘼uje og鏊ne wprowadzenie do nowego porz康ku czyta. Dotyczy on tych okres闚 roku liturgicznego, kt鏎e nie maja w豉snych czyta (a wi璚 z wyj徠kiem okresu Postu i oktawy Wielkanocy i Zes豉nia Ducha 安.) Na ka盥y dzie tygodnia wybrane s 3 czytania: jedno z Ewangelii i dostosowanie do niego dwa czytania – jedno ze Starego, drugie z Nowego Testamentu. W jednym roku czyta si Ewangeli wraz z lekcj ze Starego Testamentu – w drugim z lekcj z Nowego Testamentu. Jedynie Adwent posiada dwa czytania ze Starego Testamentu, a okres wielkanocny dwa z Nowego Testamentu. Z czyta tych mo積a korzysta w dni liturgiczne III i IV klasy, kt鏎e nie maj w豉snych czyta.

 Rozk豉d czyta opiera si na zasadzie „lectio continua”, z tym, 瞠 dob鏎 ksi庵 wzgl璠nie ich cz窷ci na poszczeg鏊ne okresy dostosowany jest do charakteru roku ko軼ielnego. Je瞠li chodzi o Ewangelie – to w Adwencie uwydatniona jest posta 鈍. Jana Chrzciciela, w okresie Bo瞠 Narodzenia – tajemnica Ojca i Syna. Po Epifanii czyta si Ewangeli 鈍. Marka, w czasie wielkanocnym, w duchu dawnej tradycji, mowy Pana z Ewangelii 鈍. Jana, w okresie po Zes豉niu Ducha 安. mowy Pana wg ㄆkasza. Z innych ksi庵 Nowego Testamentu czyta si w okresie Bo瞠go Narodzenia listy 鈍. Jana, potem a do Wielkiego Postu – listy 鈍. Paw豉. Po Wielkanocy – pierwszy list 鈍. Piotra i list do Efezjan – w nast瘼nym roku listy do Kolosan i Hebrajczyk闚. Po zes豉niu Ducha 安. – Dzieje Apostolskie, od 9 niedzieli zn闚 listy Paw這we, od 16 – listy Jakuba, 2 Piotra, Judy, l i 2 do Tymoteusza. Od 23 niedzieli – Apokalipsa 鈍. Jana. Ze Starego Testamentu czyta si w Adwencie Proroka Izajasza, w okresie Bo瞠go Narodzenia ksi璕i M康ro軼i, po Objawieniu – ksi璕 Genesis. Po zes豉niu Ducha 安. – ksi璕i historyczne, po 16 niedzieli – Prorocy.

 W dalszym ci庵u broszura zawiera rozk豉d czyta (kt鏎e mog by wzi皻e z jakiegokolwiek zatwierdzonego przek豉du Pisma 鈍.) na poszczeg鏊ne dni tygodnia roku liturgicznego, po 6 czyta do mszy 鈍. za zmar造ch, po 3 czytania do mszy 鈍. wotywnej ku czci Naj鈍. Serca Jezusa i wreszcie po dwa czytania na dwa dni ka盥ego tygodnia roku liturgicznego dla mszy 鈍. dla dzieci i m這dzie篡.

 W zako鎍zeniu broszura zawiera artyku znanego biblisty H.  S c h  r m a n n a,  kt鏎y daje g喚bokie biblijno-teologiczne uzasadnienie nowego porz康ku perykop.

F.B.

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 37:1967, f. I, s. 154-155.

I. DOKUMENTY ODNOWY

F.[ranciszek] B.[lachnicki]

7. Dekret w sprawie j瞛yka polskiego w liturgii

 Numer 12 „Notitiae”, na str. 385-386, zawiera notatk o dekrecie z 27. IX. 1965 (Prot. n. 3663/65), zezwalaj帷ym na stosowanie j瞛yka polskiego w liturgii w Polsce. Dekret ten stanowi zatwierdzenie odno郾ej uchwa造 Episkopatu Polskiego powzi皻ej na konferencji we Wroc豉wiu w dniach l i 2 wrze郾ia 1965 roku.

 W my郵 dekretu zakres j瞛yka polskiego we Mszy 鈍. wprowadza si „iuxta decretum typicum, exceptis formulis: Ite missa est, Benedicamus Domino, Requiescat in pace”. Zgodnie z brzmieniem tzw. „dekretu typicznego” (por. Notitiae 1-4, str. 9) oznacza to, 瞠 j瞛yk polski mo瞠 by stosowany zar闚no we mszach 酥iewnych, jak i czytanych odprawianych z udzia貫m ludu:
 a) w czytaniach (lekcja, episto豉, ewangelia),
 b) w modlitwie powszechnej,
 c) w 酥iewach sta造ch Mszy 鈍. (Kyrie, Gloria, Credo, Sanctus – Benedictus, Agnus Dei),
 d) w 酥iewach zmiennych Mszy 鈍. (introitus, offertorium, communio i wszystkie 酥iewy mi璠zylekcyjne),
 e) w aklamacjach, pozdrowieniach i dialogach (z wyj. jak wy瞠j),
 f) w formu豉ch zwi您anych z rozdawaniem Komunii,
 h) w kolekcie, modlitwie nad darami oraz pokomunii
 W udzielaniu sakrament闚 i sakramentalii wprowadza si j瞛yk polski do rytu bierzmowania z wyj徠kiem formu造 sakramentalnej i przy rozdzielaniu Komunii 鈍. poza Msz 鈍.

 Jako przek豉d zatwierdza si teksty zawarte w Mszale Rzymskim, Pozna 1963, oraz w Collectio rituum, Katowice 1961. Ponadto dla diecezji katowickiej zatwierdza si przek豉d polski responsorium Libera me Domine (30. X. 1965, Prot. n. 3778/65). W numerze 19-02 „Notitiae”, s. 213 znajduje si dodatkowy dekret (Prot. n. 1251/66), zatwierdzaj帷y uchwa喚 Konferencji Episkopatu Polski z 3. V. 1966, wprowadzaj帷 j瞛yk polski do prefacji oraz do aklamacji pozdrowie i dialog闚 bez 瘸dnych wyj徠k闚.

 Dekrety powy窺ze nie s oczywi軼ie jeszcze obowi您uj帷e w praktyce i na ich podstawie nie mo積a jeszcze poszerzy obecnie obowi您uj帷ego zakresu stosowania j. polskiego w liturgii. W my郵 art. 10 Instrukcji z 26. IX. 1964 bowiem: „To, co w niniejszej instrukcji przekazuje si kompetentnej terytorialnej w豉dzy ko軼ielnej, jedynie tylko przez t w豉dz mo瞠 i powinno by wprowadzone w 篡cie, na mocy prawnie przez ni wydanych dekret闚. W poszczeg鏊nych za wypadkach nale篡 軼i郵e okre郵i czas i inne okoliczno軼i, w zale積o軼i od kt鏎ych powy窺ze dekrety zaczynaj obowi您ywa pozostawiaj帷 zawsze odpowiedni okres czasu na „vacatio legis”, tak aby w tym czasie wierni mogli by odpowiednio pouczeni i zaprawieni do wykonania tych瞠 dekret闚”. Dekret Rady Liturgicznej stanowi wi璚 dopiero podstaw do dzia豉nia dla Konferencji Episkopatu, do kompetencji kt鏎ej nale篡 okre郵enie czasu i sposobu wprowadzenia go w 篡cie. W oparciu o powy窺ze dekrety Konferencja Episkopatu Polski zarz康zeniem z dnia 17. X. 1966 wprowadzi豉 j. polski do wszystkich cz窷ci sta造ch i zmiennych mszy 鈍. nale膨cych do ludu z wyj徠kiem Pater Noster.

F.B.

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 37:1967, f. I, s. 155.

I. DOKUMENTY ODNOWY

8. Dekret w sprawie polskiego lekcjonarza liturgicznego

 Miesi璚znik „Msza 鈍.” w nr. 5/1966 str. 119 opublikowa nast瘼uj帷y dekret Prymasa Polski (Nr 1000/66/P) w sprawie polskiego lekcjonarza liturgicznego:

 „Niniejszym polecamy opracowa polski lekcjonarz liturgiczny w oparciu o nast瘼uj帷e zasady:
 1. podstaw stanowi tekst Biblii Tysi帷lecia wydanej przez „Pallottinum” w 1965 roku,
 2. nale篡 uwzgl璠ni wszystkie poprawki tekstu przygotowanego do drugiego wydania,
 3. nale篡 wprowadzi ulepszenia i zmiany stylistyczne w tych wszystkich miejscach, w kt鏎ych wymaga tego godno嗆 i jasno嗆 tekstu liturgicznego,
 4. ze wzgl璠u na samoistno嗆 perykop w liturgii nale篡 specjalnie starannie opracowa ich pocz徠ek i zako鎍zenie uwzgl璠niaj帷 r騜nice mi璠zy tekstem liturgicznym i biblijnym,
 5. wobec przeznaczenia tekstu do g這郾ego czytania i 酥iewania nale篡 starannie opracowa stron fonetyczn, a zw豉szcza kadencj zda,
 6. je瞠li kt鏎y z t逝maczy Biblii Tysi帷lecia nie zgodzi si na adaptacj jego przek豉du do cel闚 liturgicznych, Komisja opracuje nowy przek豉d tych perykop,
 7. lekcjonarz liturgiczny jest dzie貫m anonimowym i po wydrukowaniu przechodzi na w豉sno嗆 Konferencji Plenarnej Episkopatu Polski, wed逝g ok鏊nych zasad ustalonych przez Stolic Apostolsk.

 Do opracowania polskiego lekcjonarza powo逝jemy Komisj w nast瘼uj帷ym sk豉dzie:
O.   Augustyn   J a n k o w s k i  OSB, redaktor naukowy Biblii Tysi帷lecia;
O.   Franciszek   M a  a c z y  s k i  OSB, sekretarz Komisji Liturgicznej;
O.   Piotr   R o s t w o r o w s k i  OSB,
Ks.   Jan   T w a r d o w s k i.

Warszawa, dnia 12 marca 1966 r.”

Piecz耩 Prymasowska

(-) † Stefan Kardyna Wyszy雟ki

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 37:1967, f. I, s. 156-157.

II. PROBLEMY ODNOWY

F.[ranciszek] B.[lachnicki]

1. Ku reformie czyta Pisma 鈍. we Mszy 鈍.

 Dla przygotowania realizacji art. 35, 1 Konstytucji o 鈍i皻ej liturgii („W obrz璠ach liturgicznych nale篡 przywr鏂i czytanie Pisma 鈍i皻ego d逝窺ze, bardziej urozmaicone i lepiej dobrane”) oraz art. 51 („Aby obficiej zastawi dla wiernych st馧 s這wa Bo瞠go nale篡 otworzy szerzej skarbiec biblijny, tak by w ustalonym przeci庵u lat odczyta wiernym znaczniejsz cz窷 Pisma 鈍i皻ego”) dzia豉 przy posoborowej Radzie Liturgicznej specjalny zesp馧 roboczy specjalist闚 („coetus a studiis”). O rezultatach kilkunastomiesi璚znej, intensywnej pracy tego zespo逝 referuje na 豉mach „Notitiae” (11, 333-337) O. Godefridus   D i e c k m a n n   OSB.   W my郵 tego sprawozdania przyj皻o nast瘼uj帷e zasady odnowy liturgii w tym punkcie:

 1. Nale篡 w pierwszym rz璠zie przygotowa nowy porz康ek czyta biblijnych na niedziele i 鈍i皻a nakazane.

 2. Naczelnym kryterium doboru perykop ma by „misterium Chrystusa i historii zbawienia” (por. art. 16 KL). W nowym porz康ku czyta ma by zawarta ca豉 istotna tre嗆 (totus nucleus) apostolskiego przepowiadania o Jezusie, kt鏎y jest „Panem i Chrystusem” (Dz 2, 36), kt鏎y wype軟i Pisma swoim 篡ciem, przepowiadaniem, a zw豉szcza swoj tajemnica paschaln. W szczeg鏊no軼i nowy porz康ek ma jasno ukaza, 瞠 Ko軼i馧 dzisiaj prze篡wa ca貫 misterium zbawienia, kt鏎e wype軟ione ju przez Chrystusa, ma si jeszcze dokona w nas.

 3. W czytaniach ma by uwzgl璠nione nale篡cie Pismo 鈍. Starego Testamentu, albowiem Chrystus zak豉da je w ca這軼i w Swoim przepowiadaniu, 篡ciu i m璚e.

 4. Dla u豉twienia homilii kap豉na oraz dla wi瘯szego po篡tku wiernych nale篡 d捫y do tego, aby poszczeg鏊ne czytania danej Mszy 鈍. by造 ze sob zwi您ane tak, aby ukaza豉 si jedno嗆 ca貫j ekonomii zbawczej Starego i Nowego Testamentu. T zasad trzeba jednak stosowa roztropnie i bez przesady.

 5. W rubrykach nowego lekcjonarza nale篡 przewidzie mo磧iwo嗆 odpowiedniej adaptacji wzgl璠nie doboru czyta np. w mszach dla dzieci lub w krajach misyjnych.

 6. Nale篡 wznowi tradycyjn zasad, w my郵 kt鏎ej „najpierw czytany jest Prorok, potem Aposto, a w ko鎍u Ewangelia”. Msza 鈍i皻a mia豉by wi璚 3 czytania i to szczeg鏊nie w niedziele, w 鈍i皻a Pa雟kie l i 2 klasy i w 鈍i皻a nakazane. Wszystkie 3 czytania by造by w zasadzie przepisane, z tym, 瞠 w pewnych okoliczno軼iach, w niedziele i 鈍i皻a nakazane, by豉by mo磧iwo嗆 opuszczenia pierwszej albo drugiej lekcji.

 7. Je瞠li chodzi o rozk豉d czyta w niedziele i 鈍i皻a na wi瘯sz ilo嗆 lat, to uznano cykl dwuletni za niewystarczaj帷y. Raczej przewiduje si cykl trzy lub czteroletni. Na niekt鏎e 鈍i皻a i niedziele przewiduje si zatrzymanie tej samej perykopy w ci庵u wszystkich lat cyklu.

 8. O ile mo積o軼i nale篡 r闚nie zachowa tradycj, w my郵 kt鏎ej pewne ksi璕i Pisma 鈍. s przypisane do okre郵onego czasu roku ko軼ielnego (np. Adwent – Ksi璕a Izajasza, okres paschalny – Ewangelia 鈍. Jana, Dzieje Apostolskie, Apokalipsa i Listy Katolickie).

 9. Je瞠li chodzi o stosunek czyta biblijnych w mszale do czyta w brewiarzu – to podzia czyta nale篡 rozpocz望 od msza逝, kt鏎y ma stanowi fundament, w stosunku do kt鏎ego czytania brewiarzowe maj mie charakter uzupe軟iaj帷y. Czytania mszalne zwracaj si bowiem do wszystkich wiernych, a brewiarzowe tylko do wybranej cz御tki ludu chrze軼ija雟kiego.

 Tyle dowiadujemy si o zamierzonych kierunkach reformy czyta mszalnych z artyku逝   D i e c k m a n n a.   W artykule jest mowa zasadniczo o czytaniach w niedziele i 鈍i皻a. Je瞠li chodzi o dni powszednie, to reforma p鎩dzie chyba w kierunku wprowadzenia „lectio continua”. 安iadczy o tym: praktyka na IV Sesji Soboru oraz ostatnie, nowe decyzje w tym wzgl璠zie (por. powy瞠j pkt. 6).

F.B.

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 37:1967, f. I, s. 157-158.

II. PROBLEMY ODNOWY

F.[ranciszek] B.[lachnicki]

2. Missa privatim celebrata i missa cum populo

 Odnowa liturgiczna domaga si przede wszystkim nowej 鈍iadomo軼i, nowych poj耩 i nowego sposobu my郵enia i warto軼iowania. Na t 鈍iadomo嗆 musi si sk豉da u鈍iadomienie sobie w 鈍ietle przemy郵e historyczno-telogicznych brak闚 i jednostronno軼i tradycyjnej koncepcji liturgii oraz g喚bsze, teologiczne zrozumienie istotnego sensu i celu przeprowadzanych reform. Bez tego odnowa liturgiczna sprowadzi si do czysto formalistycznej zmiany rubryk.

 Jednym z elementarnych i zasadniczych rozr騜nie zwi您anych z odnow liturgii jest rozr騜nienie poj耩: missa privatim celebrata – missa cum populo. Okre郵enia te odnosz si do liturgicznej postaci Mszy 鈍. (z punktu widzenia dogmatycznego nie mo積a m闚i o „missa privata” albowiem ka盥a Msza 鈍. z  istoty swej jest ofiar Ko軼io豉). Przez „missa privatim celebrata” nale篡 rozumie msz odprawian przez kap豉na tylko z udzia貫m ministranta, bez ludu. Taka msza 鈍. nie by豉 znana w pierwszych wiekach, zaczyna si ona pojawia gdzie od VI wieku. W pierwszych wiekach by豉 znana msza odprawiana w domach prywatnych, w obecno軼i nieraz kilku tylko os鏏. Zwyczaj ten jednak stopniowo zanika, ograniczony w IV i V wieku przez synody, natomiast zaczyna si przyjmowa coraz bardziej, zw豉szcza w klasztorach, msza 鈍. odprawiana bez udzia逝 wiernych, w obecno軼i tylko ministranta. W VIII i IX wieku, w wyniku dalszej ewolucji, pojawia si tzw. missa solitaria, bez ministranta, z zastosowaniem nawet formularzy zredagowanych (z wyj徠kiem kanonu) w liczbie pojedynczej. W zwi您ku z tym tak瞠 pojawiaj si w tym okresie tzw. msza造 uzupe軟ione, zawieraj帷e lekcje i ewangelie, dotychczas czytane przez lektora z osobnego lekcjonarza oraz sakramentarze obejmuj帷e tak瞠 酥iewy zmienne mszy 鈍. W ten spos鏏 celebrans uniezale積i si od lektor闚 i kantor闚. Missa solitaria spotka豉 si od samego pocz徠ku ze sprzeciwami i zakazami prawodawstwa Ko軼io豉 i z czasem zanik豉, przynajmniej jako og鏊ne zjawisko. Forma natomiast w豉軼iwa dla „Missa privata” sta豉 si og鏊nie przyj皻 form liturgiczn odprawiania Mszy 鈍. dla wiernych a po nasze czasy. Na tym polega jedno z wielkich schorze przekazanej naszym czasom postaci liturgii.

 Soborowa odnowa liturgii w pierwszym etapie realizacji, kt鏎y rozpocz掖 si w dniu 7 marca 1965 roku, zwr鏂i豉 przede wszystkim uwag na przywr鏂enie spo貫cznej formy liturgicznej Mszy 鈍. jako zgromadzenia liturgicznego, z podzia貫m r鏊. Przede wszystkim przywr鏂ona zosta豉 funkcja liturgiczna ludu. Odt康 missa cum populo, zgodnie z obowi您uj帷ymi przepisami rubrycystycznymi, musi by odprawiana z aktywnym udzia貫m ludu wykonuj帷ym swoje funkcje (a wiec: aklamacje, odpowiedzi, 酥iew lub recytacja cz窷ci sta造ch: Kyrie, Gloria, Credo, Sanctus, Agnus Dei oraz cz窷ci zmiennych, w czym jednak mo瞠 lud zast徙i schola) a missa privatim celebrata, gdzie celebrans z ministrantem przejmuje wszystkie funkcje zgromadzenia, przewidziana zosta豉 tylko do faktycznie prywatnego odprawiania i dla tej formy mszy 鈍. zatrzymany zosta w pe軟ym zakresie j瞛yk 豉ci雟ki.

 Tymczasem u nas faktycznie jeszcze szeroko odprawia si w stylu przedsoborowym msz co do formy „privatim celebrata” jako „missa cum populo”. Lud nie wykonuje jeszcze swoich funkcji liturgicznych, najwy瞠j w stopniu minimalnym, przez niekt鏎e aklamacje i odpowiedzi. Jedno z podstawowych i obowi您uj帷ych zada odnowy liturgicznej nie dotar這 jeszcze do og鏊nej 鈍iadomo軼i duszpasterzy. Ta anomalia – odprawiania mszy 鈍. w obecno軼i ludu, a bez jego czynnego udzia逝 powinna jak najpr璠zej znikn望. Duszpasterze musz pracowa gorliwie nad tym, aby nauczy wiernych recytowania i 酥iewania po polsku przynajmniej cz窷ci sta造ch mszy 鈍. w my郵 rozporz康zenia Episkopatu z 17. X. 1966 r.

F.B.

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 37:1967, f. I, s. 158-159.

II. PROBLEMY ODNOWY

W.[ojciech] D.[anielski]

3. T逝maczenia dos這wne czy zrozumia貫

 Na Kongresie Mi璠zynarodowym w sprawie t逝macze tekst闚 liturgicznych na j瞛yki narodowe, kt鏎y odby si w Rzymie od 9-13. XI. 1965 r. –   O.   A.   M.   R o g u e t   OP   z paryskiego Centrum Duszpasterstwa Liturgicznego wyg這si referat na temat r騜nych rodzaj闚 literackich i r騜nego zastosowania tekst闚 liturgicznych, jakie nale篡 bra pod uwag przy t逝maczeniu.

 Oto w skr鏂ie jego tezy:

 1. Problem przek豉du le篡 w uchwyceniu r闚nowagi mi璠zy wierno軼i wobec orygina逝 a duchem my郵enia i wyra瘸nia si w j瞛yku narodowym. W odniesieniu do S這wa Bo瞠go lub modlitwy Ko軼io豉 幢e poj皻a wierno嗆 prowadzi do niezrozumienia przek豉du przez s逝chaczy lub uczestnik闚, co mija這by si z celem wprowadzania j瞛yk闚 narodowych, przeakcentowanie racji duszpasterskich za rodzi niebezpiecze雟two podawania tekstu utworzonego dowolnie jako tekstu 鈍i皻ego. Inaczej nale篡 traktowa teksty wzi皻e z Pisma 鈍., inaczej formu造 kap豉雟kie, jeszcze inaczej modlitwy nale膨ce do ludu.

 2. Teksty biblijne:  a)   c z y t a n i a.   Dotychczas podawane w mszalikach teksty mog造 by t逝maczone dowolniej, gdy czyta je r闚nocze郾ie kap豉n w j瞛yku liturgicznym 豉ci雟kim. Obecnie dzi瘯i Konstytucji o Liturgii j瞛yki narodowe sta造 si liturgicznymi i zatwierdzone t逝maczenie Pisma 鈍. ma by wprost S這wem Bo篡m przekazywanym autentycznie przez Ko軼i馧. Dlatego t逝maczenie musi by jednolite i ustalone, aby r騜ne grupy w narodzie je rozumia造, by nie utrudnia katechezy i nie narusza wiary w niezmienno嗆 S這wa Bo瞠go. W odniesieniu do tekst闚 biblijnych musi zwyci篹y zasada wierno軼i wobec tekstu. Nie poj璚ia, ale s這wa s natchnione: „ipse verborum ordo mysterium est” (鈍.   H i e r on i m).

 Nale篡 wiec zachowa specyfik wyra瞠 i obraz闚, nawet np. stron biern. Semityzmy, wyj患szy czysto gramatyczne („respondit dicens”) powinny by zachowane z racji teologicznych, a w wielu krajach z powodu ich zakorzenienia w chrze軼ija雟kiej kulturze (np. talent, denar). Rozwijanie kultury biblijnej poprzez homili i katechez ma przyczyni si do 篡ciowego pog喚bienia i zrozumienia s堯w 鈍i皻ych.

 Rzecz egzegety w zespole t逝maczy jest wskaza na rodzaj literacki tekstu, by nie po這篡 akcentu na wyra瞠niach drugorz璠nych z niekorzy軼i dla prawdy Bo瞠j, oraz by sens literalny odda jak najwierniej i naj篡wiej, unikaj帷 s堯w niezaanga穎wanych i „katechizmowo” oklepanych w wypadku np. gor帷ych wezwa 鈍. Paw豉.

 Podstaw t逝maczenia biblijnego ma by tekst liturgiczny czyli 豉ci雟ki (Konst. o Lit. art. 23, Instr. z 26. IX. 1964, art. 40) aby zachowa 陰czno嗆 z osi庵ni璚iami Septuaginty i Wulgaty w zrozumieniu Objawienia przez Ko軼i馧 oraz nie wprowadza zdziwienia w鈔鏚 kap豉n闚 i wiernych. Ale ten sam art. 40 Instrukcji pozwala sprawdzi t逝maczenie z orygina貫m lub innym lepszym przek豉dem. W wypadkach wi璚 przestawie Wulgaty wskazanych przez egzeget nale篡 odwo造wa si do orygina逝 dla wi瘯szej jasno軼i i wierno軼i tekst闚.

 b)   B i b l i j n e    p i e w y,   zw豉szcza Psalmy, to problem najwa積iejszy i najtrudniejszy w odnowie liturgicznej. Najpierw istotne jest przystosowanie s堯w przek豉du do 酥iewania (osobny referat  O.   G e l i n e a u).   We Mszy 鈍. za 酥iewane s tylko fragmenty psalm闚 i to w oparciu o sens jedynie przystosowany, wynikaj帷y z wyra瞠 przek豉du 豉ci雟kiego, a autorzy melodii jeszcze wyra瞠nia przestawiali lub skracali. Nale篡 wi璚 t逝maczy je samoistnie z 豉ciny, niezale積ie od w豉軼iwego przek豉du Psa速erza. Poza kompetencj t逝maczy le篡 sugerowana prawdziwa odnowa psalmowych 酥iew闚 mszalnych.

 3. Formu造 kap豉雟kie – to przede wszystkim   a)   m o d l i t w y   (orationes) i  p r e f a c j e.  Nale篡 w nich podkre郵i zachodz帷e cz瘰to aluzje lub wprost wyra瞠nia pochodz帷e z Pisma 鈍. – W przeciwie雟twie do j瞛yka biblijnego – ich j瞛yk, jako utw鏎 豉ciny ko軼ielnej jest bardziej obcy dzisiejszym j瞛ykom z powodu zwi瞛這軼i i syntetyzmu, lub znowu licznych synonim闚, niezrozumia造ch lub dziwnych w przek豉dzie dos這wnym (np. pocz徠ek prefacji). Tymczasem teksty te s wyg豉szane wobec wielkiej liczby zebranych szybko i rzadko, nawet raz w roku i musz by maksymalnie zrozumiale, by kszta速owa造 prost i powa積 wiar i pobo積o嗆. St康 ich przek豉d musi odchodzi od literalnej wierno軼i.
 Nadto pewne p騧ne modlitwy zw豉szcza o 鈍i皻ych, wymagaj korektury w zakresie wyra穎nej duchowo軼i i uproszczenia j瞛ykowego na wz鏎 modlitw prawdziwie rzymskich.

 b)   K a p  a  s k i e   p r z e m  w i e n i a   (monitiones) pouczaj帷e wiernych lub kieruj帷e ich modlitw, musz by szczeg鏊nie przystosowane do sposobu ich pojmowania. Np. przem闚ienia biskupa przed 鈍i璚eniami maj by nie tylko w j瞛yku narodowym (Konst. o Lit. 76), ale te nawet przerobione z pomini璚iem element闚 zdezaktualizowanych, a nawet dziwnych, by wyra瘸造 t sama tre嗆 innymi s這wami (tam瞠, 35, 2).

 4. Modlitwy ludu, czyli cz窷ci Ordinarium Missae nale膨ce do ludu, to zadanie dla t逝maczy najwa積iejsze i najtrudniejsze.

 a)   H y m n y   b i b l i j n e:   K y r i e,   S a n c t u s,   A g n u s   – powinno si wzi望 軼i郵e z Pisma 鈍. z najwi瘯sz wierno軼i, ale z uwag na 豉two嗆 酥iewania w najr騜niejszych melodiach. Odnowa liturgii stanowi te okazj do rewizji przek豉du „Pater noster” znanego od dawna w wielu j瞛ykach w formie ju zarchaizowanej.

 b)   G l o r i a   i   C r e d o   – utwory Ko軼io豉 wyra瘸j帷e wiar chrze軼ijan, powinny w przek豉dzie odznacza si wierno軼i orygina這wi, ale i stylem mocnym, kt鏎yby u豉twi utrwalenie si w pami璚i. Teksty powy窺ze nale篡 od najwcze郾iejszej katechezy utrwala i wyja郾ia, by przez powtarzanie sta造 si bliskie i drogie.

 c)   K r  t k i e   w e z w a n i e,   o d p o w i e d z i   i   o k r z y k i,  s wyra瞠niem czynnego uczestnictwa wiernych. Musz by dok豉dne i jasne, 豉twe do zrozumienia i do 酥iewania. Liczy si trzeba z ich cz瘰tym powtarzaniem, nie mog wi璚 nu篡 afektacj i p造cizn. D逝瞠j utrzyma si wyra瞠nie „Id嬈ie w pokoju Chrystusowym” (Francja) ni „Id嬈ie, Msza 鈍. si sko鎍zy豉”. Ustalenie ich przek豉du wymaga szczeg鏊nej troski, by nie podlega造 ulepszeniu ani przej軼iowemu eksperymentowaniu, gdy jako cz瘰to powtarzane s ci庵le na cenzurowanym i nie豉two raz wprowadzonych „oduczy” na korzy嗆 nowych.

 d)   S e k w e n c j e   wreszcie – obecnie nie o篡wiaj udzia逝 ludu, jak to by這 ich celem, ich rodzaj literacki (tych, kt鏎e si dochowa造) niezbyt odpowiada dzisiejszemu my郵eniu, a poezja zatraca si bardzo w przek豉dzie na obce j瞛yki.

 W konkluzji  O.   R o g u e t   stwierdza, 瞠 trudno軼i nie mog zniech璚a t逝maczy, nie powinni te oni czeka na zmiany samej liturgii z podejmowaniem jej t逝maczenia.

 Troska o wierno嗆 tekstowi zr闚nowa穎na z wymaganiami j瞛yka 篡wego i popularnego, stworzy j瞛yk odnowionej liturgii, kt鏎ego b璠zie ona u篡wa odwa積ie, cho zgodnie z prawdziw i autentyczn tradycj Ko軼io豉 (Por. Notitiae 15/16/1966/106-117).

W.D.

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 37:1967, f. I, s. 160-161.

II. PROBLEMY ODNOWY

F.[ranciszek] B.[lachnicki]

4. Odnowa liturgiczna w Polsce: perspektywy, problemy, potrzeby

 W ocenie post瘼闚 odnowy liturgicznej w Polsce, nale篡 si wystrzega zar闚no nieuzasadnionego pesymizmu, jak i taniego optymizmu. Niew徠pliwie – wielu jest kap豉n闚 gorliwie pracuj帷ych na tym odcinku, wiele ko軼io堯w, w kt鏎ych odczuwa si ju o篡wczy i b這gos豉wiony w skutkach wiew ducha odnowy. Dobr prognoz jest zrobione ju w wielu o鈔odkach do鈍iadczenie, 瞠 nasi wierni nale篡cie wprowadzeni w odnowion liturgi – na og馧 przyjmuj j ch皻nie i ze zrozumieniem.

 Z drugiej strony trzeba sobie jednak powiedzie szczerze, 瞠 nie wyszli鄉y jeszcze w dziele odnowy liturgii poza skromne pocz徠ki i pr鏏y. W skali og鏊nej stoimy jeszcze poni瞠j wymaga Instrukcji o wprowadzeniu w 篡cie konstytucji o 鈍. Liturgii z r. 1964. W wielu diecezjach i parafiach realizacja wskaza tej Instrukcji ograniczy豉 si do czysto zewn皻rznego wprowadzania koniecznych zmian rubrycystycznych. Co wi璚ej nawet ca趾iem bezsporne wskazania s cz瘰to niewprowadzane w 篡cie wskutek ich minimalistycznej, boja幢iwej i nie wnikaj帷ej w ducha odnowy interpretacji.

 Mo積a by wskaza na pewne zarysowuj帷e si w skali krajowej problemy i trudno軼i, stanowi帷e pewne zagro瞠nie dla przysz這軼i odnowy.

 Pierwszy problem, to zaznaczaj帷y si na ka盥ym kroku brak fachowej wiedzy i nale篡tego przygotowania do realizowania dzie豉 odnowy liturgii. Dotyczy to nie tylko ksi篹y bezpo鈔ednio pracuj帷ych w duszpasterstwie. Wydaje si, 瞠 poszczeg鏊ne diecezje w Polsce rzadko dysponuj odpowiednim zespo貫m specjalist闚, aby mog造 w w豉snym zakresie rozwi您ywa problemy nasuwaj帷e si na tym odcinku. Niekt鏎e instrukcje diecezjalne cz瘰to s nie na poziomie i czasem wprost b喚dnie interpretuj r騜ne przepisy. Nie mamy zespo堯w specjalist闚 do r騜nych zagadnie zwi您anych z odnow liturgii, zorganizowanych na szerokiej bazie wsp馧pracy og鏊nopolskiej.

 Wydaje si wi璚, 瞠 dla zabezpieczenia przysz這軼i odnowy liturgii w Polsce trzeba intensywnie szkoli specjalist闚 na wszystkich dost瘼nych instytucjach naukowych w kraju i za granic oraz zorganizowa wsp馧prac specjalist闚 w skali og鏊nopolskiej. Powinny si ukonstytuowa zespo造 ekspert闚 odnowy liturgii o charakterze koncepcyjnym i opiniodawczym, kt鏎e by造by naprawd reprezentatywne dla ca貫j Polski i wci庵a造 do wsp馧pracy wszystkich ludzi kompetentnych w danych zagadnieniach. W ten spos鏏 stworzy這by si siln baz dla odnowy liturgicznej i unikn窸o wielu b喚d闚 i niedoci庵ni耩, jakie ujawni造 si dotychczas.

 Drugi problem – to pewne zachwianie r闚nowagi pomi璠zy „oddolnym” i „odg鏎nym” realizowaniem odnowy liturgicznej. Odnowa liturgiczna to ruch odnowy religijnej, kt鏎y bazuje na przekonaniach wewn皻rznych, na ludziach przej皻ych jak捷 ide i gorliwo軼i dla jej realizacji. Odnowy liturgicznej nie da si „zadekretowa” odg鏎nie przez r騜ne instrukcje i zarz康zenia. Odg鏎nie mo積a i trzeba stworzy pewne ramy, zakre郵i granice, normy prawne, ale tylko ruch oddolny mo瞠 te ramy wype軟i 篡ciem i tre軼i. Tymczasem u nas zbyt cz瘰to widzi si ze strony duszpasterzy postaw biernego wyczekiwania na nowe przepisy i zarz康zenia rubrycystyczne, bez ci庵貫j troski o pog喚bienie formacji liturgicznej swojej w豉snej i wiernych – bez pracy nad wychowaniem do takiej 鈍iadomo軼i religijnej dla kt鏎ej liturgia by豉by szczytem i 廝鏚貫m 篡cia i dzia豉lno軼i Ko軼io豉. (por. Instrukcja 1964, a.5).

 Inspirowanie i podtrzymywanie tego ruchu odnowy 篡cia Ko軼io豉 przez liturgi domaga si utworzenia o鈔odk闚 czy 篡wych ognisk w skali krajowej i diecezjalnej. Potrzeb chwili jest utworzenie apostolat闚 liturgicznych, kt鏎e dzia豉造by w oparciu o kurialne referaty duszpasterskie zachowuj帷 jednak charakter nie tyle urz璠u, co 篡wej kom鏎ki ruchu odnowy. Taki apostolat winien skupia wok馧 jakiego ko軼io豉 przoduj帷ego w realizacji odnowy liturgii grup oddanych sprawie ksi篹y i katolik闚 鈍ieckich. Zadaniem takiego apostolatu by這by tak瞠 dostarczanie zainteresowanym duszpasterzom na terenie diecezji pomocy dla duszpasterstwa liturgicznego.

F. B.

 

 

 

 

III. PRAKTYKA ODNOWY

R.[omuald] R.[ak]

1. Msza 鈍. versus populum

 Kuria Diecezjalna w Katowicach wyda豉 w dniu 25. X. 1965 szczeg馧ow instrukcj, dotycz帷 celebrowania versus populum. Przytaczamy j w skr鏂eniu:

 Konstytucja o Liturgii postawi豉 sobie m.in. cel, by „Ofiara mszy 鈍. tak瞠 pod wzgl璠em obrz璠owym osi庵n窸a pewn skuteczno嗆 duszpastersk” (art. 49). Odprawianie Mszy 鈍. przez kap豉na   z w r  c o n e g o   d o   w i e r n y c h   mo瞠 rzeczywi軼ie tak skuteczno嗆 spowodowa. Dlatego te Instrukcja o nale篡tym wykonywaniu Konstytucji o Liturgii 鈍. w art. 91 powiada, 瞠 „po膨dane jest wystawienie o速arza wielkiego w takim oddaleniu od 軼iany, aby go 豉two mo積a by這 obej嗆 i aby celebra mog豉 si odbywa twarz do ludu”. A w art. 95 m闚i: „Wolno odprawia Msz 鈍. twarz do ludu, nawet je瞠li na o速arzu jest tabernakulum, byle by ono by這 ma貫, ale odpowiednie”. Tym samym kwestia dopuszczalno軼i jest za豉twiona. Instrukcja ma jednak na celu ow skuteczno嗆 duszpastersk, kt鏎 w wielu wypadkach mo積a ju by這 zaobserwowa. Niekiedy wierni s po prostu zafascynowani pi瘯nem obrz璠闚, czego dotychczas, gdy kap豉n by od nich odwr鏂ony dostrzec nie mogli. Szczeg鏊nie prze篡waj tak Msz 鈍. dzieci, s bardziej skupione, dla g逝choniemych jest ona rewelacj, m這dzie pobudzona jest do lepszego uczestnictwa, a i starsi du穎 korzystaj, bo nie mog by oboj皻ni na to, co si przy o速arzu dzieje.

 Do odpowiedniego odprawiania takiej Mszy 鈍. nale篡 koniecznie spe軟i nast瘼uj帷e warunki:

 I.   O d n o  n i e   o s o b y   c e l e b r a n s a

 1. Celebrans musi na zewn徠rz wygl康a estetycznie. Nie mo瞠 by nieogolony...

 2. Celebrans powinien by ubrany tylko w paramenta znane (nies逝sznie zreszt) pod nazw „gotyckie”. Ornat zwany „rzymski” z przodu wykrojony w formie kontrabasu nie nadaje si w tym wypadku. Tworzy on wprawdzie pewn jedno嗆 z dotychczasowym sposobem odprawiania i o速arzem zw豉szcza barokowym, ale nie nadaje si do odprawiania versus populum.

 3. Gesty, rozk豉dania r彗, ich podnoszenie oraz znaki krzy瘸, jakie kap豉n czyni nad darami ofiarnymi, powinny by starannie prze獞iczone, czynione bardzo powoli i z opanowaniem, ale te z wykluczeniem wszelkiej przesady. W czasie podniesienia 鈍. Postaci Chleba uwa瘸 nale篡 na to, by 3 wolne palce r彗 nie zas豉nia造 Hostii 鈍. Podobnie zwa瘸 nale篡 na to, by w czasie wypowiadania s堯w Per ipsum itd. (doksologia) Kielich z Hosti 鈍. trzyma na odpowiedniej wysoko軼i, tzn. mniej wi璚ej na wysoko軼i r彗 celebransa, wyci庵ni皻ych wprz鏚.

 4. Celebrans nie mo瞠 by w jakikolwiek spos鏏 niedysponowany pod wzgl璠em zdrowotnym (choroba, silny katar itd.). Wszystko, co mog這by budzi u wiernych wra瞠nie niesmaku, powinno by wyeliminowane.

 II.   O d n o  n i e   m i n i s t r a n t  w

 1. Nale篡 po這篡 nacisk na odpowiedni ubi鏎 ministrant闚 i na ich zachowanie si. I oni musz odznacza si powag i skupieniem. Wa積e tu s uk這ny i trzymanie r彗. To wymaga pr鏏y i sta貫j kontroli.

 2. Miejsca, gdzie kl璚z mog znajdowa si przed o速arzem, o ile dyspozycja o速arza na to pozwala, albo te za kap豉nem. W tym wypadku podchodz na „orate fratres" na boki o速arza i z tego miejsca odpowiadaj „suscipiat” (Przypisek Redakcji: lepiej chyba je瞠li ministranci zajmuj miejsca z boku, po obu stronach o速arza zwr鏂eni twarz do siebie).

 III.   O d n o  n i e   o  t a r z a

 Wyposa瞠nie o速arza nie powinno zas豉nia 鈍i皻ych obrz璠闚: zamiast pulpitu trzeba po這篡 poduszk, nakryt welonem koloru dnia, 鈍ieczniki mniejszych rozmiar闚 powinny by umieszczone z boku, albo mo積a je umie軼i w bezpo鈔edniej blisko軼i o速arza na jego bokach, w ten sam spos鏏 umieszczamy kwiaty, kielich mo瞠 by na offertorium przyniesiony z kredensu albo mo積a go umie軼i ju wcze郾iej na o速arzu, wtedy jednak welon zakrywa kielich, by krzy篡k na nim skierowany by w stron wiernych, przepisy dotycz帷e obrus闚 i kamienia o速arzowego pozostaj nadal w mocy bez 瘸dnych zmian. (Przyp. Red.: umieszczenie 鈍iecznik闚 poza o速arzem w my郵 Instrukcji z 26. IX. 1964 wymaga zezwolenia Ordynariusza). Kanony o ile s potrzebne, k豉dziemy poziomo na o速arzu.

 IV.   O d n o  n i e   n i e k t  r y c h   o b r z  d  w

 Je瞠li dyspozycja o速arza na to pozwala, mo瞠 celebruj帷y kap豉n modlitwy u st鏕 o速arza odprawia odwr鏂ony od wiernych, a potem dopiero przej嗆 na drug stron, by j kontynuowa versus populum. Ma to miejsce wtedy, gdy podchodzi do o速arza od strony wiernych.

 V.   O d n o  n i e   u d z i a  u   w i e r n y c h

 1. Mszy 鈍. prywatnej nie nale篡 odprawia versus populum, chyba w wyj徠kowych okoliczno軼iach. Msza 鈍. twarz do ludu jest jakby stworzona do udzia逝 i uczestnictwa wiernych, st康 konieczny jest dialog z nimi. Doskonale nadaj si tu recytacje i w og鏊e Msza 鈍. recytowana (oraz chyba jeszcze lepiej 酥iewana. Przyp. Red.)

 2. ㄠczno嗆 z kap豉nem celebruj帷ym musi si jeszcze zamanifestowa przez zewn皻rzny udzia wiernych, jak wstawanie, kl瘯anie i siadanie w odpowiednich momentach. Je瞠li wierni przez ca造 czas siedz, nie mo瞠 si nawi您a w豉軼iwy z nimi kontakt. St康 trzeba ich wychowa przynajmniej do tego, by wstali na Gloria, Ewangeli, Credo, Prefacj i Pater noster (ju przed „oremus” kap豉na).

R.R.

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 37:1967, f. I, s. 162.

III. PRAKTYKA ODNOWY

F.[ranciszek] B.[lachnicki]

2. Msza 鈍. z wystawieniem Naj鈍i皻szego Sakramentu

 Mo積a spotka si czasem z pytaniem: jak odprawia Msz 鈍i皻 z wystawieniem przy o速arzu versus populum? Wi瘯szo嗆 ksi篹y, kt鏎zy spotykaj si z tym problemem, kieruj帷 si zdrowym wyczuciem liturgicznym, w tej sytuacji rezygnuje po prostu z wystawienia w czasie mszy. Odnowiona liturgia w spos鏏 jaskrawy uwydatni豉 anomali tej formy odprawiania mszy 鈍. pochodz帷ej z okresu dekadencji zmys逝 liturgicznego. Trzeba sobie dzi jasno u鈍iadomi to, o czym pisa這 si ju w czasopismach liturgicznych przed wojn: msza 鈍. z wystawieniem Naj鈍. Sakramentu to dogmatyczny, liturgiczny i psychologiczny nonsens. Ko軼i馧 w swoim prawodawstwie liturgicznym nigdy nie aprobowa tej formy kultu eucharystycznego z punktu widzenia prawniczego nale瘸這by j okre郵i jako tolerowany abusus. W diecezji lubelskiej z chwil wprowadzenia reformy liturgicznej w dniu 7 marca 1965 zniesiono msze 鈍. z wystawieniem i nie zanotowano, og鏊nie bior帷, jakiej reakcji niezadowolenia ze strony ksi篹y i wiernych.

 Ostatnio s造szy si, 瞠 w Rzymie przygotowuje si dekret o kulcie eucharystycznym, kt鏎y m.in. wyra幡ie zaka瞠 mszy 鈍. z wystawieniem.

F.B.

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 37:1967, f. I, s. 163.

III. PRAKTYKA ODNOWY

F.[ranciszek] G.[reniuk]

3. B這gos豉wie雟two eucharystyczne po Mszy 鈍.

 Nowe Ordo Missae n. 56 przewiduje, 瞠 we mszach, po kt鏎ych nast瘼uje „jaka procesja liturgiczna” zamiast Ite missa est m闚i si Benedicamus Domino i nie udziela si b這gos豉wie雟twa.

 Przepis ten ma cz瘰to zastosowanie np. podczas tzw. sumy odpustowej, kiedy to, po odprawieniu mszy 鈍., urz康za si wystawienie Naj鈍. Sakramentu i procesj teoforyczn. Procesj tak nale瘸這by chyba uzna za „Procesj liturgiczn”, uprawniaj帷 do opuszczenia Ite missa est i b這gos豉wie雟twa.

 Niekiedy jednak ten przepis Ordo Missae jest interpretowany zbyt szeroko: a mianowicie niekt鏎zy ksi篹a opuszczaj Ite missa est i b這gos豉wie雟two we Mszy 鈍., po kt鏎ej nast瘼uje bezpo鈔ednio wystawienie prywatne (w puszce) lub publiczne (w monstracji) z b這gos豉wie雟twem eucharystycznym. Praktyka taka jest niedozwolona; Ordo Missae bowiem m闚i wyra幡ie, 瞠 jedynie wtedy mo積a to uczyni „si qua liturgica proc瘰sio sequatur”. Mowa jest bowiem wyra幡ie o procesji liturgicznej, jako o dalszym ci庵u akcji zgromadzenia liturgicznego.

 Dlatego w odpowiedziach na „Dubia” (Notitiae 5, str. 142, n. 30) znajduje si nast瘼uj帷e wyja郾ienie Posoborowej Rady Liturgicznej na zapytanie: „Utrum benedictio finalis omitti possit, quando benedictio eucharistica immediate sequitur celebrationem Missae?” Resp.: „Negative. Agitur enim de duobus actionibus diversis et non inter se connexis”.

 Ze wzgl璠u na prawie powszechny w Polsce zwyczaj urz康zania b這gos豉wie雟twa eucharystycznego bezpo鈔ednio po mszy 鈍. warto zwr鏂i uwag na uzasadnienie tego rozstrzygni璚ia: „Immo magis conveniens videtur ut benedictio eucharistica immediate post Missam non detur”. Chodzi bowiem o unikni璚ie wra瞠nia, jakoby liturgi mszaln, ofiarn, „poprawia這 si” dodatkowym obrz璠em paraliturgicznym. W 鈍ietle wi璚 takiego rozstrzygni璚ia warto przemy郵e i odpowiednio ustawi nasze zwyczaje polskie w tym wzgl璠zie.

F.G.

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 37:1967, f. I, s. 163-164.

III. PRAKTYKA ODNOWY

F.[ranciszek] B.[lachnicki]

4. O速arz versus populum a krzy o速arzowy

 Znane s „k這poty” z krzy瞠m na o速arzu „versus populum”. Jak go ustawi i jaki ma by, aby nie zas豉nia celebransa? W kt鏎 stron ma by zwr鏂ony Korpus Chrystusa?

 W徠pliwo軼i te rozja郾ione s w Notitiae nr 21-22 w odpowiedzi na „Dubia” nr 101 (s. 290-291).

 Przepis Kodeksu rubryk (Nr 527) – o krzy簑 w po鈔odku o速arza dostatecznie wielkim z wizerunkiem Ukrzy穎wanego – w zasadzie obowi您uje nadal. Ten krzy, wed逝g Caeremoniale Episcoporum (lib. I, c. 12, n. 11) powinien by zwr鏂ony wizerunkiem ku wewn皻rznej stronie o速arza, a wiec w stron celebransa. Jednak瞠 Ritus servandus z r. 1965 ju nie ka瞠 celebransowi spogl康a na krzy w czasie celebrowania. Poza tym Instrukcja 1964 w n. 94 m闚i, 瞠 krzy i 鈍ieczniki, za zgod Ordynariusza mog by umieszczone tak瞠 poza o速arzem.

 Z tego prawa nale篡 korzysta (opportunius videtur hac facultate frui) w豉郾ie przy o速arzu versus populum. W przeciwnym razie bowiem krzy b璠zie albo zas豉nia celebransa, tak 瞠 wierni nie b璠 mogli dobrze widzie obrz璠闚, zw豉szcza przy podniesieniu i „Per Ipsum”, albo te b璠zie tak ma造 lub prawie niewidzialny, 瞠 tylko litera prawna zostanie zachowana.

 W wypadku umieszczenia krzy瘸 poza o速arzem istniej trzy mo磧iwo軼i: ustawienie krzy瘸 procesyjnego przed o速arzem – wizerunkiem w stron celebransa, zawieszenie du瞠go krzy瘸 nad o速arzem lub w absydzie, na tylnej 軼ianie (wzgl. w nastawie dawnego o速arza). W ostatnich dw鏂h wypadkach okadza si krzy dopiero wtedy, gdy celebrans po obej軼iu o速arza jest zwr鏂ony twarz do niego.

F. B.

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 37:1967, f. I, s. 164.

III. PRAKTYKA ODNOWY

F.[ranciszek] B.[lachnicki]

5. Co wolno, a czego nie wolno?

 W postawie duszpasterzy w odniesieniu do realizowania soborowej odnowy liturgii cz瘰to obserwowa mo積a zbyt daleko posuni皻a bierno嗆. Kap豉ni ci usprawiedliwiaj przy tym t swoj postaw tym, 瞠 nie maj 瘸dnych dyrektyw z Kurii diecezjalnej i 瞠 na w豉sn r瘯 nie mog podejmowa akcji liturgicznej ani wprowadza 瘸dnych zmian.

 W zwi您ku z tym warto przypomnie, 瞠 s na pewno w liturgii sprawy zastrze穎ne kompetentnej w豉dzy, gdzie nie mo瞠 by 瘸dnej inicjatywy oddolnej i samowolnego dzia豉nia, albo te inicjatywa musi by przed這穎na do aprobaty. Tu nale膨 np. takie sprawy jak zakres j瞛yka polskiego wprowadzony do liturgii, wprowadzenie oratio fidelium do samego Ordo Missae, urz康zenie mszy 鈍. koncelebrowanej itp. Kr鏒ko m闚i帷 – nie mo積a samemu zmienia rubryk liturgicznych i obowi您uj帷ego prawa.

 Z drugiej strony jest jednak szereg przepis闚 liturgicznych maj帷ych moc og鏊nego prawa liturgicznego i na ich wykonanie nie trzeba ani osobnego zezwolenia ani nakazu W豉dzy diecezjalnej. Obowi您uj one wszystkich z chwil promulgowania, je瞠li ich wprowadzenie w 篡cie nie uzale積ia si wyra幡ie od decyzji w豉dzy terytorialnej. Tu nale膨 takie sprawy jak koncelebrowanie Mszy 鈍. w Wielki Czwartek, czytanie lekcji we Mszy 鈍. przez odpowiedniego lektora, 酥iewanie doksologii „Per ipsum”, odprawianie mszy twarz do wiernych, udzielanie Komunii 鈍. z hostii konsekrowanych w czasie danej mszy, 酥iewanie przez lud cz窷ci sta造ch mszy itp., itp. Urzeczywistnienie odnowy liturgicznej w ca造m szeregu punkt闚 zale積e jest wi璚 bezpo鈔ednio od wiedzy, ducha pos逝sze雟twa i gorliwo軼i poszczeg鏊nych duszpasterzy i nie trzeba oczekiwa, 瞠 do wykonania ka盥ego kroku musi przyj嗆 odpowiedni nakaz „z g鏎y”. Poza tym ca貫 wielkie zadanie wychowania wiernych do 鈍iadomego i czynnego uczestnictwa w liturgii, tak usilnie zalecane przez Konstytucj o Liturgia, z這穎ne jest przez Ko軼i馧 bezpo鈔ednio w r璚e duszpasterzy i w jego realizacji nie mog oni ogl康a si na ci庵貫 bod嬈e i rozkazy „z g鏎y”. „Z g鏎y” zosta這 ju bowiem wypowiedziane wielkie s這wo zach皻y do gorliwego dzia豉nia w Konstytucji soborowej o 鈍i皻ej liturgii.

F.B.

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 37:1967, f. I, s. 164-165.

IV. KRONIKA ODNOWY

B.[ogdan] S.[nela]

l. Odnowa liturgiczna w NRD

 1. Wida na ka盥ym kroku, 瞠 diaspora katolicka w NRD realizuje Konstytucj o liturgii w ca貫j rozci庵這軼i. W chwili obecnej, po wyt篹onej trzyletniej pracy dobiega do ko鎍a etap przygotowawczy do rozwoju liturgii w duchu Konstytucji i p騧niejszych instrukcji.

 2. Do odnowy liturgicznej s przede wszystkim przygotowani ksi篹a. Znaj dokumenty, kt鏎e interpretuj Konstytucj: drukuje si je natychmiast po ukazaniu w Rzymie w wydawnictwie St. Benno Verlag w Lipsku. I tak ka盥y mo瞠 zaopatrzy si 豉two w Ordo missae i Ritus servandus in concelebratione missae. Wydano do tej pory trzy tomy dokument闚 soborowych i informacje o soborze, kt鏎e jeszcze wcze郾iej docieraj do ksi篹y w formie miesi璚znych biuletyn闚 soborowych, gdzie s r闚nie dok豉dne instrukcje o rozwoju odnowy liturgicznej. Z ksi庵 liturgicznych wydano do tej pory w Benno Verlag: lekcionarz i ewangeliarz, msza z potrzebnymi tekstami niemieckimi, kanon do koncelebry, kyriale simplex, oraz szereg tekst闚 dla ludu opr鏂z jednobrzmi帷ego, ponawianego ci庵le wydania msza逝 Schotta. W zwi您ku z tym ksi篹a maj u豉twione pe軟e zaanga穎wanie si w ruch liturgiczny soboru.

 3. Ko軼io造 niemieckie w olbrzymiej wi瘯szo軼i przystosowano do odnowionej liturgii. Je瞠li nie wsz璠zie zainstalowano o速arz twarz do ludu ze wzgl璠闚 np. zabytkowych, to jednak wsz璠zie przygotowano miejsce do liturgii s這wa (pulpit, ambona tu niedaleko o速arza) oraz sedile dla kap豉na na czas lekcji i innych cz窷ci liturgii, w kt鏎ych kap豉n siedzi. O tyle warto o tym wspomnie, 瞠 s to sprz皻y 鈍ie穎 zainstalowane i przystosowane do potrzeb nowej liturgii. Stosuje si powszechnie art. 55 konstytucji o komunii wiernych z dar闚 konsekrowanych w tej samej ofierze i dlatego w ka盥ym ko軼iele jest naczynie liturgiczne, kt鏎e mo積a by nazwa pog喚bion paten a kt鏎e s逝篡 do sk豉dania przed ofiarowaniem dar闚 ofiarnych (najcz窷ciej robi si to przy wej軼iu do Ko軼io豉) za pomoc specjalnej, p豉skiej 造瞠czki.

 4. Wierni s przygotowani 鈍ietnie do odnowionej liturgii. W這瞠nie chleba ofiarnego do naczynia nie jest 瘸dnym problemem i utrudnieniem. Sk豉daj go niemal wszyscy, bo prawie wszyscy obecni na Mszy 鈍. przyst瘼uj do sto逝 Pa雟kiego. Podczas ministrantury 酥iewa si pie填. Wszelki dialog wykonuje si na przemian. Modlitwa wiernych na ka盥y dzie znajduje si w 鈍ie穎 wydanym mszale i prowadzi j kap豉n jako integraln cz窷 liturgii, podobnie zreszt jak i homili traktuje si w duchu art. 52 konstytucji te jako integraln cz窷 liturgii 鈍. bez 瘸dnych wst瘼闚 w postaci og這sze parafialnych. Te maj miejsce przed liturgi lub po niej. Wprowadzono te w ca貫j rozci庵這軼i art. 54 Konstytucji, mianowicie wprowadzono j瞛yk niemiecki do ca貫go dialogu mszalnego z prefacj i embolizmem przy Pater nostcr w陰cznie, co oczywi軼ie nie przeszkadza od czasu do czasu odprawia mszy ca趾owicie po 豉cinie (z wyj徠kiem lekcji, ewangelii i modlitwy wiernych) ze 酥iewem 豉ci雟kiej mszy gregoria雟kiej.

 5. Koncelebra jest chlebem powszednim wsz璠zie tam, gdzie znajduje si przynajmniej 3 ksi篹y, kt鏎zy nie musz odprawia mszy 鈍. dla wiernych. Nikt nie traktuje koncelebry jako czego wyj徠kowego. Na zasadzie art. 57 konstytucji, nr. 20 p. a, b, biskupi daj pozwolenia na koncelebr ad omnes casus.

B.S.

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 37:1967, f. I, s. 165-168.

IV. KRONIKA ODNOWY

F.[ranciszek] B.[lachnicki], R.[udolf Zielasko], R.[omuald] R.[ak]

2. Formacja liturgiczna kap豉n闚 w Polsce

 W realizacji odnowy liturgicznej spraw numer jeden jest formacja liturgiczna kap豉n闚. Konstytucja o 鈍i皻ej Liturgii w a. 14, m闚i帷 o wielkim pragnieniu Matki Ko軼io豉, jakim jest pe軟y, 鈍iadomy i czynny udzia wiernych w liturgii, poleca duszpasterzom, aby gorliwie do篡li do osi庵ni璚ia takiego udzia逝 przez nale篡te urabianie wiernych. Dodaje jednak realistycznie: „Ale osi庵ni璚ia tych rezultat闚 nie mo積a si spodziewa, je瞠li najpierw sami duszpasterze nie b璠 przenikni璚i duchem i moc liturgii i nie stan si jej nauczycielami”. Mo積a wskaza tu na kilka zarysowuj帷ych si w Polsce form i inicjatyw s逝膨cych pog喚bianiu liturgicznemu kap豉n闚, kt鏎ych podtrzymywanie i rozwijanie powinno by naczeln trosk wszystkich odpowiedzialnych za post瘼 odnowy liturgicznej w Polsce.

 a)   S t u d i u m   l i t u r g i k i   p a s t o r a l n e j   w   r a m a c h   S e k c j i   P a s t o r a l n e j   W y d z i a  u   T e o l o g i c z n e g o   K U L

 Istniej帷a od kilku lat w ramach kursu wy窺zego Wydzia逝 Teologicznego KUL. Sekcja Teologii Pastoralne posiada r闚nie specjalizacj pastoralno-liturgiczn, w celu szkolenia wyk豉dowc闚 liturgiki dla seminari闚 duchownych i specjalist闚 do pracy w diecezjalnych o鈔odkach duszpasterstwa liturgicznego. Teologia pastoralna w minionym okresie zredukowana do tzw. hodegetyki poj皻ej jako nauka o urz璠zie pasterskim Ko軼io豉 rozpatrywanym w oderwaniu, obecnie uwa瘸 si zn闚 za praktyczn teologi Ko軼io豉 maj帷ego si urzeczywistnia w dzisiejszym 鈍iecie i obejmuje swoim zakresem ca這kszta速 po鈔ednictwa zbawczej Ko軼io豉. Nauki takie jak homiletyka, katechetyka i liturgia, kt鏎e swego czasu od陰czy造 si od teologii pastoralnej, dzi s traktowane jako jej integralne cz窷ci, co znajduje sw鎩 wyraz w strukturze Sekcji Pastoralnej KUL. Rezultatem uchwa II Soboru Watyka雟kiego musi by duszpasterstwo skoncentrowane wok馧 S這wa Bo瞠go i liturgi i i dlatego w samym centrum teologii pastoralnej, jako jej dyscypliny g堯wnej musz si znale潭 nauki o przepowiadaniu S這wa Bo瞠go (homiletyka z katechetyk) oraz liturgika. Wed逝g obecnego programu studi闚 na Sekcji Pastoralnej KUL mo積a si specjalizowa w 3 kierunkach: katechetycznym, liturgicznym i pastoralno-socjologicznym. Studium trwa zasadniczo 2 lata, trzeci rok przeznaczony jest dla doktorant闚. Opr鏂z studium liturgicznego w ramach KUL – istnieje podobne studium w Krakowie, o kt鏎ym poinformujemy czytelnik闚 w nast瘼nym numerze.

F.B.

 b)   K u r s y   l i t u r g i c z n e   z e s p o  u   p r e l e g e n t  w   o  r o d k a   l u b e l s k i e g o

 Diecezjalna Komisja Liturgiczna, w porozumieniu z Sekcj pastoraln Wydzia逝 Teologicznego KUL oraz Instytutem Muzykologii Ko軼ielnej, zorganizowa豉 w dniach od 9 do 15 grudnia 1965 wvko軼iele Ksi篹y Jezuit闚 wvLublinie „Kurs Komentator闚 Liturgicznych”.

 Udzia w kursie wzi瘭i: ksi篹a diecezjalni i zakonni pracuj帷y w duszpasterstwie na terenie miasta Lublina, zainteresowani ksi篹a studenci KUL, alumni starszych rocznik闚 miejscowego Seminarium Duchownego oraz nieliczni ksi篹a z innych o鈔odk闚. W sumie ponad 120 os鏏. Zaj璚ia na kursie odbywa造 si w godzinach wieczornych od 19.00 do 21.30.

 W programie przewidziano wszechstronne om闚ienie istoty oraz aspekt闚 praktycznych nowej, niedawno oficjalnie wprowadzonej do liturgii funkcji komentatora liturgicznego.

 Zosta造 wyg這szone nast瘼uj帷e referaty:
 1. Msza 鈍i皻a i uczestnictwo wiernych, w niej w 鈍ietle dzisiejszej teologii – ks. Rudolf   Z i e l a s k o,
 2. Liturgiczna struktura Mszy 鈍. i odpowiadaj帷e jej wewn皻rzne i zewn皻rzne postawy wiernych – ks. Wojciech   D a n i e l s k i
 3. Zgromadzenie liturgiczne i podzia r鏊 w nim – ks. Franciszek  G r e n i u k,
 4. Komentator w zgromadzeniu liturgicznym – ks. Franciszek   B l a c h n i c k i,
 5. Tekst komentatora liturgicznego – ks. Henryk   B o l i n s k i   SJ,
 7. 如iew i muzyka w odnowionej liturgii – ks. Zdzis豉w   B e r n a t,
 8. Vitanda w komentarzu liturgicznym i kszta速owaniu uczestnictwa wiernych we Mszy 鈍. – ks. Wac豉w   S c h e n k.

 Opr鏂z referat闚 program kursu obejmowa wzorowe celebry liturgiczne w ko軼iele Ksi篹y Jezuit闚 z udzia貫m komentatora.

 Msza 鈍. wieczorna w sobot 11 grudnia mia豉 jako zadanie ukaza pe軟e zgromadzenie liturgiczne oraz urzeczywistnienie wszystkich mo磧iwo軼i czynnego uczestnictwa wiernych, jakie stwarza reforma liturgiczna na obecnym etapie. Swoje role i funkcje zgodnie z przepisami i duchem liturgii spe軟iali wi璚: celebrans, lektor (ch這piec-ministrant). komentator, schola i lud. Schola na przemian z ludem 酥iewa豉 w j瞛yku polskim cz窷ci stale i zmienne Mszy 鈍. Po homilii celebrans przewodniczy modlitwie powszechnej zgromadzenia. Dzi瘯i temu, 瞠 wszystkie role w tym zgromadzeniu liturgicznym by造 starannie przygotowane, a wierni od d逝窺zego czasu byli ju przez Ksi篹y Jezuit闚 wychowywani do czynnego uczestnictwa w liturgii, ca豉 celebra przebiega豉 w nastroju skupienia i modlitwy, stwarzaj帷 dla wszystkich uczestnik闚 niezapomniane prze篡cie. W poniedzia貫k 13 grudnia, uczestnicy kursu brali udzia w „Celebratio Verbi Divini” – nowej formie nabo瞠雟twa przewidzianej przez soborow Konstytucj o Liturgii. Nabo瞠雟two to odby這 si r闚nie w ko軼iele Ksi篹y Jezuit闚 przy licznym udziale wiernych. Wreszcie na zako鎍zenie kursu, w 鈔od 15 grudnia, odprawiano Msz 鈍. koncelebrowan przez organizator闚 kursu, r闚nie z udzia貫m komentatora, lektora i scholi oraz wzorowo przygotowanym uczestnictwem wiernych.

 Powy窺zy kurs „komentator闚 liturgicznych” sta si pocz徠kiem ca貫j serii kurs闚 przeprowadzanych przez ten sam zesp馧 prelegent闚 w r騜nych diecezjach polskich. Kursy te odby造 si dotychczas: w Katowicach-Panewnikach, w pi璚iu punktach diecezji przemyskiej (w Przemy郵u, w Rozwadowie, Rzeszowie, Starej Wsi i Kro郾ie), we Wroc豉wiu, w Gda雟ku, Warszawie, W這c豉wku i Gorzowie. By造 to przewa積ie kursy dwudniowe, wsz璠zie 陰czone z wzorowo ukszta速owanymi nabo瞠雟twami parafialnymi, w 鈍ietle soborowej odnowy liturgii). Og馧em wzi窸o udzia w tych kursach 1500 kap豉n闚. Wielkie zainteresowanie, z jakim spotka造 si te kursy, 鈍iadczy o ogromnym zapotrzebowaniu terenu na tego rodzaju akcje.

F.B.

 c)   R e k o l e k c j e   d l a   k a p  a n  w   w   d u c h u   o d n o w y   l i t u r g i c z n e j

 Chodzi o rekolekcje dla kap豉n闚 archidiecezji wroc豉wskiej przeprowadzone w 3 kursach w Seminarium Duchownym we Wroc豉wiu (I: 4-8.7 – 123 uczestnik闚, II: 8-12.8 – 111 uczestnik闚, III: 22-26.8 – 143 uczestnik闚) przez ks. dra R.  Z i e l a s k o  z Lublina. Najbardziej podstawowym za這瞠niem, celem, niejako dusz tych rekolekcji by這 zdanie art. 10 KL: „Liturgia jest szczytem, do kt鏎ego zmierza dzia豉lno嗆 Ko軼io豉 i jednocze郾ie jest 廝鏚貫m, z kt鏎ego wyp造wa ca豉 jego moc”. Chodzi這 wi璚 o przekonanie kap豉n闚 o tym, 瞠 liturgia powinna zaj望 centralne miejsce w ich pracy duszpasterskiej, tym samym jednak r闚nie w ich 篡ciu wewn皻rznym, w ich d捫eniu do 鈍i皻o軼i, kt鏎a nie mo瞠 bowiem by zrealizowana obok, czy ponad prac duszpastersk, zw豉szcza liturgiczn.

 Poniewa osi庵ni璚ie tego rodzaju przemiany mentalno軼i nie mo瞠 by wynikiem oddzia造wania jedynie ludzkiego, ani g堯wnie intelektualnego, w porz康ku dnia rekolekcyjnego obok konferencji ascetycznej (jedynej zreszt w ci庵u dnia) najwi瘯sze znaczenie mia造: 1. Nabo瞠雟two S這wa Bo瞠go, odprawione zgodnie z zaleceniami a. 35 KL. W sk豉d tego nabo瞠雟twa, kt鏎e mia這 miejsce przed po逝dniem, wchodzi造 3 czytania Pisma 鈍. (Prorok, Aposto, Chrystus) przeplatane kr鏒kim s這wem wi捫帷ym, wsp鏊nym 酥iewem lub modlitw i zako鎍zone homili oraz modlitw powszechn (oratio fidelium). 2. Koncelebracja eucharystyczna o godz. 17.30 odprawiana przez biskupa lub kt鏎ego ze starszych kap豉n闚 w 陰czno軼i z kilku koncelebransami spo鈔鏚 uczestnik闚 rekolekcji. Inni kap豉ni uczestniczyli w koncelebrze wsp鏊nym 酥iewem i modlitwy, na spos鏏 wiernych. Msza 鈍. koncelebrowana by豉 oczywi軼ie po陰czona z homili, a w odpowiednim miejscu odprawiano wsp鏊nie modlitw wiernych.

 Uczestnictwo we Mszy 鈍. koncelebrowanej kszta速owano codziennie innym sposobem. Jego aktywny i pobo積y przebieg mia zapewni dyskretny komentarz liturgiczny.

 Prze篡ciem liturgicznym w czasie rekolekcji by豉 r闚nie wsp鏊na recytacja niekt鏎ych godzin oficjum kap豉雟kiego: Laudes przed nabo瞠雟twem S這wa Bo瞠go, Sexta w po逝dnie i Vesperae przed koncelebracj eucharystyczn. Poniewa chodzi這 o to, by ksi篹a mogli wypowiedzie swoje uwagi dotycz帷e my郵i i form, kt鏎e im proponowano w konferencjach, homiliach i nabo瞠雟twach, a jednocze郾ie podzieli si ze wsp馧bra熤i swoimi do鈍iadczeniami z dziedziny odnowy liturgicznej, wprowadzono w porz康ek pierwszych dwu dni rekolekcyjnych (godz. 15-ta) tzw. rewizj 篡cia, czyli po prostu bratersk rozmow, szczer wymian my郵i. W czasie wszystkich trzech kurs闚 rozmowa ta mia豉 przebieg 篡wy, interesuj帷y, a niekt鏎e wypowiedzi 鈍iadczy造 nie tylko o szczerej gotowo軼i do realizacji odnowy liturgicznej, ale o g喚bokim zrozumieniu jej potrzeby i jej ducha. Zako鎍zeniem ka盥ego dnia rekolekcyjnego by豉 p馧godzinna, cicha adoracja Naj鈍. Sakramentu, a w ostatnim dniu kap豉ni przyj瘭i Sakrament Pokuty. S康z帷 po stosunkowo licznych wypowiedziach osobistych, oraz po wi瘯szo軼i wypowiedzi zawartych w przeprowadzonej w ostatnim dniu ankiecie sprawdzaj帷ej, rekolekcje zosta造 przez kap豉n闚 przyj皻e pozytywnie i prze篡te z po篡tkiem dla ich 篡cia wewn皻rznego i pracy duszpasterskiej. Uznaj帷 w pe軟i, 瞠 wyniki decyduj帷e i trwa貫 mog by dzie貫m tylko owego Ducha, kt鏎y „wieje, k璠y chce” wolno chyba s康zi, 瞠 opisana wy瞠j pr鏏a mo瞠 by, po koniecznych udoskonaleniach, podejmowania i w przysz這軼i i jednocze郾ie zach璚i do innych, mo瞠 bardziej udanych i skutecznych.

R.Z.

 d)   K   k o   l i t u r g i c z n e   k a p  a n  w

 W Katowicach istnieje od 2 lat k馧ko liturgiczne kap豉n闚, maj帷e za zadanie: 1) pog喚bienie wiadomo軼i z liturgii u cz這nk闚 K馧ka przez wys逝chanie referat闚, dyskusj i przez pewne zadania pisemne tak pojedyncze, jak zespo這we; 2) zaj璚ie si niekt鏎ymi sprawami liturgicznymi w diecezji i przygotowanie w ten spos鏏 materia逝 dla przysz貫go synodu diecezjalnego, wzgl璠nie prac do jeszcze wcze郾iejszego opublikowania po zatwierdzeniu ich przez Diecezjaln Rad Liturgiczn i Ordynariusza.

 Przynale積o嗆 do K馧ka jest ca趾owicie dobrowolna. Obecnie nale篡 do niego 28 ksi篹y, przewa積ie m這dych. Dotychczasowym osi庵ni璚iem jest przygotowanie instrukcji o Mszy 鈍. celebrowanej twarz do wiernych, o liturgiczno-duszpasterskim przygotowaniu do kol璠y, o wychowawczo-duszpasterskich wskazaniach dotycz帷ych chrztu 鈍., wskaza dotycz帷ych o速arza i tabernakulum, pierwszej cz窷ci Mszy 鈍. (Liturgia S這wa) itd. Przygotowuje si dalsze tego rodzaju prace.

 Podobne zespo造 kap豉n闚 szczeg鏊nie zainteresowanych realizacj odnowy liturgii zaczynaj pracowa w innych diecezjach.

R.R.

 e)   O d n o w a   l i t u r g i c z n a   a   e g z a m i n y   j u r y s d y k c y j n e

 Egzaminy jurysdykcyjne i proboszczowskie w roku 1966 przeprowadzane zosta造 w diecezji katowickiej pod znakiem Konstytucji o Liturgii. Egzaminy poprzedzi造 1-dniowe wyk豉dy, w kt鏎ych prelegenci om闚ili tak poszczeg鏊ne rozdzia造 Konstytucji, jak i niekt鏎e problemy z niej wynikaj帷e. Przedmiotem egzamin闚 by豉 znajomo嗆 Konstytucji, zasad dotycz帷ych pe軟ego i 鈍iadomego udzia逝 wiernych w czynno軼iach liturgicznych oraz sposoby doprowadzenia wiernych do takiego udzia逝.

R.R.

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 37:1967, f. I, s. 168-170.

V. Z PROBLEM紟 MUZYKI I SZTUKI LITURGICZNEJ

Z.[dzis豉w] B.[ernat]

1. Melodie do cz窷ci sta造ch Mszy 鈍. w j瞛yku polskim

 Jednym z g堯wnych punkt闚 tzw. „malej reformy liturgii”, kt鏎a wesz豉 w 篡cie z dniem 7 marca 1965 roku, jest przywr鏂enie funkcji liturgicznej ludu w zgromadzeniu liturgicznym. Do tych funkcji nale篡 酥iewanie wzgl璠nie odmawianie tzw. sta造ch cz窷ci Mszy 鈍. (Kyrie, Gloria, Credo, Sanctus, Agnus Dei).

 Odt康 wi璚 na ka盥ej Mszy 鈍. „cum populo” lud powinien od酥iewa wzgl璠nie odrecytowa te cz窷ci nale膨ce do niego. Duszpasterze powinni zrozumie, 瞠 dop鏦i nie przywr鏂 u siebie tej liturgicznej funkcji ludu, nie odpowiedz w spos鏏 zadawalaj帷y obecnym wymaganiom rubryk mszalnych.

 W zwi您ku z powy窺zym pal帷y staje si problem odpowiednich melodii do 酥iewu sta造ch cz窷ci mszalnych w j瞛yku polskim. Z jednej strony koniecznie trzeba 獞iczy z wiernymi te 酥iewy, z drugiej strony jednak nale篡 zapobiega przyjmowaniu si melodii nieodpowiednich, nie odpowiadaj帷ych wymaganiom muzycznym w og鏊no軼i, a w szczeg鏊no軼i wymogom muzyki sakralnej.

 Trzeba tu przypomnie, 瞠 melodie do 酥iew闚 liturgicznych wykonywanych przez lud wed逝g obecnych przepis闚 wymagaj aprobaty odpowiedniej w豉dzy diecezjalnej. Diecezjalne Komisje dla 如iewu i Muzyki Sakralnej nie powinny za udziela tej aprobaty bez poddania kompozycji naprawd fachowej i kompetentnej ocenie.

 Redakcja b璠zie chcia豉 w przysz這軼i stale informowa o warto軼iowych i aprobowanych kompozycjach polskich 酥iew闚 liturgicznych powstaj帷ych w poszczeg鏊nych diecezjach.

 W tej chwili mo積a zasygnalizowa 3 nowo skomponowane msze polskie, opracowane przez wyk豉dowc闚 Instytutu Muzykologii KUL Ks. Karola Mrowca CM (1) i ks. Ireneusza Pawlaka (2), obecnie profesora seminarium gnie幡ie雟kiego, maj帷e aprobat diecezjaln lubelsk.

 M s z a   k s.   K a r o l a   M r o w c a  CM

 Kompozycja oparta jest na tek軼ie liturgicznym z „Msza逝 Rzymskiego” wyd. Pallotinum, Pozna 1963. Pod wzgl璠em melodycznym poszczeg鏊ne cz窷ci mszy 陰cz si w organiczn ca這嗆 (charakterystyczny skok kwarty), a jednocze郾ie zachowuj znaczn odr瑿no嗆. Melodia przebiega spokojnie, jest zasadniczo prosta, powa積a, modlitewna. Jej sakralny charakter podkre郵a akompaniament, kt鏎y sw ciekaw i urozmaicon harmonik wzbogaca kompozycje. Warto zwr鏂i uwag na jedno- lub dwutaktowe wst瘼y przed ka盥 cz窷ci, kt鏎e podaj 酥iewakom „ton” i zapowiadaj w豉軼iwe tempo. Kompozytor wykonanie wszystkich cz窷ci powierzy dwom ch鏎om nawi您uj帷ym do dawnej praktyki wykonywania 酥iew闚 Ordinarium naprzemiennie (podzia na dwa ch鏎y, wzgl璠nie – Ch鏎  I: schola, Ch鏎 II: lud).

 Przy nauczaniu mszy wi璚ej uwagi trzeba po鈍i璚i Gloria, nieco trudniejszemu ni pozosta貫 cz窷ci. Podobnie pewn trudno嗆 sprawi zmiana kadencji przy trzecim Kyrie i Christe, co jednak stanowi artystyczne wzbogacenie linii melodycznej.

 Msz nale篡 wykona w do嗆 篡wym tempie, cho nie zosta這 ono zaznaczone w kompozycji. Ewentualne zastrze瞠nia liturgist闚 dotyczy by mog造 powtarzania s這wa „Hosanna” w Sanctus-Benedictus, co w tym przypadku usprawiedliwiaj wzgl璠y artystyczno-muzyczne.

 M s z e   k s.   I r e n e u s z a   P a w l a k a

 Msza I wywodzi si z melodyki gregoria雟kiej, a jej zasadniczy zr帳 tworzy motyw wyj皻y z „Improperi闚” W. Pi徠ku (Crucem tuam adoramus). Inspiracja gregoria雟ka nadaje kompozycji 酥iewno嗆 i rys szlachetnej prostoty.

 Wi瘯sza cz窷 cyklu mszalnego (Kyrie, 安i皻y-B這gos豉wiony i Baranku Bo篡) zosta豉 powi您ana ze sob przez zastosowanie wsp鏊nego materia逝 melodycznego. Stanowi to wprawdzie zjawisko nietypowe dla autentycznego chora逝 gregoria雟kiego, ale za to wybitnie wp造wa na zwarto嗆 i przyst瘼no嗆 kompozycji.

 Gloria zawiera nowy materia, na kt鏎y sk豉da si jeden schemat melodyczny w obr瑿ie kwinty. Autor operuje nim od pocz徠ku do ko鎍a wprowadzaj帷 jedynie zmiany ze wzgl璠闚 prozodycznych. Zastosowana tu technika nadaje Gloria charakter 酥iewu psalmodycznego.

 Msza II posiada melodi wywodz帷a si z inwencji autora, cho i tu mo積a si dopatrze zwrot闚 zaczerpni皻ych ze 酥iewu rezurekcyjnego „Salve festa dies”. Szczeg鏊nie charakterystyczny jest motyw wst瘼ny typu recytatywnego.

 W przeciwie雟twie do Mszy I, autor nadaje odcinkowi „Christe” nowy kszta速 melodyczny i przenosi go o kwart w g鏎 co wzmaga jego si喚 wyrazow.

 Gloria jest urozmaicone. Autor pos逝guje si kilkoma r騜nymi odcinkami melodycznymi, wyst瘼uj帷ymi parami. U豉twia to ich wykonanie, zw豉szcza 瞠 pomy郵ane jest ono na zasadach 酥iewu naprzemiennego.

 Pozosta貫 cz窷ci cyklu mszalnego oparte s na motywach Kyrie i Gloria. Ta wi篥 melodyczno-motywiczna przyczynia si do zwarto軼i kompozycji i stanowi czynnik u豉twiaj帷y przyswojenie melodii przez lud.

 Podstawowymi zaletami obu mszy ks. Pawiaka s: liturgiczny charakter (unika powtarzania s堯w), sylabiczny spos鏏 traktowania tekstu oraz prosta i potoczysta melodia, obracaj帷a si co najwy瞠j w obr瑿ie oktawy.

 Autor zaopatrzy msze w akompaniament organowy, kt鏎ego tre嗆 harmoniczn wzoruje si na typie harmoniki gregoria雟kiej.

 Wszystkie 3 msze nie zawieraj melodii do Credo. „Wierz w jednego Boga” mo積a wykonywa na t melodi recytatywn, na kt鏎 w wielu ko軼io豉ch 酥iewa si dotychczas „Wierz” pacierzowe. Nale篡 tylko dostarczy ludowi tekst Credo mszalnego z odpowiednim podzia貫m na wiersze.

 Om闚ione msze ks. Mrowca i ks. Pawlaka, proste i stosunkowo 豉twe do wyuczenia 酥iewane s ju w wielu 鈔odowiskach.

Z.B.

 

 

 

 

Biuletyn Odnowy Liturgii w: Collectanea Theologica 37:1967, f. I, s. 170.

V. Z PROBLEM紟 MUZYKI I SZTUKI LITURGICZNEJ

M.[arian] Z.[ielniok]

2. Odnowa szat liturgicznych

 Powszechnie stosowane w naszych ko軼io豉ch szaty liturgiczne sporz康zone na wz鏎 dawnych barokowych nie spe軟iaj wymog闚 odpowiednio ukszta速owanej szaty sakralnej z nast瘼uj帷ych wzgl璠闚: barokowy ornat jest szat krojon tak, by prezentacja celebransa przedstawia豉 si najkorzystniej w postawie odwr鏂onej od ludu. Szaty te w wsp馧czesnym wydaniu zatraci造 w znacznej mierze pierwotne swoje pi瘯no, kt鏎e tkwi這 w samej formie, bogactwie materia逝 i artystycznym wykonaniu. Dzi sporz康zane s zazwyczaj z materia堯w tandetnych, bez zrozumienia za這瞠 ich formy, przyozdabiane ornamentacj niegustown. Szaty takie w odczuciu wsp馧czesnych ludzi, kt鏎ych smak i estetyka nie tylko zmieni造 si, ale i znacznie podnios造, uchodz za element obcy, dziwny, dziel帷y celebransa zbyt silnie od spo貫czno軼i reszty zgromadzenia liturgicznego. Ta niekorzystna reakcja pog喚bia si z chwil zbli瞠nia miejsca celebry do ludu, a jest ca趾iem przykra przy celebrowaniu twarz do ludu.

 Reforma szat musi by jednak celowa, musi uwzgl璠ni wszystkie sk豉dniki odnowy paramentyki. Przede wszystkim nale篡 okre郵i w豉軼iw funkcj szaty jako znaku w liturgii. Mimo swojej sakralno軼i nie mo瞠 ona zatraci charakteru samej szaty, lecz musi na nim bazowa. St康 konieczno嗆 doboru dla ka盥ego wn皻rza i ka盥ej sytuacji odpowiedniej formy (odpowiedniego kroju). R闚nie wykonanie szaty musi by w豉軼iwe przynajmniej pod trzema aspektami: wyboru i doboru materia逝, w豉軼iwej formy estetyczno-artystycznej oraz wykonawstwa na odpowiednim poziomie jako軼i.

 Ze wzgl璠u na niepopularno嗆 tego zagadnienia w鈔鏚 szerokich warstw duchowie雟twa i spo貫czno軼i, by這by wskazane, aby Komisje Liturgiczne 陰cznie z Komisj dla spraw sztuki sakralnej zaj窸y si t spraw i dopomog造 dobrze poj皻ej reformie poprzez gromadzenie materia堯w wzorczych, pokierowanie wsp馧prac inwestora, artysty i wykonawcy, popularyzowanie zagadnienia w鈔鏚 duchowie雟twa oraz doszkolenie wykonawc闚, sprawuj帷 w ten spos鏏 ca這軼iow opiek nad przebiegiem odnowy szat.

M.Z.

 

 

 

 


    Zapis elektroniczny Biuletynu Odnowy Liturgii przygotowa Jerzy Paczkowski
 
 

 

 

 

 


 s. 147

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 147

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 148

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 149

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 150

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 151

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 152

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 153

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 154

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 155

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 156

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 157

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 158

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 159

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 160

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 161

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 162

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 163

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 164

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 165

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 166

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 167

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 168

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 169

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 s. 170